Átök - enn eina ferðina
Málefni dagabáta komu til umræðu á Alþingi í vor eins og búast mátti við. Mönnum var ljóst að sú óvissa sem grúfði yfir veiðikerfi þeirra gat ekki gengið. Á því máli þurfti að taka. Viðræður höfðu staðið yfir á milli Landssambands smábátaeigenda og sjávarútvegsráðherra um málin. Þær gáfu fyrirheit um að hægt yrði að ljúka málinu í samkomulagi, sem fæli í sér svo kallað gólf í dagakerfið, en að jafnframt yrðu innleiddar strangar sóknartakmarkanir. Þar með yrði skapaður þekktur rammi um rekstrarumhverfi þessara báta en einnig komið í veg fyrir að þeir ykju sóknargetu sína.
Á sama tíma og þetta var, lýsti all nokkur hópur smábátaeigenda yfir vilja sínum til þess að hverfa frá sóknarstýringu við veiðarnar og að tekinn yrði upp kvóti við veiðistjórnunina. Þessi staða gerði það að verkum að sjávarútvegsráðherra afréð að leggja fram frumvarp sem fól í sér val á milli þessara kosta. Viðbrögð smábátaútgerðarinnar voru almennt þau að val væri í sjálfu sér ekki alslæmur kostur. Hins vegar yrði að tryggja að þessu vali væri stillt upp á sanngirnisgrunni. Þetta var líka það sjónarmið sem ég setti fram í ræðu minni við fyrstu umræðu málsins á Alþingi.
Pólitískt mat
Pólitískt mat
Við vinnslu málsins á Alþingi var það pólitískt mat okkar margra sem höfðum talað fyrir sóknarstýringu við veiðar smábátanna, að ekki væru nú forsendur til staðar til þess að verja öflugt og þróttmikið sóknarkerfi. Og á fundi sjávarútvegsnefndar Alþingis kom það fram að sameiginleg niðurstaða Landssambands smábátaeigenda og sjávarútvegsráðuneytisins væri að semja um að dagabátarnir færu yfir í krókaflamark, sem er það veiðikerfi sem lang stærsti hluti smábátaflotans byggi við. Var frá því gengið að veiðiréttur þeirra væri nálægt 90 prósentum af veiði síðasta árs, sérstakur aðlögunartími veittur nýjustu bátnum og aðrar ráðstafanir gerðar í þeirra þágu. Nauðsynlegt er hins vegar að árétta að veiðar dagabátanna á aðlögunartímanum skapa ekki nýjan veiðirétt. Kvótinn tekur mið af stöðu þeirra núna.
Var ekki meirihluti?
Menn hafa spurt mig nú ? og slíkar spurningar hafa verið lagðar fram við önnur tækifæri ? hvoirt ekki hefði verið hægt að taka saman höndum með þeim sem vildu sóknarkerfi, hvort sem menn störfuðu í stjórn og stjórnarandstöðu? Því er skemmst til að svara, að tveir stjórnarandstæðingar höfðu lagt fram frumvarp um að setja gólf í daga. Það frumvarp var þó hvorki fugl né fiskur. Þar var í engu kveðið á um stýringu á sóknarmætti flotans, sem í mínum huga var algjör forsenda þess að hægt væri að ræða um gólfið. Það sást líka í þinginu hvílíka vantrú stjórnarandstæðingar sjálfir höfðu á þessari leið að þeir lögðu fram breytingartillögur við meðferð þingmáls sjávarútvegsráðherra sem var ekki í nokkru samræmi við fyrri tillögur um gólf í dagakerfið. Eins og bent var á í umræðum á Aþingi voru hinar nýju tillögur stjórnarandstæðinga síst af öllu fallnar til þess að festa dagakerfi í sessi. Það var því greinilega um tómt mál að tala að taka saman höndum við stjórnarandstæðinga nú; ekki frekar en þegar verið var að fjalla um þorskaflahámarkið, eða línuívilnuna.
Áhrifin á aflamarksskipin
Margir sjómenn og útgerðarmenn sem starfa í aflamarkskerfi eru ákaflega gagnrýnir á þá niðurstöðu sem fékkst varðandi smábátana. Benda þeir á að fiskveiðiréttur smábátanna sé alltof ríkulega skammtaður og hafa neikvæð áhrif á kvóta annarra, ekki síst núna þegar svo hörmulega tekst til að skerfa þarf niður þorskkvótann. Það er rétt að fiskveiðiréttur dagabátanna verður umtalsverður í krókaflamarkinu og veldur því að heildartekjur bátanna munu væntanlega lítt breytast ( sumir segja reyndar að þær muni aukast). Á hitt ber hins vegar að líta að þessir bátar höfðu fiskað verulega umfram það heildarmagn sem þeim var áætlað. Fulltrúar Hafrannsóknarstofnunar sögðu á fundum sjávarútvegsnefndar Alþingis að slík umframkeyrsla hefði áhrif á ráðleggingar stofnunarinnar um heildaraflamark næsta árs á eftir. Það má því ætla að þó dagakerfið hafi ekki beinlínis skert aflahlutdeild aflamarksskipanna þá hafi það leitt til lægri úthlutaðra heildarkvóta. Því ætti þessi skipulagsbreyting á fiskveiðistjórnun hluta smábátaflotans, ekki að hafa umtalsverð áhrif amk., á fiskveiðimöguleika aflamarksflotans.
Vekja má athygli á því að fulltrúar allra sjómannasamtakanna og LÍÚ voru mjög óánægðir með það að bátar á sóknarkerfi væru að veiða umfram það sem þeim væri áætlað. Kom þetta skýrt fram er þeir komu fyrir sjávarútvegsnefnd Alþingis í tengslum við það frumvarp sem hér hefur verið gert að umtalsefni.
Aldrei sátt
Það er enginn vafi á því að lagasetningin frá því í vor var umdeilanleg. Um hana var heldur engin sátt. Þetta er því miður hins vegar ætíð veruleikinn þegar verið er að fást við fiskveiðistjórnunarmálin. Hagsmunirnir eru misjafnir, viðhorfin margbeytileg og sú blákalda staðreynd að við erum að fást við leikreglur varðandi sókn í takmarkaða auðlind gerir það sennilega að verkum að menn verða sennilega aldrei sáttir í umræðum um þetta viðfangsefni.
