Ný samgöngubylting
Vestfirðingar vita af eigin raun, segir Einar K. Guðfinnsson, að jarðgöng eru samgöngubylting og ekkert minna.
TILKOMA jarðganga hefur ólýsanleg áhrif á byggðirnar. Þessu höfum við kynnst á norðanverðum Vestfjörðum, þegar Vestfjarðagöngin gerðu það mögulegt að allt svæðið frá Dýrafirði og norður úr yrði eitt atvinnu- og þjónustusvæði. Vegalengdin frá Þingeyri og til Ísafjarðar er nú 48 km og um 20 km á milli Suðureyrar og Flateyrar til Ísafjarðar og opið allan ársins hring, nær án tillits til þess hvernig viðrar. Orðið bylting er væg lýsing á aðstæðum með tilkomu jarðganganna.
Sparnaður atvinnulífsins
Athyglisvert er að skv. könnunum sem greint er frá í nýrri Jarðgangaáætlun hefur umferð á milli fyrrgreindra þéttbýlisstaða aukist um 120 prósent. Fyrirfram var búist við að aukningin næmi um 60 prósentum. Helmingur ferða fólks frá nágrannabyggðunum til Ísafjarðar er vegna verslunar og þjónustu, um fimmtungur vegna vinnu og álíka vegna tómstunda og skemmtana. Þeir sem búa utan Ísafjarðar fara þangað að jafnaði þrisvar í viku. Þessar tölur sýna að svæðið er í raun að verða það sem að var stefnt með göngunum; eitt þjónustu- og atvinnusvæði. Nokkurn tíma mun taka að svæðið verði að fullu eitt atvinnusvæði. Þróunin sýnir að það stefnir mjög örugglega í þá átt. Að athuguðu máli er talið að sparnaður einstaklinga, fyrirtækja og stofnana á svæðinu gæti verið um 100 til 200 milljónir króna á ári hverju. Það vegur vissulega þungt í þessu samfélagi.
Rannsóknir af fullum þunga á öllum svæðunum
Nú er farið að hyggja að nýjum áföngum, eins og kunnugt er. Þar er raðað í fyrsta verkefnaflokk jarðgöngum á milli Dýrafjarðar og Arnarfjarðar, Siglufjarðar og Ólafsfjarðar og Reyðarfjarðar og Fáskrúðsfjarðar. Ljóst er að all miklar rannsóknir þurfa að fara fram áður en ráðist verður í þær framkvæmdir. Því er mikilvægt, eins og fram hefur komið hjá samgönguráðherra, að unnið verði hratt, vel og skipulega að þessum rannsóknum. Ýmis álitaefni geta komið upp á rannsóknarferlinu og mikilvægt að ekki tapist dýrmætur tími. Rannsóknir á jarðgangastæðum á þessum þremur fyrrgreindu stöðum þurfa því allar að fara fram af fullum þunga, svo unnt sé, af þeim ástæðum a.m.k., að hefjast handa hið fyrsta við framkvæmdir. Undirbúningur vegna hugsanlegs umhverfismats, þar sem það á við, þarf einnig að hefjast af sömu ástæðum hið fyrsta.
Samgöngubylting - ekkert minna
Vestfirðingar vita af eigin raun að jarðgöng eru samgöngubylting og ekkert minna. Það er því að vonum að við horfum tilhlökkunaraugum í átt til nýrra jarðganga á milli Dýrafjarðar og Arnarfjarðar. Þau göng eru forsenda þess að unnt sé að rjúfa vetrareinangrun þá, sem komið hefur í veg fyrir eðlileg samskipti norður og suður hluta Vestfjarða. Ísafjörður hefur verið og er stjórnsýsluleg miðstöð Vestfjarða. Það hefur hins vegar torveldað mjög öll samskipti og verið í raun ólíðandi, að geta ekki haldið uppi eðlilegum heilsárssamskiptum á milli þessara hluta kjördæmisins. Í stefnumótun vestfirskra sveitarstjórnarmanna í vegamálum, er þetta atriði dregið fram og áhersla lögð á að bæta úr með varanlegri vegagerð um Dynjandisheiði og jarðgangagerð á milli Arnarfjarðar og Dýrafjarðar.
Hagstæð jarðgangagerð
Það eykur líka bjartsýni að þær jarðfræðiathuganir sem fyrir liggja sýna að aðstæður til jarðgangagerðar eru hagstæðar og hliðstæðar því sem var í hinum tvíbreiða hluta Vestfjarðaganga, frá munna í Tungudal og að gatnamótum. Ávinningurinn er líka ótvíræður. Leiðin myndi styttast um 25 km frá því sem nú er. Kostnaður við einbreið göng, forskála og aðliggjandi 7 km vegagerð er áætlaður um 2,3 milljarðar. Til samanburðar væri vegagerð eftir núverandi leið - sem þó yrði alls óbrúkleg að vetri til - talin kosta um 500 milljarða króna. Það er því augljóslega eftir miklu að slægjast. Styttri leið, öruggar vetrarsamgöngur og varanleg heilsárstenging norður og suður hluta Vestfjarða eru rök sem vega þungt og hafa sem betur fer orðið til þess, að þessum göngum er raðað í fremsta flokk í tillögum Vegagerðarinnar.
Stefnumótun ríkisstjórnarinnar
Löngum hefur ríkt mikill áhugi á jarðgangagerð hér á landi og hafa fjölmargir komið að þeim málum. Þau voru mjög á dagskrá á sl. kjörtímabili innan samgöngunefndar Alþingis þar sem undirritaður var þá formaður. Niðurstaðan var sú að samþykkt var á Alþingi að unnin skyldi sérstök jarðgangaáætlun, sem nú hefur litið dagsins ljós. Því ber sérstaklega að fagna þeirri forystu sem Sturla Böðvarsson samgönguráðherra hafði um vinnslu málsins, sem hann kynnti formlega er hann mælti fyrir nýrri vegáætlun til fimm ára. Að baki öllu þessu liggur vitaskuld sú stefnumótun, sem kemur fram í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar, um að tekjum af sölu ríkisfyrirtækja verði varið ,,til að greiða niður skuldir ríkissjóðs, til að fjármagna sérstök verkefni í samgöngumálum og til að efla upplýsingasamfélagið". Þar með er búið að skapa fjárhagslegan grundvöll fyrir því að hefjast handa við myndarlegt átak við jarðgangagerð í landinu. Höfundur er alþingismaður Sjálfstæðisflokksins á Vestfjörðum.
