Markalínurnar hafa verið dregnar
-- og hér eftir verða kvótaskipin og krókabátarnir að una þeim styrkleikahlutföllum sem þeim hafa verið mörkuð
Viðtal í Fiskifréttum, 24. september 2005
,,Ég lít svo á að verkefni mitt sem sjávarútvegsráðherra sé tvenns konar. Annars vegar að viðhalda sem mestum friði innan sjávarútvegsins þannig að togstreitunni milli smærri og stærri útgerðarflokka linni. Og hins vegar að gera það sem mér er unnt til þess að búa atvinnugreininni sem best rekstrarumhverfi á þessum umbrotatímum þegar hún á í stöðugt aukinni samkeppni við aðrar öflugar atvinnugreinar um fólk og fjármagn,” segir Einar Kristinn Guðfinnsson sem tekur við starfi sjávarútvegsráðherra af Árna M. Mathiesen næstkomandi þriðjudag, 27. september. Fiskifréttir áttu viðtal við Einar af þess tilefni og spurðu fyrst hvort vænta mætti einhverrar stefnubreytingar af hálfu nýs sjávarútvegsráðherra.
,,Það verður ekki nein grundvallarstefnubreyting. Ég er auðvitað bundinn af stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar í þessum málum og ennfremur stefnu míns flokks sem mörkuð var á landsfundi og ég tók þátt í að móta. En auðvitað verða alltaf áherslubreytingar með nýjum mönnum. Einu sinni var sagt að sjónarhornið væri dálítið mismunandi eftir því hvort menn stæðu á tröppum Landsbankans eða Alþingishússins. Ég held að sjónarhornið af Vestfjörðum sé líka dálítið annað en af höfuðborgarsvæðinu. Reynsla mín, uppeldi og aðstæður allar móta auðvitað skoðanir mínar á margan hátt,” segir Einar.
Starfsumhverfi smábáta styrkt
,,Síðan mega menn náttúrlega ekki gleyma því að það hafa orðið gífurlega miklar breytingar á umhverfinu í sjávarútvegi á undanförnum árum,” heldur Einar áfram. ,,Ég hef tekið fullan þátt í þeim breytingum. Stundum hefði ég kosið að menn hefðu gert hlutina með öðrum hætti en raun varð á en ég valdi þann kost að ganga frekar til samkomulags og reyna að hafa áhrif á niðurstöðuna en að berja hausnum við steininn. Þess vegna ber ég fulla ábyrgð á því sem gert hefur verið á undanförnum árum. Ég var í heilt kjörtímabil formaður sjávarútvegsnefndar Alþingis og sem slíkur náinn samverkamaður sjávarútvegsráðherrans. Þá mótuðum við núverandi starfsumhverfi smábátanna sem að mínum dómi hefur styrkt þann útgerðarflokk gríðarlaga. Ég er ekki í nokkrum vafa um og hika ekki við að halda því fram að útgerð smábátanna í heild er núna margfalt sterkara en þegar við hófumst handa við þessar breytingar.”
Nauðsynlegar aðgerðir til að halda friðinn
– En nú segja talsmenn stærri skipa og báta að ekkert réttlæti sé í því að flytja veiðiheimildir frá þessum skipum til smábáta, -- veiðiheimildir sem eigendur stærri skipanna hafi í flestum tilfellum keypt dýrum dómum.
,,Jú, þessi sjónarmið heyrir maður mjög oft og víða. Sú gagnrýni sem ég hef fengið á undanförnum árum er tvenns konar. Annars vegar er því haldið fram að ég hafi ekki verið nægilega harðdrægur fyrir smábátaútgerðina, ég hafi hreinlega svikið málstaðinn og gengið til samninga við þá sem styðja sjónarmið útgerða stærri skipa. Þeir sem þessu hafa haldið fram eru bæði pólitískir andstæðingar mínir og einnig ýmsir sem telja að aldrei hefði átt að ganga til neinna samninga, heldur verja smábátakerfið eins og það var áður en því var breytt fyrir nokkrum árum, burtséð frá því hver árangurinn af slíku hefði orðið.
