Færeyska fiskveiðikerfið er framsalskerfi
Gagnstætt því sem margir virðast álíta er fiskveiðistjórnarkerfið í Færeyjum, byggt á framsali aflaréttar. Hér á Íslandi er framsal á aflarétti kvótum einnig leyfilegt. Í Færeyjum eru þeir ekki með aflakvóta, heldur úthluta þeir útgerðunum tilteknum dagafjölda sem gefur þannig rétt til veiða. Þessa daga geta menn síðan framselt. Flóknara er það nú ekki.
Í rauninni eru dagarnir sem menn fá í Færeyjum ígildi kvóta í þeim skilningi að það eru þessir dagar sem gefa mönnum rétt til þess að veiða. Aflinn er ekki takmarkaður með tonnum heldur með dögum. Þetta er fyrirkomulag sem við þekkjum úr dagakerfinu okkar sem við höfum breytt í klukkutímakerfi, eins og við vitum. Þannig var það kerfi eflt og gert manneskjulegra.
Hér fara á eftir upplýsingar um framsalsþátt færeyska fiskveiðistjórnarkerfisins. Fróðlegt er að skoða þetta kerfi nánar vegna þess að einn stjórnmálaflokkur, Frjálslyndi flokkurinn, er með það kerfi sem fyrirmynd að stefnmörkun sinni. Eingöngu verður stuðst við greinar Háskólans á Akureyri, Jóns Kristjánssonar fiskifræðings og Magnúsar Þórs Hafsteinssonar varaformanns Frjálslynda flokksins
Höndla má með sóknardaga á milli skipaflokka
Magnús Þór Hafsteinsson skrifaði grein í Sjómannablaðið Víking 3. tölublað 2001, 63. árgang. Þar segir hann meðal annars:"Höndla má með sóknardaga á milli skipaflokka. Meginreglan er að sóknardagar eru þá keyptir eða leigðir allt til tíu ára í senn"
Í greininni sem er all ítarleg ræðir hann síðan um hvernig dagafjöldinn er ákveðinn með pólitískri ákvörðun á þingi Færeyinga, eftir að ráð hafa verið gefin frá fiskifræðingum, sjómönnum og hagsmunaaðilum.
Úrelding til þess að komast inn í kerfið
Í blaðinu Stafnbúa sem nemendur í Háskólanum á Akureyri gefur út, er sagt frá ferð nemendanna til Færeyja þar sem þeir meðan annars kynntu sér færeyska fiskveiðistjórnarkerfið. Þar er greint frá því hvernig kerfið er lagskipt. 15 tonna bátar og minni eru háðir veiðileyfum og þurfa útgerðarmenn að kaupa úreldingu til þess að komast inn í kerfið. 1500 bátar hafa slík leyfi, en aðeins tíundi hluti þeirra, 150 bátar stunda veiðarnar í atvinnuskyni. Dagróðrabátar 15 til 40 tonna hafa 85 daga sem þeir mega veiða á. Dagróðrabátar yfir 40 tonn hafa 98 daga. Netabátar mega bara veiða á afmörkuðum svæðum og veiða aðallega skötusel og grálúðu. Síðan er í greininni nánar rakið hvernig veiðirétti annarra báta er varið. Þess má geta skv. frásögn Stafnbúa- manna að frystitogarar mega bara veiða utan 200 mílna í hinu færeyska fiskveiðikerfi.
Dögunum hefur verið fækkað um 17,5%
Loks skal hér vísað í grein Jóns Kristjánssonar fiskifræðings. Þar er einnig rakið að leyfilegt sé að flytja fiskidaga á milli skipa og ganga þeir kaupum og sölum, eins og Jón orðar það. Síðan segir Jón orðrétt: "Kerfið er lokað, ekki er hægt að komast inn í það nema kaupa bát. Þá fylgja veiðidagarnir bátnum"
Ennfremur segir Jón í grein sinni: "Helsta vandamál sem hrjáir færeyska fiskidagakerfið eru þær deilur sem standa um fjölda fiskidaga. Menn greinir á um sóknina, sumir halda því fram að hún sé þegar of mikil og fari vaxandi. Fremstir í flokki eru fiskifræðingar. Þeir segja að sóknargeta flotans aukist að meðaltali um 3 - 5% á ári og þess vegna verði að fækka dögum í takt við það. Tillaga kom fram frá færeyskum fiskifræðingum að draga úr sókn og fækka dögum um 25% á þremur árum. Frá því að kerfið var sett á hefur dögum verið fækkað um 17,5% og finnst mörgum að þar sé komið nóg. Þar fara fremstir í flokki forsvarsmenn sjómannasamtakanna og halda því fram að frekari fækkun daga muni eyðileggja kerfið"
