Enginn getur svarað með skynsamlegu viti hvað auðlindaskattur eða veiðileyfjagjald er
Formaður stjórnar Fiskifélagsins segir umræðuna á ótrúlegu bernskubreki
EINAR K. Guðfinnsson, formaður stjórnar Fiskifélags Íslands, segir það vera rökfræðilega rangt að halda fram kostum veiðileyfagjalds í sjávarútvegi, en tala ekki jafnframt um upptöku auðlindagjalds vegna aðgangs að orkulindum okkar. Þeir, sem ekki treystu sér til þess að halda fram hvoru tveggja, gætu ekki talist trúverðugir í umræðunni.
Einar segir hugmyndafræðina að baki umræðum um auðlindaskatt eða veiðileyfagjald vera á ótrúlegu bernskubreki þrátt fyrir að hafa dúkkað upp í að minnsta kosti 30 ár með óreglulegum millibilum. Í dag gæti enginn svarað með skynsamlegu viti hvað þetta fyrirbrigði væri.
Ýmsu ósvarað
"Er átt við þá hugmynd að útgerðin greiði einskonar eingreiðslu fyrir aðgangsréttinn að fiskimiðunum, er ætlunin að beita árlegri uppboðsaðferð eða verður um að ræða pólitíska ákvörðun um skattheimtuna? Allt þetta og margt fleira kalla menn veiðileyfagjald. Fyrir bragðið verður umræðan óttalega klisjukennd og ómarkviss. Formælendur auðlindaskattsins heykjast líka á því að svara hversu miklum upphæðum þessi skattheimta eigi að skila í ríkissjóð þannig að enn þann dag í dag, verðum við að ræða þetta mál án þess að fá svör við sjálfsögðum grundvallarspurningum.
Hugmyndafræði auðlindaskattsins er túlkuð sem einskonar allra meina bót, sem allar þrautir lini, en hafi engar aukaverkanir. Greiðendurnir eru fáir, útgerðin í landinu. Skatturinn er samt sagður vera gæddur þeim dásamlega eiginleika að koma heldur ekki við pyngju sjávarútvegsins, sem þó á að greiða hann," segir Einar.
Traust staða
Þorsteinn Pálsson, sjávarútvegsráðherra, sagði að rétt í þann mund sem við værum að sjá árangur af því að tryggja rekstrarskilyrði greinarinnar og þolanlega samkeppnisstöðu við útlönd, m.a. með lækkun kosntaðarskatta, kæmu upp hugmyndirnar um að leggja að nýju aukna kostnaðarskatta á atvinnugreinina, rétt eins og þeir, sem um þessi mál fjölluðu, hefðu ekki fylgst með umræðum síðustu ára og þeirri hörðu baráttu, sem háð hafi verið, til að treysta stöðu atvinnugreinarinnar.
Gengislækkun væri heldur engin lausn, eins og formælendur kenningarinnar virtust halda á lofti, því hún myndi aðeins ógna stöðugleikanum, sem náðst hefur. "Og það sem meira er. Það á að láta almenning í landinu um að borga þennan auðlindaskatt, sem leggja á á sjávarútveginn á grundvelli réttlætis í formi gengisbreytinga með því að gera vöruverð á innfluttri vöru dýrara. Almenningur á m.ö.o. að fá tilfinningu fyrir því að eiga meira í auðlindinni þegar hann þarf að borga 10-20% hærra verð en áður úti í búð fyrir innflutta vöru."
Minnstu fyrirtækin
Þorsteinn segist ekki fá rök formælenda auðlindaskattsins til að ganga upp. "Kostnaðarskattlagning af þessu tagi myndi koma með mestum þunga á þau sjávarútvegsfyrirtæki, sem standa höllustum fæti. Í flestum tilvikum, auðvitað með undantekningum, eru það minnstu fyrirtækin og einstaklingsútgerðir í landinu. Þetta hefði þá þróun í för með sér að stærstu fyrirtækin myndu stækka mjög ört og gleypa minnstu útgerðirnar." Ráðherrann segist heldur ekki telja það skynsamlegt að færa þá verðmætasköpun, sem verður til í byggðunum hringinn í kringum landið, út úr byggðunum og inn í ríkissjóð. "Með fullri virðingu fyrir fjármálaráðherranum, sem ég treysti vel, þá treysti ég fólkinu í byggðunum sem er að skapa verðmætin til þess að nýta arðinn sjálfu sér og þjóðinni allri til framdráttar." Þrátt fyrir þolanlega afkomu greinarinnar nú, sé fráleitt að ætla þeirri atvinnugrein, sem stendur undir meginundirstöðum verðmætasköpunar í landinu og stærstum hluta gjaldeyrisöflunar, eigi ekki að hafa meiri hagnað en sem nemur 2-3% á ári.
Þorsteinn segir það vera á misskilningi byggt þegar að talsmenn veiðileyfagjalds segja það vera ósamrýmanlegt fyrstu grein fiskveiðistjórnunarlaganna, sem kveður á um þjóðareign á fiskimiðum, að úthluta aflaheimildum á einstök skip og leyfa síðan frjálst framsal. "Þetta tvennt fer fullkomlega saman," segir sjávarútvegsráðherra og bætir við: "Við höfum hinsvegar komist að þeirri niðurstöðu að það sé ekki skynsamlegt að ríkisvaldið sé að hlutast til um rekstur einstakra fyrirtækja eða stýra þróun þeirra. Miðstýring af því tagi er ekki líkleg til þess að skila mestum arði. Þess vegna höfum við úthlutað aflaheimildum á grundvelli aflareynslu og leyfum frjálst framsal þeirra til þess að atvinnugreinin sjálf geti á grundvelli markaðslögmálanna þróast til meiri hagkvæmni." Aftur á móti sagðist sjávarútvegsráðherra ekki vera að útiloka stighækkandi tekjuskatt á atvinnurekstur, rétt eins og gagnvart einstaklingum. "Ég tel eðlilegt að skattleggja tekjur af atvinnurekstri, en óeðlilegt að veikja samkeppnisstöðuna með því að skattleggja kostnaðinn."