Hins vegar eru svo sjónarmið þeirra sem þú nefndir í spurningunni og eru að mörgu leyti skiljanleg. Það er alveg rétt að við tókum um það pólitíska ákvörðun að auka veiðirétt smábátanna sem aftur hefur leitt til hlutfallslega minnkandi veiðiréttar annarra. Þetta var gert í mikilli nauðvörn. Við stóðum frammi fyrir því að veiðiréttur í ýmsum byggðum var nánast horfinn. Þetta voru byggðir sem áttu tilveru sína undir því að íbúarnir gætu sótt sjóinn. Við vorum einfaldlega að tryggja lífsgrundvöll þessara byggða og kunnum engin önnur úrræði. Ég er reyndar sjálfur þeirrar skoðunar að ef við hefðum ekki gripið til neinna ráða værum við ennþá í blóðugum bardaga um fiskveiðistjórnunarkerfið. Þrátt fyrir að útgerðarmenn stærri skipa og báta hafi orðið að gefa eftir hluta af veiðirétti sínum er það engu að síður mín sannfæring að þetta hafi átt sinn þátt í því að skapa þann vaxandi frið sem orðið hefur um veiðistjórnunarkerfið í heild. Þeir sem gagnrýnt hafa okkur upp á síðkastið hafa litið alltof þröngt á þessi mál. Þeir þurfa að skoða þau í víðara samhengi og átta sig á því að án þessara úrræða væri staða þeirra miklu erfiðari en hún er í dag vegna úlfúðar í kringum fiskveiðistjórnunarkerfið.”
Markalínurnar dregnar
– Nú spyrja sjálfsagt margir þeirra sem misst hafa veiðirétt til smábátanna sem svo: Er nú komið að leiðarlokum? Er tilflutningi aflaheimilda frá okkur til smábáta endanlega lokið?
,,Já, ég tel að nú hafi markalínurnar verið dregnar og menn eigi einfaldlega að una í meginatriðum við þau styrkleikahlutföll sem búin voru til með löggjöf milli hins eiginlega kvótakerfis annars vegar og krókaaflamarksins hins vegar. Við höfum byggt inn í þetta kerfi ýmis úrræði, svo sem línuívilnun og byggðakvóta, og ég vil viðhalda hvoru tveggja. Að öðru leyti tel ég að báðir útgerðarflokkarnir, kvótaskipin og krókaaflamarksbátarnir, eigi að finna sér rekstrargrundvöll og svigrúm innan þeirra úthlutana sem núna gilda.”
Ekki verður gengið lengra í línuívilnun
– Landssamband smábátaeigenda heldur áfram að berjast fyrir því að krókaveiðar njóti aukinnar ívilnunar í kvóta. Kemur það sem sagt ekki til greina?
,,Ég tel að ekki verði gengið lengra í þessum efnum. Við erum núna með 16% línuívilnun á allar tegundir og það munar um minna. Á sínum tíma var slegist um það hvort línuívilnunin ætti að gilda um allan veiðiskap á línu, hvort sem handbeitt væri í landi eða vélbeitt úti á sjó. Ég var beggja blands um það hvað gera ætti, en ég held að miðað við þá miklu afkastaaukningu sem er að verða í línuflotanum samfara aukinni tækni, myndi línuívilnunarpotturinn fljótlega springa framan í okkur ef beitningarvélabátarnir fengju línuívilnun, rétt eins og línutvöföldunin gerði á sínum tíma. Nema vitaskuld að menn treystu sér að byggja inn í kerfið einhvers konar aðra flotastýringu. Línutvöföldunin var lögð af vegna þess að við treystum okkur ekki til þess að setja sóknartakmarkandi þætti inn í það kerfi. Segja má sem svo að með því að einskorða línuívilnunina við báta sem beita línuna í landi séum við verja tilvist þessarar aðferðar sem er atvinnuskapandi og skiptir margar smærri byggðir miklu máli. Þetta er á vissan hátt eins konar sóknarstýring og flotastýring. Ég er mikill línuívilnunarmaður og get montað mig af því að hafa verið sá fyrsti sem vakti máls á þessari aðferð á Alþingi. Og meðan ég ræð einhverju verður hún varin.”
