Pistlar
Við erum í hálfkláruðu verki
Sú ákvörðun þeirra heiðurshjóna Sólveigar Jónsdóttur og Guðmundar Jónssonar á Munaðarnesi í Árneshreppi á Ströndum að bregða búi og flytja í Grundafjörð markar vitaskuld nokkur þáttaskil í héraðinu. Bæði vegna þess að þau hafa sett svip á samfélag sitt og að þar með er nyrsti bær hreppsins ekki lengur í fastri búsetu í þeim skilningi. En væntanlega munu þau gera eins og margir í líkri stöðu; koma heim að nýju þegar vorar og vera fram eftir haustinu. Eða eins og einn gamall og góður vinur minn orðaði það er hann lýsti svipuðum aðstæðum sínum; - eftir að ég fór að hafa vetursetu. Hann flutti í raun aldrei. Í hans huga hafði búsetan aldrei breyst. Vistaskiptin náðu aðeins til vetrarmánaðanna.
Sérstaða Árneshrepps
En þessi tíðindi vekja okkur enn til umhugsunar um stöðu Árneshrepps. Það fer ekkert á milli mála að hann hefur mikla sérstöðu í byggðamynstri landsins. Um það þarf varla að deila. Að minnsta kosti ekki við þá sem aðstæður þekkja og skilja margbreytileika íslensks samfélags.
Safnað liði
Það var af þeim ástæðum sem ég safnaði á sínum tíma liði á meðal félaga minna sem skipuðu þingmannahóp þáverandi Vestfjarðakjördæmis. Við fluttum svo saman tillögu á Alþingi um verndun búsetu og menningarlandslags í hreppnum. Þessi tillaga átti rót sína að rekja til samþykktar norrænna ráðherra. Hugmyndin var kynnt hér á landi af Landvernd og þannig kveikti hún hugmynd að tillögu sem ég setti síðan saman.
Góðar viðtökur
Málið fékk góðar viðtökur. Alþingi samþykkti þingsályktunartillöguna okkar samhljóða. Þáverandi forsætisráðherra Davíð Oddsson sýndi málinu einlægan áhuga og stuðning, sem meðal annars kom fram í orðum hans á Alþingi. Ekki þarf að efast um góðan hug núverandi forsætisráðherra, Halldórs Ásgrímssonar. Málið fór í sérstaka nefnd sem því miður var skipuð heldur seint, en skilaði verki sínu þó fljótt. Um efni tillagna nefndarinnar skal ekki fjölyrt. Nema að því marki að gert er ráð fyrir skipun sérstaks vinnuhóps til þess að fylgja málinu eftir. Það verk er enn óunnið. Þess vegna er ástæða til þess að hvetja til þess að við ljúkum því verki sem er hafið. Nú erum við bara í hálfkláruðu verki. Við verðum að ljúka þessu verkefni. Alþingi skuldbattt sig til þess að vinna að málinu. Það naut almenns stuðnings. Ráðamenn okkar eru því jákvæðir. Nú eigum við aðeins eftir að ljúka verki sem hafið er og við höfum heitið margfaldlega að koma í heila höfn.
Þetta er mál okkar sem þjóðar
Þetta er ekki einkamál Árneshreppsbúa. Alls ekki. Þetta er mál okkar sem þjóðar. Við höfum skyldur gagnvart byggðinni, en einkanlega gagnvart sjálfum okkur. Við viljum vernda búsetuna með sínum einstöku eiginleikum. Með því auðgum við samfélag okkar. Íslenskt samfélag, sem státar meðal annars af öflugu mannlífi í héraði á borð við Árneshrepp er og verður einstakt. Þess vegna ber okkur að vinna að framgangi þessa máls, sem svo margir bundu miklar vonir við þegar því var hrundið úr vör á sínum tíma.
