Allt er breytingum undirorpið
Breytingar einkenna þjóðfélag okkar á flestum sviðum. Fátt er eins og áður var. Sumum líkar þetta illa og er ekki að undra. Festa og öryggi eru markmið sem menn vilja stefna að í lífinu. En hvað sem því líður, komumst við ekkert undan því að aðlaga okkur breytingunum. Ella stöðnum við og verðum undir, í þeim gríðarlegu hræringum sem einkenna samfélög nútímans.
Því er stundum haldið fram að landsbyggðin hafi ekki verið nægilega virk í því að taka þátt í og móta breytingarnar í samtímanum. Allt er það þó afstætt. Því hvað þýðir það að vera "nægilega virkur" í þessu sambandi? Að sumu leyti ráða menn heldur ekki sinni eigin för. Það eru margir kraftar sem toga í og ráðum er ráðið út um þjóðfélagið vítt og breitt. Einmitt það er líka merki um þær breytingar sem við höfum séð í þjóðfélagi okkar.
Horfið frá miðstýringu
Hér fyrr meir voru ákvarðanir teknar með mun miðstýrðari hætti en áður. Þrisvar eða fjórum sinnum á ári settust niður alls konar verðlagsráð og tóku hinar stóru ákvarðanir í þjóðfélaginu. Oft voru það sömu mennirnir -- sem taldir voru vel reikningsglöggir -- sem fengnir voru til verksins og ákváðu verð á fiski upp úr sjó, hvað leggja mætti á kartöflurnar í búðunum og þannig mætti lengi telja. Nú er þetta ekki lengur þannig. Slíkar ákvarðanir eru teknar úti á
markaðnum. Pólitískri leiðsögn á þessu sviði er lokið. Slíkar ákvarðanir voru fyrrum teknar af fáum (svo ekki sé sagt í reykfylltum bakherbergjum).
Nú eiga þær sér stað í viðskiptum manna í millum. Þetta er vitaskuld eðlilegra og heilbrigðara.
Breyttur veruleiki
Þessar breytingar sjáum við síðan endurspeglast í stofnunum þjóðfélags okkar, eins og mörg dæmi sanna. Þetta gat til dæmis að líta með einkar skýrum hætti á Fjórðungsþingi Vestfirðinga sem var haldið á Reykhólum í ágústmánuði. Þar voru fluttar skýrslur stofnana og samtaka sem settar hafa verið á laggirnar á fjórðungsvísu. Allar þessar stofnanir áttu það sameiginlegt, auk annars, að vera nýjar af nálinni og að endurspegla breyttan veruleika. Þær voru þó ekki bara afsprengi tiltekins ástands, heldur ekki síður tæki sem geta mótað þróun,
sem við viljum að verði í lifandi kröftugu samfélagi sem við erum að reyna að byggja upp. Samfélagi sem byggist á aukinni breidd og margbreytileika. Nútímalegu samfélagi, sem svarar kröfum fólks í samtímanum.
100 manns við háskólanám á Vestfjörðum
Þannig heyrðum við frásögn af því hvernig Vestfirðingar eru að byggja upp með einkar kröftugum hætti, símenntun og endurmenntun og skapa möguleika á þátttöku fólks í háskólanámi, sem enginn gat látið sig dreyma um áður. Yfir eitt hundrað manns á Vestfjörðum einum stunda nú fjarnám á háskólastigi við háskólana í landinu. Til þess að stuðla að góðri sambúð Íslendinga og fólks af erlendum uppruna á Vestfjörðum, hefur verið sett á laggirnar fjölmenningarsetur sem á engan sinn líka í landinu. Sveitarfélögin starfrækja með ríkisvaldinu og atvinnulífinu, Atvinnuþróunarfélag undir stjórn heimamanna, sem vinnur að
atvinnuuppbyggingu og merkilegt starf er unnið á vegum Svæðisvinnumiðlunar
og þannig mætti áfram telja. Allt þetta segir okkur að samfélag okkar er í mikilli gerjun. Hlutirnir breytast og við reynum að stjórna þeirri þróun til farsældar. Við hljótum því að taka breytingunum opnum huga og reyna að líta á þær sem tækifæri en ekki ógn.
Einar K. Guðfinnsson
alþingismaður
