Auðvitað hefjum við hvalveiðar
Friður verður ekki keyptur með því að láta undan andstæðingum hvalveiða. Einar Guðfinnsson telur að þá finni þeir sér bara ný viðfangsefni. Á ÞESSU vori er nauðsynlegt að niðurstaða fáist um hvalveiðar Íslendinga. Nefnd sem hefur verið að störfum um þessi mál er að skila af sér og forsendur til ákvörðunartöku þess vegna ljósar. Það hefur lengi verið yfirlýstur vilji Íslendinga að hefja hvalveiðar, enda mæla öll vísindaleg og efnisleg rök með því.
Í umræðu um umhverfismál ber mjög hátt hugtakið sjálfbær þróun. Með því er átt við "að þörfum núverandi kynslóða sé mætt án þess að það skerði möguleika komandi kynslóða", eins og segir í skýrslu hinnar heimsþekktu Brundlandnefndar. Kjarni þessarar hugsunar er þess vegna sá að nýta auðlindir heimsins af skynsemi, almenningi til hagsbóta, en án þess að skerða framtíðarmöguleikana. Þar með er þjóðunum ekki einungis gefinn réttur, heldur ekki síður lögð sú skylda á herðar að nýta auðlindirnar. Eðlilegur þáttur í nýtingu auðlinda Hvalveiðar eru þess vegna ofur eðlilegur þáttur í því að nýta auðlindir hafsins. Þær eru í samræmi við þessi sjónarmið, eins og margoft hefur verið sýnt fram á og raunar staðfest á alþjóðlegum vettvangi. Sjálfum er mér í fersku minni ályktun um sjávarútvegsmál sem samþykkt var á vettvangi Alþjóðaþingmannasambandsins þar sem sátu fulltrúar meira en eitt hundrað þjóðþinga, en þar var samhljóða fallist á tillögu af því tagi sem við fulltrúar Íslands fluttum.
* Það er því enginn vafi á því að við höfum rökin með okkur og við berjumst fyrir heiðarlegum málstað þegar við viljum hefja skynsamlegar hvalveiðar að nýju.
Tekið undir vopnaglamur öfgahópa
Þess vegna hefur það komið nokkuð á óvart að skyndilega fara að heyrast úrtöluraddir, sem vara við því að við nýtum okkar auðlindir, eins og við teljum skynsamlegast og vísindamenn eru sammála um að sé óhætt. Allt í einu kveðja sér hljóðs hjáróma raddir sem telja að auðlindanýtingin eigi ekki að lúta lögmálum sjálfbærrar nýtingar, eins og þó er almenn samstaða um á meðal þjóða heimsins, heldur eigi að taka mið af vopnaglamri öfgahópa í nafni umhverfisverndar.
Sjónarmið af bandarískum fiskmarkaði
Á afar fróðlegum fundi samtakanna Sjávarnytja þann 8. febrúar síðastliðinn komu fram athyglisverðar upplýsingar. Meðal ræðumanna var Bruce R. Galloway, stjórnarformaður Arthur Treachers þriðju stærstu skyndibitakveðju á sviði fiskrétta í Bandaríkjunum. Hans sjónarmið var skýrt. Fiskkaupendur í Bandaríkjunum eru að leita eftir góðri vöru á hagstæðu verði. Þeir spyrja um verð eða gæði, en ekki hvort þjóðin sem framleiðir vöruna veiðir hval, eða stundar einhverja aðra iðju. Aðspurður kvaðst hann ekkert sjá úr reynslu sinni við fisksölu í Bandaríkunum hingað til, sem gæfi til kynna að menn ættu að óttast í íslenskum sjávarútvegi þó hvalveiðar hæfust að nýju.
Norskur útflutningur jókst ferðaþjónustan efldist
Fulltrúi norska útflutningsráðsins, Helge Lund, greindi frá reynslu Norðmanna. Hvalveiðar þeirra höfðu varla nokkur neikvæð áhrif á útflutning þeirra á öðrum sviðum. Þvert á móti jókst útflutningurinn og gjaldeyristekjur af ferðaþjónustu uxu alveg sérstaklega.
