Arðsöm framkvæmd sem bætir lífskjör
Eitt elsta bragð í opinberri orðræðu er að gera andstæðningnum upp skoðanir, taka síðan til við að berja á þeim skoðunum og ræða málin þannig gjörsamlega á fölskum forsendum. Þannig geta menn hagað umræðunni að eigin vild, án tillits til þess hver mótrökin raunverulega eru.
Þorsteinn Siglaugsson rekstrarráðgjafi grípur einmitt til slíks óyndisúrræðis í grein sem hann skrifar í DV 26. júlí sl. þegar hann gerir mér upp skoðanir og glímir svo við það að hrekja þessi upplognu sjónarmið. Mitt erindi í þessu svari getur þess vegna tæplega verið að fara mörgum orðum um grein Þorsteins, heldur einfaldlega að bera af mér tilhæfulausar sakir. Skylt er þess að geta að grein Þorsteins kemur í kjölfar skrifa Ögmundar Jónasonar alþm. VG um sama efni hér í DV. Það virðist því ljóst að grein mín hefur hitt fyrir viðkvæman streng í brjóstum andstæðinga stóriðjuuppbyggingar.
Markmiðið er arðsöm framkvæmd
Þorsteinn lætur í veðri vaka að ég hirði ekkert um arðsemi framkvæmdar á borð við Kárahnjúkavirkjun og líti bara til tekjuhliðarinnar. Sama sjónarmið eignaði hann reyndar stjórnmálamönnum almennt í sjónvarpsþætti þar sem við vorum viðmælendur. Þetta er fráleitur málflutningur, sem ég mótmælti raunar harðlega í téðum sjónvarpsþætti.
Auðvitað snýst virkjun á borð við Kárahnjúkavirkjun um arðsemi. Um spurninguna um það hvort þeir sem leggi fé til verksins fái það endurgreitt með ávöxtun sem þeir telja viðunandi. Þetta hefur komið skýrt fram hjá okkur öllum sem hafa talað fyrir framkvæmdum við Kárahnjúka í tengslum við stóriðjuuppbyggingu á Austurlandi. Markmiðið með þessum framkvæmdum er vitaskuld fyrst og fremst það að bæta lífskjörin í landinu, skapa ný og vel launuð störf, með nýtingu endurnýjanlegrar orku í góðri sátt við umhverfið. Sé fjárfestingin ekki arðsöm, þá næst sá tilgangur ekki. ? Þetta eru svo sjálfgegnir hlutir að varla ætti að þurfa að fjölyrða um þá.
12 ? 14 % arðsemi af Kárahnjúkavirkjun
Þessi sjónarmið kom glöggt fram í viðtali Morgunblaðsins við Friðrik Sophusson forstjóra Landsvirkjunar sunnudaginn 28. júlí sl. Þar segir hann meðal annars: "Ef samningarnir við Alcoa verða á svipuðum nótum og þeir sem nánast var búið að ganga frá við Reyðarál, þá liggur fyrir að arðsemi eiginfjár af virkjuninni er á milli 12 og 14%. Sumitomo bankinn fór yfir alla útreikninga Landsvirkjunar og telur að arðsemin sé mjög eðlileg fyrir fyrirtæki í þessari grein".
Segir þetta ekki það sem segja þarf. Hér er sem sé verið að tala um arðbæra framkvæmd. Ekki framkvæmd sem tap er á, ekki framkvæmd þar sem dæmið er ekki reiknað til enda. Þvert á móti. Kárahnjúkavirkjunin og tengdar stóriðjuframkvæmdir eru ábatasamar. Þetta er semsé klárt mat þess aðila sem þarf að ráðast í virkjanafjárfestinguna ? Landsvirkjunar - og staðfest af heimsþekktum alþjóðlegum banka.
Hvað eru 11 milljarðar á milli vina?
Í greininni sem ég ritaði í DV mánudaginn 22. júlí sl. fjallaði ég um og fór yfir röksemdir þeirra manna sem telja að himinn og jörð séu að farast í efnahagslegum skilningni ef fjárfestingar á borð við stóriðjuna á Austfjörðum líta dagsins ljós. Þau orð standa. Í greininni sýni ég fram á gagnsemi af innspýtingu frá arðsömum stóriðjuframkvæmdum inn í hagkerfi okkar.
En til þess að varpa nokkru ljósi á þetta mál í frekara þjóðhagslegu samhengi má minna á eftirfarandi: Þegar rætt var um Noral verkefnið á síðasta vetri mat Þjóðhagsstofnun að það leiddi til aukningar landsframleiðslu um allt að 1,5 prósenti og aukningar á þjóðarframleiðslu um tæp 1 prósent til lengri tíma litið. Þetta virðast kannski ekki háar prósentur, en þá er rétt að hafa í huga að landsframleiðslan er um 750 milljarðar og aukning um 1,5% því 11 milljarðar á ári. Það munar vissulega um minna. Jafnframt kom fram að miðað við óbreytt raungengi yrði útflutningur 14 prósentum meiri.
Nú er á hinn bóginn rætt um minna álver en í Noral verkefninu, 300 þúsund tonna álver í stað 390 þúsund tonna. Það breytir hins vegar ekki aðalatriðinu; fyrirhuguð bygging virkjunar við Kárahnjúka og álver í Reyðarfirði felur í sér verulegan ávinning fyrir Landsvirkjun og búbót fyrir þjóðarbúið.
Margvíslegur ávinningur
Af þessu samanlögðu má ráða að þetta er mikið verkefni ? og arðbært verkefni. Það er því óumdeilanlegt að uppbygging stóriðju af þessari stærðargráðu hefur margvíslega þýðingu. Ekki síst í því að styrkja og fjölga stoðum efnahagsbúskaparins, auk þess að bæta lífskjör og treysta byggð á Austurlandi. Það getur vel verið að einhverjum þyki lítið til þessa koma. Okkur hinum finnst vel til þess vinnandi að leggja ýmislegt á sig fyrir svo umtalsverðan þjóðhagslegan ávinning, sem stóriðjuframkvæmdir á Austurlandi og Kárahnjúkavirkjun sannarlega eru.
