Ys og þys út af almæltum tíðindum
Nú láta menn eins og það hafi ekki legið fyrir hvernig ákvörðun var tekin, um stuðning okkar við að Saddam Hussein yrði steypt af stóli.. Þó hefur það legið fyrir og var nákvæmlega skýrt í áramótagrein utanríkisráðherra, Davíðs Oddssonar formanns Sjálfstæðisflokksins og fyrrv. forsætisráðherra í Morgunblaðinu.
Stöðugar upphrópanir um málið, hafa því verið þarflausar og ekki líklegar til þess að varpa á það skynsamlegu ljósi. Til þess hefur leikurinn ábyggilega heldur ekki verið gerður. Umræðurnar hafa klárlega borið það með sér að meiningin hefur verið að rugla umræðuna fremur en upplýsa hana. Amk hefur engum þótt það ómaksins vert að rifja upp grein utanríkisráðherra, sem útskýrir þó deiluefnið
Það væri hins vegar ómaksins vert fyrir fréttamenn og ýmsa stjórnmálamenn að lesa ummæli utanríkisráðherra um þetta umrædda mál. Þau ummæli fara því hér á eftir orðrétt:
Ríkisstjórnin er ekki fjölskipað stjórnvald
"Ísland hefur mikla sérstöðu hvað hernaðarlegar aðgerðir varðar, sem öllum þjóðum eru kunnar. Íslenskir valdhafar geta engan mann sent á svæði, þar sem ófriður geisar, sem ekki vilja fara þangað sjálfir. Í hinum pólitísku yfirlýsingum gat því aldrei falist að Ísland væri "þátttakandi í stríði" eins og hver spekingurinn af öðrum étur upp um þessar mundir. Að því hefur verið fundið að ekki sé til bókuð samþykkt ríkisstjórnarinnar um efnið. Þetta er á misskilningi byggt. Ríkisstjórnin er ekki fjölskipað stjórnvald. Utanríkisráðherra fer, með atbeina forsætisráðherrans, þegar það á við, með ákvörðun af þessu tagi. Enginn ágreiningur var um hana í röðum ráðherra. Hin pólitíska stefnumótun var ákveðin og kynnt mörgum vikum fyrir síðustu kosningar. Auðvitað urðu opinberar umræður um hana. Fullyrðingar talsmanna stjórnarandstöðu um að þær umræður hafi ekki verið nægjanlegar hitta þá eina fyrir. Ruglandin í þessari umræðu hefur verið töluverð, eins og algengt er hér á landi. Nú síðast hafa nokkrir einstaklingar, sem af lítillæti kalla sig "Þjóðarhreyfingu", ákveðið að safna fé fyrir auglýsingu í blaði í New York. Virðast þeir telja að sú skoðun sé uppi í heiminum að þeir sjálfir hafi staðið á bak við styrjöldina í Írak. Ég hef að vísu hvergi í ferðum mínum heyrt um þann misskilning, en ef þeir félagar telja að hann sé fyrir hendi og það megi leiðrétta með einni auglýsingu í blaði þar vestra þá er sannarlega óþarfi að amast við því. Fæðingarhríðir lýðræðis í Írak eru vissulega erfiðar og það eykur vandann að alþjóðasamfélagið bar ekki gæfu til að standa saman um aðgerðir í upphafi. Það var þó mjög eftirtektarvert og raunar ánægjulegt, að á síðasta utanríkisráðherrafundi NATO var augljóst að samstaða um framtíðaraðgerðir í Írak fer vaxandi og þar gáfu allir utanríkisráðherrar yfirlýsingar um jákvæðar aðgerðir landa sinna í þágu friðar og uppbyggingar í Írak undir merkjum bandalagsins. Þar datt engum forystumanni í hug að leggja til að hersveitir bandamanna yrðu á brott úr landinu hið fyrsta."