– En hvað með dagróðrabáta sem beita með beitningartrekt á sjó?
,,Niðurstaðan á sínum tíma varð sú að binda línuívilnunina við handbeitningu í landi og ég stend við hana”
Línuívilnun í stað byggðakvóta?
– Á Vestfjörðum hafa komið fram þær hugmyndir að leggja niður byggðakvótann og nota þær aflaheimildir sem við það sparast til þess að auka línuívilnun í staðinn. Hvað finnst þér um þetta?
,,Þegar umræðan um línuívilnunina hófst voru uppi sjónarmið af þessu tagi. Auðvitað væri mjög æskilegt að við þyrftum ekki að búa við byggðakvóta. Það verður alltaf ófriður í kringum þá. Þess vegna er ég ósammála þeim sem vilja stórauka byggðakvóta. Það yrði hvorki líklegt til árangurs né myndi það stuðla að auknum friði um sjávarútveginn. Vandinn við það að setja allan byggðakvótann inn í línuívilnun er fólgin í tvennu. Í fyrsta lagi er byggðakvótum í ýmsum tilvikum úthlutað til byggðarlaga þar sem útgerð er nánast engin og aflaheimildir sáralitlar eða engar. Línuívilnun myndi í þeim tilvikum ekki breyta miklu því ívilnunin verður að koma ofan á einhverjar veiðiheimildir. Í öðru lagi er byggðakvótum úthlutað til útgerða sem hafa misst aflaheimildir vegna veiðibrests eins og til dæmis í innfjarðarækju og hörpuskel. Í þessum tilvikum er um togbáta að ræða og ómögulegt að vísa þeim á línuveiðar. Af þessum ástæðum tel ég að við verðum að styðjast áfram við bæði línuívilnun og byggðakvóta. Ég sé engar ástæður til þess að auka byggðakvótann. Raunar er ég tilbúinn til að athuga hvort hægt sé að draga eitthvað úr vægi hans, til dæmis með því að reyna að ná sama markmiði með annarri aðferð, sé það gerlegt. Ég verð þó að játa að ég sé ekki annað en að þetta úrræði þurfi að vera til staðar í einhverjum mæli. Hitt er það að mér finnst meira en sjálfsagt að fara yfir þessi mál, til dæmis með hliðsjón af því að skilyrða byggðakvótaúthlutun því að menn leigi ekki frá sér aflaheimildir og tryggja betur en núna er gert að þessar aflaheimildir fari skilmálalaust til verðmætasköpunar í byggðunum.”
Undrandi á málsókn
– Magnús Kristinsson útgerðarmaður í Vestmannaeyjum lýsti því yfir í sumar að hann hyggðist láta á það reyna fyrir dómstólum hvort löglegt væri að svipta útgerðir veiðiheimildum og ráðstafa þeim til annarra.
,,Ég varð frekar undrandi á þessum fréttum. Þarna heggur sá sem hlífa skyldi. Ég óttast að svona yfirlýsingar og ráðagerðir geti frekar orðið til þess að hleypa öllu í illsku á ný í kringum sjávarútveginn. Þetta útspil er því afar óskynsamlegt og lýsir megnustu skammsýni. En þetta er auðvitað bara ákvörðun þessa tiltekna útgerðarmanns. Að mínum dómi mun þessi málsókn ekki leiða til neins nema ef til vill þess að hrinda af stað pólitískum átökum. Hæstiréttur hefur farið orðum um þetta atriði og stjórnvöld hafa allar heimildir til þess að breyta úthlutunum og forsendum þeirra. Ég tel því að þessi málsókn muni ekki ná tilætluðum árangri.”
