Að þessu hlaut að koma
Engum þarf að koma á óvart að Samfylkingin sé nú að hverfa frá upphaflegri stefnu sinni í sjávarútvegsmálum. Við sáum ýmis teikn um þetta og ræða Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur á aðalfundi LÍÚ sl. föstudag, var síðan staðfesting þess sem flest benti til. Stefnan gekk ekki upp, hún var Samfylkingunni að fótakefli í kosningabaráttunni og var greinilega orðin að feimnismáli í póltitískri stefnumótun. Þess vegna hlaut það að verða tímaspursmál hvenær rekunum yrði kastað á orpna gröf fyrningarleiðarinnar í kvótamálunum. Það hefur nú verið gert. Slíkt sætir sannarlega nokkrum tíðindum.
Kjarni stefnu Samfylkingarinnar í sjávarútvegsmálum var fyrningarleiðin. Hún fól í sér aðferð við að taka til hliðar hluta úthlutaðrar aflahlutdeildar og selja hann hæstbjóðanda. Það er frá þessu sem er algjörlga horfið í hinni nýju stefnu Samfylkingarinnar. Það er fréttin í málinu. Þess í stað sagði Ingibjörg Sólrún á aðalfundi LÍÚ:
Orð formanns Samfylkingarinnar
"Ég tel mikilvægan lið í sáttinni að útgerðarmenn hætti að tala um eignaréttindi á kvótanum og viðurkenni að um nýtingarrétt sé að ræða sem, eins og fyrr segir, nýtur verndar sem óbein eignaréttindi. Ég tel líka mikilvægan lið í sáttinni að menn hætti að deila um það sem gerðist árið 1984 og hvernig kvótanum var þá úthlutað.
Þessari fyrstu úthlutun verður ekki breytt, margir sem þá fengu kvóta eru búnir að selja sig út úr greininni, aðrir hafa keypt mikinn kvóta háu verði og deilur um tap og gróða sem myndaðist fyrir 20 árum hefur litla þýðingu nema sem sagnfræðilegt viðfangsefni. Eftir stendur þá óleyst hvort og þá hvernig útgerðin eigi að greiða fyrir afnotaréttinn af auðlindinni.
Sú deila verður ekki leyst nema í tengslum við greiðslur fyrir afnot annarra auðlinda sem skilgreindar eru sem þjóðareign, ríkiseign eða í þjóðarumsjá s.s. fallvötn, fjarskiptarásir, jarðhiti í þjóðlendum og auðlindir á eða undir sjávarbotni. Það má því segja að deiluefnið sé tiltölulega afmarkað þó að auðvitað gæti það reynst afdrifaríkt ef stjórnvöldum dytti í hug að fara fram af offorsi. Ég þarf þó varla að segja þessari samkundu það að slíkt kynni aldrei góðri lukku að stýra enda sjávarútvegurinn alltof mikilvæg atvinnugrein til að nokkurt deiluefni réttlæti að hún sé sett í uppnám.Ég ítreka að lokum þakkir mínar fyrir að fá að ávarpa þennan aðalfund og óska samtökunum velfarnaðar í starfi sínu og stefnumótun í þágu þessarar rótgrónu og mikilvægu atvinnugreinar."
Kjarni málsins
Í þessu felst þá:
1. Viðurkennd er úthlutun aflaheimilda frá árinu 1984.
2. Um er að ræða nýtingarrétt sem er í höndum íslenskra útgerða og nýtur verndar sem óbein eignaréttindi.
3. Innheimta ber hóflegt auðlindagjald
4. Sambærilegt gjald á að koma fyrir afnot annarra auðlinda sem eru skilgreindar sem þjóðareign, ríkiseign eða í þjóðarumsjá.
Við erum þá sammála um nýtingarréttinn
Þetta er athyglisvert. Varðandi nýtingarréttinn er formaður Samfylkingarinnar bersýnilega orðinn sammála mér, sbr. ræðu mína á aðalfundi LÍÚ sl. fimmtudag, þar sem ég sagði um nýtingarréttinn:
"Okkur (þ.e mér og útgerðarmönnum) getur greint á um nákvæmt fyrirkomulag fiskveiðistjórnunarinnar og ýmsa þætti hennar, en kjarni málsins lítur að nýtingarréttinum. Um þau mál hafa á hinn bóginn staðið miklar deilur hér á landi. Í þeim deilum hef ég skipað mér við hlið íslenskra útvegsmanna enda hef ég talið það vera forsendu skynsamlegrar auðlindanýtingar að fyrir lægi hvar veiðirétturinn lægi og enn fremur að ekki gengi að stjórnvöld byggðu inn í þann nýtingarrétt sjálfvirka skerðingu hans eins og sumir stjórnmálamenn hafa talað fyrir.
