Blogg

Þingsályktunatillaga ríkisstjórnarinnar um sameiningu ráðuneyt var samþykkt í dag, eftir miklar umræður. En hvers vegna er verið að ráðast í uppstokkun á Stjórnarráðinu þegar svo stuttur tími lifir af líftíma ríkisstjórnarinnar?

Við skulum kalla hlutina sínum réttu nöfnum. Þessi uppstokkun Stjórnarráðsins á uppruna sinn í því að ákveðið var að leggja ráðherrakapal einn heilmikinn nú um síðustu aðventu. Úr ríkisstjórninni voru teknir tveir ráðherrar, þeir Árni Páll Árnason og Jón Bjarnason sem ekki létu viljalaust að stjórn forystumanna ríkisstjórnarinnar.

En það er með ráðherrakapla eins og aðra kapla sem menn leggja; þeir ganga ekki allir upp og þá þurfti að stokka spilin. Og fyrir barðinu varð þá Stjórnarráðið. Þar með hófst þessi uppstokkun ráðuneyta, til þess að ráðherrakapallinn gengi eftir.

Vitaskuld reyndu stjórnarliðar að færa þetta stell sitt allt í hinn fegursta búning. En sannleika málsins þekkja allir. Þessar tilfæringar eiga rót sína rekja til þess sem allir sáu um áramótin, þegar ráðherrakapallinn hafði gengið upp. Þjóðin veit vitaskuld hvað að baki býr.

Í Bretlandi segja þeir; Let‘s call the spade a spade. Köllum spaðann, spaða. Eða sem er miklu íslenskulegra. Köllum hlutina sína réttu nöfnum. Það á við um þetta mál. Við skulum tala um þessi mál eins og þau voru í raun. Þetta var forsenda þess að hægt væri að leggja ráðherrakapalinn og láta hann ganga upp.

Ráðherrakapallinn og uppstokkun Stjórnarráðsins, er dýrkeyptur afrakstur valdatafls og hrosskaupa. Aðili að því máli, er hinn nýji stuðningsfulltrúi ríkisstjórnarinnar, Hreyfingin, sem gengur til liðs við ríkisstjórnina, þegar ráðherrarnir hóa.

Það er sennilega ekki að ástæðulausu að búið er að innleiða nýtt hugtak í stjórnmálaumræðuna; þríflokkurinn, Samfylkingin, VG og Hreyfingin.

Hvað ætli myndi henda einn sveitarstjóra ef hann legði af stað með tillögu um að útsvarið yrði á næsta ári 10%, en útreikningar sýndu svo að um 20% útsvar yrði að ræða? Það væri gaman að velta því fyrir sér.

Fyrstu viðbrögðin yrðu örugglega undrun alls almennings og félaga viðkomandi í sveitarstjórninni. Svo yrði kannski dálítill kjánahlátur og síðan myndu menn örugglega velta því fyrir sér hvort hann væri örugglega rétti maðurinn í djobbið. Væri svo sveitarstjórinn kjörinn fulltrúi, er ekki líklegt að hann yrði talinn líklegur til árangurs í framtíðinni sem sveitarstjórnarmaður.

Setjum þetta svo í annað samhengi. Segjum að ekki væri um að ræða sveitarstjóra. Gefum okkur að þetta væri fjármálaráðherra, sem kynnti tekjufrumvarp á Alþingi og segði okkur að skattlagningarprósentan væri 40%, en svo kæmi í ljós að hún væri helmingi hærri. Svona um 80%. Ætli viðbrögðin yrðu ekki eitthvað svipuð og í tilviki sveitarstjórans.

Svo ekki sé nú talað um ef tölurnar væru ennþá glannalegri. Að við værum að tala um skatta sem væru svona 40% hærri, en gjaldstofninn sem skattaprósentan væri reiknuð af. Svona til dæmis 140%.

Það vita allir svarið.

En nú eru svona hlutir nákvæmlega að gerast. Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur lagt fram frumvarp um veiðigjöld í sjávarútvegi. Veiðigjöld eru samt ekki réttnefni, þó frumvarpið beri þetta heiti. Þetta er skattur. Sértækur veiðiskattur.

Þessi veiðiskattur átti að nema um 70% af því sem menn kalla í skjalinu rentu. Nú er það að vísu svo að þeir sem gleggst þekkja til, svo sem hinn þekkti hagfræðingur á sviði auðlindahagfræði Ragnar Árnason, sem segja að þetta sé ekki réttnefni. Þetta komist hvergi nærri því að geta kallast skattur á rentu. Þetta sé nær því að vera veltuskattur.

Sjá HÉR á bls. 2

Og síðan koma til skjalanna tveir valinkunnir fræðimenn á þessu sviði, sem atvinnuveganefnd kallaði eftir sér til ráðgjafar, og segja að allir útreikningarnir séu á svo vitlausum forsendum reistir. Þeir þýði ekki skattlagningu upp á 70%, heldur 140% !  Afleiðingin sé síðan að stór hluti útgerðanna ráði ekki við þetta og fari í gjaldþrot.

Sjá skýrslu Daða Más Kristóferssonar og Stefáns Gunnlaugssonar, HÉR á bls 27

Og hvað segir þá ráðherrann? – Jú þetta voru tæknileg mistök!! Það er nefnilega það.

En látum í góðsemi okkar ráðherrann njóta vafans. Þetta voru tæknileg mistök; en bara mistök upp á svona 100%.

En þá er bara það eftir að leiðrétta mistökin. Ekki með einhverjum skilyrðum, eins og tveir þingmanna stjórnarflokkanna sögðu í Morgunblaðinu  í gær. Heldur skilyrðislaust. Og eftir það getum við svo farið að leiðrétta annað dellumakerí, sem er mýgrútur af í veiðiskattsfrumvarpinu og frumvarpinu um breytingu á lögum um stjórn fiskveiða.

Við þekkjum það að mál ríkisstjórnar hafa forgang á Alþingi hverju sinni. Í þeim á að endurspeglast hinn pólitíski meirihluti sem á Alþingi er hverju sinni. Stjórnarandstaðan á hverjum tíma hefur viðurkennt þetta og svo er enn, þó hún kunni að vera efnislega andvígmálunum sem frá ríkisstjórninni koma.

En til þess að lýðræðið sé virkt, þurfa mál að koma fram í björgulegum búningi og á skaplegum tíma. Þá er  ekki verið að vitna til hinnar pólitísku stefnumótunar sem birtist í þeim.  Á þetta hefur mjög skort.

Glöggt og nýlegt dæmi er málatilbúnaðurinn í kring um stjórnlagaþingstillögurnar. Þar sáum við slík fúsk vinnubrögð, að hrollvekjandi hlýtur að teljast, í ljósi þess að við erum þar að fást við sjálfa stjórnarskrána okkar. Stjórnarmeirihlutinn hugðist leggja spurningar um stjórnarlagaráðstillögurnar fyrir þjóðina. Þær voru svo illa úr garði gerðar að allt kunnáttufólk taldi þær gjörsamlega óbrúklegar. Fyrsta árs nemi í aðferðarfræði í menntaskóla hefði verið felldur fyrir svona bögutexta, hefði hann litið dagsins ljós í prófúrlausnum.

Og ekki nóg með þetta. Heilu þingnefndirnar voru hálf verklausar ( svo sem atvinnumálanefndin)  lungann af vetrinum. Svo daginn fyrir lokafrest var málum hrúgað inn í belg og biðu, þannig að  allar hirslur yfirfylltust !

Kemur svo ekki blessaður forsætisráðherrann og segir að allt þetta og meira til ætti að klára og afgreiða eins og við ynnum við lagasetningu í uppmælingu. Það er eins og breyta eigi Alþingi úr lýðræðislegum vettvangi í einhvers konar hraðsuðuketil, eða færibandavinnu og að þingmenn verði nýtt afbrigði af uppmælingaraðli.

Þetta minnir helst á hina ágætu og sígildu mynd Chaplins Modern times, eða Nútímann, sem var ógleymanleg lýsing á færibandavinnu samtímans.

Það eru þessi vinnubrögð sem kalla fram átökin, sem nú setja svo mjög mark sitt á þingstörfin og hafa verið gagnrýnd. Frá þessum vinnubrögðum verðum við að hverfa.

Það er hins vegar ekki ætlun stjórnarflokkanna. Átökin eru orðin sjálfstætt markmið ríkisstjórnarinnar. Hún virðist kjósa átakastjórnmálin og jafnvel átök um mál sem hægt er að vinna í skaplegri sátt. Þetta sjáum við á því að ríkisstjórnin lagði fram 54 þingmál á síðasta degi sem slíkt er heimild án afbrigða. Það sama gerðist í fyrra og einnig í hitteðfyrra.

Þessi vinnubrögð ríkisstjórnarinnar eru þess vegna dæmigerð; stefna hennar. Hún kýs átökin og reynir allt sem hún getur til þess að kalla þau fram. Ríkisstjórnin er þess vegna vandamálið, alveg bókstaflega talið og holdgervingur þess.

Spurt er þessa dagana: Hvers vegna eru þessi miklu átök á Alþingi? Það er eðlilegt að spurt sé. Og undir það má mjög taka að sú staða sem er uppi á Alþingi er afleit og ekkert minna.

 Það hefur verið fyrirsjáanlegt um rúmlega mánaðarskeið að í þetta stefndi. Sá bragur á Alþingi sem birtist okkur,  - bæði okkur sem þar störfum og öllum almenningi – er afleiðing þess algjöra forystuleysis sem við búum við í landstjórninni. Ríkisstjórnin ræður ekki við verkefnin sín, hefur ekki innri styrk til þess að forgangsraða og innanmeinin og bræðravígin innan ríkisstjórnarflokkanna gera síðan ástandið allt ennþá óbærilegra.

Alþingi situr frá því í október og fram til loka maí. Sem betur hafði það tekist að hafa nægjanlega gott skipulag á Alþingi þannig að starfsáætlun hélt og mál voru kláruð á tilsettum tíma.

Við upphaf kjörtímabilsins voru hafðir uppi miklir svardagar um góð vinnubrögð, skipulag og vandaða málsmeðferð. Ekkert hefur gengið eftir, þrátt fyrir mikla viðleitni núverandi þingforseta sem hefur kostað kapps um að vera þingforseti alls þingsins. Við þingforsetann er ekki að sakast, né forystu þingsins að nokkru leyti.

Vandinn er hin veika forysta sem nú er fyrir landstjórninni.

Heilu þingnefndirnar voru hálf verklausar ( svo sem atvinnumálanefndin)  lungann af vetrinum. Svo daginn fyrir lokafrest var málum hrúgað inn í belg og biðu, þannig allar hirslur yfirfylltust.