Hagrænar lausnir á brottkastsvandanum
– Andstæðingar kvótakerfsins hafa einkum fundið kvótakerfinu tvennt til foráttu. Í fyrsta lagi að kerfið hafi lagt smærri sjávarbyggðir í rúst og í öðru lagi að það stuðli á stórauknu brottkasti. Hverju svarar þú þessu?
,,Hvað fyrsta atriði áhrærir, þá höfum við með þeim aðgerðum sem ég nefndi hér áðan skapað ýmsum sjávarbyggðum lífsgrundvöll sem orðið hafa undir í hinni hörðu samkeppni sem óneitanlega hefur ríkt í sjávarútveginum á undangengnum árin. Brottkastið er mjög alvarlegt mál og nauðsynlegt að menn viðurkenni vandann. Að mínum dómi hefur verið tekið miklu faglegar á því máli í seinni tíð en nokkru sinni fyrr. Sjávarútvegsráðherra hefur beitt sér fyrir könnunum meðal sjómanna um umfang brottkastsins og jafnframt hefur Hafrannsóknastofnun unnið að mati á brottkastinu. Báðar aðferðirnar hafa leitt til mjög svipaðrar niðurstöðu. Í ljós hefur komið að brottkastið er ekki eins mikið og fullyrt hefur verið af hálfu þeirra sem stærstu orðin hafa viðhaft. Hins vegar er brottkastið umtalsvert og með því töpum við alltof miklum verðmætum út úr greininni. Ég þori ekki að nefna tölur í þessu sambandi en það mælist sjálfsagt frekar í milljörðum en milljónum. Við verðum því að taka málið alvarlega. Að mínu mati er svarið ekki aukið eftirlit heldur eigum við frekar að þróa hagrænar úrlausnir sem verða mönnum hvatning til þess að kasta ekki fiski. Þá er ég að tala um aðferðir á sömu nótum og t.d. 5% reglan sem kennd er við Hafró-afla og 10% reglan sem lýtur að því að telja ekki undirmálsfisk að fullu í kvóta. Úrræðum af þessu tagi vil ég beita.”
Hóflegt auðlindagjald
– Auðlindagjaldið er eitur í beinum útgerðarmanna. Guðmundur Kristjánsson forstjóri Brims hf. segir í viðtali við Fiskifréttir nýlega að það sé mikil þverstæða í því fólgin að skattleggja sjávarútveginn sérstaklega, -- atvinnugreinina sem þó sé ætlað að halda upp byggð í sjávarplássunum sem eigi í vök að verjast. Er eitthvert réttlæti eða sanngirni í auðlindaskattinum?
,,Mér finnst rök útgerðarmanna fyrir því að auðlindagjaldið sé ósanngjarn skattur miklu gildari en rökin í málflutningi þeirra sem kröfðust þess að gjaldið yrði lagt á eða að aflaheimildir yrðu skertar með fyrningarreglu. Við töldum hins vegar nauðsynlegt til þess að ná pólitískri sátt í kringum sjávarútveginn að gangast inn á það að leggja á einhvers konar veiðigjald. Ég minni á það að miklu máli skiptir fyrir atvinnugrein sem starfa vill með öflugum hætti að um hana sé sem mest og víðtækust sátt, bæði innan greinarinnar og í garð hennar af hálfu samfélagsins. Það er forsenda stöðugleika og aukinnar hagnaðarvonar. Þess vegna gengum við til þessa samkomulags. En þá má ekki gleyma því að í fyrsta lagi var um mjög hóflega gjaldtöku að ræða og í öðru lagi var reynt að tengja hana afkomu fyrirtækjanna. Núna er gjaldið til dæmis lægra en í fyrra vegna lakari afkomu. Það væri því ákaflega ósanngjarnt að segja að of harkalega hefði verið gengið fram í þessum efnum. Til þess að koma til móts við sjónarmið útgerðarinnar var um leið og gjaldið var innleitt aflétt annarri gjaldtöku af ýmsu tagi svo sem þróunarsjóðsgjaldi og veiðieftirlitsgjaldi, þannig að nettótalan í þessari gjaldheimtu hefur í raun lækkað en ekki hækkað frá því sem áður var. Enda tek ég eftir því að vinir mínir í Samfylkingunni væla mikið undan því að við höfum verið útvegsmönnum alltof eftirlátir og höfum í raun frekar verið að gefa eftir gjaldtöku en auka hana.