Það er einfaldlega skynsamlegra út frá sjónarhóli auðlindanýtingar, og hagkvæmni, að veiðirétturinn sé skýrt skilgreindur og afmarkaður og að hann sé í höndum þeirra sem hafa með nýtingu auðlindarinnar að gera. Þess vegna er ég talsmaður þess að nýtingarrétturinn sé útvegsmanna. "
Orð formanns Samfylkingarinnar og Landsfundaryfirlýsing okkar Sjálfstæðismanna
Í annan stað varðandi auðlindagjald. Slík gjaldtaka hefur þegar verið tekin upp. Hún er hófleg og er lögð á með hliðsjón af stöðu sjávarútvegsins í heild. Formaður Samfylkingarinnar virðist ekki gera mikinn ágreining um þá gjaldtöku.
Loks nefnir hún að samræmi eigi að vera í gjaldtöku á sjávarútvegsauðlindinni og öðrum sambærilegum auðlindum. Í því sambandi er fróðlegt að vitna til ályktunar Landsfundar Sjálfstæðisflokksins í sjávarútvegsmálum. Þar segir: "Greinin þarfnast enn fremur stöðugleika í umhverfi sínu líkt og aðrar atvinnugreinar. Nauðsynlegt er að réttarstaða þeirra sem hafa fjárfest í greininni sé trygg. Verði ákvæði um þjóðareign á auðlindum sett í stjórnarskrá skal gæta jafnræðis varðandi allar auðlindir í þjóðareigu. Jafnframt skal kveðið á um rétt þeirra sem auðlindirnar nýta."
Ennfremur segir í þessari ályktun: "Aukin fjölbreytni atvinnulífsins í landinu gefur nú einstakt tækifæri til þess að treysta frið um sjávarútveginn. Með lögum um veiðigjald var þess freistað að koma til móts við gagnrýni á fyrirkomulag við fiskveiðistjórnun. Löggjafanum ber á hinn bóginn að tryggja sjávarútveginum jafnræði á við aðrar greinar og ekki séu gerðar til hennar ríkari skyldur um opinber gjöld en annarra atvinnugreina sem nýta auðlindir, ella falli gjaldið niður. "
Síðan geta menn borið saman þessa yfirlýsingu Landsfundar Sjálfstæðismanna sem við samþykktum samhljóða í sjávarútvegsnefnd og á Landsfundi við orð formanns Samfylkingarinnar.
Við þessu mátti búast
Allt er þetta fróðlegt og enginn leið er að neita því að mjög kveður við annan tón í ræðu formanns Samfylkingarinnar, en í kosnignastefnuskrá flokksins fyrir síðustu kosningar. Ýmislegt benti líka til þess að slík stefnubreyting væri yfirvofandi. Þarf ekki annað en að lesa ályktanir flokksins frá síðasta Landsfundi. Þar var ályktað með þeim hætti um sjávarútvegsmál, að ómögulegt var annað en að ætla að flokkurinn væri að undirbúa að breyta um kúrs á siglingunni.
Í sjálfu sér þarf heldur engan að undra. Við sem tókum þátt í kosningabaráttunni fyrir síðustu alþingiskosningar gerðum okkur afskaplega vel grein fyrir því að sjávarútvegsstefna Samfylkingarinnar var flokknum fótakefli. Frambjóðendur komu í heimsóknir í fyrirtæki og sóttu fundi í sjávarútvegsplássunum og voru í bullandi vörn gagnvart því fólki sem sá í hendi sér að stefna flokksins myndi veikja fyrirtækin; sérstaklega hin smærri þeirra. Einyrkjarnir og minni útgerðarmennirnir óttuðust þetta eðlilega mest. Því mátti gera ráð fyrir að þess yrði skammt að bíða að stefnan yrði endurskoðuð.
Var það kannski Albaníuaðferðin?
En í pólitísku samhengi er fróðlegt að velta því fyrir sér hvernig þessi kúvending muni leggjast í þá talsmenn flokksins sem mest hafa tjáð sig um sjávarútvegsmálin. Menn eins og Jóhann Ársælsson og Össur Skarphéðinsson. Alfa og omega stefnumörkunar Jóhanns hefur verið sú sem Ingibjörg Sólrún er núna að hafna. Og Össur hafði nýverið skrifað hráslagalega grein gegn forvera mínum Árna M. Mathiesen sem tæpast verður túlkuð sem stuðningur við sjónarmið núverandi formanns Samfylkingarinnar. Nema hann hafi verið að nota gamalkunnuga aðferð sem hann sem gamall sósíalisti er vitaskuld gjörkunnugur; Rússarnir skömmuðu Albaníu, þegar þeir vildu atyrða Kína. Kallast þetta Albaníuaðferðin í pólitík. Var Össur Skarphéðinsson, sem hlýtur að hafa vitað af hinni fyrirhuguðu stefnubreytingu, kannski að beina orðum sínum að formanni Samfylkingarinnar, er hann skammaðist út í Árna?
Þessir þættir innanfjarðarbakkelsins úr Samfylkingunni koma örugglega skýrar í ljós á næstunni og er lesendum þessarar heimasíðu heitið því að fá að fylgjast með. Reynt verður að greina frá atburðum eftir því sem þeir skýrast