Koma svo ekki blessaður forsætisráðherrann og sagði að allt þetta og meira til ætti að klára og afgreiða eins og við ynnum við lagasetningu í uppmælingu.

Þetta getur ekki gengið svona. Við svona aðstæður á stjórnarandstaðan einn möguleika. Móast við. Og það höfum við gert. Átök skapast og sá leiðindabragur sem  þessi ósköp kalla fram birtist almenningi og angrar okkur þingmenn.

Við eigum öll betra skilið en þetta. Þingmenn jafnt og aðrir. Við eigum sem sagt skilið betri stjórnvöld. Ekki stjórnvöld sem henda inn vanbúnum málum á síðustu stundu og heimta að þingmenn standi við færibandið og afgreiði fúskið, umræðu og umhugsunarlaust og án þess að almenningur hafi lýðræðislega aðkomu að máltilbúnaðinum.

Þetta er vandinn sem við glímum við. Þetta er afleiðingin af því að yfir okkur drottna núna handónýt stjórnvöld, sem ekki geta skipulagt verkefni sín og líta á Alþingi sem illa nauðsyn, sem best sé að vaða yfir á skítugum skónum, hvenær sem því verði við komið.

Fiskveiðifrumvörp ríkisstjórnarinnar hafa fengið herfilega útreið í umsögnum nær allra þeirra sem kynnt hafa álit sín fyrir atvinnuveganefnd Alþingis. Þau eru talin brjóta stjórnarskrána í veigamiklum atriðum og áhrif þeirra á þjóðarhag eru talin neikvæð. Sem þýðir auðvitað það að sá arður sem rennur til þjóðarinnar að lokum af nýtingu fiskveiðiauðlindarinnar mun minnka. Gagnstætt því sem ætlað var. Verra getur það því ekki verið.

Um áhrifin á fyrirtækin þarf ekki að fjölyrða.

Tveir sérfræðingar voru kallaðir til af hálfu atvinnuveganefndar til þess að vega og meta  efnahgslegar og byggðalegar afleiðingar frumvarpanna.  Þetta voru þeir Daði Már Kristófersson dósent við Háskóla Íslands og Stefán Gunnlaugsson lektor við Háskólann á Akureyri. Þeir eru báðir sérfróðir um þessi mál og hafa áður verið kallaðir til ráðslags um fiskveiðifrumvörp ríkisstjórnarinnar.

Niðurstöðu sína ramma þeir inn með þessum orðum: „Áhrif frumvarpanna eru það mikil að þau munu leiða til gjaldþrota nokkuð stórs hluta íslenskra sjávarútvegs fyrirtækja.“ Viðbrögð stjórnarliða eru þannig að ekki verður séð að þessar hrollköldu staðreyndir hruggi mikið við þeim.

Rétt er það sem haldið hefur verið fram. Nokkur hluti sjávarútvegsfyrirtækja er svo skuldugur að hæpið er að geta staðið undir skuldum sínum. Önnur geta það með erfiðismunum, en eiga samt vegna góðs rekstrar alla möguleika á að lifa af að óbreyttum lögum og ná vopnum sínum.

En þá koma nýju frumvörpin til skjalanna. Þau gera úti um það.

Þetta á  alveg sérstaklega við um þorskveiðifyrirtækin. Nú vitum við að allt stefnir í að úthlutaður þorskkvóti muni aukast á komandi árum. Sem að óbreyttu myndi þýða auknar tekjur þessara fyrirtækja. En með nýju sjávarútvegsfrumvörpunum er girt fyrir það. Aflaaukningin í þorski mun ekki nema að hálfu renna til þessara fyrirtækja. Hinn hlutinn fer í pottasjóði ríkisins.

Sérfræðingarnir kveða upp úr um að þetta ráðslag muni gera það að verkum að fyrirtækin sem nú eiga lífsvon, komist í þrot.

Þetta er auðvitað sérstaklega alvarlegt fyrir hefðbundnar þorskveiðiútgerðir. Þetta þýðir á mæltu máli, t.d byggðir á norðvestanverðu landinu, smábáta, einyrkja  og raunar víðar. Þetta fyrirkomulag er sem sagt bein árás á þessa framangreindu aðila.

Það eru pólitísk inngrip með nýju frumvörpunum, sem valda munu því hruni þessara útgerða alveg sérstaklega. Það eru hin pólitísku inngrip sem munu gera það að verkum að fjöldi útgerða um land allt fer í þrot sem ella myndu lifa. Það verður þá á ábyrgð ríkisstjórnarinnar og þeirra þingmanna sem að málinu standa.

Ríkisstjórnin hefur enga stjórn á efnahagsmálum. Það eru svo sem engin ný tíðindi. En hagtölur síðustu viku sýndu það svo glögglega og sýndu um leið þá algjöru afneitun sem ráðherrarnir eru staddir í þegar að þessum málum kemur.

Hagstofan birti tölur um verðbólgu í síðustu viku. Þeir voru hörmulegar. Þrátt fyrir áralangan samdrátt og þröngar aðstæður heimila og fyrirtækja veður verðbólgan upp. Svör ráðherranna voru að þetta væri nú allt að koma; ástandið færi að lagast.

Við höfum heyrt þetta rugl áður. Það er búið að forrita inn í ráðherranna þessi sömu og innistæðulausu svör um að þetta sé nú allt að lagast. Þetta er enn eitt dæmið um afneitunina, firringuna og sjálfsblekkinguna.

Hér erum við orði föst í verðbólgu sem er langt yfir verðbólgumarkmiðum Seðlabankans. Bankinn grípur til stjórntækja sinna og hækkar vexti. Það hefur áhrif á heimilin og fyrirtækin. Óverðtryggð  lán eru nú orðin miklu almennari en áður og því munu vaxtahækkanir að lokum skila sér í því að það herðir að. Rétt eins og tilgangur aðhalds Seðlabankans er.

Og ekki nóg með þetta. Seðlabankinn boðar áframhaldandi og frekari vaxtahækkanir. Minnast menn nú nokkuð yfirlýsingar forsætisráðherra og fjármálaráðherra fyrir fáeinum mánuðum um að við værum komin inn í fasa vaxtalækkana? - Þetta væri allt saman að lagastÞað var þá enn eitt dæmið um firringuna.

Á sama tíma lækkar gengi krónunnar. Þvert ofan í það sem stjórnvöld og efnahagsstofnanir fullyrtu. Það gerist þrátt fyrir góða makrílvertíð, búbót í formi loðnuvertíðar, metfjölda erlendra ferðamanna í vetrarferðamennsku og ýmislegt annað sem hagstætt er í ytra umhverfi þjóðarbúsins.

Og þá er enn gripið til þess sama. Friðþægingartalið veður upp úr ráðherrunum. Þetta mun allt lagast.

En þetta er bara ekkert að lagast. Við erum föst í verðbólgu, hækkandi vöxtum og lágu gengi. Og sú hætta er orðin mjög raunveruleg að framundan geti orðið erfiðir tímar á vinnumarkaði, vegna óstjórnarinnar í efnahagsmálunum.

Það er ánægjulegt til þess að vita hve kjöri Agnesar M. Sigurðardóttur sem biskups hefur verið almennt vel tekið. Það er líka verðskuldað. Agnes verður góður biskup og hefur það til að bera sem prýða má forystumann íslensku þjóðkirkjunnar.

Ég veit það, ég þekki hana. Man fyrst eftir henni á Ísafirði, sem lítilli stúlku ( hún er ári eldri en ég). Síðar kynntist ég þeim systrum, Hólmfríði píanóleikara og henni, þegar við settumst öll í nýstofnaðan Menntaskólann á Ísafirði haustið 1971. Þar kynntist ég heilsteyptri, duglegri manneskju og góðum húmorista, sem þó leit lífið alvarlegum augum, eins og okkur ber að gera.

Og loks var ég í hópi hinna lánsömu íbúa Bolungarvíkur, sem fengum Agnesi sem sóknarprest árið 1994.

Agnes hefur reynst vinsæll prestur og stendur sig vel í öllum kirkjulegum athöfnum. Jafnt á gleðistundum, sem á sorgarstundum og í hefðbundnum kirkjulegum athöfnum. Reynsla hennar sem prófasts mun síðan reynast henni vel.

Við Bolvíkingar munum auðvitað sakna hennar, þegar hún tekur við biskupsdómnum, þann 1. júlí næst komandi. En ég tek líka undir með Elíasi Jónatanssyni bæjarstjóra okkar Bolvíkinga, sem sagði í viðtali við mbl.is í gær og orðaði hygg ég hugsanir okkar bæjarbúa: „Við erum óskaplega stolt af okkar sóknarpresti og okkur finnst alls ekki að við séum að missa hana, heldur munum við deila henni með íslensku þjóðinni.“

Íslenska þjóðkirkjan hefur gengið í gegn um erfiða tíma. Að henni hefur verið óvægilega vegið með oft með ómálefnalegum  og ósanngjörnum hætti. Þjóðkirkjan er samfélagi okkar hins vegar ómetanleg og brýnt að við styðjum við hana sem eina af grunnstoðum samfélags okkar. Hennar er ekki síst þörf núna á þeim upplausnartímum sem við lifum, þegar rótleysið markar þjóðlífið, hatrið og hefnigirnin grefur um sig og umburðarlyndi og fyrirgefning er af svo sorglega skornum skammti.

En til þessa verkefnis þarf nýr biskup góðan stuðning innan úr kirkjunni, frá okkur almennu safnaðarfólki, frá stjórnvöldum og þjóðinni allri.

Ég er viss um að hún Agnes, verður okkur mikilvæg í því að takast á við þjóðfélagsmeinin, sem forystumanneskja þjóðkirkunnar, einnar meginstoðar okkar samfélags.

Ps

Og nú verðum við Bolvíkingar að fara að venja okkur af því að tala um Agnesi prest. Nú förum við brátt að segja eins og öll þjóðin: Agnes biskup.

Það er rétt sem Geir H. Haarde fyrrverandi forsætisráðherra hefur sagt í dag. Þeir sem reiddu hátt til höggs með ákærunni á hendur honum hafa farið algjöra sneypuför. Þeirra er þá skömmin.

Landsdómur vísaði frá, snemma í ferlinu, tveimur stórum ákæruatriðum. Þremur var svo hafnað í dag. Eitt stóð þá eftir til sakfellingar. Landsdómur mat hins vegar málið þannig að það varðaði ekki refsingu.

