Ráðherra hittir naglann á höfuðið
Ekki hefur öðrum tekist betur að lýsa gjaldþroti efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar en Árna Páli Árnasyni félags og tryggingarmálaráðherra. Lýsing hans birtist á Alþingi sl. fimmtudag, þegar ég átti orðastað við hann vegna stýrivaxtaákvörðunar Seðlabankans þann dag. Efnahagsstefnu ríkisstjórnar þeirrar sem hann situr í lýsti hann skorinort þannig að hér væri „óvissa um grundvallarforsendur í efnahagslífinu, grundvallarefnahagsstærðir“.
Þetta getur ekki verið skýrara.
Hér talar ráðherra í ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttir og hér lýsir hann stöðu efnahagsmála.
Það er engin ástæða til þess að véfengja þessa lýsingu ráðherrans. Hún er sett fram í skugga þeirrar ákvörðunar peningastefnunefndar Seðlabankans að halda stýrivöxtum óbreyttum, annan mánuðinn í röð. Liðin er sú bjartsýnistíð sem glitta mátti í á fyrri stigum, þegar boðað var að framundan væri hröð lækkun stýrivaxta. Í júní þegar Seðlabankinn var farinn að draga í land og lækkaði stýrivexti smávegis, lýsti forsætisráðherra vonbrigðum og taldi að tilefni væri fyrir nefndina að koma saman utan hefðbundins fundar til þess að lækka vextina hratt og meira. Á það var ekki hlustað og á þeim tveimur fundum sem haldnir hafa verið hafa vextirnir ekki verið lækkaðir. Þvert á móti hafa komið fram í fundargerðum vangaveltur um að jafnvel þurfi að hækka vexti.
Gengi krónunnar hefur lækkað um 20% frá því í mars, húsnæðisverð lækkar að nafnverði og raungildi í hverjum mánuði, raunvirði húsnæðis er nú þriðjungi lægra en þegar það var hæst. Engar horfur er á lækkun verðbólgu, með samsvarandi afleiðingum fyrir skuldug heimili og fyrirtæki. Hagfræðingar ræða um að hið háa stýrivaxtastig geti haldið áfram fram undir mitt næsta ár. Allt eru þetta alvarleg teikn, sem gera það auðvitað að verkum að peningastefnunefnd lýsir algjöru frati á trúverðugleika ríkisstjórnarinnar. Nefndin metur það svo að efnahagslegar forsendur séu ekki til staðar til þess að lina hina háu vexti.
Ef ekki væri fyrir lækkun húsnæðisverðs væri verðbólga mun meiri, vegna neikvæðra verðlagsáhrifa af gengislækkuninni. Það blasir því við að það er hlest lækkun eignaverðs almennings sem heldur aftur af frekari hækkun stýrivaxta.
Og nú hefur félags og tryggingarmálaráðherra lýst sig sammála hinu alvarlega mati Seðlabankans. Hann hitti naglann á höfuðið: Það er óvissa um grunvallarforsendur í efnahagslífinu, um allar efnahagsstærðir í hagkerfinu. Betur er ekki hægt að orða þetta
Grein í Morgunblaðinu 15. ágúst 2009.
