Hefði frestun fjölmiðlafrumvarpsins skapað sátt?
Athyglisvert er að fylgjast með hvernig umræðu um fjölmiðlalögin vindur fram. Eins og rakið var í pistli hér á síðunnu er ljóst að allir viðurkenna í orði nauðsyn þess að setja löggjöf um fjölmiðla. Samkeppnislög eða önnur almenn löggjöf dugi ekki. Þetta hefur þó alla vega hafst upp úr umræðunni.
En síðan segja menn. Það var þessi óskaplegi asi sem veldur deilunum. Því þurfum við að svara spurningunni, hvort unnt hefði verið að skapa víðtækari samstöðu um málið með því að geyma það til haustsins, eins og oft er haft á orði. Svarið er skýrt nei.
Ágreiningurinn er af þeim toga að hann er efnislegur. Menn þurfa að taka afstööðu til tiltekinna þátta; pólitískrar stefnumótunar. Þar er mönnum ekkert að vanbúnaði. En í þeim efnum er ágreiningur, virðist manni. Bið til haustsins hefði ekki jafnað ágreininginn.
Breytingar í meðförum þingsins
Gagnstætt því sem haldið var fram þá var mjög reynt að koma til móts við sjónarmið þeirra sem gagnrýndu efnislega frumvarpið, eins og það var í upphafi lagt fram. Breytingartillögurnar sem stjórnarmeirihlutinn samþykkti voru umtalsverðar og tóku meðal annars á veigamestu gagnrýnisefnunum.
Tvennt hafði nefnilega staðið upp úr. Í fyrsta lagi töldu menn það geta stangast á við stjórnarskrá að útvarpsleyfi rynnu ekki út eins og upphaflega var ætlunin, þegar þau voru gefin út. Því ákvæði var breytt. Þetta hafði til dæmis verið veigamesta gagnrýnisefni Sigurðar Líndal. Í annan stað var sagt að ekki mætti útiloka með öllu markaðsráðandi aðila. Slíkt kynni að veikja stöðu fjölmiðla sem fjárfestingarkosts. Því ákvæði var einnig breytt og opnað fyrir takmarkað eignarhald þeirra.
Athyglisvert var að ekkert af þessu hreyfði við stjórnarandstöðunni, sem þó hafði að hluta til talað fyrir sérlögum um fjölmiðla. Þegar til stykkisins kom voru þeir gjörsamlega þversum. Þeir mátu meira að reyna að koma höggi á ríkisstjórnarflokkanna en að vinna efnislega.
Það er efnislegur ágreiningur
Nú stendur eftir efnislegur ágreiningur. Hann snýr að spurningunni um hvað sé viðunandi eignasamþjöppun á á fjölmiðlamarkaði. Fyrir liggur að stjórnarflokkarnir vilja tiltekna valddreifingu. Stjórnarandstaðan verður ekki skilin öðruvísi en svo að hún telji þær kröfur of ríkar. Með öðrum orðum, þeir Össur Skarphéðinsson, Ögmundur Jónasson, Steingrímur Sigfússon og Guðjón A. Kristjánsson telja ekkert athugavert við enn frekari eignasamþjöppun. Þeir virðast fátt sjá athugavert við samþjöppun eignarhalds.
Hér eftir verður ekkert mark á þeim tekið þegar þeir kalla á aðgerðir til þess að spyrna við samþjöppun eignarhalds í atvinnulífinu. Þeir hafa sýnt það og sannað að þeir eru til búnir í slaginn - þar til að því kemur að breyta orðum í aðgerðir.
Þeir gera rök auðmanna að sínum
Það er ekki skrýtið að menn úr röðum þessara flokka séu farnir að ókyrrast. Dæmi um það er grein sem birtist á heimasíðu Ögmundar Jónassonar sjálfs, þar sem fyrrverandi ritstjóri Þjóðviljans, Helgi Guðmundsson skrifar athyglisverða grein. Einhverra hluta vegna hafa þessar röksemdir lítt ratað inn í málflutning vinstri manna, enda eru þær sem fleinn í hold þeirra.
Mér finnst því rétt að halda þeim til haga:
,,Röksemdafærsla stjórnarandstöðunnar gegn fjölmiðlafrumvarpinu er háalvarlegt mál. Hún heldur því fram að væntanleg lög muni skerða atvinnufrelsi manna og tilfærir einnig að lán bankanna til Norðurljósa verði í uppnámi, að hætta sé á að lífeyrissjóðir tapi tveimur milljörðum sem þeir eigi hjá Norðurljósum, ef frumvarp ríkisstjórnarinnar nær fram að ganga. Auk þess bendir hún á að atvinna starfsmanna fyrirtækisins kunni að vera í hættu, sem vissulega er ekkert grín.
,,Vinstri sinnuð`` stjórnarandstaða hefur með öðrum orðum meiri áhyggjur af að bankar og stóreignamenn tapi á lánum og fjárfestingum heldur en vörnum almennings gegn því að einn eða örfáir aðilar ráði ljósvakafjölmiðlun í landinu (annarri en Ríkisútvarpsins). Sé það rétt að tveir milljarðar af peningum lífeyrissjóða séu í hættu hlýtur það að vera vegna þess að einhverjir sjóðir hafi lánað Norðurljósum þessa upphæð, því lífeyrissjóðsiðgjöld eru varin af ábyrgðarsjóði launa við gjaldþrot. Hvergi hefur orðið vart við að stjórnarandstaðan hafi spurt hvort þetta hafi verið skynsamleg ráðstöfun, hvort réttlætanlegt hafi verið að lána Jóni Ólafssyni og félögum slíka upphæð.
Stjórnarandstaðan hefur gert öll rök auðmanna gegn frumvarpinu að sínum en gerir lítið eða ekkert með rök þeirra sem segja: Það er nauðsynlegt að setja samþjöppun á eignarhaldi á fjölmiðlum skorður með lögum. Steingrímur J. Sigfússon hefur auk þess undanfarna daga sagt að málsmeðferðin sé forkastanleg og þess vegna verði VG á móti. Með öðrum orðum: aðferðin skiptir meira máli en afleiðingarnar --- geðvonskan í Davíð Oddssyni gerir málið ónýtt samkvæmt þessu.``
Þeir kæra sig kollótta
Niðurstaðan er þess vegna skýr. Vinstri menn hafa hreinlega gengið í björgin. Þeir hafa snúið öllu á hvolf. Þeir hafa snúið baki við því sem margir þeirra sögðu fyrr um eingasamþjöppun í atvinnulífinu, einkanlega á fjölmiðlamarkaðnum.
Frestun á því að taka afstöðu til máls sem er prýðilega skýrt og klárt, myndi engu breyta. Stjórnarandstaðan hefur einfaldlega sýnt á spilin sín. Þeir kæra sig í reynd kollótta um þó völd og áhrif safnist á fárra hendur í fjölmiðlunum í landinu. Um það snýst málið
