Háskólasetrið er Vestfirðingum fagnaðarefni
Það var sannarlega hátíðarbragur þegar við komum saman á dögunum til þess að innsigla stofnun Háskóalseturs á Vestfjörðum. Menn komu víða að. Fulltrúar allra háskólanna í landinu, sveitarfélaga á Vestfjörðum, þróunar og vísindastofnana, fyrirtækja og fjölda annarra sem málið láta sig varða. Fjarvistir gjörvallra stjórnarandstöðuþingmannanna í Norð vesturkjördæmi vöktu óneitanlega athygli, en hvergi kenndi ég þó söknuðar.
Uppbygging háskólakennslu á Vestfjörðum er rökrétt skref á þeirri vegferð sem við höfum verið í. Vestfirðingar sýndu lofsvert frumkvæði, þegar fjarkennsla hófst á háskólastigi. Minna má á mikil og góð viðbrögð þegar kennaranám frá Kennaraháskólanum hófst með því sniði á sínum tíma. Það hefur reynst gríðarlega þýðingarmikið og bætt skólastarfið. Hjúkrunarnámið frá Háskólanum á Akureyri var frumkvöðulsverk á sinni tíð og áfram var haldið á sömu braut, með kennslu í viðskiptafræðum frá sama skóla. Í fyrra útskrifuðust fyrstu nemendurnir í viðskiptafræðum, sem eingöngu höfðu stundað nám sitt með fjarnámsfyrirkomulagi frá HA. Áfram mætti svo lengi telja. En athyglisvert er, að nú um árabil hafa nemendur á háskólastigi á Vestfjörðum, sem hafa stundað nám með fjarnámsfyrirkomulagi, verið á annað hundrað. Þetta segir okkur tvennt; það er mikil þörf og áhugi fyrir námi af þessum toga á Vestfjörðum og síðan hitt að það er kominn tími til þess að stíga næsta skref, hefja háskólakennslu á Ísafirði.
Uppbygging rannsókna og þróunarstarfs
Öðru megum við heldur ekki gleyma. Á undanförnum árum höfum við unnið að margvíslegri og markvissri uppbyggingi þróunar og rannsóknarstarfs á Vestfjörðum. Oft hefur okkur þótt hægt miða og margar brekkurnar orðið æði erfiðar. En engu að síður sjáum við margt og mikið að gerast, sem í senn skapar ramma og grundvöll fyrir alvöru háskólakennslu á Ísafirði. Rannsóknarstofnun fiskiðnaðarins hefur verið breytt. Þjónustumælingarnar sem voru kjarni starfseminnar eru nú framkvæmdar af einkafyrirtæki á Ísafirði, í staðinn er verið að byggja upp alvöru rannsóknastarfsemi á vegum RF. Hafrannsóknastofnunin er að eflast á Ísafirði nú síðast með ákvörðun um samstarfssamning þar sem unnið verður að verkefnum á sviði veiðarfærarannsókna og hins vegar þorskeldi, undir forystu útibúa Hafrannsóknarstofnunar og RF. Er það í rökréttu samhengi við að á þessu svæði er til staðar einstæð þekking á þessum sviðum. Nýlega var opnað Snjóflóðasetur Veðurstofu Íslands á Ísafirði. Þarna er verið að brjóta í blað og enginn vafi á að einmitt staðsetning setursins og samstarf vel menntaðs forstöðumanns og almennings á svæðinu á eftir að skila áhugaverðum upplýsingum. Starfsemi Náttúrustofu Vestfjarða í Bolungarvík er svo enn einn hlekkurinn í þessari mikilsverðu keðju rannsóknar og þróunarstarfs á Vestfjörðum. Þar hefur byggst upp einstök þekking á sérkennum í náttúrufari svæðisins og ekki síst á Hornströndum, sem getur augljóslega orðið lykill að einstæðu háskólanámi og kennslu , sem hvergi verður stunduð nema vestra.