Geir H.Haarde getur því staðið uppréttur eftir allt það sem á undan er gengið. Því er öðruvísi farið með ábyrgðarmenn þessa máls. Þeir ættu auðvitað að skammast sín. Það gera þeir hins vegar ekki, af því að þeir kunna það ekki.

Dettur einhverjum það í hug að Alþingi hefði látið sér til hugar koma að fara af stað með ákæru, ef undir væri einn ákæruliður? Sem sagt sá að Geir hefði þurft að hafa fleiri formlega fundi um stöðuna í efnahagsmálunum!

Spurningin svarar sér sjálf. Jafnvel hinir forhertustu hefðu hikað við slíka vitleysu; jafnvel þó hefndarþorstinn hefði verið sár, sem hann svo sannarlega var.

Hér á eftir er yfirlit yfir sakarefnin sem málshöfðun Alþingis byggðist á og sömuleiðis er getið um afdrif þeirra.

•  Fyrir að hafa sýnt af sér alvarlega vanrækslu á starfsskyldum sínum sem forsætisráðherra andspænis stórfelldri hættu sem vofði yfir íslenskum fjármálastofnunum og ríkissjóði.VÍSAÐ FRÁ.

•  Fyrir að hafa látið undir höfuð leggjast að hafa frumkvæði að því, annaðhvort með eigin aðgerðum eða tillögum um þær til annarra ráðherra, að innan stjórnkerfisins væri unnin heildstæð og fagleg greining á fjárhagslegri áhættu sem ríkið stóð frammi fyrir vegna hættu á fjármálaáfalli. VÍSAÐ FRÁ.

• Fyrir að hafa vanrækt að hafa frumkvæði að virkum aðgerðum af hálfu ríkisvaldsins til að draga úr stærð íslenska bankakerfisins með því til að mynda að stuðla að því að bankarnir minnkuðu efnahagsreikning sinn eða einhverjir þeirra flyttu höfuðstöðvar sínar úr landi. HAFNAÐ.

•  Fyrir að hafa ekki fylgt því eftir og fullvissað sig um að unnið væri með virkum hætti að flutningi Icesave-reikninga Landsbankans í Bretlandi yfir í dótturfélag og síðan leitað leiða til að stuðla að framgangi þessa með virkri aðkomu ríkisvaldsins. HAFNAÐ.

•   Fyrir að hafa vanrækt að gæta þess að störf og áherslur samráðshóps stjórnvalda um fjármálastöðugleika og viðbúnað, sem stofnað var til á árinu 2006, væru markvissar og skiluðu tilætluðum árangri. HAFNAÐ.

•  Fyrir að hafa á framangreindu tímabili látið farast fyrir að framkvæma það sem fyrirskipað er í 17. gr. stjórnarskrár lýðveldisins um skyldu til að halda ráðherrafundi um mikilvæg stjórnarmálefni.SAKFELLT – EKKI DÆMT TIL REFSINGAR.

Hvert stefnir þjóðfélagið?  Það stappar nærri að daglega komi upp mál sem litla athygli vekja, en hefðu fyrir skemmstu  talist stórtíðindi. Við ypptum öxlum og svo heldur þetta áfram. Virðingarleysið fyrir grundvallaratriðum veður uppi og skeytingarleysið gagnvart því þegar ráðist er að helstu stoðum samfélags okkar er orðið yfirgengilegt.

Það er til dæmis hrollvekjandi, að litla athygli vekur þegar forsætisráðherrann okkar, Jóhanna Sigurðrdóttir, segir frá því, eins og ekkert sé sjálfsagðara að hún hafi ákveðið að brjóta Stjórnarskrána. Ég hrökk við þegar ég heyrði þetta á Alþingi og tók þetta upp í andsvari. Svo birtist ein frétt í Morgunblaðinu og síðan ekki söguna meir. Ekki fyrr en ég tók málið upp á Alþingi að til þess að vekja athygli á þessu ótrúlega máli. Þá birtist ein frétt  í Ríkisútvarpinu , sem og Morgunblaðinu og mbl.is.

Forsætisráðherra í lýðræðisríki, sem segir frá því kæruleysislega og eins og ekkert sé sjálfsagðara, að hafa vísvitandi ætlað að brjóta stjórnarskrána, og hafi staðið við það að eigin mati, er auðvitað stödd á einhverju stórfurðulegu pólitísku tilverustigi. En samfélag þar sem þvílík og önnur eins yfirlýsing vekur litla sem enga athygli; hvar er það statt. Samfélag þar sem umræðan snýst um allt aðra og smásmyglislegri hluti, er líka á einhverri óskiljanlegri vegferð.

Hafa öll grunngildi og virðing fyrir þeim, beðið slíkt skipsbrot, að okkur þyki það ekki umræðunnar virði þegar forsætisráðherrann upplýsir að hún hafi af ásetningi brotið stjórnarskrána, að eigin mati?  Svo er því miður að sjá.

Setjum þetta í annað samhengi. Ímyndum okkur að Helle Thorning Schmidt, Friedrich Reinfeldt, Angela Merkel eða David Cameron, sem öll eru forystumenn þjóða sinna, hefðu með sama hætti lýst því yfir að þau hefðu lagt fram þingmál og samþykkt lög sem stönguðust á við stjórnarskrá landa sinna. Hvað hefði gerst?

Pólitískir dagar þeirra hefðu verið taldir fyrir dagslok, svo mikið er víst.

En hér á landi hefur orðið svona mikið siðrof, að forsætisráðherranum finnst ekkert sjálfsagðara en að brjóta að eigin mati stjórnarskrána vísvitandi. Og siðrofið virðist svo gróið inn í umræðuvitundina og samfélagið, að svona yfirlýsing hruggar tæplega við nokkrum manni.

Þetta er mikið áhyggju- og umhugsunarefni og eiginlega verra en maður hugði nokkurn tímann. Innan tíðar verður þetta allt orðið gleymt. Og þetta skýra merki um hið pólitíska siðrof samfélagsins, verður fyrr en varir orðið gleymt og grafið og er það sennilega nú þegar.

„Það er aðdáunarvert hvernig menn sem hafa staðið fyrir útgerð í Bolungarvík hafa byggt sig upp og borið heill og hag bæjarfélagsins fyrir brjósti. Þeim mun sorglegra finnst manni að við stöndum frammi fyrir mögulegum breytingum sem kunna að gera þessa uppbyggingu að engu,“ sagði Einar K. Guðfinnsson, alþingismaður og fyrrverandi sjávarútvegsráðherra, í samtali við Fiskifréttir er rætt var við hann um þróun aflaheimilda í Bolungargvík sem fjallað er um í opnugrein hér að framan.

 Breyting fyrir minni byggðarlög

„Þetta hefur fyrst og fremst gerst fyrir dugnað einstakra manna en auðvitað er það líka þannig að við gerðum á sínum tíma grundvallarbreytingar á fiskveiðistjórnunarkerfinu sem höfðu það að markmiði að efla og bæta samkeppnisstöðu minni byggðarlaga. Það var gert með því að koma krókaaflamarkinu á. Einnig var línuívilnun innleidd en hún skilaði á síðasta ári ígildi aukinna aflaheimilda í Bolungarvík upp á 1.000 tonn. Þetta sýnir að mínu mati að tekist hefur að búa til aðstæður fyrir minni byggðarlög sem eru næst miðunum,“ sagði Einar.

 Fórnarlömb stjórnvalda

Einar vék síðan að áformum ríkisstjórnarinnar og sagði að fyrirhuguð hækkun á veiðigjaldi legðist sérstaklega þungt á þær útgerðir sem hefðu skuldsett sig vegna kvótakaupa. Þá væri ætlunin að skerða línuívilnun um fjórðung, koma í veg fyrir að smábátar gætu leigt aflaheimildir úr stóra kerfinu og auk þess eigi þeir ekki að njóta aukins þorskafla nema að hluta til.

 „Það er ömurlegt til þess að vita að menn sem hafa byggt upp atvinnu í sinni eigin byggð í góðri trú, eins og gerst hefur í mínum heimabæ Bolungarvík, skuli verða sérstök fórnarlömb aðgerða stjórnvalda sem í orði kveðnu er ætlað að bæta hag byggðarlaga“, sagði Einar K. Guðfinnsson.

Ég líkti ríkisstjórnini og verklagi hennar við gamla tómatssósuslösku þegar ég ræddi dæmalaust verklag hennar undir dagskrárliðnum Fundarstjórn forseta á Alþingi í gær og sagði: „Það er að verða með þessi vinnubrögð ríkisstjórnarinnar, hún er mest farin að minna mig núna á gamla tómatsósuflösku. Fyrst reyna menn að hrista eitthvað, [Hlátur í þingsal.] lítið kemur úr þessu þangað til allt í einu þá spýtist allt innihaldið út úr flöskunni á síðustu stundu. Þannig er ríkisstjórnin farin að vinna, þetta er að verða ein allsherjarsósugerð (Forseti hringir.) af hálfu ríkisstjórnarinnar og þá er auðvitað ekki við góðu að búast.“ (Gripið fram í: Heyr, heyr.)

Sjá HÉR og einnig HÉR.

Áður sagði ég: „Hér í hliðarsal mér á vinstri hönd er myndarlegur rekki sem geymir þingskjöl og dagskrárskjöl Alþingis. Þegar maður hefur litast um í þessum rekka nú í vetur og leitað eftir þingmálum ríkisstjórnarinnar hefur verið frekar tómlegt yfir að líta þangað til núna, nokkrum mínútum áður en 1. apríl rann upp. Þá gerðist það skyndilega að rekkinn fylltist, öll borð og bekkir, gluggakistur og gólf, af þingmálum sem komu hér inn á síðustu stundu. Núna standa eftir rúmlega 20 þingdagar af störfum Alþingis þar til Alþingi fer í sitt hefðbundna frí í lok næsta mánaðar.“

Ríkisstjórnin hefur verið mjög verkasmá það sem af er þessu þingi. Frægt hefur það orðið að endemum að sjálf atvinnuveganefndin hefur verið atvinnulaus vegna þess að ríkisstjórnin hefur varla lagt fram nokkur mál á þessu málasviði sínu. En svo gerist það rétt áður en lögbundinn frestur er liðinn, að málum er hrúgað inn, en nú eru einungis ríflega 20 þingdagar eftir þar til þingi lýkur í vor.

54 málum var dembt inn í þingið rétt fyrir lögbundinn frest. Grípa varð til þess ráðs að setja á sérstakan fund á Alþingi, þar sem forseti las í belg og biðu heiti allra þessara mála, í samræmi við þingsköp, svo ekki yrði tekinn dýrmætur tími frá öðrum þingstörfum!!

