Hvað eru 10 milljarðar á milli vina?
"Samfylkingunni fylgir bara glamur og yfirboð."
GÍSLI S. Einarsson alþingismaður skrifaði grein í Morgunblaðið á dögunum og átti það erindi helst að gera lítið úr þeim árangri sem náðst hefði við uppbyggingu vega á Vestfjörðum. Þó að hann í öðru orðinu viðurkenndi að sitthvað hefði gerst, leyndi sér ekki að tilgangurinn var með grein hans að tala sem mest niður það sem áunnist hefði.
Þessi síðsprottni áhugi þingmannsins á vegamálum á Vestfjörðum er þannig til kominn að hann er á leið í framboð í nýju Norð-Vesturkjördæmi og þarf að sýna á sér þessa nýju hlið. Og sannast nú máltækið að seint koma sumir en koma þó.
Baráttan um fjármagnið
Satt er það að okkur vantar miklu meira fé til vegamála á Vestfjörðum. Engum er það betur ljóst en okkur Vestfirðingum og höfum við því barist, án tillits til flokksskírteina, saman að því marki. Góð samstaða hefur myndast með þingmönnum og sveitarstjórnarmönnum í kjördæminu um stefnumótunina og að henni hefur síðan verið unnið. Það er hins vegar við ramman reip að draga. Baráttan um fjármagnið er hörð og þörfin kallar víða. Hávær er til að mynda krafan frá flokksmönnum þingmannsins á höfuðborgarsvæðinu um aukna hlutdeild þess svæðis í vegafénu, á kostnað landsbyggðarinnar. Gott er að hafa nú fengið nýjan liðsmann í andófið á móti þeim barningi.
Verkin hafa talað
Gísli vitnaði til fundar sem ég sat ásamt fjölda annarra Vestfirðinga á Ísafirði fyrir skemmstu og segir mig ekkert hafa getið um sérstakt átak í vegmálum frá árinu 1999. Hvaða þvæla er þetta nú eiginlega? Þetta sérstaka átak var þannig til komið, að í nefnd sem ég leiddi, var lagt til sérstakt átak í vegamálum í dreifbýliskjördæmunum upp á tvo milljarða - 500 milljónir á ári í 4 ár. Þetta gekk eftir. Á Vestfjörðum nýttum við fjármunina að mestu til þess að hleypa af stað vegaframkvæmdum af stórauknum krafti í Austur-Barðastrandarsýslu. Þannig tókst okkur að bjóða út stórvirkið á Klettshálsi, sem nú er unnið að. Því má bókstaflega segja að verkin hafi talað. Gísli nefnir að vísu þessa framkvæmd, en greinilegt er að í æðibunuganginum hefur hann engan veginn áttað sig á hvernig fjármögnunin var til komin.
10,5 milljarða fjárveiting
Vegaframkvæmdir eru dýrar á Vestfjörðum, vegna landfræðilegra aðstæðna. Gríðarlega margt hefur þó áunnist á síðasta áratug í vegamálum á svæðinu og væri sem betur fer langt mál að telja það allt saman upp. Ef litið er yfir heildarfjárveitingar til vegamála á Vestfjörðum frá árinum 1991, þá nema þær 10,6 milljörðum króna á núgildandi verðlagi. Vestfjarðagöngin ber vitaskuld lang hæst. Þessi lengstu jarðgöng á Íslandi kostuðu á núgildandi verðlagi um 5,5 milljarða króna. En jafnvel að þeim frátöldum er augljóst að 5 milljarða fjárveiting til almennrar vegagerðar á Vestfjörðum er veruleg upphæð, sem hefur haft mikla þýðingu.
Meira fjármagn
Sú samgönguáætlun sem samgönguráðherra hefur nú lagt fyrir Alþingi felur í sér talsvert meira fjármagn til vegagerðar á Vestfjörðum en sú sem í gildi er. Það er því eðlilegt að menn spyrji hvers vegna hún geri samt ráð fyrir því að vegagerð að norðan- og sunnanverðum Vestfjörðum taki lengri tíma en sú sem nú gildir. Þessarar spurningar hef ég líka spurt og svörin sem ég hef fengið eru eftirfarandi:
Í fyrsta lagi eru auðvitað verðlagsbreytingar, sem þó skýra þetta ekki nema að litlu leyti. Í annan stað leggur Vegagerðin breiðari vegi og þar með dýrari en áður. Í þriðja lagi eru gerðar meiri burðarþolskröfur til veganna. Það eru því lengri vegakaflar sem þarf að hreyfa við og byggja upp en áður var talið. Í fjórða lagi þá gerir nútímavegagerð ráð fyrir dýrari lausnum, en jafnvel bara fyrir 5 til 10 árum. Á það t.d við um þveranir fjarða, aðkomu að brúm og þess háttar hluti. Loks má nefna að kostnaður við umhverfismat er mikill. Auknar umhverfiskröfur kalla síðan á dýrari lausnir, eins og dæmin sanna. Allt þetta hleypir upp kostnaði við vegagerðina í landinu.
Glamur og yfirboð
Verkefnið framundan er vitaskuld að hraða eins og kostur er uppbyggingu vegakerfisins, eins og ég hef margsagt Það er hins vegar alrangt hjá félaga Gísla að slíkt verði helst gert með því að kalla á Samfylkinguna inn í ríkisstjórn. Áherslur þess flokks við fjárlagagerð hefðu umfram allt leitt til dýrari rekstrar ríkisins og þess vegna minni fjárfestingar í samgöngumannvirkjum. Það geta menn séð ef skjöl Alþingis eru lesin. Með Samfylkinguna í stjórn fáum við hvorki fleiri né betri vegi. Samfylkingunni fylgir, eins og á allri hennar vegferð, bara glamur og yfirboð, sem fólk sér vonandi í gegn um.