Stundum er fullyrt að sátt um sjávarútveginn hafi ekki aukist á undanförnum árum. Þessu er ég algjörlega ósammála. Sjávarútvegsumræðan er ekki nærri því eins harðskeytt og hún var áður. Ég get auðvitað ekki frekar en aðrir svarað því hvort veiðigjaldið hafi átt einhvern þátt í því. Það verður hver að draga sína ályktun af þessum málum, þó ég hafi mína skoðun á því.”
Hvetur til aukinnar umræðu um fiskveiðiráðgjöfina
– Andstæðingar kvótakerfisins hafa oft bent á að kerfinu hafi verið komið á til þess að byggja upp fiskistofnana. Samt stöndum við í sömu sporum með þorskstofninn og fyrir 20 árum þegar kvótakerfið var innleitt.
,,Þetta eru auðvitað okkar mestu vonbrigði. Mér finnst að umræðan ætti fyrst og fremst að snúast um það hvernig við getum byggt upp fiskistofna okkar. Ef vel tækist til í þeim efnum værum við ekki að kljást um það hvort einhver þrjú þúsund tonn færu til línuívilnunar eða nokkur þúsund tonn í byggðakvóta. Ég hef þess vegna einhvern tímann sagt að mér finnist stundum í þessu skæklatogi um línuívilnanir, byggðaúthlutanir og smábáta séum við að gleyma aðalatriðinu, sem er að stækka pottinn sem við veiðum úr. Reyndar er umræðan dálítið yfirborðskennd stundum því staða ýmissa fiskistofna er ágæt um þessar mundir og nægir að nefna ýsuna og ýmsar fleiri tegundir í því sambandi. Afraksturinn af auðlindinni í hafinu hefur því verið að aukast af því að við erum að nýta fleiri stofna og í ríkari mæli en áður var. Það er hins vegar gífurlegt áhyggjuefni að uppbygging mikilvægasta nytjastofns okkar, þorskstofnsins, hefur ekkert gengið. Fráfarandi sjávarútvegsráðherra hefur hvatt til aukinnar umræðu um þessi mál og það kemur í minn hlut að leiða hana. Ég held að umræða um fiskveiðiráðgjöfina sé mikilvæg forsenda þess að við getum komist að skynsamlegri niðurstöðu. Ég tel mjög mikilvægt að þessi umræða fari ekki aðeins fram innan veggja Hafrannsóknastofnunar. Þar með er ég ekki að gera lítið úr þeirri starfsemi sem þar fer fram, öðru nær. Ég er einfaldlega að segja að ég tel að þessi umræða eigi annars vegar að fara fram milli vísindamanna bæði innan og utan Hafrannsóknastofnunar og hins vegar milli vísindasamfélagsins og aðila sem starfa í greininni. Forsenda þess að góður vísindalegur árangur náist er að menn geti skipst á skoðunum. Á vísindasviðinu eins og annars staðar þarf að ríkja samkeppni.”
Vísindalegt aðhald
– Ertu að gefa í skyn að vísindamenn Hafró hafi verið í eins konar fílabeinsturni hingað til ?
