Ræða á Sauðamessu í Borgarnesi
Á síðustu dögum hef ég orðið óskaplegur skotspónn félaga minna á Alþingi. Ég segi ekki að það hafi verið einelti. En svona hér um bil. Það hefur ekki verið út af kvótanum, ekkert sem viðkemur mínu nýja starfi sem sjávarútvegsráðherra. Ekkert af því sem ég hef í rauninni sagt eða gert.
Nei allt stafar þetta af því að ég fékk það virðulegasta hlutverk, sem hægt er að hugsa sér; að vera heiðursgestur Sauðamessu hér í Borgarnesi 2005. Þetta hefur orðið tilefni að ólíklegustu háðsglósum frá félögum mínum: Af hverju varstu valinn spyrja þeir. Ertu kannski mesti sauðurinn og uppskáru hlátrasköll. Allt á minn kostnað.
En svona er þetta bara. Og ég ætla að fullyrða eitt. Þeir eru bara öfundsjúkir. Þeir eru nefnilega bara þingmenn og ráðherrar. En ég er heiðursgestur Sauðamessu. Og yfir þessu dauðöfunda þeir mig. Þarna sést það nefnilega að þegar maður er lagður svona í einelti á kaffistofunni þá er það vegna öfundsýki. Starfsbræður mínir öfunda mig af þessu virðulega hlutskipti.
Enda saumuðu þeir hart að mér til þess að fá það út af hverju ég væri heiðursgestur á Sauðamessu. Sjávarútvegsráðherra á Sauðamessu ? Hvernig stendur eiginlega á því ? Og það lá við að þeir segðu eins og Guðni Ágústsson, Obb bobb, bobb.
Ég get sagt ykkur að ég stóð þessa stríðni vel af mér. Ég var nefnilega svo rígmontinn yfir þessu hlutskipti mínu. Og ég get sagt ykkur eina sögu af þessu. Ég fæ mér stundum í nefið hjá Magnúsi Stefánssyni og Guðjóni Hjörleifssyni starfsbræðrum mínum á Alþingi. Guðjón sagði í gær að fram undir þetta hefði ég bara fengið mér í nefið á tyllidögum, en eftir að ég varð heiðursgestur á Sauðamessu, fengi ég mér í nefið á hverjum degi, því nú finndust mér allir dagar vera tyllidagar.
En ástæðan fyrir því að ég fékk þetta virðulega hlutverk að vera heiðursgestur Sauðamessu er sögð vera sú að það fari vel á því að sjávarútvegsráðherra gegni þessu hlutverki, af því að hvergi sé meira fé í landinu en einmitt í sjávarútveginum. Ekki er ég nú viss um það. Að minnsta kosti fannst þeim það ekki í gær fiskverkendunum sem ég hitti á fundi. Þeir kvörtuðu líka undan Seðlabankanum. Og ég er svo sem ekkert hissa á því.
En það er ég viss um að ástandið hefði verið miklu betra ef menn hefðu haft vit á því að ráða hann Sigurjón frænda minn Samúelsson á Hrafnabjörgum við Ísafjarðardjúp sem er þar sauðfjárbóndi og sótti um bankastjóradjobbið í Seðlabankanum fyrir nokkrum árum. Og hvað hafði Sigurjón til brunns að bera, sauðfjárbóndi vestan frá Djúpi. Jú. Það tiltók hann í umsókninni. Hann benti á að hann hefði eitt umfram alla hina umsækjendurna, prófessorana og doktorana, að hann hefði sýslað með fé alla sína ævi. Enginn hefði slíka reynslu og því hlyti hann að vera sjálfkjörinn. Ekki dugði þetta. En annars var hann ekkert óánægður með árangurinn, þegar hann sagði mér frá þessu. Ég fékk einu atkvæði færra en prófessorar og doktorar. Þeir fengu eitt atkvæði sagði hann en ég ekkert. Ekki svo lélegur árangur.
En sauðkindin er sífellt að fá uppreisn æru. Hún er ekki lengur bara rekin á fjall á vorin, sótt á haustin og síðan rekin til slátrunar. Vinir mínir norður á Ströndum eru búnir að koma upp sérstöku Sauðfjársetri henni til dýrðar og vegsauka. Sauðfjársetur sagði svili minn, sem var í sveit hér í Kolbeinsstaðahreppnum, þegar ég sagði honum söguna. Sauðfjársetur, er það ekki bara það sem við kölluðum fjárhús í gamla daga. En auðvitað hafði hann á röngu að standa. Sauðfjársetur er miklu merkilegra fyrirbrigði.