Þetta er svo sem ekki einsdæmi. Þvert á móti. Þetta er orðinn plagsiður ríkisstjórnarinnar.

Í fyrra var 52 þingmálum stjórnarinnar varpað inn í þingið með sama hætti og árið þar á undan 53 málum.

Svo bætir ríkisstjórnin gráu ofan í svart. Þannig var í gær mælt fyrir þingsályktun um breytingar á Stjórnarráðinu. Málið var gjörsamlega óundirbúið. Greinargerð tillögunnar var svo illa úr garði gerð, að ekkert var á henni að græða. Þegar ráðherrar voru spurðir út í efni tillögunnar var öllu svarað út í hött og greinilegt að efni málsins þoldi ekki dagsljósið.

Augljóst er að ríkisstjórnin er með allt niður um sig í þessu máli, sem og öðrum. Í umræðunni kom fram að tveir fyrrverandi ráðherrar, Árni Páll Árnason og Jón Bjarnason eru málinu andsnúnir og því augljóst að ríkisstjórnin hefur ekki þingstyrk úr eigin röðum til þess að knýja það fram

Orð forsætisráðherra verða ekki skilin öðruvísi en svo að hún reiðir sig á varadekk úr röðum annarra flokka  til þess að tryggja framgang málsins. Fróðlegt verður að sjá hvort henni verði að ósk sinni.

Svona framgangsmáti er ekki líklegur til þess að greiða fyrir þingstörfum. Það er auðvitað lágmarkskrafa að spurningum sé svarað og málin upplýst. Pukur og leyndarhyggja, aðalsmerki núverandi ríkisstjórnar, eru ekki góðir vegvísar fyrir góðar og gagnlegar umræður.

Þegar Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra var spurður um ástæður þess að hafa ekki upplýst utanríkismálnefnd Alþingis um að ESB hygðist gerast málsaðili í dómsmálinu gagnvart okkur vegna Icesave, sagði hann efnislega:  Þeir sem vildu fylgjast með þessu máli, hefðu getað gert það með því að fylgjast með á netinu.

Það er nefnilega það.

Þingmenn sem ætla að fylgjast með framvindu þessa mikilvæga máls eiga sem sagt að vafra um á netinu. Þá vitum við það.

Þetta hlýtur þá líka að eiga við um Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra. Hún upplýsti það í útvarpsviðtali að sér hefði ekki verið ljóst hvað var á seyði fyrr en hún heyrði það í kvöldfréttum útvarpsins. Hún hafði greinilega ekki verið nógu dugleg við að fara um hinar víðlendu ekrur alnetsins og því misst af fréttunum, þar til þær birtust í fréttatíma Ríkisútvarpsins.

Kárínur utanríkisráðherrans beinast því augljóslega sérstaklega að forsætisráðherranum.

En hvað með aðra ráðherra? Vissi til að mynda formaður VG, hins stjórnvarflokksins um þetta? Hafði Steingrímur J. Sigfússon brugðið sér á alnetið til þess að fiska upp þessar fregnir af nýjasta útspili ESB gegn okkur.

Kjarni málsins er auðvitað sá að fyrirsvarsmenn Icesavemálsins ræktu ekki eðlilegt samráð við utanríkismálanefnd Alþingis. Það hefur utanríkisráðherra núna viðurkennt. En þessi framgangsmáti mun hins vegar auka tortryggni, því miður.

Framganga ESB er auðvitað forkastanleg. Hún er pólitísk yfirlýsing af þeirra hálfu. Bandalagið er að taka sér stöðu gegn okkur. Og þó málstaður okkar sé góður og sterkur, þá breytir það því ekki að aðkoma ESB í málinu er mikil ögrun. Ekki síst núna þegar við erum í miðjum aðildarviðræðum ( sem aldrei skyldi verið hafa). Þetta sjá flestir. Nema auðvitað innmúraðir aðildarsinnar. Og athyglisvert er það sérstaklega, að engir hafa brugðist jafn hart til varnar Evrópusambandinu og talsmenn VG. Miklu harðar en félagar þeirra í Samfylkingunni. Þeir talsmenn VG virðast vera endanlega gengnir í ESB björgin.

Enginn stjórnmálamaður á Íslandi er duglegri við að hæla sjálfum sér en Steingrímur J. Sigfússon. Hann fylgir því fornkveðna. Ef enginn hælir manni, þá gerir maður það bara sjálfur. Þetta kalla sumir mont, en það verður að hafa hafa það. - ÉG er svo duglegur, ÉG geri þetta og hitt og svo er ÉG alveg geiglaus, segir Steingrímur.

En nú er hann orðinn hræddur; alveg skíthræddur.

Hræðsla hans stafar af því að senn mun hann og Vinstri grænir mæta sínum pólitískum örlögum í þingkosningum og getur ekki flúið þau skapadægur. Flokkurinn er orðinn örflokkur samkvæmt skoðanakönnunum og helmingur kjósendanna yfirgefið hann. Sem er hálfu alvarlegra fyrir þær hluta sakir að VG fær alltaf miklu minna fylgi í kosningum en skoðanakönnunum.

Staða flokksins er einfaldlega sú, að hann hefur orðið viðskila við kjósendur sína. Þar hefur átt sér stað varanlegur pólitískur hraðskilnaður.

Þess vegna hefur gripið um sig í VG algjör pólitísk örvænting. Og hún á sér líka stað hjá formanni flokksins.

Þegar ESB ákvað á dögunum að ganga í lið með Hollendingum og Bretum í dómsmálinu á hendur okkur í Icesave, fólust í því pólitísk skilaboð. Fyrstu viðbrögð forystu VG voru að fara samfylkingarleiðina og beygja sig í duftið. Þarna gekk forystan enn og aftur algjörlega fram af sínu fólki. Og  þegar alvara málsins kom í ljós, mætti Steingrímur J. á vettvang og talaði í öðrum tóni. Þetta er fruntalegt af ESB, sagði hann. Honum var auðvitað orðið ljóst að meiri og frekari undirlægjuhátt gæti hann ekki boðið flokki sínum upp á. Hann var orðinn hræddur. Alveg logandi hræddur.

En ef taka á formanninn alvarlega, verður hann að fylgja þessu eftir. Telur hann að hægt sé að halda áfram ESB viðræðunum við þessar aðstæður? Það þýðir hér engin hálfvelgja. Það er engan veginn nóg að tala gleðigosalega, ef engin alvara fylgir. Forysta flokksins verður að svara skýrt. Ella er alveg ljóst að mannalætin varðandi ESB eru innistæðulaus. Svona ætluð til heimabrúks, eins og formaður flokksins sagði af öðru tilefni. En fólk mun fljótlega sjá í gegn um orðagjálfrið ef engin fylgir því alvaran.

Á dögunum sagði Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn, AGS, að frekari aðhaldsaðgerða þyrfti við í ríkisbúskapnum, ef ekki ætti að fara verr. Hvernig brást hinn vaski fyrrverandi fjármálaráðherra við? Nú var komið nýtt hljóð í strokkinn. Engin ástæða er til að hlusta á þetta, sagði Steingrímur í fréttum Stöðvar 2 í gær, sjá HÉR .Greinilega kominn í kosningagírinn og skeflist tilhugsunina um erfiða umræðu á kosningavetri . Hræðslan orðin algjör. Jafnvel farinn að derra sig við AGS!

Nú á augljóslega að fresta því að taka á málum. - Syndafallið kemur eftir minn dag, hugsar formaðurinn.

Hér talaði hræddur maður, sem veit að hann hefur enga stöðu til neinna aðgerða. Hann leggur ekki í að ögra flokki sínum meira, eða þeim fáu sem enn nenna að eiga samleið með flokknum. Óttinn hefur tekið öll völd í VG.

Það er sama hvernig Evrópusambandið hegðar sér gagnvart okkur sem þjóð; alltaf bugta stjórnvöld sig. Það er ljóst að umsókn okkar um aðild að ESB er farin að hafa alvarleg áhrif á það hvernig réttar okkar er gætt. Móttóið er greinilega þetta: Gerum ekkert sem getur styggt viðmælendur okkar við samningaborðið. Þolum þess vegna öll þau bolabrögð sem ESB beitir okkur.

Það virðist eins og íslensk stjórnvöld ætli að fylgja reglunni um að kyssa stöðugt á vönd kvalara sinna.

Það nýjasta er auðvitað sú krafa framkvæmdastjórnar ESB að fá aðild að málshöfðun ESA gegn okkur vegna Icesavemálsins.  Þar með stillir þetta stóra og sterka bandalag sér upp gegn okkur í miklu hagsmunamáli, sem hefur skekið þjóðfélag okkar í þrjú ár.

Viðbrögð stjórnvalda við þessum tíðindum eru ekki traustvekjandi. Utanríkisráðherra telur að í þessu felist tækifæri, en formaður utanríkismálanefndar Alþingis kveðst ekkert undrandi á þessu.

Rifjast nú upp það hvernig ESB tók sér stöðu gegn okkur í Icesavemálinu. Þar fór auðvitað ekkert á milli mála að sambandið studdi ófyrirleitnar kröfur Hollendinga og Breta.

En þetta er ekki það eina sem ESB hefur gert í hreinni ögrun gegn okkur

Skemmst er auðvitað að minnast þess vegna sambandið hefur gengið fram í makríldeilunni. Innan þess hafa menn talað purkunarlaust um að setja á okkur viðskiptabann, vegna ágreinings um skiptingu makrílkvótans. Nú síðast komu sjávarútvegsráðherrar ESB saman til þess að ræða sérstaka flýtimeðferð við að setja á okkur viðskiptaþvinganir.

Þessu mættu íslensk stjórnvöld með furðulegu tómlæti. Sjávarútvegs og landbúnaðarráðherra viðurkenndi þó, eftir að ég hafði gengið eftir því við hann á Alþingi, að erfitt væri að halda áfram viðræðum ef viðskiptaþvingunum væri beitt. En í síðari ræðu sinni á Alþingi dró hann síðan í land.

Þessi  aumingjalegu viðbrögð íslenskra stjórnvalda við yfirgangi ríkjasamsteypunnar ESB, eru algjörlega forkastanleg. Það var fullt tilefni til þess að hætta aðildarviðræðum þegar hótanir ESB um viðskiptaþvinganir fóru að berast. Hótunin ein var nægjanlegt og fullt tilefni. Og nú þegar enn er bætt í, með afstöðu ESB til Icesavedómsmálsins, ætti auðvitað að kalla á þau viðbrögð líka.

