Einhvers staðar of í lagt?
Það urðu óneitanlega þáttaskil í stefnumótun í samgöngumálum okkar þegar Alþingi samþykkti í fyrsta skipti langtímaáætlun í vegamálum. Atrennur höfðu verið gerðar að þessu máli nokkrum sinnum áður, en aldrei hafði málinu verið lokið fyrr. Með samþykkt áætlunarinnar þann 2. júní 1998, lá stefna fyrir um hvert skyldi haldið, hverjar áherslurnar skyldu verða og að hverju stefnt. Allt skipti þetta miklu máli. Með þessari áætlunarsmíð tókst Alþingi að brjótast út úr ákveðnum ógöngum sem það var komið í. Menn settu sér tiltekin markmið um aðgerðir og að þeim hefur verið unnið síðan. En hver voru þessi markmið? -- Jú, þau voru eftirtalin:
Eðlileg markmið
Ljúka hringveginum með bundnu slitlagi og vegum af honum til þéttbýlisstaða með 200 íbúa eða fleiri.
Tengja saman byggðakjarna með fleiri en 1000 íbúa á hvorum stað þar sem fjarlægð á milli er innan við 80 km og framkvæmdin leiðir til verulegrar styttingar.
· Bundið slitlag á fjölfarnar ferðamannaleiðir.
· Endurbyggja ófullnægjandi einbreiðar brýr á helstu flutningaleiðum.
· Breikka fjölfarna vegi til að auka öryggi og flutningsgetu.
· Laga ófullnægjandi slitlagskafla á vegum með mikilli umferð.
· Breikka einbreiðar brýr á hringveginum.
Nýjar forsendur til atvinnuþróunar
Það er ljóst mál að þegar þessum markmiðum hefur verið náð verður staða okkar í samgöngumálum allt önnur en hún er í dag. Raunar finnum við úti um landið hvernig hver áfanginn á fætur öðrum gjörbreytir ástandinu og skapar nýjar forsendur til atvinnuþróunar, sem áður voru óhugsandi. Nægir þar að nefna helsta vaxtarbroddinn í fiskvinnslu okkar Íslendinga, útflutning á ferskum unnum fiskflökum. Fyrir nokkrum árum var óhugsandi að flytja slíkar afurðir út frá þeim stöðum sem fjarlægari voru Keflavíkurflugvelli. Nú hafa samgöngubæturnar bókstaflega opnað þessa leið. Og fróðlegt er að veita því athygli að vöxturinn í þessari framleiðslu er nú mestur á landsbyggðinni.
Þola þessi verkefni lengri bið?
Varla getur verið mikill ágreiningur í raun um að þau markmið sem við settum okkur árið 1998 voru eðlileg. Sumir myndu þó segja að þau væru ekki nægjanlega metnaðarfull, en þau voru hins vegar raunsæ og endurspegluðu þá fjármuni sem við höfðum úr að spila til þessa mikilvæga málaflokks. Þess vegna hefur það verið næsta undarlegt að fylgjast með umræðu, sem hefur meðal annars farið fram á síðum þessa blaðs, þar sem reynt er að gera tortryggilegan hlut landsbyggðarinnar í vegafé landsmanna -- og telja hann óeðlilega mikinn. Eða hvað er það af ofangreindum markmiðum sem þolir sérstaklega bið, að mati þeirra sem gagnrýna skiptingu vegafjárins?
Er þetta ofrausn?
Er það einhver ofrausn að íbúar norðanverðra eða sunnanverðra Vestfjarða komist á malbikuðum vegum inn á hringveginn? Telja menn að það geti beðið mörg ár í viðbót að heilu byggðasvæðin hafi heils árs samgönguleið á landi inn á aðalþjóðvegakerfið? Finnst mönnum, í ljósi hinna skelfilegu umferðarslysa, að ástæða sé til þess að fara hægar við að ryðja úr vegi hinum stórhættulegu einbreiðu brúm? Er það tilræði við hagsmuni íbúa höfuðborgarsvæðisins að hringvegurinn svonefndi sé lagður bundnu slitlagi á þessum áratug? ? Svari þessu hver fyrir sig.
Einar K. Guðfinnsson
alþingismaður, fyrrv. form. samgöngunefndar Alþingis
