Því skjóta bankarnir sér undan ábyrgð?
Það er einfaldlega rangt að ekki sé hægt að lækka vexti hér á landi við þessar aðstæður. Bankarnir hafa hins vegar af einhverjum gjörsamlega óskiljanlegum ástæðum haldið uppi of háu vaxtastigi og ekki brugðist við skýrum skilaboðum Seðlabankans og ríkisvaldsins Þó Seðlabankinn hafi farið of seint af stað hefur hann þó lækkað stýrivexti sínu án afláts undanfarna marga mánuði. Neytendasamtökin sýndu í vetur fram á að bankarnir hafa ekki fylgt í kjölfarið, heldur makað krókinn.
Í ofanálag hefur Seðlabankinn lækkað bindiskylduna gagnvart viðskiptabönkunum og rýmkað þannig möguleika til vaxtalækkunar. Ótrúlegt var því að sjá og heyra bankastjóra viðskiptabanka koma í fjölmiðla í kjölfarið og viðra efasemdir um að þetta yrði til þess að vextir myndu lækka.
Ofurvextir hækka raungengið
Ofsagróði bankakerfisins á síðasta ári, stafar meðal annars af óeðlilegum vaxtamun. Það er þessi vaxtastefna þeirra sem hefur þrýst upp raungenginu langt umfram efnahagsleg tilefni. Þensluáhrifa stóðriðjuframkvæmda mun ekkert gæta að nokkru marki fyrr en árið 2005 og 2006. Fyrirhuguð stóriðja er því ekki að halda uppi raungengisstiginu núna. Hins vegar liggur fyrir að hingað streymir nú án afláts erlent fjármagn sem leitar ávöxtunar í ofurvöxtum viðskiptabankanna. Þetta skapar eftirspurn eftir gjaldmiðli okkar og þrýstir upp raungenginu. Á sama tíma eru bankarnir í þeirri stöðu að illa gengur að ráðstafa til útlána hér innanlands því fjármagni sem þeir hafa á milli handanna. Það er líka skýr vísbending um að fjármagnið er of dýrt. Allt bendir því í einu og sömu áttina. Til vaxtalækkunar.
Ályktun Landsfundar Sjálfstæðisflokksins
Í stjórnnmálaályktun Landsfundar Sjálfstæðisflokksins er einmitt vikið að þessu og þar segir meðla annars orðrétt:
"Þrátt fyrir þessa lækkun verðlags eru vextir hér á landi enn of háir og tvímælalaust forsendur við núverandi aðstæður til að þeir geti lækkað enn. Eðlilegt er að Seðlabanki Íslands beiti stjórntækjum sínum til þess að stuðla að frekari vaxtalækkun. Gengi íslensku krónunnar ræðst nú ekki af ákvörðunum stjórnmála- manna heldur á frjálsum gjaldeyrismarkaði. Því ber að nýta tæki hins frjálsa markaðar til að hafa áhrif á raungengi íslensku krónunnar en hið tímabundna háa raungengi er farið að hafa íþyngjandi áhrif á útflutningsgreinarnar. Vaxtalækkun nú myndi tvímælalaust stuðla að raungengislækkun og efla atvinnulífið frekar."
Þetta eru orð að sönnu. Þetta viðfangsefni er nú brýnast í efnahagsmálum okkar. Í þessu sambandi gegna bankarnir miklu hlutverki. Það er kominn tími til að þeir ræki það, svo vel sé.