Áform ríkisstjórnarinnar um sérstaka skattlagningu á sjávarútveg fela í sér að ríkissjóður myndi taka til sín allan hagnað sjávarútvegsfyrirtækjanna og gott betur yrði nýtt kvótafrumvarp að lögum. Samkvæmt forsendum frumvarpsins sjálfs þýða þessar hugmyndir að um það bil helmingur framlegðar sjávarútvegsins rynnu í ríkissjóð. Aðrir hafa nefnt mun hærri tölur. En styðjumst hér við forsendur og tölur ríkisstjórnarinnar.

Það er ljóst mál að jafnvel þó miðað sé við forsendur ríkisstjórnarinnar  munu þessi áform  hafa í för með sér að fjölmörg fyrirtæki gætu ekki staðið við fjárskuldbindingar sínar, þau kæmust í greiðsluvanda og færu að lokum í þrot.

Þetta er auðvitað grafalvarlegt mál og verður ekki trúað að höfundar og ábyrgðarmenn frumvarpa ríkisstjórnarinnar hafi áttað sig á afleiðingum þeirra.

Tökum dæmi af fyrirtæki, sem nýtir líka náttúruauðlindir, Orkuveitu Reykjavíkur.

Nýlega skilaði það fyrirtæki, ársuppgjöri fyrir síðasta ár. EBITDA  þess fyrirtækis ( framlegðin) var ríflega 21 milljarður króna. Það er gríðarlega góð rekstrarafkoma og gæti einhverjum dottið í hug að hún endurspeglaði einhvers konar auðlindarentu, sem skattleggja mætti með sama hætti.

En er einhver að ræða um það? Er einhver að ræða um að hirða helming hennar, 10 til 11 milljarða í ríkissjóð?

Við vitum svarið. Það gerir ekki nokkur sála; engum dettur það í hug. Menn vita að það hefði niðurdrepandi áhrif á rekstur fyrirtækisins. Fyrirtækið myndi ekki ráða við slíkt og færi brátt í þrot. Forsvarsmenn fyrirtækisins segja enda að þeim veiti ekki af hverri krónu sem reksturinn skili til þess að standa við fjárhagsskuldbindingar sínar.

Síðan vita auðvitað allir að slík skattlagning myndi bitna á þeim sem kaupa af því orkuna og starfsmönnum þess. Orkuverðið þyrfti að hækka, grípa þyrfti til frekari aðhaldsaðgerða og halda fast í taumana þegar kæmi til dæmis að launamálum starfsfólksins.

Þess vegna dettur engum slíkt í hug. Jafnvel  þó rekstrarafkoma án fjármagnsliða sé svona góð. En þegar kemur að sjávarútveginum þá virðist það hins vegar sjálfsagt mál að fara slíka skattlagningarleið. Þá heitir það að færa arðinn til þjóðarinnar.

En auðvitað hefur það áhrif. Fyrirtækin sem skattana bera verða að halda að sér höndum. Mörg þeirra ráða ekki við byrðarnar og fara í þrot. Hin hætta við fjárfestingaráform, draga saman seglin og reyna að halda sjó. Það er ekki æskilegt ástand, þegar þörfin í þjóðfélaginu kallar bókstaflega á meiri umsvif, auknar fjárfestingar og framfarir.

Það hefur ekki farið hátt í umræðunni um hin nýju fiskveiðistjórnarfrumvörp, að ætlunin er að skerða mjög verulega og jafnvel afleggja með öllu, þær fiskveiðiheimildir sem nýttar hafa verið til byggðalegra, félagslegra og atvinnulegra úrræða á landsbyggðinni. Þær hafa sannarlega verið umdeildar, en skila vitaskuld tekjum, störfum og umsvifum í þeim byggðalögum sem hafa notið þeirra.

Sjá umfjöllun um þetta fyrirkomulag, HÉR

Engin tilraun er gerð til þess að meta afleiðingar þessa í þeim frumvörpum sem nú hafa verið lögð fram.  Kveðið er á um þetta í bráðabirgðaákvæðum laganna og gert ráð fyrir að þessi skerðing fari síðan í sérstakan leigupott.  Ljóst er að þetta mun  minnka fiskveiðiréttinn í þeim byggðalögum sem hafa notið þessara fiskveiðiheimilda. Enginn veit hins vegar hvert aflaheimildirnar úr leigupottinum fara. Það ræðst af framboði og eftirspurn. Ráðherra hefur að vísu heimild skv. frumvarpinu til þess að byggðatengja þennan leigupott að einhverju marki, en í því felst lítil vissa fyrir byggðirnar sem hingað til hafa fengið aflaheimildir úr byggðaúrræðunum.  Markmið leigupottsins er enda alls ekki neitt byggðalegt. Honum er ætlað allt annað hlutverk, sem er að búa til aðgang fyrir útgerðir að aflaheimildum, óháð því hvar þær eru staðsettar. Og tekjurnar af auðlindagjaldinu  fara mestan part í ríkissjóð.

Ég skoðaði aðeins áhrifin af þessu á Vestfirði.

Alls nema þessar bætur og ívilnanir á Vestfjörðum  núna um 3.624 tonnum. Skerðingin er hins vegar 1.561 tonn, eða um 43%

Hugmyndirnar í frumvarpinu ganga út á eftirfarandi:

·         Línuívilnun verður skert um 25%

·         Byggðakvótar verða skornir niður um helming, eða um 50%

·         Rækju og skelbætur verða aflagðar á þremur árum.

Sú verstöð sem hefur notið lang mests gagns af línuívilnuninni er Bolungarvík. Línuívilnunin hefur í raun aukið kvóta Bolvíkinga um 1.012 tonn. Fjórðungsskerðing veldur því 253 tonna kvótaskerðingu í byggðarlaginu. Alls veldur skerðing línuívilnunar 482 tonna kvótaminnkun á Vestfjörðum.

Byggðakvótinn hefur þýtt 1.241 tonna aukningu á kvótum Vestfirðinga. Þar af hafa 530 tonn komið í hlut Ísafjarðarbæjar. Helmingsskerðing á byggðakvótanum, sem frumvarpið boðar, þýðir að aflaheimildir Vestfirðinga minnka um 622 tonn, þar af um 265 tonn í Ísafjarðarbæ.

Rækju og skelbætur hafa þýtt 452 tonna kvóta fyrir Vestfirði. Þar af nema rækjubæturnar vegna Ísafjarðardjúps  369 tonnum.  Skylt er að geta þess að hluti þessara bóta fer á báta sem eru skráðir utan Vestfjarða.

Í fylgiskjali sem frumvörpunum fylgir, varar Þóroddur Bjarnason prófessor við Háskólann á Akureyri og stjórnarformaður  Byggðastofnunar við þessum áformum. Ljóst er að ríkisstjórnin ákvað að hafa þau viðvörunarorð að engu.

Hér fylgja hlekkir inn a frumvörpin, sjá HÉR og HÉR

Þegar ríkisstjórnin hefur algjörlega misst stjórn á viðfangsefni sínu, nýtur einskis trausts þjóðarinnar og glímir við mikil pólitísk innanmein, er bara eitt eftir sem hún getur státað af. Hæfileikinn til þess að hóta. Jóhanna Sigurðardóttir hefur beitt hótunartækninni meira og minna allan sinn pólitíska feril og stundum hafa menn látið undan.Og núna þegar allir kraftar ríkisstjórnarinar eru þrotnir, heyrist gamalkunnugt urr úr barka forsætisráðherrans. Þetta er eins og öskur hins tannlausa ljóns.

Nýjasta hótunin var sú að ef þingið ekki veskú, samþykkti vanhugsaðar og illa unnar tillögur stjórnskipunar og eftirlitsnefndar Alþingis um þjóðratkvæðagreiðslur um einhverjar vitleysisspurningar um tillögur að nýrri stjórnarskrá, yrði bara efnt til atkvæðagreiðslu í haust með ærnum tilkostnaði.

Og þeir sem á hlýddu áttu auðvitað að álykta sem svo að þeir sem ekki beygðu sig fyrir hótun forsætisráðherrans myndu bera ábyrgð á 250 milljóna reikningi vegna þjóðaratkvðagreiðslu að hausti.

Þvílíkt della, allt saman. Þarf þó ekki að koma á óvart, þetta er svo sem í stíl við annað.

Af hverju erum við í þessari stöðu?  Ástæðan er einföld. Ríkisstjórnin er svo gjörsamlega búin að forklúðra málinu að með endemum er. Stjórnarflokkarnir hafa rofið allan frið um endurskoðun stjórnarskrána, farið sínu fram og bera nú ábyrgð á dellumakeríinu. Enginn veit í raun hvernig málið er statt efnislega, eftir að ríkisstjórnin hefur þvælst með það í fangi sínu í meira en þúsund daga.

Fyrir liggja tillögur nefndar sem skipuð var og kölluð stjórnarlagaráð. Enginn fulltrúi ríkisstjórnarinnar hefur tekið undir þær. Þessar tillögur eru nú munaðarlausar og á reiki.

Óhugsuð hugdetta sem hraut af vörum forsætisráðherrans á einhverri stundu um að tillögur þessar ættu að ganga  til þjóðaratkvæðagreiðslu, hefur elt ríkisstjórnina eins og uppvakningur. Og því varð niðurstaðan sú að klastra saman spurningum til þess að spyrja þjóðina samfara forsetakosningum.  Þær spurningar voru svo illa samansettar að  mati sérfræðinga að óbrúklegar eru taldar. Hefðu þær ekki nægt til þess að fleyta höfundunum í gegn um aðferðarfræðipróf á fyrsta ári.

En betur gátu stjórnarliðar ekki gert eftir þúsund daga heilabrot.

En kostnaðurinn af öllu saman hleypur á hundruðum milljóna króna. Kostnaður af þjóðaratkvæðagreiðslu með forsetakosningum verður líka há upphæð, rétt eins og ef kosið yrði sérstaklega um tillögurnar. En klúðrið og kostnaðurinn sem þessu fylgir er á ábyrgð ríkisstjórnarinnar. Hvernig svo sem allt fer. Það þýðir því ekki fyrir forsætisráðherrann að hrópa og hóta og fárast yfir kostnaði.  Hún situr uppi með ábyrgðina á kostnaðinum og ruglinu.

Mjög sérkennileg umræða fór fram á Alþingi í gær að frumkvæði nokkurra þingmanna ríkisstjórnarflokkanna. Umræðan sneri að lánveitingum Seðlabankans á haustdögum 2008 til Kaupþings, með veði í traustri eign hans,-  langt innan allra eðlilegra veðmarka, -  sem var FIH bankinn í Danmörku. Allt það mál hefur verið ítarlega rannsakað og þá fyrst og fremst á vegum Rannsóknarnefndar Alþingis og birt í hinni ítarlegu skýrslu nefndarinnar.