,,Nei, ég vil ekki segja það, enda hafa þeir tekið mikinn þátt í opinberri umræðu. En ég er bara að segja að nauðsynlegt sé fyrir alla að hafa vísindalegt aðhald. Slík vinnubrögð eru að þróast í þjóðfélagi okkar á mörgum sviðum. Fyrir fáeinum árum var t.d. fræðileg efnahagsmálaumræða bundin við 3-4 menn og 1 – 2 stofnanir, en núna skiptast menn á fræðilegum skoðunum víða úr þjóðfélaginu. Þetta hefur ekkert gert annað en bæta þekkinguna á efnahagssviðinu.”
—Þýðir þetta að þú viljir að sjávarútvegsráðuneytið styrkti fiskirannsóknir manna sem ekki starfa hjá Hafró?
,,Löggjöfinni hefur verið breytt í þessu efni. Núna er heimilt að úthluta aflaheimildum til rannsókna á vegum annarra en Hafrannsóknastofnunar. Jafnframt hefur verið stofnaður sjóður sem menn geta sótt í til sérstakra verkefna á vegum hafrannsókna. En þá verður að gera jafnríkar kröfur til slíkra rannsókna og gert er til hafrannsókna almennt. Það þýðir ekki að bjóða fram eitthvað fúsk, við græðum ekkert á slíku.”
Efla þarf veiðarfærarannsóknir
– Segja má að í grófum dráttum séu tvær kenningar í gangi varðandi uppbyggingu þorskstofnsins. Kenning Hafró er sú að gæta hófsemi í veiðum og geyma yngri fisk í sjónum þar til hann verður stór. Hin kenningin er sú að grisja þorskstofninn og veiða meira svo þeir sem eftir eru hafi nóg að éta.
,,Ég held að þetta sé ekki bara spurning um hversu mikið magn af fiski við tökum úr sjónum heldur líka hvernig við gerum það. Til dæmis að við veiðum ekki of mikið af stóru hrygnunum sem eru taldar mikilvægastar fyrir árangur hrygningarinnar, né heldur að við veiðum fæðuna frá nytjastofnunum okkar. Gott fiskveiðistjórnunarkerfi skiptist í tvo meginþætti, aflatakmarkanir og veiðarfærastýringu. Við þurfum að afla frekari þekkingar á áhrifum veiðarfæra. Ég vil beita mér fyrir eflingu þeirra rannsókna. Það er mörgum spurningum ósvarað í þessum efnum. Ég er ekki haldinn neinum fordómum gagnvart tilteknum veiðarfærum. Sjálfur var ég útgerðarstjóri togskipa árum saman og ég er t.d ekki sammála þeim mönnum sem telja að snurvoðin sé einhver skaðræðisgripur. Við eigum að geta beitt öllum veiðarfærum okkar án þess að ganga of nærri lífríkinu.”
Opna þarf markaðinn fyrir hvalkjöt
– Í mörg ár hefur það verið á stefnuskrá ríkisstjórnarinnar að hefja hvalveiðar en samt gerist ekki neitt, ef frá eru taldar vísindaveiðar á hrefnu í mjög smáum stíl. Þú hefur verið harður talsmaður þess að hefja beri hvalveiðar. Við hverju megum við búast eftir að þú sest í stól sjávarútvegsráðherra?
,,Ég hef ekki skipt um skoðun í þessu máli. Ég er ennþá mikill hvalveiðisinni. Ég er sannfærður um að hvalveiðar eru ein af forsendum þess að þorskstofninn og margir aðrir nytjastofnar rétti úr kútnum. Ég vil halda áfram vísindaveiðunum en ákvörðun um almennar veiðar á hvölum hefur ekki verið tekin.”
– En hvað hefur verið gert til þess að ýta þessu máli áfram og hvað stendur í veginum fyrir því að hvalveiðar í atvinnuskyni geti hafist?
