Hin gleymdu áhrif olíuverðshækkananna
Eftir situr lítill hópur fólks sem nú hefur orðið fyrir barðinu á olíuverðssprengingu úti í heimi. Einar K. Guðfinnsson segir að finna þurfi leiðir til þess að lækka útgjöld þessa fólks.
ÁHRIF hinna miklu hækkana á olíuverði koma fram með margvíslegum hætti. Í daglegu lífi fólks birtast þessar hækkanir hvað helst í auknum útgjöldum vegna rekstrar fjölskyldubílsins. Í atvinnurekstrinum verða menn fyrir miklum búsifjum vegna olíuverðshækkana, sem auka útgjöld margra atvinnugreina og nægir að nefna útgerðir og verktaka í því sambandi.
Það hefur hins vegar farið minna fyrir umræðunni um áhrif olíuverðshækkana á kjör þess fólks sem ekki á þess kost að kaupa orku frá veitukerfum orkufyrirtækjanna í landinu. Fyrir þetta fólk er hér hins vegar um að ræða grafalvarlegt mál, sem kemur þyngra við heimilispyngjuna en hjá öðrum.
Í svari iðnaðarráðherra við fyrirspurn minni á Alþingi fyrir skemmstu var varpað ljósi á málið. Fram kom að það væru alls 115 býli sem ekki eru tengd veitukerfum orkufyrirtækjanna. Þar af eru um 70 með heimarafstöðvar. Fjöldi þeirra býla sem hafa hvorki heimarafstöðvar né tengjast samveitu orkufyrirtækjanna er því áætlaður 45. Talið er að 20 séu í ábúð en 25 í eyði, en stundum eru eyðibýlin þó nýtt til búsetu, hluta úr ári, svo sem vegna hlunnindanytja. Sé litið á skiptingu þessara býla eftir landshlutum kemur í ljós að þau eru 2 á Vesturlandi, 3 til 6 á Vestfjörðum, 3 á Norðurlandi vestra, 6 á Norðurlandi eystra 2 á Austurlandi og 2 á Suðurlandi.
Húshitunarkostnaðurinn a.m.k. þrefaldur
Orkukostnaður fólks sem býr við þessar aðstæður hefur aukist um helming vegna olíuverðshækkananna á tveimur árum. Sé miðað við meðaltalstölur um orkunotkun vegna húshitunar má áætla að kostnaður þeirra heimila sem verða að nota olíu til húshitunar sé á ári um 220 þúsund krónur.
Miðað við sambærilegar forsendur er talið að húshitunarkostnaður á orkuveitusvæði RARIK sé tæpar 80 þúsund krónur. Hér munar gríðarlega miklu. Það stappar nærri að þrefalt dýrara sé að kynda með olíu en ef menn eiga þess kost að nýta innlenda orkugjafa frá orkuveitusvæðunum. Mismunurinn er í mörgum tilvikum ennþá meiri sé verðlagning borin saman við mörg hitaveitusvæðin í landinu.
Nauðsynlegt að bregast við
Nauðsynlegt er að bregðast við þessu. Fyrir mörgum árum var efnt til sérstaks átaks til þess að auðvelda fólki aðgang að innlendum orkugjöfum. Verulegu almannafé var til þess varið að leggja dreifilínur í því skyni. Af þeim tölum sem við höfum nú undir höndum er ljóst að það hefur gengið vel og þorri landsmanna á þess nú kost að nýta innlenda orkugjafa sem nýttir hafa verið í krafti almannafjár.
Unnið að úrbótum
Eftir situr hins vegar lítill hópur fólks - í ýmsum tilvikum sennilega þar sem tekjumöguleikar eru ekki miklir eða margbreytilegir - sem nú hefur orðið illilega fyrir barðinu á olíuverðssprengingu úti í heimi. Við þurfum því að finna leiðir til þess að lækka útgjöld þessa fólks, án þess þó að það letji nýtingu innlendra orkugjafa. Það er ljóst að kostnaðurinn við slíkar aðgerðir yrði í raun sáralítill, í ljósi þess hve um tiltölulega fá heimili er að ræða. En ljóst er þó að þær kæmu í góðar þarfir.
Í umræðum á Alþingi um þetta mál kom fram að ákveðið hefði verið, eftir að fyrirspurnin hefði ýtt við málinu, "að kanna stöðu þessara mála frekar og gera tillögur um aðgerðir vegna lögbýla sem ekki eru tengd veitukerfum orkufyrirtækjanna", eins og orðrétt sagði í ræðu iðnaðarráðherra. Þessu ber að fagna og vænta þess að út úr því komi bragarbót fyrir þennan hóp sem svo illilega hefur orðið fyrir barðinu á aðstæðum sem enginn hér á landi fær við ráðið.
Höfundur er alþingismaður Sjálfstæðisflokksins á Vestfjörðum.
