Pistlar
Sögulegar kosningar að baki
Hvernig sem á málin er litið voru nýliðnar kosningar sögulegar. Vinstri sveiflan er sú mesta sem við höfum séð. Sjálfstæðisflokkurinn beið sinn mesta kosningaósigur. Einn stjórnmálaflokkur þurrkaðist út og annar kom fjórum mönnum á þing.
Aðeins einn stjórnmálaflokkur getur talist raunverulegur sigurvegari alþingiskosninganna. Vinstri grænir juku fylgi sitt um 50%. Voru með 14,3% fylgi í kosningunum árið 2007, eða fyrir tveimur árum, en eru núna með 21,7%. Fylgi þeirra er því núna álíka og á mestu velmektardögum Alþýðubandalagsins sáluga. Það er auðvitað mikill áfangi fyrir stjórnmálaflokk sem á margan hátt fylgir skoðunum sem ganga þvert á viðtekin gildi. Að vísu var flokkurinn að mælast með miklu meira fylgi í skoðanakönnunum, en glutruðu því niður eins og fyrri daginn í kosningabaráttunni. Það er ljóst að slíkt gerðist ekki vegna einstakra mála. Endurtekin þróun í þessa átt segir okkur bara að flokkurinn hefur ekki þá tiltrú þegar til stykkisins kemur sem skoðanakannanir gefa til kynna.
Sú stjórnmálahreyfing sem ennfremur getur hrósað sér af árangrinum er síðan Borgarahreyfingin. Fylgi þeirra upp á 7,2% er eftirtektarvert og bara það að ná mönnum á þing er mikill árangur. Borgarhreyfingin er afsprengi búsáhaldabyltingarinnar og skolast inn á þing á ölduföldum hennar.
Þeir aðrir stjórnmálaflokkar sem auka fylgi sitt geta ekki hrósað sér af afrakstrinum.
Samfylkingin bætir við sig þremur prósentustigum. Þeir eru þó ennþá með minna fylgi en árið 2003. Þetta hljóta að teljast mikil vonbrigði. Tætingsbragurinn á Samfylkingunni er enn sem fyrr til staðar. Líklegast er að það aftri mönnum frá því að fylkja sér um flokkinn þrátt fyrir kjöraðstæður fyrir hann að ýmsu leyti.
Framsóknarflokkurinn hressist heldur frá kosningunum síðast. Er kominn í 14,8%. Flokkurinn bætir álíka miklu við sig og Samfylkingin, frá síðustu kosningum. Enn vantar hann þrjú prósentustig upp á að ná því fylgi sem hann hafði árið 2003. Það er engin spurning um að flokknum reyndist það afdrifaríkt að gerast þriðja hjól á vagni ríkisstjórnarinnar. Þar var hann sem í gíslingu, áhrifalaus og einskis virði og ríkisstjórnin notaði hann til að halda sér á floti svo lengi sem þá lysti. maður vissi aldrei í rauninni hvert flokkurinn var að koma eða fara í þessari undarlegu sambúð við Vinstri græna og Samfylkingu. Tillaga flokksins um 20% afskriftir á skuldum hjálpaði flokknum án efa; ekki síst hjá unga fólkinu, það varð maður áþreifanlega var við í kosningabaráttunni
Frjálslyndi flokkurinn þurrkaðist út af Alþingi, rétt eins og skoðanakannanir höfðu gefið til kynna. Þar gerðist ekkert óvænt. Flokkinn þraut einfaldlega örendið og ekki hjálpaði endalaus vandræðagangur meira og minna allt kjörtímabilið
Skýringarinnar á fylgistapi Sjálfstæðisflokksins ber að leita í efnahagshruninu á haustdögum. Flokkurinn var í stjórnarforystu og hafði verið við völd frá árinu 1991. Við guldum fyrir þetta. Styrkjamálið sem fleytt var skipulega inn í umræðuna á síðustu metrum kosningabaráttunnar bætti svo gráu ofan á svart og gerði vígstöðu okkar gríðarlega erfiða. Önnur mál sem nefnd hafa verið skipta bersýnilega miklu minna máli.
Norðvesturkjördæmi
En lítum aðeins á tölulegar staðreyndir vegna Norðvesturkjördæmis.
Sjálfstæðisflokkurinn náði sínum besta árangri í okkar kjördæmi. Flokkurinn tapaði ríflega sex prósentustigum. Fór úr 29,1% í 22,0%. Það er svo sem nóg, en í samanburði við tæplega 13 prósentastiga tapi þá getum við ekki kvartað. Hörð barátta, góður samhljómur með ýmsum baráttumálum okkar, svo sem í atvinnumálum, auðveldaði okkur baráttuna
Samfylkingin hlýtur að vera óhress í kjördæminu. Á sama tíma og flokkurinn í heild bætir við sig þremur prósentustigum í landinu í heild eykur flokkurinn styrk sinn hér í kjördæminu um 1,5% og er hálfu prósenti lægri en árið 2003.
Sigurvegarinn er hér sem og í landinu í heild, VG. Fylgisaukningin hér er álíka og í landinu í heild. Flokkurinn fer úr 14,3 í 21,7%. Árið 2003 hafði flokkurinn 10,6% fylgis í kjördæminu . Flokkurinn virðist því sigla á svipuðu róli hér og í landinu alls.
Vestfirðir og nú Norðvesturkjördæmi var höfuðvígi Frjálslynda flokksins. Flokkurinn í heild hélt hlut sínum nokkurn veginn á milli kosninga árið 2003 og 2007. Núna hrynur hann hér í þessu kjördæmi líkt og í landinu í heild. Flokkurinn hefur engan þingmann og það sem sést hefur til viðbragða hans síðustu dægrin minna óþægilega á fjörbrot . Ótrúlegt má ætla að hann eigi sér margra raunverulegra lífdaga auðið. Maður fann það vel að allur kraftur var úr flokksmönnum og þeir höfðu misst trú á flokkinn sinn. Þetta var til dæmis áberandi í hinu gamla höfuðvígi á norðanverðum Vestfjörðum.
Hvað svo?
Nú að loknum þessum viðburðaríkum kosningum tekur við myndun nýrrar ríkisstjórnar. Maður fann það vel í kosningabaráttunni að ríkisstjórnin var að missa flugið. Það var í samræmi við niðurstöður kannana. Löngun forystumanna Samfylkingar og Vinstri grænna til að vinna saman mun innsigla þetta stjórnarsamstarf. Það er fráleitt að ætla að ESB málin aftri því. Þau mál verða leyst á milli flokkanna með einhvers konar reddingu, sem gerir þeim kleyft að fjarlægja sig sjálfa ákvörðuninni. Það er þekkt hjá ákvarðanafælnu fólki að vinna þannig. Svo vita VG liðar og Samfylkingarfólk að þeim mun ekki líðast að láta nokkuð stoppa sig í því að ná saman. Krafa flokksmanna um þetta stjórnarsamstarf er svo eindregin.
