"Ekkert minna en upphaf byltingar"
Merkasta atburðar í atvinnusögu okkar á síðustu öld, var minnst á Ísafirði sl. laugardag. Tilefnið var að um þessar mundir eru 100 ár liðin frá því að vél var sett niður í bát á Íslandi og vélbátaútgerðin hófst. Það gerðist á Ísafirði og var Stanley, bátnum sem um ræði, síðan haldið til róðra frá Ísafirði og Bolungarvík.
Þetta er sannarlega tilefni til hátíðarhalda, því það er auðvitað augljóst að ekkert hefur markað eins djúp spor í okkar atvinnusögu síðustu aldirnar, bætt lífskjörin og gjörbreytt Íslandi úr fátæktarríki í velsældarríki og það að menn gátu horfið frá árunum og stundað sjóinn á vélknúnum fiskiskipum. Nöfn þeirra manna sem voru frumkvöðlar að þessu máli, Árna Gíslasonar og Sophusar J. Nielsen eigum við að letra gylltu letri í atvinnusögu okkar.
"Ekkert minna en upphaf byltingar"
Í raun er ótrúlegt til þess að vita að ekki sé nema ein öld síðan að vélvæðing íslenskrar útgerðar hófst. Framundir þetta hafa verið á lífi menn sem stunduðu árabátaútgerð sér til framfærslu sem ungir menn. Í dag er íslensk útgerð stór sem smá, stunduð almennt á háþróuðum bátum og skipum þar sem beitt er mestu þekkingu og tækni sem fyrirfinnst.
Það er athyglisvert að vélvæðing íslenska bátaflotans varð á þremur til fjórum árum. Þannig hafa framfarirnar líka orðið í íslenskum sjávarútvegi æ síðan; í risastökkum.
Það er mjög hollt okkur nútímamönnum að rifja þetta upp. Það er rétt sem Þorsteinn Pálsson fyrrverandi sjávarútvegsráðherra sagði á Ísafirði sl. laugardag: ( en hann er einmitt afkomandi Árna Gíslasonar formannsins sem ásamt öðrum hafði frumkvæði að því að vél var sett í fyrsta bátinn) "Þegar við lítum til baka réttri öld síðar getur engum blandast hugur um að að vélbátaútgerðin var ekker minna en upphaf byltingar að þessu leyti á Íslandi".
Í fremstu röð
Íslenskur sjávarútvegur er vitaskuld í fremstu röð. Það vitum við. Hingað er litið eftir fyrirmyndum. Einfaldlega vegna þess að sjávarútvegurinn er grunnurinn sem annað er byggt á. Þessu er öfugt farið víða annars staðar. Þar nýtur sjávarútvegurinn ríkisstyrkja og gæti ekki lifað af án þeirra. Í mörgum ríkjum er sjávarútvegurinnn lágtekju atvinnugrein, útvegur jafnt og vinnsla, þrátt fyrir ríkisstyrkina, eða kannski vegna þeirra. Hér eru útgerðarfyrirtækin að greiða hæstu launin. Það byggist á því að framleiðnin er mikil og afköst íslenskra fiskimanna margföld á við það sem gerist annars staðar, jafnvel hjá miklum fiskveiðiþjóðum eins og Norðmönnum.
Okkar sjávarútvegur hefur þess vegna mikla sérstöðu. Þá sérstöðu verða menn að skilja og virða. Það er eðlilegt að útlendingar vilji tengjast þessari atvinnugrein. Hún er arðvænleg gagnstætt því sem gerist víða í sjávarútvegi erlendis. Hingað geta menn sótt þekkingu og tækni. Það leiðir því af sjálfu sér að útlendingar sækjast eftir því að fá íslenskt fjármagn og þekkingu inn í sinn sjávarútveg. Þess vegna vilja menn fá Íslendinga til þess að fjárfesta í sjávarútvegi erlendis.
Erlend fjárfesting ekkert skilyrði
Ekkert knýr okkur hins vegar til þess að opna íslenskan sjávarútveg fyrir slíkri fjárfestingu. Hér á landi er til staðar þekking og viljum við afla frekari þekkingar erlendis frá, þá er opnun á fjárfestingu útlendinga ekki skilyrði fyrir því. Við sjáum að mikil eftirspurn er eftir því að fjárfesta í íslenskum sjávarútvegi hér á landi, enda er öllum ljóst að sjávarútvegurinn verður um ókomin ár helsti styrkur atvinnulífsins okkar.
Að því lögðu grunninn frumkvöðlarnir sem skynjuðu kall tímans og hófu vélvæðingu útgerðarinnar fyrir einni öld. Við eigum einfaldlega að starfa í þeirra anda, skapa sjávarútveginum arðvænlegt umhverfi og treysta síðan á frumkvæði, útsjónarsemi og dugnað þeirra sem í greininni starfa hér á landi.