Háskólasetrið er vaxtarbroddur
Það var þess vegna sérlega ánægjulegt að skynja mikinn og einlægan áhuga háskóla og rannsóknastofnana í landinu á stofnun háskólasetursins fyrir vestan. Þeir aðilar skynja vitaskuld möguleikana sem slíkt setur hefur, sem vex upp í í umhverfi einstæðrar rannsókna -og þróunarstarfsemi, í viðbót við þá uppbyggingu sem þegar er til staðar á öðrum sviðum. Þarna er augljóslega á ferðinni áhugaverður vaxtabroddur og háskólaarnir sýna tiltrú sína í verki, með aðild að stofnun hins nýja Háskólaseturs. Öflugt og vaxandi starf Menntaskólans á Ísafirði sem nú á sér 35 ára sögu er þó vitaskuld frumforsendan, eins og gefur auga leið. Því má aldrei gleyma að áframhaldandi uppbygging skólans er grundvöllurinn sem háskólakennslan mun byggjast á.
Staðbundin háskólakennsla á Ísafirði
Sú háskólastarfsemi sem nú er verið að setja á fót á Ísafirði hefur alla burði til þess að verða öflug og eftirsóknarverð. Með stofnun Háskólasetursins er ákvörðun tekin um háskólakennslu á Ísafirði, sem byggir á "verstfirskum rannsóknum og sérþekkingu, svo sem vestfirðir á miðöldum, fiskeldi, veiðarfæratækni, tónlist, Hornstrandafirðlandinu og snjóflóðarannsóknum", svo vitnað sé orðrétt í viðskiptaáætlunina sem er til grundvallar háskólasetrinu. Ennfremur verður byggt á dreifnámi, jafnt með staðbundinni og fjarkennslu, boðið upp á háskólaráðgjöf og aðfaranám, kennsluaðstöðu fyrir nemendur annarra háskóla, komið á virku stuðningsneti til þess að ná til nemenda á Vestfjörðum sem búa fjær Ísafirði og áfram mætti telja. Þarna er því augljóslega verið að koma á fullburða háskólakennslu á Ísafirði, þó ekki séu troðnar hefðbundnar slóðir. Háskólakennsla er líka í mikilli mótun. Við sem námum í háskólum, innlendum og erlendum, fyrir par áratugum og kannski ríflega það, sjáum að háskólakennsla hefur þróast og breyst; þökk sé ekki síst þeirri tækni sem markar nú líf okkar allt. Þess vegna getur ný háskólastofnun eins og sú sem nú er að hefja æviskeið sitt á Ísafirði, leyft sér að fara óhefðbundna braut; ber raunar að gera það allra hluta vegna.
Óskir sem rætast
Stofnun nýja Háskólasetursins á Íasfirði er því allra hluta vegna okkur Vestfirðingum mikið fagnaðarefni. Og ef vel tekst til með framkvæmdina, verður slíkri námsbyltingu helst jafnað til stofnunar Menntaskólans á Ísafirði, sem hóf starfsemi sína haustið 1970. Fyrir okkur frumbýlinga þess skóla vekur því stofnun Háskólasetursins sérstakar og ánægjulegar kenndir, enda voru við giska mörg mætt á hátíðardaginn sjálfan, 12. mars, til þess að fagna þessum mikla og góða áfanga í skóla- og framfarasögu okkar Vestfjarða. Það rifjaðist upp að umgjörðin um þann skóla var kannski ekki ýkja háreist í upphafi; skólameistari við einmannalegt skrifborð og tóma ruslafötu, eins og Jón Baldvin orðaði það einhvern tíma er hann lýsti upphafinu. En skólinn naut óskoraðs stuðnings samfélagsins og byggðist upp og varð sú mikilvæga stoð sem hann er í dag.
12. mars sl. var góður dagur sem við eigum öll að láta marka upphaf mikilla fyrirheita og óska sem rætast.
Einar K. Guðfinnsson, þingflokksformaður Sjálfstæðisflokks og þingmaður Norðvesturkjördæmis
