Dómadags sleggjudómar
Grein í Morgunblaðinu 2. apríl 2007
Anna Kristín Gunnarsdóttir alþingismaður skrifar alveg stórfurðulega grein í Morgunblaðið sl. miðvikudag. Greinin er sögð vera svar við grein minni í blaðinu frá 24. þessa mánaðar. Þegar að er gáð eru skrifin víðsfjarri yfirlýstum tilgangi. Í rauninni er greinin líkt og opinberun þess að þessi þingmaður Samfylkingarinnar hafi gert þingmenn úr Frjálslynda flokknum að leiðtogum lífs síns og verði henni að góðu.
Hún rifjar upp, en fer rangt með, það sem eftir mér var haft fyrir kosningarnar árið 1995. Þar lýsti ég því yfir að ég styddi ekki ríkisstjórn sem ekki gerði breytingar á kvótakerfinu. Þetta var sagt í kjölfar mikilla umræðna sem höfðu orðið um fiskveiðistjórnarkerfi smábáta, stöðu þeirra og þýðingu fyrir Vestfirði. Þess er skemmst að minnast að á kjörtímabilinu urðu grundvallarbreytingar á þessu kerfi. Þar með var lagður grundvöllur að stórauknum fiskveiðiréttindum smábáta, þess hluta flotans sem nú eru kallaðir krókaleyfisbátar.
Þetta var ekki óumdeilt. Æ síðan hefur það verið harðlega gagnrýnt að hlutur þessara báta hafi vaxið og á kostnað annarra skipa. Ástæðan fyrir því að ég og fleiri lögðust á árarnar fyrir þessa báta var einföld. Við töldum að með því sköpuðum skjól fyrir minni byggðir og veittum þeim rétt. Og það tókst. Staðreyndirnar tala sínu máli.
Hvað gerði hún sjálf?
Svo lætur Anna Kristín eins og hún harmi að dagakerfi smábáta sé ekki enn við lýði. En gáum nú að. Hvað ætli hún og hennar flokkur hafi haft um þau mál að segja? Fyrir síðustu kosningar boðaði flokkur hennar að fyrna skyldi veiðirétt dagabáta, rétt eins og annarra skipa og báta í landinu. Fyrst átti sennilega að klippa af sunnudaga, svo mánudaga og svo koll af kolli. Um málefni dagabáta stóðu hins vegar mikil átök. Öllum var ljóst að óbreytt gat dagakerfið ekki gengið og viðleitni okkar margra – og meðal annars dagabátaeigenda sjálfra - gekk út á að setja inn í það sóknartakmarkandi þætti. Niðurstaðan varð hins vegar sú að þessir bátar fóru inn í krókaaflamarkið og fengu verulegar aflaheimildir. Fjórfaldar heimildir miðað við það sem lá til grundvallar þegar þessum bátum var markaður sess í fiskveiðistjórnarkerfinu, sem bátar er lutu sóknarstýringu. Flokksfélagar Önnu Kristínar fluttu af þessu tilefni fjálglegar ræður um þau miklu veiðiréttindi sem væri verið að afhenda útgerðarmönnum þessara smábáta, sem að jafnaði voru bátar á landsbyggðinni. Ég trúi því að þeir hafi ekki vakið máls á þessu vegna þess að verið væri að þeirra dómi að fara illa með þennan bátaflokk sem hún þykist nú bera fyrir brjósti; eða hvað?
Anna Kristín Gunnarsdóttir sat á Alþingi þegar þetta átti sér stað. Hún þagði sem fastast í umræðum um málið, en fylgdi félögum sínum í Samfylkingunni samviskusamlega að málum. Ekki með andstöðu við lagabreytingarnar, heldur með því að sitja hjá.
Við sama heygarðshornið
Það er svo athyglisvert að Anna Kristín er við það heygarðshorn, sem við höfum séð svo vel síðustu misserin. Þaðan sem gagnrýnin fer fram. Hvergi örlar á tillögum. Hins vegar er þess freistað að gera lítið úr gagnsemi þess fyrir byggðirnar að sá hluti flotans sem er uppistaðan í veiðum minni byggðanna hefur fengið stóraukinn veiðirétt. - Það gagnast kannski í Bolungarvík, segir þingmaðurinn, en ekki mikið víðar. Heyr á endemi! Það er eins og þingmaðurinn fari um landið með bundið fyrir augun og eyrun. Trúir hún því virkilega að stóraukinn veiðiréttur smábáta vítt og breitt í byggðum landsins hafi engu breytt? Kannski trúir hún því sjálf, ef marka má skrifin, en þá er það sennilega upptalið.
Vissulega eiga ýmis sjávarpláss undir högg að sækja. Sannarlega hafa þau ýmis misst veiðiréttinn. Og aldrei nokkurn tímann hef ég haldið því fram að við sjávarsíðuna sé allt í himnalagi. Því fer fjarri. Þvert á móti vitum við að að á ýmsum stöðum er háð mikil og erfið varnarbarátta. Fyrir því eru marvíslegar ástæður, sem hér verða ekki raktar. En þessi sannindi gefa ekki reyndum stjórnmálamanni af landsbyggðinni, eins og Önnu Kristínu Gunnarsdóttur, tilefni til slíkra dómadags sleggjudóma og einfaldana sem þeirra, sem hún viðhefur í grein sinni.
Mér dettur á hinn bóginn ekki einu sinni í hug að kalla eftir hennar úrræðum. Það tel ég löngu orðið fullreynt. En eitt var þó athyglisvert. Þingmaðurinn nefndi ekki fyrningarleið Samfylkingarinnar á nafn í grein sinni nú síðast. Í þetta sinn fór hún því ekki algjöra erindisleysu. Hún hefur því væntanlega lært af mistökum flokksins síns. Það er heilmikill áfangi og hann skiptir máli. Við skulum ekki vanmeta það.
Einar K. Guðfinnsson, sjávarútvegsráðherra