Og við sjáum hvaða upphefð menn eiga von á með því að vera hér heiðursgestir. Guðni Ágústsson landbúnaðarráðherra var hér í fyrra. Og hvað er hann farinn að gera núna. Ég sá í blöðunum um daginn, að hann er farinn að koma fram sem módel á tískusýningum. Hann var að vísu fullklæddur, en tók sig mjög vel út. Ég helds bara að þau verði að vara sig þessi útlendu tískumódel, þegar Guðni er farinn að láta taka þarna til sín.
En þegar það liggur fyrir að heiðursgestir tveggja fyrstu Sauðamessanna hafa verið ráðherrar þá þarf auðvitað að velta því fyrir sér hvers vegna. Og ég ætla að láta mér detta í hug skýringu, sem ég sá inni á heimasíðu messuhaldaranna. Því þar er nefnilega lýsing á kindinni, sem mér fannst svo ótrúlega kunnugleg frá mínum vinnustað. Og kannski er þarna komin eina rétta skýringin. Þar segir: Gönguleið kinda er oftast frekar skrykkjótt því þær líta reglulega aftur fyrir sig til að gá að hættum og þá missa þær stefnuna augnablik.. Þetta er kunnugtlegt að vera svolítið skrykkjóttur á hinni pólítsku vegferð og að vera sífellt að líta í kring um sig og svo missir maður stefnuna og fer út í tóma vitleysu.
Þeir eru skarpir menn Bjarki og Gísli. Þetta hafa þeir séð til okkar og þess vegna fengum við Guðni þennan heiðursess.
En góðir gestir.
Það er ekkert áhlaupsverk eða auðvelt að vera sauðfjárbóndi. Það veit ég vel. Ég var sjálfur í sveit norður í Skagafirði í sex sumur og kynntist þessum verkum. En til þess að vera góður bóndi þarf maður bæði að vera kjarkmikill og úrræðagóður og góð skytta. Þetta get ég sannað.
Sigurður Þórðarson á Laugabóli við Ísfjarðardjúp var annáluð skytta. Hann var líka myndarbóndi á þessar góðu sauðfjárjörð. Hann var aldrei orðlagður fyrir kjarkleysi né hæversku. Harðduglegur og forystumaður í sinni sveit. Svo bar það til einn haustdaginn, að í hann hringir nágranni hans, Jónsi á Bjarnastöðu sem bjó gegnt honum handan Ísafjarðarins. Á þeim tíma var ekki búið að leggja vegi um Djúpið og leiðin á milli bæjar gat því verið seinfarin. Erindi Jónsa var að að spyrja nágranna sinn hvort hann gæti ekki aðstoðað sig við að fella hrút, sem kominn var nokkuð við aldur og gagnaðist ekki lengur til þess brúks sem heppilegast var. Sigurður var bóngóður en haustin eru annatími í sveitum og hann átti bágt með að taka sér tíma í að ríða fyrir fjörðinn að Bjarnastöðum. Svo til þess að bregðast nú ekki vini sínum, þá sagði hann við Jónsa, sinn góða granna. Jónsi minn. Farðu nú með hrútinn niður í fjöru og ég skýt hann svo yfir fjörðinn. Veður var stillt og gott. Öðru megin fjarðarins stóð Sigurður með riffilinn, en gegnt honum hinum megin í fjöruborðinu stóð Jónsi á Bjarnastöðum með hrútinn. Og Sigurður miðaði, skaut og hrúturinn lá í fyrsta skot. Þetta var ótrúlegt afrek, sögðu menn í Djúpinu, þegar þeir heyrðu Sigurð segja frá þessu eins og ekkert væri. Það er nú ekki neitt, sagði Sigurður. Hæverskan uppmáluð. Það var ekkert afrek hjá mér að skjóta hrútinn. En meira dáðist ég að kjarkinum í honum Jónsa, að halda hrútnum í klofinu á sér, á meðan ég skaut.
Þetta góðir gestir er færni og þetta er kjarkur. Og upp til svona manna eigum við að líta. Rétt eins og við lítum upp til sauðfjárbændanna, sem hafa með þrautseigju byggt þetta land. Á þeim sannast að bóndi er bústólpi og bú landstólpi. Það eru ánægjuleg tíðindi að sauðfjárræktin er að eflast. Markaðurinn að dafna og verðið að hækka. Sauðfjárbúskapurinn verður alltaf ein meginstoðin í landbúnaði okkar. Þess vegna fer vel á því að í þessu mikla landbúnaðarhéraði Borgarfirði, sé sauðkindinni kveðinn dýrðaróður, í messu formi. Sauðamessuformi. Til hamingju með framtakið Borgfirðingar, til hamingju með daginn bændur og til hamingju með þetta skemmtilega og góða framtak, góðir gestir.
Ræða flutt á Sauðamessu í Borgarnesi, 8. október 2005