,, Það hefur verið unnið gríðarmikið kynningarstarf erlendis sem skilað hefur miklum árangri. Skilningur á sjónarmiðum okkar fer vaxandi. Viðbrögð við vísindaveiðunum hafa hér um bil engin verið, gagnstætt því sem sumir höfðu spáð. Og sem gamall formaður Ferðamálaráðs sé ég að hvalveiðarnar hafa ekki skaðað ferðaþjónustuna. Málin eru því að þróast í rétta átt. Það er vaxandi markaður fyrir afurðirnar hér innanlands en stóra takmarkið er að opna markaðinn fyrir hvalaafurðir erlendis. Að því þurfum við að vinna.”
– En kemur til greina að hefja hvalveiðar í atvinnuskyni ef ekki er búið að tryggja sölu kjötsins úr landi?
#1,,Það kemur auðvitað allt til greina. Það yrði þá á ábyrgð þeirra sem veiðarnar stunduðu, en hætt er við að þær myndu stöðvast fljótlega ef markaðurinn væri ekki fyrir hendi. Á þessari stundu er ótímabært að gefa nokkrar yfirlýsingar um það hvenær leyft verður að hefja hvalveiðar í atvinnuskyni.”
Ofurgengi krónunnar kallar á taprekstur
– Þú nefndir í upphafi þessa viðtals að annað af tveimur meginhlutverkum þínum í starfi sjávarútvegsráðherra yrði að reyna að búa sjávarútveginum sem best rekstrarumhverfi. Ef marka má ummæli talsmanna sjávarútvegsins er greinin að kikna undan sterkri stöðu íslensku krónunnar. Hvað viltu gera í málinu?
,,Sjávarútvegurinn getur ekki búið við núverandi gengisstig. Svo mikið er ljóst. Þetta ofurgengi kallar einfaldlega á taprekstur. Gengi krónunnar er það sterkt núna að það stenst ekki til lengdar. Ástæðan fyrir því að Seðlabankinn hefur hækkað stýrivexti sína er upplýsingar um verðbólgu. Verðbólgan stafar eingöngu af hækkun húsnæðisverðs og þá að mestu leyti á höfuðborgarsvæðinu. Það er til dæmis athyglisvert að sé húsnæðisliðurinn undanskilinn þá er verðbólgan hér á landi langminnst í allri Evrópu. Peningamálaaðgerðirnar eru þess vegna glíma við verðbólgu sem Evrópuþjóðirnar mæla ekki einu sinni. En á meðan við mælum húsnæðisþáttinn inni í verðbólgumati okkar hlýtur verkefnið að vera að slá á þessa húsnæðisverðþenslu og það getum við m.a. gert með aðgerðum í ríkisfjármálum. Ég hef bent á eina leið í því efni sem er lækkun eða afnám vaxtabóta í núverandi mynd. Vaxtabæturnar virka núna eins og bensín á eldinn og stuðla að þessari þenslu. Það hlýtur því að vera forsenda þess að verðbálið sé slökkt að við dælum ekki á það bensíni. Það hefur því valdið mér miklum vonbrigðum að samtök á borð við Alþýðusamband Íslands, sem eiga að gæta hagsmuna allra félagsmanna sinna, séu í vörn fyrir úrelt vaxtabótakerfi sem á þátt í því að skapa þetta ójafnvægi í þjóðarbúskapnum og grafa undan atvinnuöryggi, til dæmis í sjávarútvegi. Það er enginn vafi á því í mínum huga að ekkert verkefni sé nú brýnna fyrir hagsmuni sjávarútvegsins og útflutningsgreinanna en að snúa ofan af þessu skelfilega misgengi. Sjávarútvegurinn þolir þetta ástand alls ekki og eftir því sem það varir lengur verður aðlögunin harkalegri,” segir Einar K. Guðfinnsson.
