---

Það er býsna mikil samstaða um endurskoðun vaxtabótakerfisins

8.8.2005

Grein mín um vaxtabótakerfið, sem birtist í Morgunblaðinu sl. laugardag og er birt hér á heimasíðunni, hefur vakið mikla athygli og kallað fram viðbrögð. Mestan part hafa þau viðbrögð verið jákvæð og gefa fyrirheit um að það sé vilji til þess að endurskoða þetta kerfi. Við núverandi aðstæður er þetta kerfi nefnilega ákaflega vont. Það átti sér sína réttlætingu og var eðlilegt þegar því var komið á laggirnar, en núna er ástæða til þess að afnema það í núverandi mynd.

Aðalatriðin

Þau atriði sem ég dró fram í greininni voru meðal annars eftirfarandi.

Hér er um að ræða gríðarstórt niðurgreiðslu og millifærslukerfi. Í rauninni kerfi upp á eina 5 milljarða á ári. Það hefur þann tilgang að greiða niður fjármagnskostnað og gera það þannig eftirsóknarverðara að skulda. Það færir líka til peninga. Til dæmis frá þeim sem ekki skulda og til hinna, frá eldri kynslóðinni og til hinna yngri, frá landsbyggð til höfuðborgarsvæðis. Þetta kerfi stuðlar líka að því að hækka húsnæðisverð, vegna þess að það hvetur til aukinnar lánsfjáreftirspurnar, á sama tíma og einn helsti hagstjórnarvandinn stafar einmitt af þenslui. Í raun eru verðhækkanir á húsnæði helsta birtingarmynd verðbólgunnar. Án þessara verðhækkana væri hér ekki verðbólga. Það eru þessar verðbólgutölur sem knýja Seðlabankann til þess að hækka stýrivextina sína, sem aftur framkallar gengishækkun með tilheyrandi vandræðum, sem ég rakti í greininni.

Á sama tíma er kallað eftir aðhaldi í ríkisfjármálum. Krafist er stuðngins úr ríkisfjármálaátt við peningamálastefnu Seðlabankanms, til þess að peningamálaaðgerðir bankans verði ekki svo harkalegar sem nú. Það er ljóst að við þessar aðstæður gengur vaxtabótakerfið gegn þessu markmiði. Það á sinn þátt í því að halda uppi genginu, grafa þannig undan útflutningsatvinnuvegunum, fækka störfum í þessum greinum, sem ekki starfa síst úti á landi.

Hvað með þá lakast settu?

Þetta útilokar ekki á hinn bóginn, einhvern takmarkaðan stuðning við þá sem eru að fjárfesta í húsnæði. Að því kom ég í grein minni, en þar segir:

"Vel má hins vegar hugsa sér að kerfinu sé viðhaldið í einhverri mynd og ef til vill tímabundið fyrir mjög afmarkaðan hóp sem hefur hlutfallslega mikla vaxtabyrði og er með lágar tekjur. Og til þess ennfremur að koma til móts við hin upphaflegu markmið um vaxtabætur og styðja við fólk í húnsæðiskaupahugleiðingum mætti einnig hugsa sér að efna í sparnaðarreikninga, sem bundnir væru og leiddu ekki til efnahagslegrar þenslu, sem nú er að rústa fyrirtækjum og stífla nýsköpun um land allt. "

Menn þurfa því ekkert að rjúka upp og tala um að hugmyndir mínar séu slæmar fyrir þá sem síst skyldi. Menn mega ekki alltaf skjóta sér sjálfum í skjól hinna lakast settu, þegar settar eru fram efnislegar hugmyndir. Við verðum að leyfa okkur þann " munað" að ræða málin efnislega, eins og grein mín var sannarlega tilraun til. Það er vel hægt að búa til aðstæður fyrir tiltekna hópa, án þess að það kosti skattgreiðendur heila 5 milljarða, eða  að kerfið sé svo víðtækt.

Flestir fagna

Þetta skilja greinilega flestir og þess vegna er ekki annað hægt en að fagna viðbrögðunum sem hugmyndir mínar hafa fengið. Og þegar þetta er skrifað er ASÍ  enn að hvetja til aðhalds í ríkisfjármálum og gætni. Þess vegna skal það enn ítrekað að því verður ekki trúað að þar á bæ séu menn ekki tilbúnir til þess að koma til samstarfs um úrbætur á því sviði sem ég hef lagt til. Og raunar skil ég viðbrögð forseta ASÍ svo, þrátt fyrir allt, að hann útiloki ekki slíkt.

Aðalatriðið er þá þetta: Það hefur verið hreyft við stóru máli. Máli sem miklu varðar fyrir atvinnuöryggi fjölda fólks út um allt land. Viðbrögðin eru á þá lund að þau hljóta að gefa tilefni til þess að ætla að málin megi vinna áfram og stuðla að því að verðbólgan geti bókstaflega horfið og rekstrarskilyrði atvinnulífsins bætt. Það er ljóst að í dag virkar kerfið gegn atvinnuöryggi fólks og á sinn þátt í að veikja útflutningsgreinarnar. Það hlýtur að skipta máli, þegar menn velta fyrir sér framtíð þessa fyrirkomulags

Til baka, Senda grein, Prenta greinina