Önnur sjónarmið
Af réttlæti og samanburði í neytendamálum
Mér er heiður að því að fá að skrifa pistil á heimasíðu sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og þykir við hæfi að víkja hér að klassísku deilumáli í íslenskum stjórnmálum undanfarinna áratuga sem snertir landbúnaðarpólitíkina. Verðlagningu á matvælum.
Í áratugi hafa reglulega orðið rokur í dægurumræðunni vegna þess að matvælaverð á Íslandi er hærra en víðast hvar annarsstaðar. Í því hlýtur að vera fólgið mikið óréttlæti, segja krossfarar lýðskrumsins og eiga jafnvel til að koma með patentlausnir eins og þær að við leggjum af landbúnaðinn göngum í einhver samtök eins og Evrópusambandið. Þar með muni matvælaverð sjálfkrafa lækka.
Göngum þá í Afríkusamband frekar en ESB
Ég ætla að taka röksemdafærslurnar hér á eftir að hætti þess mælska Vestfirðings Jóns Baldvins Hannibalssonar í fyrsta lagi, öðru lagi og þriðja lagi.
Í fyrsta lagi þá er Evrópusambandið ekki það ríkjabandalag þar sem meðaltalsverð matvæla er hvað lægst. Það er mun lægra í flestum öðrum ríkjabandalögum, t.d. Einingasambandi Afríkuríkja og raunar ekkert fullvíst í því að okkur yrði meinað að ganga í það félag. Gæti verið gott fyrir það fólk sem heldur að verðlag fylgi félagsaðild en til lengri tíma gagnslaust.
Í öðru lagi þá er ekkert opinbert verðlag til innan Evrópusambandsins heldur er matvælaverð þar mjög mismunandi rétt eins og allt annað. Meira að segja vextir eru misháir innan Evrópusambandsins,- okurháir á Írlandi og slaga stundum í það sem er hér á landi.
Verðlagning og réttlæti
Í þriðja lagi og það er aðalatriði málsins þá er hátt verðlag á Íslandi ekki rakið til óréttlætis í hagkerfinu hér heima heldur til réttlætis. Ef við gefum okkur að við viljum hafa sama verðbil milli matar og annarra verðþátta þá erum við um leið að gefa okkur að það ríki meira réttlæti í hinum meintu samanburðarlöndum. Svo er alls ekki.
Tómatar í Evrópusambandslöndum eru framleiddir af gestaverkamönnum úr Austantjaldslöndum sem búa í gámum og afgreiðslufólk í stórmörkuðum í Þýskalandi hefur mikið lakari kjör heldur en afgreiðslufólk í Bónus á Íslandi, þó svo að launin í Bónus séu ekki til að hrópa húrra yfir. Störf í matvælaiðnaði hérlendis eru bág en þau eru þó til muna skárri en víðast í Evrópu. Svo mætti áfram telja.
Þegar lýðskrumsmenn fara fram með endalausar kröfur um lægra verð á þeim varningi og þeirri þjónustu sem veitt er af láglaunafólki þá er það ekki krafa um betri kjör alþýðunnar heldur einfaldlega verri. Samanburður við önnur lönd sýnir okkur að því lægra sem verð á nauðsynjavörum er því verri eru kjör hinna lægstu. Almennt er það vitaskuld svo að því hærri sem þjóðartekjur eru á hvert mannsbarn því hærra er verð nauðsynjavara og því betri eru kjör almennings. Norðurlöndin í samanburði við aðra heimshluta sanna þá kenningu ágætlega.
Fyrirmyndir í heiminum
Við höfum líka dæmi þar sem saman fer lágt verðlag nauðsynjavöru, viðunandi þjóðartekjur á mann og hörmuleg kúgun og eymd hinna lægstu í samfélaginu. Bestu dæmin um þetta eru lítil og velmegandi olíuríki, en sömu tilhneigingar gætir raunar víða í Bandaríkjunum þar sem vaxandi fjöldi lifir við kjör langt utan alls velsæmis, þrátt fyrir hagvöxt og góðar meðaltekjur. Í þessum löndum hafa t.d. forstjórar, læknar og verkfræðingar margföld laun við það sem tíðkast á Íslandi. Er það réttlætið sem okkur vantar?
Baráttan við verðlagið kemur hástéttinni og öllum í efri millistétt vel enda getur hið raunverulega markmið aldrei verið annað en að auka stéttskiptinguna. Af öllum fyrirmyndum í heiminum eru það einmitt lönd eins og Noregur og Ísland sem helst geta verið til fyrirmyndar og okkur ber þessvegna að standa vörð um þetta réttlæti en ekki að berjast hér fyrir ranglæti.
Lýðskrumarar í öllum hornum
Sú spurning sem við hljótum að spyrja er hvaða verði viljum við kaupa það að fá hér lægra verð nauðsynjavöru og fyrir hvern er sú barátta háð. Það hefur margoft verið bent á að í láglaunaríkjum, t.d. við Miðjarðarhafið, þar sem matvælaverð er mun lægra en hér á landi eyðir almenningur jafn stórum hluta tekna sinna til matvælakaupa eins og á Íslandi og í Noregi. Munurinn er sá að aðrar þarfir eru mun líkari Íslandi í verðlagi sem þýðir að sama fólk þarf að vinna mun fleiri vinnustundir fyrir þeim þörfum heldur en það þyrfti við sömu vinnu á Íslandi. Í mínum huga er það undarlegt sambland af lýðskrumi og heimsku þegar baráttu verkalýðssamtaka fyrir kjörum hinna lægstu er með þessum hætti beint gegn búðafólki og bændum.
Fyrir hófsaman landsbyggðarþingmann, eins og eiganda þessarar heimasíðu, sem fær það erfiða hlutverk að vera landbúnaðarráðherra í ríkisstjórn sem styður sig við frjálshyggjumenn og evrópukrata er mikilvægt að hafa þessi sannindi í huga og vera á varðbergi gagnvart heimskunni sem stundum flæðir að okkur úr öllum áttum eins og sósurnar sem flæddu að honum Þórbergi Þórðarsyni forðum tíð, - bæði austanað og vestanað.
Bjarni Harðarson alþingismaður og bóksali á Sólbakka á Selfossi.
