Greinar/Ræður
,,Fullkomið brjálæði"
Evrópusambandsmál eru til umræðu, eins og oft fyrr. Það er sjálfsagt að fagna þeirri umræðu, leiði hún til þess að auðveldara verði að skilja það flókna fyrirbæri, Evrópusambandið. Nú er það nýjast í umræðunni að sjávarútvegsstefna Evrópusambandsins sé ekki Þrándur í Götu aðildar Íslendinga að Evrópusambandinu. Það er þó fásinna. Sjávarútvegsstefna Evrópusambandsins er slíkur óskapnaður og svo gjörsamlega í blóra við íslenska hagsmuni, að útilokað er af þeim ástæðum fyrir okkur Íslendinga að gerast þar aðilar.
Ákvarðanir úti í Brüssel
Fyrir það fyrsta: Gleymum því ekki að megindrættir sjávarútvegsstefnunnar og framkvæmd hennar eru dregnir í Brüssel. Gerðust Íslendingar aðilar að ESB væru það sameiginlegar stofnanir ESB sem tækju ákvarðanir sem bókstaflega vörðuðu lífsafkomu okkar. Rétt er það að vísu að útfærsluatriðin eru oft ákveðin í einstökum löndum og sumir sjá jafnvel vaxandi þróun í þá átt. En það breytir ekki hinu um meginákvarðanirnar.
Hvað með hlutfallslegan stöðugleika?
Margir hafa talið að skjól sé í reglunni um hinn hlutfallslega stöðugleika og talið að hann tryggði forræði okkar í raun yfir sjávarauðlindinni. Sú regla felur í sér að löndunum er ákvörðuð tiltekin aflahlutdeild í þeim tegundum sem sæta aflatakmörkunum. Það er þó tæpt skjól. Því hefur verið haldið fram að slík regla standist varla til lengdar og sé í raun í andstöðu við meginhugmyndafræði ESB. Spánverjar hafa yfir að ráða 30% flota Evrópusambandsins í tonnum talið. Þeir hafa krafist jafns aðgangs aðildarþjóðanna að fiskveiðilögsögu þjóðanna og beitt fyrir sig hefðbundnum ESB-rökum um að ekki mætti mismuna aðildarþjóðunum. Og síðan er rétt að minnast þess að miðað er við aflareynslu einstakra ríkja á árunum 1973 ? 1978, en á fyrri hluta þess tímabils veiddu ESB þjóðir á borð við Breta og Þjóðverja hér við land. Það skyldi þó ekki vera að þeir reistu kröfu um aðgang að íslenskum miðum, í skjóli fyrrnefndrar veiðireynslu, dytti okkur í hug að viðra aðildarumsókn; skoða hvað í boði er, eins og stundum er haldið fram að við ættum að gera.
Bakdyramegin inn
Í þriðja lagi er auðvitað ljóst að erlendir aðilar gætu komist bakdyramegin inn í lögsögu okkar gerðumst við aðilar að ESB. Aflétta yrði ákvæðum sem banna beina fjárfestingu útlendinga í sjávarútveginum. Sé litið til sjávarútvegs ESB ríkjanna og stöðu hans er líklegt að fjárfestar sem sýndu sjávarútvegi á annað borð áhuga, legðu leið sína hingað. Kaup á íslenskum sjávarútvegfyrirtækjum yrði þeim lítið mál. Þar með yrði úr okkar höndum forræði yfir fiskveiðiréttinum; sem við vel að merkja háðum landhelgisstríðin, til að fá viðurkenndan.
Í kompaní við ESB?
Og enn má bæta við: Telja menn virkilega að við hefðum hag af því, fyrir sjávarútveginn eða þjóðarbúið, að rugla okkar reitum við það kompaní, sem sjávarútvegsstefna ESB er? Hið virta breska tímarit The Economist fjallar einmitt um sjávarútvegsstefnu ESB í nýjasta heftinu. Þar er brugðið upp ófagurri mynd af þeirri ófreskju. Og óneitanlega rifjuðust upp við lestur greinarinnar stór-furðuleg ummæli virts íslensks útvegsmanns sem taldi að íslenskir stjórnmálamenn gætu sitthvað nytsamlegt lært af kollegum sínum í Evrópusambandinu varðandi sjávarútvegsmálin. Sá hefði nú gott af því að lesa úttekt tímaritsins á þessu meinta fyrirmyndarumhverfi.
"Fullkomið brjálæði"
Okkur finnst bágur árangurinn af fiskveiðiráðgjöfinni okkar. En hvað þá með ESB ríkin, þar sem þorskveiðin var 800 þúsund tonn fyrir 20 árum, en er nú komin oní 200 þúsund tonn og yfirvofandi enn stórfelldur samdráttur í Norðursjónum.
The Economist segir að í þessum mánuði verði lagður til 40% niðurskurður á flota ESB ríkjanna til þess að bregðast við bágri stöðu fiskstofnanna. Vitnar það til nýlegrar skýrslu Evrópusambandsins sem segir að með sama áframhaldi hrynji margir fiskstofnar og að sóknarmáttur flotans sé miklu meiri en þurfi til sjálfbærrar nýtingar stofnanna. Ennfremur bendir blaðið á að út úr milljarðasjóðum sambandsins streymi stórfé til þess að úrelda flotann. Á sama tíma sé hins vegar mokað fé úr sömu fjárhirslunum til þess að endurnýja og endurbæta flotann og auka sóknarmátt hans!! ? Er það að undra að ónafngreindur ESB-mógúll segi stefnuna í þessum málum ,,fullkomið brjálæði".
Styrkirnir renna til risanna
Það hefur síðan orðið til þess að kóróna vitleysuna, að gagnstætt því sem goðsögnin segir, fara fiskveiðistyrkirnir að lang mestu leyti til risa-fyrirtækja en ekki til einyrkja eða veikra byggðalaga, eins og hefur verið helsta pólitíska réttlæting sjávarútvegsstefnunnar innan Evrópusambandsins.
Inn í þennan óskapnað eigum við ekkert erindi. En umræðunni um ESB ber engu að síður að fagna; ekki síst til þess að geta vakið máls á þeirri stóru hryllingsbúð sem sjávarútvegsstefna ESB væri fyrir okkur Íslendinga.
Höfundur er formaður sjávarútvegsnefndar Alþingis.
