Auknar ráðstöfunartekjur á landsbyggðinni
Nokkrar umræður hafa orðið um þá hugmynd að beita mismunandi skattstigum til þess að styrkja forsendur búsetu úti um landið.
Hugmyndafræðin á bak við tillögur þessar er afar einföld í rauninni. Hún gengur út frá því að með því að bæta lífskjör á landsbyggðinni verði búseta þar eftirsóknarverðari. Þetta er líka satt og rétt.
Skattaleiðin í þessu sambandi kallar á ýmsar spurningar, þó fyrirfram eigi ekki að slá hana af. Hitt er það að það eru líka til aðrar leiðir að sama marki, sem bæði eru þekktari, gagnsærri og einfaldari. Þannig er líka miklu líklegra að unnt sé að ná fram tiltölulega skjótum úrlausnum.
Breyting á fasteignagjöldum
Ríkisstjórnin hefur unnið í þessum anda. Þannig hefur verið mótuð sú stefna í stjórnarsáttmálanum að breyta fyrirkomulagi á álagningu og innheimtu fasteignagjalda. Eins og menn vita eru fasteignagjöldin reiknuð sem hlutfall af útreiknuðu fasteignamati. Þar er ekki tekið tillit til þess hruns sem hefur orðið á markaðsverðmæti eigna víða á landsbyggðinni. Þannig borgar fólk víða úti um landið fasteignagjöld, sem eru margfalt hærra hlutfall af raunverulegu verðmæti eignanna, en ef um væri að ræða eign á höfuðborgarsvæðinu. Ríkisstjórnin hefur einsett sér að þetta breytist þannig að skatthlutfallið sé reiknað af raunverulegu markaðsvirði. Líklegt má telja að þetta gæti þýtt að lokum um 700--900 milljóna króna lækkun útgjalda fólks á landsbyggðinni.
Víðtæk sátt
Í annan stað skipaði forsætisráðherra nefnd allra þingflokka, í tengslum við breytingu á kjördæmaskipan, sem undirritaður var formaður fyrir, til þess að gera tillögur í byggðamálum. Megintillögur okkar lutu að því að lækka búsetukostnað og bæta þannig lífskjörin á landsbyggðinni. Í
aðalatriðum var gert ráð fyrir því að þessar tillögur kæmust til framkvæmda í jöfnum áföngum á næstu þremur árum. Um þessar tillögur skapaðist víðtæk sátt allra hlutaðeigandi aðila og stuðningur ríkisstjórnarinnar við þær.
Fjölþættar tillögur
Þess er því að vænta að haldið verði áfram að framkvæma þær. Skemmst er að minnast þess að á yfirstandandi ári hefur verið unnið að vegaframkvæmdum úti um landið fyrir hálfan milljarð. Þá er gert ráð fyrir að húshitunarkosntaður lækki verulega, eða um 600 til 700 milljónir króna á þessu tímabili. Enn fremur ganga tillögurnar út á að setja helmingi meira fjármagn í jöfnun námskostnaðar en nú er gert. Þó hafa fjárveitingar til þessa mikilsverða verkefnis tvöfaldast á allra síðustu árum og eru nú yfir 200 milljónir króna. Loks má nefna að gert er ráð fyrir að beitt sé ívilnandi ákvæðum varðandi lánþega Lánasjóðs ísl. námsmanna sem búa utan höfuðborgarsvæðisins. Má áætla að slíkt gæti leitt til lækkunar afborgana og vaxta fólks utan höfuborgarsvæðisins um sem nemur um 100 milljónum króna.
Auknar ráðstöfunartekjur
Auknar ráðstöfunartekjur
@megin:Af þessu má sjá, að í farvatninu eru áform sem þýða verulega bætt lífskjör á landsbyggðinni. Þegar allt er komið í kring, má gera ráð fyrir að tillögur þessar auki ráðstöfunartekjur á landsbyggðinni um allt að tvo milljarða og munar vissulega um. Þetta er afar þýðingarmikið og nær því markmiði með tiltölulega einföldum hætti, sem menn hafa verið að setja sér með áformum um skattalegar aðgerðir. Það er þess vegna afar brýnt að þessar
tillögur gangi eftir, í samræmi við þá víðtæku sátt sem náðist í tillögum
byggðanefndar forsætisráðherra í byrjun þessa árs.
Einar K. Guðfinnsson
