Samkeppnin og sparisjóðirnir
Hinir hröðu og miklu atburðir á fjármálamarkaði gefa tilefni til að rifja upp tvenn skrif á þessari heimasíðu. Í fyrsta lagi pistil frá síðasta ári, sem skrifaður var eftir mikið gjörningaveður sem brast á í kring um sparisjóðina. Í annan stað viðbrögð mín vegna ákvörðunar bankanna sem leiddi til vaxtastríðsins mikla.
Það er ljóst að þær miklu hræringar sem hafa orðið í fjármálaheiminum, í kjölfar vaxtabardagans sem nú stendur, draga fram þýðingu frjálsrar og virkrar samkeppni á fjármálamarkaðnum. Í annan stað undirstrika þær það sem haldið var fram í pistli undir síðustu áramót, eða þann 27. desember sl. um nauðsyn þess að sparisjóðirnir stækkuðu og efldust til þess að takast á við fyrirsjáanlega samkeppni.
Markaðurinn reddaði málunum
Það er ástæða til að undiurstrika það að frumkvæði KB banka var fagnaðarefni. Vaxtalækkunin sem í kjölfarið fylgdi kemur sér vel fyrir allan almenning. Ekki síst í ljósi þess að heimilin hafa verið að auka skuldir sínar.
Það er einnig mjög líklegt að vaxtalækkunin muni draga úr útlánatöpum bankanna, sem höfðu verið að aukast.
Ég höfðaði til þess að hinn frjálsi markaður myndi útrýma ljótum skafanka af ákvörðun bankans sem fólst í því að viðskiptavinum var mismunað á grundvelli búsetu. Var sérstaklega höfðað til þess að aðrar fjármálastofnanir, þar á meðal Íbúðalánasjóður, gætu þarna fundið sér fótfestu á markaðnum. Sú varð raunin. Fjármálastofnanir sáu færin og buðu sambærileg lánakjör en án búsetumismununar. Viðbrögðin voru góð og í gær var frá því greint að enn lækkaði KB banki vexti sína og hætti því að mismuna á grundvelli búsetu.
Þannig læknaði samkeppnin og hinn frjálsi fjármálamarkaður þetta leiðindamein, án íhlutunar stjórnvalda. Það var sannarlega ánægiulegt
Í kraftir stærðar og traustrar stöðu
Það er ljóst mál að vegna styrkrar stöðu lánastofnana er hægt að lækka vextina. Þær fá mjög góða einkunn í áliti alþjóðlegra matsfyrirtækja, geta þess vegna útvegað ódýrt lánsfé og samkeppnin knýr þá síðan til þess að láta viðskiptavinina njóta ábatans.
Þetta er hægt í krafti stærðar og afls. Markaðsvirði KB banka er 230 - 240 milljarðar króna og slíkum aðilum vilja erlendir fjármagnseigendur lána fé sitt með góðum kjörum. Forsendan er stærð fjármálafyrirtækisins og traust þess. Þetta skapar samkeppnisforskot, sem örðugt er fyrir litlar einingar að vinna upp.
Og kemur þar að sparisjóðunum.
Sameining sparisjóðanna
Það var nákvæmlega þetta sem égt ræddi í pistli á þessari heimasíðu þann 27. desember, en þar sagði meðal annars:
"Meginmarkmiðið í þeirri endurskipulagningu sem óhjákvæmileg er verður að vera efling sparisjóðanna sem fjármálastofnana í landinu. Þeir þurfa að verða fjórði valkosturinn í fjármála- og bankaþjónustu einstaklinga og fyrirtækja. Til þess að standast snúning í þeirri samkeppni sem er til staðar á tilteknum sviðum þurfa sparisjóðirnir að sameinast og stækka. Þeir þurfa að vera nægilega öflugir til þess að geta sinnt stórum viðskiptaavinum sem smáum. Þannig verða þeir áfram bakhjarlar í byggðunum sem þeir hafa verið á sínu sviði."
Og síðar sagði ennfremur: "Sparisjóðirnir þurfa að eflast, beita til þess öllum tiltækum ráðum, þar með talið stórum sameiningum, þar sem það á við. Það væri óhappaverk ef sparisjóðirnir hyrfu úr flórunni. Þeir hafa mikilvægu hlutvekri að gegna og í þessu nýja risasamfélagi íslenska bankaheimsins þurfa þeir að vera til staðar. "
Sparisjóðirnir verða að vera samkeppnisfærir
Nú er þetta ástand skollið á. Sparisjóðirnir verða að vera samkeppnisfærir. Annars lifa þeir ekki af. Fólkið fer þangað sem viðskiptakjörin eru best. Það er vitað mál og öllum augljóst. Sparisjóðirnir verða því að taka þátt af fullum krafti í þessari samkeppni, draga úr kostnaði sínum, efla einingarnar, ná sameiginlega í eins ódýrt fjármagn og nokkur kostur er og lána það viðskiptavinum sínum með minnsta hugsanlega vaxtamun.
Það er vitað mál að sparisjóðirnir njóta mikillar velvildar í landinu af margvíslegum ástæðum. Í því felst forskotið. En á það forskot mun saxast skjótt, nema því aðeins að viðskiptakjörin séu eins góð og þau þekkjast best annars staðar. Við tryggðum stöðu saprisjóðanna eins vel og við framast kunnum með löggjöfinni sl. vetur. Með því sýndi löggjafinn ótvíræðan vilja sinn til þess að sparisjóðirnir gætu áfram orðið mikilvægt afl í fjármálalífinu. Þar með var líka skapað færi til frekari styrkingar þessara fjármálastofnana, sem hafa víða reynst sannkallaðir bakhjarlar í byggðunum og vinsæll valkostur almennings út um allt land.
