Þeir spá gengislækkun - Guði sé lof
Allir stóru viðskiptabankarnir þrír hafa látið í ljósi skoðanir sínar á gengismálunum á síðustu dögum og eru sammála um að þetta háa gengi íslensku krónunnar standist ekki til lengdar. Ágreiningurinn er aðeins á milli þeirra um hvenær gengið gefur eftir. Þeir deila í raun ekki svo mjög um hversu langt gengið mun falla.
Þetta eru góð tíðindi. Það sjá allir að ofurkrónan getur ekki staðið svona lengi. Þessi staða er farin að skemma útflutnings- og samkeppnisfyrirtækin. Allt stafar þetta af því að menn eru að ofmeta verðbólgu - sem er þó í raun engin. Verðbólgutalið á rætur sínar að rekja til verðbólu á fasteignamarkaðnum á höfuðborgarsvæðinu. Fyrir vikið þrýstir Seðlabankinn upp stýrivöxtum, alveg að ástæðulausu, hækkar gengið, framkallar viðskiptahalla og lækkar tekjur útflutningsgreinanna.
Það eru því góð tíðindi að markaðurinn sé að undirbúa gengisleiðréttingu og nú sé einvörðungu spurning um einhverja mánuði hvenær hún hefst.
Samdóma álit bankanna þriggja
Lítum aðeins á skoðun bankanna þriggja. Og höfum í huga að gengið stendur nú þegar þetta er skrifað ( á tólfta tímanum 8. febrúar 2005 ) í 111,87
Íslandsbanki telur að gengið verði um 110 eins og nú, fram að miðju ári. Þá fari það að lækka, verði 125 í árslok og meðalgildi ársins verði 115. Á næsta ári verði meðalgildið 136 og 140 um mitt næsta ár.
KB banki telur að gengið muni hanga í 110 fyrstu mánuði þessa árs en verði 125 í árslok og meðalgengið verði svo 116,5. Veturinn 2006- 2007 verði gengið 140. Veikist sum sé um 20 til 30%
Landsbankinn ætlar óbreyttu genginu lengstra lífdaga. Þeir telja að það muni vera um 115 fram á mitt næsta ár, falli þá í 130 og jafnvægisstaða þess sé um 125.
Af þessu má sjá að enginn telur að gengið standist svona nema um hríð. Samdóma álit er að gengið fari oní 130 til 140 strax á næstu 12 mánuðum eða þar um bil.
Leiðin til jafnvægis er eins og að aka á slæmum vegi
Þetta eru auðvitað mikil tíðindi. En eiga í sjálfu sér ekki að koma á óvart. Það er markaðurinn sem nú stýrir gengisskráningurinni, þó hann sé auðvitað truflaður af Seðlabankanum vegna inngrips í stýrivaxtastigið. Markaðurinn leitar jafnvægis, það eru aldagömul sannindi. Því hlýtur hann að leita jafnvægis núna, eins og allir átta sig á.
Við þekkjum það hins vegar hér að þessi leit að stöðugleika á gengismarkaði er skrykkjóttari en víða annars staðar. Markaðurinn er lítill og tilfærslur á honum valda sveiflukenndari þróun en þar sem meira þarf til að hreyfa hann. Þess vegna ma búast við að leið markaðarins að jafnvægispunktinum verði svona eins og þegar ekið er um vonda vestfirska vegi. Það verður hristingur og óþægindi, þar til komið er á betri kafla. Láti yfirvöld peningamála lítið á sér kræla tekur aksturinn á vonda kaflanum styttri tíma en ella.
Gömul sannindi eiga við hvað sem líður gömlu bulli úr Steingrími Hermannssyni
Það er út af fyrir sig rétt að íslenskt atvinnulíf getur þolað sterkara gengi en áður. Atvinnulífið er öflugra, vinnumarkaðurinn er sveigjanlegri, skattalegt umhverfi hefur verið bætt, framleiðni hefur aukist og launahlutfall er þar af leiðandi lægra Þá er fjármálakerfið alþjóðlegra og fjármagnskostnaður fyrirtækja hefur lækkað með lækkandi vöxtum hér innanlands og vegna rúms aðgengis að erlendu lánsfé. Þetta birtist í því að erlendar skuldir eru nú um 70% af landsframleiðslu og hafa vaxið mikið, vegna þess að menn hafa séð hagsmunum sínum betur borgið með erlendum lántökum í stað innlendra. Loks má nefna að eignir okkar erlendis eru nú um 980 milljarðar, sem er álíka upphæð og nemur árlegri landsframleiðslu.
Þetta er allt til marks um breytingar - mjög jákvæðar breytingar - í íslensku efnahags-, atvinnu- og fjármálalífi. En ekkert fær þó hnikað þeim kenningum sem hagfræðingar fyrri alda kenndu. Markaðurinn hefur tilheigingu til að leita jafnvægis. Það mun einnig sannast í þetta sinn
Alræmdu orðin hans Steingríms Hermannssonar, um að alþjóðleg viðmið í hagstjórn eigi ekki við hér á landi, eru nefnilega bull nú, eins og þau voru þá, - þegar hann sagði þau.