Nú, nær þremur og hálfu ári síðar, telja stjórnarliðar ástæðu til frekari rannsóknar. Athyglisvert er að sú rannsókn sem kallað var eftir sneri einvörðungu að þessum atburðum í október árið 2008. Engin ástæða þótti til þess að rannsaka það sem síðar gerðist, á vakt núverandi ríkisstjórnar, þear veðið glutraðist niður.

En af hverju er verið að rifja þetta mál upp núna? Svarið er einfalt. Þennan dag, sem sagt í gærmorgun, hafði Seðlabankinn hækkað vexti, til þess að bregðast við því að ríkisstjórnin hefur gjörsamlega misst stjórn á efnahagsmálum, gengi krónunnar í nær frjálsu falli, boðað er að við munum búa hér við gengishöft um mörg ár til viðbótar og verðlagið er farið gjörsamlega úr böndunum.

Ég tók þátt í þessari umræðu og flutti eftirfarandi ræðu:

Ranghermt hefur verið í fjölmiðlum að ég hafi sagt það ólíðandi að tengd sé saman makríldeilan og aðildarumsóknin að ESB. Það sagði ég ekki þegar ég tók málið upp á Alþingi í gær, í kjölfar frétta þess efnis að sjávarútvegsráðherrar ESB hafi ákveðið að flýta ákvörðun um refsiaðgerðir á hendur okkur vegna deilunnar um skiptingu makrílstofnins.

Í ræðu minni á Alþingi í gær sagði ég hins vegar: „Á sama tíma segir sjávarútvegsráðherra Írlands, Simon Coveney, að makríldeilan geti líka haft áhrif á viðræður okkar og Evrópusambandsins og geti til dæmis leitt til þess að ekki verði opnaðir kaflar í sjávarútvegsmálum. Mér er kannski nokk sama um það en það sem hér blasir sem sagt við er að Evrópusambandið tengir með beinum hætti saman makríldeiluna og umsókn okkar að Evrópusambandinu. Hæstv. forsætisráðherra hafnaði því hér í síðustu viku en nú liggur fyrir að viðsemjendur okkar líta þannig á að þetta sé einn og sami hluturinn og tengja þetta beint.“

Þetta er það sem allt þetta mál snýst:

Annarsvegar það sem nú liggur sem sé fyrir, að ESB tengir saman með beinum hætti aðildarumsókn okkar að ESB og deiluna um skiptingu makrílstofnsins. Það er þá orðin staðreynd, sem ekki verður undan vikis. Þá breytir engu þó íslensk stjórnvöld mótmæli því. Þetta er afstaða ESB. Sambandið tengir þessi mál og það breytist ekki þó íslensk stjórnvöld hafi aðrar skoðanir.

Hitt er síðan það, að þær hótanir sem ESB hefur uppi eru grafalvarlegar. Þær fela í sér að á okkur verði sett viðskiptabann, sem er þó í sjálfu sér ólöglegt. Talað er um að sett verði á bann við innflutningi á uppsjávarfiski, t.d. makríl og afurðum sem framleiddar eru úr honum, og hins vegar að sett verði  bann við innflutningi á tækjum tengdum sjávarútvegi og skipum frá Íslandi.

Þessu verða íslensk stjórnvöld að mæta með hörku. Það er ekki sett viðskiptabann á lönd, nema við ítrustu aðstæður í samskiptum ríkja. Og þegar í hlut á eitthvert helsta ríkjasamband heimsins, þá er málið ennþá alvarlegra. Slíkt bann stangast örugglega á viðalþjóðalög og samninga, en ESB mun ekki hafa áhyggjur af því. Það tekur langan tíma fyrir þjóðir að leita réttar síns, þegar slík mál koma upp. Það veit ESB og treystir því að á millitíðinni verði komnir á samningar um nýtingu makrílstofnsins.

Þegar svona er komið málum er vitaskuld sjálfstætt tilefni til þess að hætta samningaviðræðum við ESB. Hótunin ein nægir til þess. Við getum ekki gengið „svipugöng“ (orðalag utanríkisráðherra) ESB og beðið um aðild að sambandinu þegar það er á sama tíma að vígbúast gegn okkur með hótunum um viðskiptaþvinganir. Það gerir engin þjóð með sjálfsvirðingu.

„Það er alltaf mjög erfitt að meta það, þarna voru aðstæður orðnar mjög erfiðar. Það var ekki auðveld staða sem þarna var komni upp og ef til vill má segja, eins og margir hafa sagt, að menn hefðu þá þurft áður og fyrr að vera með meiri meðvitund gagnvart þeim hættum sem steðjuðu að Íslandi. Ég var og er þeirrar skoðunar að allt frá árinu 2005 höfum við stefnt í ógöngur og reyndi á hverju einasta ári að vekja athygli á því. En það er erfitt að svara því síðan hvað menn hefðu getað gert á árinu 2008, það sem ekki er einu sinni prufað, það kemur ekki í ljós hvort það var hægt.“

Þessi athyglisverðu orð hrutu af vörum Steingríms J. Sigfússonar ráðherra, í samtali við fréttamenn, aðspurður um hvort hann teldi að stjórnvöld hefðu getað brugðist við árið 2008.  Ofangreint sagði ráðherrann eftir að hafa borið vitni í Landsdómi í dag, þegar hann var beðinn um að leggja mat á þessi mál í ljósi reynslu sinnar sem ráðherra.

 Þessi orð eru athyglisverð fyrir tveggja hluta sakir.

Í fyrsta lagi vegna þess að Steingrímur er í hópi ákærenda í máli Geirs H. Haarde. Það er grundvallaratriði í íslensku réttarfari og í réttarfari réttarríkja, að því aðeins er ákært, að talið sé að meiri líkur séu á sakfellingu, en sýknu. Af orðum ráðherrans má sjá að hann er í vafa. En samt vildi hann ákæra. – Þetta er auðvitað dæmalaust og fer í bága við meginreglur réttarfarsins. Það er mjög alvarlegt. Ekki síst þegar um þingmann og ráðherra er að ræða.

Í annan stað eru orð Steingríms J. Sigfússonar athyglisverð vegna þess að hann er hér að tala um tímabilið frá ársbyrjun til hausts 2008. Í ákæruskjalinu sem hann stendur að, segir einmitt þetta:  „Málið er höfðað á hendur Geir H. Haarde, fyrrverandi forsætisráðherra, fyrir brot framin á tímabilinu frá febrúar 2008 og fram í októberbyrjun sama ár“.

Sem sagt. Tímabilið sem er til efnismeðferðar í Landsdómi er átta mánaða skeið á árinu 2008. Það er um það tímabil, sem Steingrímur J. Sigfússon segir að ekki sé hægt að fullyrða um að nokkuð hafi verið hægt að gera til þess að bjarga bönkunum. Þarna fetar hann í fótspor Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra sem talaði mjög afdráttarlaust um þetta; jafnt fyrir Landsdómi og við fjölmiðlamenn eftir að hafa setið í yfirheyrslunum.

Þetta sama sjónarmið kom almennt hjá öllum vitnunum sem saksóknari Alþingis Sigríður J. Friðjónsdóttir kallaði fyrir Landsdóminn.

Það eru því í sjálfu sér ekki ný tíðindi, sem Steingrímur endurómar hér, að fátt hafi verið til varnar á árinu 2008. Það hafa verið hin einróma skilaboð allra þeirra sem fyrir Landsdóminn voru kallaðir. Það eru hins vegar tíðindi þegar Steingrímur J. Sigfússon, einn helsti hvatamaður ákærunnar, lætur þau sér um munn fara og viðurkennir þar með að grundvöllur ákærunnar á hendur Geir H.Haarde hafi ekki verið til staðar.

Hitt er aftur á móti rangt hjá ráðherranum að ekkert hafi verið gert til þess að afstýra háskanum. Það hefur einmitt komið svo glögglega fram í yfirheyrslunum yfir hinum 40 vitnum, að stjórnvöld hafi lagt sig öll fram, en hins vegar hafi vandinn verið óviðráðanlegur.

En aðalatriðið er þó eftir sem áður þetta: Steingrímur J. Sigfússon dregur í efa sjálfan grundvöll ákærunnar  - sem hann sjálfur stóð þó að - á hendur fyrrverandi forsætisráðherra. Þetta eru helstu tíðindi dagsins setur málið í enn pólitískara ljós en áður. Það verður ekki lengur véfengt, eftir þetta, að málið er af pólitískum hvötum sprottið.

Það er gríðarlega brýnt að allri óvissu sé eytt vegna mögulegra lagatúlkana sem lúta til dæmis að gengislánum og öðrum þeim atriðum sem snúa að hagsmunum heimilanna og atvinnulífsins. Á meðan óvissa ríkir er ekki hægt að ljúka fjárhagslegu uppgjöri við heimilin og atvinnulífið. Þetta tefur allt endurreisnarstarf í landinu og heimilin og atvinnulífið blæða.

Þessu þarf að breyta og því verður ekki breytt nema með lagabreytingum, sem tryggi að ágreiningur um meðferð gengislána fái sérstaka flýtimeðferð á Alþingi. Þetta hafa hæstaréttarlögmenn bent á.

Nú vill svo til að frumvarp þessa efnis hefur legið fyrir á Alþingi. Það var lagt fram á Alþingi 24. júní árið 2010, eða fyrir um tveimur árum síðan. Frumvarpið hefur verið endurflutt í tvígang síðan. Sjá HÉR og HÉR. En hefur ekki fengið afgreiðslu.

Og hvers vegna skyldi það nú vera? Jú svarið er einfalt. Ástæðan er sú að það voru þingmenn Sjálfstæðisflokksins sem fluttu það, undir forystu Sigurðar Kára Kristjánssonar. Þess vegna mátti ekki taka málið til afgreiðlu. Því réði sem sé pólitísk meinbægni af hálfu stjórnarmeirihlutans. Það voru  – hinar annarlegu pólitísku hvatir stjórnarliða sem  gerðu það að verkum að þetta mál er enn ekki orðið að lögum.