Þetta er sú reynsla sem við getum byggt okkar ákvarðanir á. Annars vegar upplýsingum af okkar þýðingarmikla Bandaríkjamarkaði og hins vegar frá hinum norsku nágrönnum okkar. Þar ber allt að sama brunni.
Ekki vantaði það að menn spáðu illa fyrir Norðmönnum er þeir hófu hvalveiðarnar. Ferðaþjónustan átti að hrynja og útflutningurinn að stórtapa. Ferðamálafrömuðir þóttust sjá allt svart framundan og ályktuðu um það eins og Ferðamálaráð hér á landi glaptist til að gera á dögunum. Reynslan hefur sýnt að þeir höfðu algjörlega á röngu að standa. Fulltrúi norska útflutningsráðsins sagði enda á fyrrnefndum fundi að þessi mál væru ekki lengur rædd (non-issue). Svo rækilega hefði komið í ljós að hvalveiðarnar hefðu ekkert skaðað útflutning og ferðaþjónustu, eins og heimsendaspámennirnir þóttust þó sjá fyrir. Það er einkar athyglisvert að aðsókn í hvalaskoðunarferðir frá Noregi jókst um heil 40 prósent í fyrra, á sama tíma og Norðmenn sættu aðkasti frá umhverfishópum fyrir hvalveiðar sínar ". . . gæti jafnvel eflt ferðaþjónustuna".
Í þessu sambandi er nauðsynlegt að geta þess að þetta er alls ekki í fyrsta sinn sem menn velta fyrir sér áhrifum hvalveiða á útflutning og ferðaþjónustu. Á árinu 1991 starfaði nefnd undir formennsku undirritaðs, sem var ætlað að yfirfara ýmsa þætti er lutu að hugsanlegri úrsögn íslands úr Alþjóðahvalveiðiráðinu. Í starfi nefndarinnar var mjög fjallað um hugsanleg áhrif hvalveiða á markaði okkar, jafnt á sviði vöruútflutnings og ferðaþjónustu. Fróðlegt er þess vegna að rifja upp hvað menn höfðu þá fram að færa um samspil ferðaþjónustu og hvalveiða hér við land. Í skýrslunni er kafli um þessi mál þar sem meðal annars segir orðrétt: "Fulltrúi Ferðamálaráðs taldi að umtal í kjölfar úrsagnar Íslands úr Alþjóðahvalveiðiráðinu gæti jafnvel eflt ferðaþjónustu hérlendis. Fjölgun ferðamanna hingað til lands á undanförnum árum benti til þess að umræða fyrri ára um hvalveiðimál hafi síst skaðað Ísland sem ferðamannaland. Vísbendingar væru jafnvel til um hið gagnstæða". Þetta sögðu menn þá og reynsla Norðmanna bendir til þess að þetta sé rétt mat. Tölurnar tala líka sínu máli. Á sama tíma og við stunduðum hvalveiðar í vísindaskyni á árunum 1985 til 1989 heyrðust fréttir af mótmælum ýmissa aðila erlendis gegn okkur. Engu að síður fjölgaði komum erlendra ferðamanna hingað til lands um þriðjung á þessum tíma.
Er hægt að kaupa sér frið?
Það er mikill misskilningur ef menn ætla að hægt sé að kaupa sér frið með því að gefa eftir gagnvart andstæðingum hvalveiða. Þvert á móti má búast við að þeir finni sér einfaldlega nýtt viðfangsefni, eins og þegar eru farin að sjást dæmi um. Stöðvun fiskveiða af ýmsum toga er nú orðin krafa sumra slíkra samtaka og því miður finnast dæmi um mikinn árangur þeirrar baráttu. Ætla menn þá enn að reyna að kaupa sér frið með því að gefa eftir? Eigum við til dæmis að láta af togveiðum, eða netaveiðum, til þess að þóknast slíkum öflum? Hvar hyggjast menn eiginlega láta staðar numið? Höfundur er formaður stjórnar Fiskifélags Íslands og alþingismaður.
