Pistlar
Íbúðalánasjóður ríkisins, ekki meir, ekki meir
Alavarlegasta ógnunin við stöðugleika og gott efnahagsástand hér á landi er hið himinháa gengi íslensku krónunnar. Ofurkrónunnar, eins og ég hef leyft mér að nefna gjaldmiðilinn okkar, í pistlum hér á heimasíðunni og víðar. Hið ógnarháa gengi sogar fé út úr rekstri útflutningsgreinanna og magnar upp ójafnvægi, þannig að nú stefnir í svimandi háan viðskiptahalla.
Þetta ástand stenst ekki til lengdar. Það er öllum ljóst. Óvissan stafar af því hvenær krónan fellur, hversu hratt og hve mikið. Í nýrri skýrslu greiningardeildar Landsbankans er því spáð að krónan lafi í þessum styrk fram á næsta ár.
Nú berast vondar fréttir frá Íbúðalánasjóði, um áform sem munu magna þetta ójafnvægisástand og vinna því gegn markmiðum stjórnvalda. Það gengur ekki.
Hver mun nýta sér stöðuna?
En hvað veldur. Hví er krónan svo há. Svarið er ekki einfalt. Hækkun stýrivaxta Seðlabankans er ein ástæðan. Svo virðist sem viðbögð íslenska gjaldeyrismarkaðarins séu ákaflega ýkju - og krampakennd. Eins prósentustiga hækkun stýrivaxta slær genginu upp í hæstu hæðir. Spurningin er þá hver hyggist verða fyrstur til að innleysa hagnað af þróuninni og selja krónur. Slíkt mun gerast og stuðla að veikingu krónunnar.
Af hverju ?
En af hverju er Seðlabankinn að hækka stýrivextina. Hverju er hann að reyna að ná fram? Við vitum svarið við þessu. Seðlabankinn hefur það lögbundna hlutverk að stemma stigu við verðbólgunni. Til þess hefur hann sín stjórntæki; vexti og önnur peningamáltæki og tól. Hvernig hann beitir þeim er vissulega umdeilt - en það er önnur saga.
Orsökin er hins vegar verðbólguþrýstingur. Fari verðbólgan umfram tiltekin mörk bresta forsendur kjarasamninga. Seðlabankinn hefur líka sett ákveðin veðrbólgumarkmið. Hin gríðlarlega gengishækkun gerir það að verkum að við verðum innan þeirra.
Meinvarpið sem við er að glíma?
En hvað knýr þá upp verðlagshækkanirnar, verðbólguna? Það er einfalt mál. Alvarlegasta orsökin er gífurleg verðhækkun íbúðarhúsnæðis á höfuðborgarsvæðinu. Þetta er meinvarpið sem við er að glíma. Þetta er stór háskaleg þróun sem getur magnað upp greiðsluvanda almennings, þegar fram í sækir.
40 prósent af vísitöluhækkun síðustu 12 mánaða stafa af verðhækkunum á fasteignum. Við vitum að það er einkanlega á höfuðborgarsvæðinu.
Þessar verðhækkanir eru knúðar áfram af miklu og ódýru lánsfé, sem mikið framboð er af. Viðvörunarorð Seðlabankans, greiningardeilda bankanna, Hagfræðistofnunar og hagfræðinga voru réttmæt. Við þurfum því núna að fara fram af mikilli gát. Okkur ber að beita stjórntækjum okkar til þess að slá á þessa fasteignaverðsprengju. Í því sambandi eru fljótvirkustu stjórntækin þau sem stuðla að því að minna af lánsfé sé að hringsóla um hagkerfið okkar og kalla á eftirspurn og þar með verðhækkanir.
Íbúðalánasjóður falli frá áformum sínum
Morgunblaðið greindi frá því í dag að Íbúðalánasjóður, sé núna að hugleiða aðgerðir sem klárlega ganga gegn þessu meginviðfangsefni hagstjórnarinnar. Hugmyndir um að bæta lóðamati við veð sjóðsins, til þess að knýja fram meiri lánamöguleika, fer þvert gegn því verkefni sem nú er nauðsynlegast.
Slíkir peningar færu vitaskuld fyrst og fremst inn á höfuðborgarsvæðið og ýttu enn undir eftirspurn. Slík ávísun á hærri útlán hækkar verð. Það sýnir sagan. Verðalagsþrýstingur eykst. Það knýr á um harðari peningamálapólitík úr Seðlabankanum, sem leiðir svo til gengishækkunar, er ógnar síðan útflutningsgreinunum og samkeppnisiðnaðinum.
Við megum ekki steypa okkur inn í slíkan vítahring. Íbúðalánasjóður má ekki vinna gegn stöðugleikamarkmiðum ríkisstjórnarinnar og á því að falla frá áformum sínum.