Fyrir vikið er hér allt í hífandi óvissu. Það féll hæstaréttardómur sem leiddi til þess að mjög mörg  erlend lán reyndust ólögleg; enginn vissi hve nákvæmlega mörg. Síðar féll annar dómur sem hafði í för með sér að enn fleiri erlend lán fóru í þennan flokk. Nú nýverið var dómur felldur sem gerði það að verkum að vaxtaútreikningar þessara ólöglegu lána reyndust ólöglegir í einhverjum tilvika. Enginn veit hve mörgum og nú tala menn um að úr þessu verði ekki skorið nema fyrir dómstólum. Eftir löng og margvísleg málaferli

Þá blasir við að slíkt tekur kannski upp undir tvö ár í hverju tilviki fyrir sig. Við erum því hér að tala um mörg ár.

 Á meðan ríkir óvissan. Fólk veit ekki hvað það á né skuldar. Fyrirtækin eru seld undir sömu sök. Enginn getur með vissu vitað um stöðu sína. Fólk veit ekki um afkomu sína. Fyrirtækin geta illa fengið fjárhagslega fyrirgreiðslu af þvi að enginn getur með fullu vitað um stöðu efnahagsreikninga þeirra. Fjármálafyrirtækin vita ekki heldur ekki um eigin efnahagsreikninga, af því að þau vita ekki á þessari stundu hvað þeim beri að afskrifa af útlánum sínum.

Og verst er að þetta hefði þurft að vera svona. Við hefðum getað verið komið með miklu skýrari mynd. Ef bara að lögum hefði verið breytt, til þess að tryggja flýtimeðferð fyrir dómstólum.

En það mátti bara ekki af því að það voru Sjálfstæðismenn höfðu lagt það til.

Svona er nú hugsunarhátturinn, svona eru nú vinnubrögðin. Og er það þá nokkuð að undra að virðing almennings fyrir  helstu valdastofnunum samfélagsins fari þverrandi og fólkið í landinu upplifi fullkomið ráðleysi og árangursleysi stjórnvalda. Þegar það blasir við eins og í þessu dæmi að pólitísk meinbægni stjórnarherranna og frúnna kemur í veg fyrir að almenningur í landinu nái rétti sínum.

Ragnar Árnason prófessor í hagfræði við Háskóla Íslands skrifaði ákaflega athyglisverða grein í Morgunblaðið sl. miðvikudag. Ragnar, sem nýtur alþjóðlegrar viðurkenningar fyrir fræðistörf sín á sviði auðlindahagfræði, bendir á að íslensk stjórnvöld vinni nú kerfisbundið að því að veikja samkeppnisstöðu íslensks sjávarútvegs. Þegar fram í sæki muni það leiða til þess að við verðum undir á alþjóðlegum mörkuðum sem verði þess valdandi að lífskjör hér á landi verði verri.

Þetta eru sláandi ábendingar og ættu að verða íslenskum stjórnvöldum ábending um að snúa tafarlaust við blaðinu.

Í grein Ragnars segir:

„Á sama tíma og þessi þróun á sér stað eru íslensk stjórnvöld kerfísbundið að veikja samkeppnisstöðu íslensks sjávarútvegs. Ef svo heldur fram sem horfír mun samkeppnisstaða hans á alþjóðlegum fiskmörkuðum verða mun lakari en helstu keppinautanna. Þá verður ekki að sökum að spyrja. Við þæraðstæður er einungis tímaspursmál  hvenær hinir erlendu samkeppnisaðilar ná að hrekja íslenska framleiðendur út af bestu mörkuðunum með undirboðum og öflugri markaðssetningu. Þá mun þróun liðinna ára snúast við. Í stað þess að þjóðin fái stöðugt hærra verð fyrir sjávarafurðirnar mun verðið fara lækkandi og okkar útflytjendur smám saman hrekjast út í lökustu markaðshornin. Framlag sjávarútvegsins til landsframleiðslu mun minnka að sama skapi. Okkur mun einfaldlega verða minna úr auðlindum sjávarins. Þjóðin í heild mun tapa.“

Okkur hefur auðvitað verið ljóst að sú óvissa sem skapast hefur í íslenskum sjávarútvegi hefur verið okkur dýrkeypt. Dregið hefur úr fjárfestingum um sem svarar um 60 milljörðum á síðustu þremur árum. 60 milljarðar sem ella hefðu valdið hér vaxandi umsvifum, fjölgað störfum og dregið úr atvinnuleysi, hækkað tekjur almennings, sveitarfélaga og ríkisins.

 En hitt er vitaskuld miklu alvarlegra, sem Ragnar lýsir. Þessi þróun gerir okkur síður samkeppnisfær. Við verðum því hrakin út í horn; verðum eins konar hornkerlingar á vel borgandi sjávarafurðamörkuðum, þar sem við höfum átt sterka stöðu. Það leiðir svo til lægri heildartekna, verri launa þess sem í greininni starfar, veikari atvinnuvegar.

Afraksturinn af okkar sameiginlegu auðlind verður þess vegna minni, sem skaðar ríkissjóð og þjóðina í heild Sem sagt allir munu tapa; ekki bara sjávarútvegurinn, heldur við öll.

.

Eftir því sem yfirheyrslunum í Landsdómi vindur fram, verður það æ ljósara hversu fráleitt og fáránlegt allt þetta mál er. Skömm þeirra sem ábyrgð bera á þessum málatilbúnaðir blasir við. Og þá ekki síst þeirra sem beittu loddarabrögðum til þess að efna til hinna pólitísku réttarhalda.

Rifjum söguna aðeins upp.

Alþingi fékk til meðferðar tillögur til þingsályktunar um að ákæra annars vegar þrjá fyrrverandi ráðherra, þau Geir H. Haarde, Árna M Mathiesen og Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur og hins vegar fjóra, þá sem að framan eru taldir og Björgvin G. Sigurðsson að auki.

Þá fór í gang ótrúlegur loddaraleikur. Tilteknir þingmenn Samfylkingarinnar höguðu atkvæðagreiðslunum með þeim hætti að það leiddi til þess að felldar voru tillögur um að ákæra fyrrum ráðherra flokksins. Ekki munaði nema einu atkvæði á því að Árni M. Mathiesen yrði einnig ákærður. En ætlunarverk þessa fólks náði fram að ganga. Alþingi ákvað að ákæra skyldi Geir H. Haarde.

Þarna blasti við hverjum manni að í gangi var fullkominn loddaraleikur.

Þegar komið var fram á síðasta haust varð smám saman ljóst að nýr meirihluti var orðinn til í þessu máli. Svo margir þingmenn lýstu því yfir að þeir hefðu skipt um skoðun og teldu að ákæran væri mistök, að eðlilegt var að taka málið upp að nýju. Það var gert með þingsályktunartillögu Bjarna Benediktssonar um afturköllun ákærunnar á hendur Geir H. Haarde.

En loddaraskapurinn ríður sjaldnast við einteyming og á sér ekki alltaf takmörk. Það sannaðist í þessu máli. Skyndilega sneru tilteknir þingmenn Samfylkingarinnar við blaðinu. Ekki vegna þess að þeir teldu frekar ástæðu til ákæru af efnislegum ástæðum nú en áður. Alls ekki. Þeir beittu þeim fyrirslætti að Alþingi ætti ekki að grípa inn í mál sem þegar hefði hafist.

Þetta er slík hundalógík að engu tali tekur. Það er Alþingi sem fer með ákæruvaldið. Það er því Alþingi sem getur tekið afstöðu til afturköllunar ákærunnar og saksóknari Alþingis hefur lýst því yfir að hún hefði hlýtt niðurstöðu þingsins.

Verstur er hlutur Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra í þessu máli. Hún segist enn jafn sannfærð um sakleysi fyrrverandi forsætisráðherra en vilji engu að síður að ákæran standi ! Heyr á endemi! Og svo teymir hún  með sér út í fúafenið, jafn vænan mann sem Guðbjart Hannesson velferðarráðherra og þá einhverja fleiri, sem hér skal ekki hirt um að tíunda.

Þeir þingmenn Samfylkingarinnar, þau Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir og Össur Skarphéðinsson sem voru sjálfum sér samkvæm allt málið til enda  máttu hins vegar þola árásir einstakra flokksfélaga sinna. Þausýndu mikla staðfestu og kjark og eiga hrós skilið fyrir að hafa ekki látið knésetja sig. Þeirra vegur verður meiri á endanum.

Hið sama á við um þingmenn VG þau Ögmund Jónasson, Guðfríði Lilju Grétarsdóttur og Jon Bjarnason, sem stóðu með eigin sannfæringu, gegn margvíslegum árásum og skítkasti.

Og þá blasir myndin við. Meirihluti Alþingis er þeirrar skoðunar að ekki eigi að ákæra Geir H. Haarde. Tilteknir þingmenn sem eru þessarar skoðunar fóru hins vegar fram gegn eigin sannfæringu, af annarlegum hvötum. Fyrir vikið stendur ákæran, jafn mótsagnakennt og þetta hljómar.

Við höfum orðið vitni af yfirdrepsskap af stærðargráðu sem áður var óþekkt. Það blasir við okkur að einstakir þingmenn Samfylkingarinnar hafa kosið að nota þetta mál til pólitískra undirmála og ódrengskapar. Og þá á það við sem Árni Páll Árnason alþingismaður og fyrrv. ráðherra sagði þegar greidd voru atkvæði um ákæruna á hendur Geir H. Haarde ( sem hann var andsnúinn) Skamma stund verður hönd höggi feginn.

Atkvæðagreiðslan um afturköllun ákæru á hendur Geir H. Haarde fyrrverandi forsætisráðherra dró fram einkar ógeðfellda mynd af verklagi meirihluta Alþingis. Alveg frá því að málið kom fram var allt – bókstaflega allt – reynt til þess að koma í veg fyrir að hún kæmist á dagskrá þingsins.

Fyrst með því að reyna að meina því að tillagan yrði yfirhöfuð sett á dagskrá eða tekin til umræðu. Það tókst ekki. Þá var lögð fram frávísunartillaga, sem hafði þann tilgang að koma í veg fyrir að hún gæti fengið efnislega meðferð á Alþingi. Það mistókst. Því næst tók við afar sérkennilegur tími, þar sem áhrifafólk í stjórnskipunar og eftirlitsnefnd ætlaði að svæfa málið í nefndinni með ofbeldi og koma þannig í veg fyrir að Alþingi gæti afgreitt málið. Það gekk ekki.

Og þá kom að síðasta þætti málsins. Eðlilegast hefði auðvitað verið að þingmenn hefðu fengið tækifæri til þess að taka efnislega afstöðu til málsins og greiða atkvæði um tillögugreinina. En við það vildi meirihluti nefndarinnar ekki una. Lagði hann því fram frávísunartillögu, til þess að afstýra því að þingmenn gætu tjáð hug sinn í atkvæðagreiðslu til efnisgreinarinnar sem í tillögunni fólst.