Hin siðferðilega spurning
Þessi tilvitnuðu ummæli varpa ljósi á málið. En um hvað er þá þessi deila öll sömul? Hún virðist snúast um að íslensk stjórnvöld kusu að skipa sér í sveit þjóða sem vildu steypa Saddam Hussein af stjóli. Einum versta harðstjóra síðari tíma, sem er ábyrgur fyrir dauða fólks af sínu eigin þjóðerni, var harðstjóri í eigin landi, murkaði lífið úr Kúrdum með efnavopnum, réðist inn í önnur ríki og þverneitaði samstarfi við Sameinuðu Þjóðirnar svo dæmi séu tekin. Þetta var maðurinn sem sópaði til sín milljörðum á meðan börn sultu í ríki hans, en nytsamir einstaklingar á Vestlöndum reyndu að kenna viðskiptaþvingunum um.
Fyrir liggur að engin ráð önnur voru tiltæk en hernaðarárás til þess að koma ófétinu frá völdum. Einn helsti gagnrýnandi innrásarinnar í Írak, Ögmundur Jónasson hefur viðurkennt það á Alþingi, í snörpum orðaskiptum við mig. - Enda blasir þetta við.
Menn stóðu frammi fyrir eftirfarandi siðferðilegri spurningu: Á að ráðast inn og losa almenning í Írak - og raunar heimsbyggðina - við harðstjórann ? Eða á að sitja hjá; horfa upp á áframhaldandi hrylling, sem allir vissu að viðgekkst ?Þetta var spurningin sem menn urðu að svara.
Í hópi margra annarra þjóða
Svo tala menn um að Íslendingar séu nánast hluti af innrásarhernum; aðilar að stríði. Heyr á endemi !
Stuðningur okkar, eins og 47 annarra þjóða við frelsun Íraks, var kynnt þannig í fréttatilkynningu frá Hvíta húsinu:
"Who are the current coalition members?
President Bush is assembling a Coalition that has already begun military operations to disarm Iraq of its weapons of mass destruction, and enforce 17 UNSC resolutions.
The Coalition will also liberate the Iraqi people from one of the worst tyrants and most brutal regimes on earth.
Contributions from Coalition member nations range from: direct military participation, logistical and intelligence support, specialized chemical/biological response teams, over-flight rights, humanitarian and reconstruction aid, to political support."
Hér eru spurningar - svör óskast
Menn þurfa ekki að vera mikið verseraðir í enskri tungu til þess að sjá á þessu hversu víðs fjarri sú túlkun er raunveruleikanum að við séum aðilar að stríði. Það er þvert á móti nefnt að stuðningur þessa þjóðahóps spanni frá, hernaðarstuðningi til mannúðaraðstoðar og annarra tilgreindra þátta.
Það vita allir að við erum þjóð án hernaðarmáttar og því er augljóst að okkar stuðningur hlaut að felast í þeim þáttum sem lutu að yfirflugsréttindum, mannúðaraðstoð, aðstoð við uppbyggingu og stjórnmálalegum stuðningi, eins og fram kemur í yfirlýsingu bandarískra stjórnvalda. Það er þessi yfirlýsing ásamt nafnalistanum sem er hinn meinti "alræmdi " listi staðfastra þjóða, sem ótrúlegustu menn hafa reynt að gera tortryggilegan.
En nú er komið að því að svarnir og yfirlýstir andstæðingar innrásarinnar svari hvernig þeir hefðu viljað bregðast við. Áttum við að hafna pólitískum stuðningi, áttum við að mæla með aðgerðarleysi, átti að hafna ósk um yfirflugsréttindi, mannúðaraðstoð eða hjálp við uppbyggingu? Var ekki það að steypa Saddam af stóli, forsenda þess að hægt væri að hefja uppbyggingu. Dettur þeim það í hug, Össuri Skarphéðinssyni og Ögmundi Jónassyni að endurreisnarverk Í Írak hefði verið mögulegt með illþýðið Saddam við völd? Eða hvernig er það; trúðu þeir því að hafið yrði mannúðar - og uppbyggingarstarf, undir verndarvæng morðsveita harðstjórans?
Þessum spurningum verða þeir að svara og aðrir þeir sem nú ganga hart fram. Það þýðir ekki lengur fyrir þá að reyna að rugla umræðuna. Þeim ber skylda til að upplýsa hana. Meðal annars með því að skýra sjónarmið sín betur en þeir hafa gert í öllum sínum endalausu ræðum og sjónvarpsviðtölum.