Og af hverju skyldi það nú hafa verið?

Það fer alltaf best á því að kalla hlutina sína réttu nafni.

Þetta var tæknilegt bragð til þess að koma í veg fyrir að alþingismenn fengju færi á því að taka efnislega afstöðu til tillögunnar um afturköllun ákærunnar. Þessi frávísunartillaga var lögð fram til þess að koma þeim þingmönnum og ráðherrum úr Samfylkingunni í skjól, sem greiddu á sínum tíma atkvæði gegn tillögum um ákæru á hendur fjórum fyrrverandi ráðherrum úr tveimur stjórnmálaflokkum; Sjálfstæðisflokknum og Samfylkingunni. Þannig var reynt að forða þeim frá því að þurfa að svara eigin samvisku.

Þeir höfðu lýst því yfir með atkvæði sínu að ekki bæri að ákæra og nú höfðu þeir tækifæri til þess að árétta þessa skoðun sína, sem hefði að sjálfsögðu verið rökrétt og eðlilegt. Til þess máttu tilteknir þingmenn og ráðherrar, þar með talinn forsætisráðherrann J+ohanna Sigurðardóttir, ekki hugsa. Þeim var greinilega nægjanlegt að hafa komið í veg fyrir að ráðherrar úr flokki sínum lytu ákæru.

Með frávísunartillögunni átti að koma í veg fyrir að tvískinnungurinn yrði lýðum ljós.

Það sjá þó auðvitað allir í gegn um þetta ómerkilega háttalag. Með atkvæði sínu núna um frávísunartillöguna, tóku þeir auðvitað efnislega afstöðu, gegn eigin sannfæringu, gegn því sem þeir höfðu talað fyrir og gegn þeirri grundvallarreglu réttarríkisins að ekki beri að ákæra nema ákærandinn telji sök líklegri en sýknu.

Þessir þingmenn höfðu sagt það sem sína skoðun að í þessu tilviki væru meiri líkur en minni á sýknu. Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra hefur sagt að það sé enn sín skoðun. Engu að síður fór hún og fleiri félagar hennar ofan í þennan fúla pytt. Stuðluðu að því að ákæran yrði borin fram gegn öllum reglum almenns réttarfars í vestrænum ríkjum. Þeirra skömm er mikil og hún verður ævarandi.

Það voru flutt mikilvæg rök fyrir því að  málsástæður hafi breyst frá því að Alþingi tók afstöðu um ákæru á hendur fyrrverandi forsætisráðherra; efnisleg rök og gildar málsástæður.

Alþingi fer með ákæruvaldið í þessu máli. Það var þess vegna á valdi Alþingis að hafa frumkvæðið að afturköllun ákærunnar. Engra annarra.

En allt hið versta birtist okkur við afgreiðsluna, undirmálin og ómerkilegheitin. Þeir sitja svo uppi með það sem þannig komu fram.

HÉR má svo sjá hvernig atkvæði féllu í atkvæðagreiðslunni í dag.

HÉR má hins vegar sjá hvernig atkvæði féllu í atkvæðagreiðslunni  28. september 2010.

Rangar aðferðir við fiskveiðistjórnun í heiminum  kosta 50 milljarða dollara, eða 6.250 milljarða króna á ári, samkvæmt úttekt Alþjóðabankans. Áhrifaríkasta leiðin til þess að fást við þetta vandamál er að koma á laggirnar fiskveiðistjórnarkerfi, þar sem skilgreindur er fiskveiðiréttur til lengri tíma. Í þróuðum atvinnu fiskveiðum svo sem á Íslandi, í Bandaríkjunum og á Nýja Sjálandi er um að ræða slíkt fyrirkomulag, með framseljanlegum einstaklingsbundnum fiskveiðiheimildum, kvótum  í formi fiskveiðihlutdeilda.

 Á þetta er bent í leiðara í nýjasta tölublaði hins virta breska fréttatíamrits, The Economist.

 Umfjöllunarefni blaðsins á fullt erindi við okkur. Ekki síst á þessum tímum. Nú er unnið að undirbúningi nýrrar fiskveiðilöggjafar og ætlunin að leggja fram frumvarp þar að lútandi á næstu vikum.

 Við sáum afraksturinn af síðustu tilraun ríkisstjórnarinnar í hinu alræmda fiskveiðifrumvarpi ríkisstjórnarinnar. Að undirbúningi þess komu hvorki meira né minna fjórir ráðherrar og sex þingmenn stjórnarflokkanna. Alls 10 þingmenn úr stjórnarflokkunum.  Þegar þeir höfðu allir lagt saman þá birtist frumvarp sem enginn vill lengur bera ábyrgð á og ekki skrýtið.

Utanríkisráðherra líkti því frumvarpi við umferðarslýs og nánast hver einasti umsagnaraðili sem um málið fjallaði, gaf því falleinkunn. Það var sagt draga úr hagkvæmni, minnka tekjur starfsfólks til sjós og lands, veikja sveitarfélög, lækka tekjur ríkissjóðs, takmarka nýliðun, auka samþjöppun og þannig mætti áfram telja.

 Vonandi hafa menn lært eitthvað af þessum ósköpum.

 Okkur ber auðvitað skylda til þess að nýta sjávaraflann með hagkvæmni að leiðarljósi. Fiskistofnar okkar verða ekki verðmæt auðlind nema það sé gert. Það er á þetta sem hið virta tímarit, The Economist er að benda á í umfjöllun sinni.

 Blaðið bendir síðan á að rannsóknir hafi sýnt að sjávarútvegur , sem byggist á skilgreindum fiskveiðirétti, sé jafnan heilbrigðari en  þar sem annars konar fyrirkomulag er viðhaft.

 Það er ágætt fyrir okkur að ræða sjávarútvegsmál í almennara og víðtækara samhengi en okkur er tamt.  Skynsamleg nýting fiskveiðiauðlindarinnnar er mun ráða miklu um lífsafkomu okkar sem þjóðar og um leið að stuðla að því að sinna vaxandi fæðuþörf mannkyns.

"Mjög alvarlega staða er nú komin upp í innanlandsflugi okkar. Óvissa um Reykjavíkurflugvöll og skattahækkanir þær sem hafa á dunið á þessari mikilvægu starfsemi hafa þegar tekið mikinn toll og alls ekki útséð með framhaldið. Þetta eru alvarleg tíðindi fyrir þá um 800 þúsund farþega sem notað hafa innanlandsflugið á síðustu árum og getur verið hreint reiðarslag fyrir þær byggðir sem reiða sig á þennan samgöngumáta."

Þannig hefjast greinar sem ég birti á feyki.is þann 17. febrúar sl. og bb.is þann 20 febrúar og lesa á má í heild sinni hér á síðunni. Greinarnar eru skrifaðar í framhaldi af því að ég tók þessi mál upp á Alþingi í sérstakri umræðu þann 15. febrúar.

Í greininni  tek ég raunhæft dæmi af ungum námsmanni af landsbyggðinni:

"Setjum okkur í spor ungs námsmanns sem hefur haldið til háskólanáms frá Egilsstöðum eða Ísafirði til Reykjavíkur. Sá hinn sami vill kannski dvelja heima hjá sér um jól eða í lengri námsleyfum og lætur sér jafnvel detta í hug að heimsækja foreldra og ættingja einu sinni eða tvisvar yfir veturinn. Slíkt verður honum óviðráðanlegt, nema eiga einhverja þá að sem hafa efni á að greiða þessi fargjöld fyrir hann. Og setjum þetta í annað samhengi. Í vetur var verið að takast á um það hvort hækkun innritunargjalda í Háskólann upp úr 40 og upp í 65 þúsund kall væri aðför að jafnrétti til náms. Hvað þá með rétt þess unga fólks sem á ekki annan kost en að sækja nám sitt fjarri heimabyggð og þarf að lúta slíkum ferðakostnaði, sem stafar meðal annars af skattahækkunum ríkisins á þennan samgöngumáta?"

Ég vék líka að þeirri markvissu stefnu sem virðist í gangi með að auka sífellt álögur á innanlandsflugið sem hefur stuðlað að hækkun flugfargjalda og  er hrein atlaga að innanlandsfluginu. Þessi þróun mun halda áfram, samkvæmt áformum ríkisstjórnarinnar.

"Innanríkisráðherra benti á það að í umræðunni á Alþingi að sé litið yfir lengra tímabil þá hafi gjaldahækkanir ríkisins á innanlandsflugið ekki fylgt verðlagi. Og það er einmitt kjarni málsins. Fyrri stjórnvöld fylgdu markvisst þeirri stefnu að halda þessum opinberu gjöldum í skefjum, til þess að skapa gott rekstrarumhverfi fyrir innanlandsflugið og halda aftur af hækkunum á fargjöldum. Nú er snúið við af þeirri braut. Nú er verið að brjóta á bak aftur þessa stefnumörkun, hækka álögur upp úr öllu valdi á sama tíma og aðrar kostnaðarhækkanir ríða yfir. Þessi stefna er fjandsamleg innanlandsfluginu."

Gengislánadómurinn nýi er mikið alvörumál. En þrátt fyrir það er því ekki að neita að viðbrögð forystumanna stjórnarliðsins við dómnum hafa verið svo mikið undrunarefni að þau hafa beinlínis framkallað hlátur; skellihlátur. Vantar þó ekki neitt upp á alvöru málsins.

Það kom meðal annars fram í því að bæði efnahags og viðskiptaráðherra og formaður efnahags og viðskiptanefndar Alþingis sögðu eftir að dómurinn féll, að með honum væri óvissu eytt!!

Það er nefnilega það.

Óvissunni eytt!

 Staðan hefur þvert á móti orðið ennþá óljósari en nokkru sinni áður. Hvað hafa menn nefnt? 70 til 80 þúsund lán sem eru nú í hífandi óvissu. Enginn veit hvernig eigi að bregðast við. Eftirlitsstofnanirnar standa á gati, fjármálafyrirtækin vita ekki sitt rjúkandi ráð og meirihluti Alþingis situr uppi með það að hafa samþykkt lög að frumkvæði ríkisstjórnarinnar sem ekki standast Stjórnarskrána.

Já óvissunni hefur sem sagt verið eytt!

Og nú er það nýjasta nýtt. Helstu talsmenn stjórnarmeirihlutans telja það helst til ráða að kalla eftir fleiri málaferlum, fleiri lögsóknum, fleiri gengislánadómum. Og til hvers? Jú til þess að eyða óvissunni.

Var ekki þessi síðasti dómur til þess fallinn að eyða óvissu? Það var sagt fyrir helgi. En núna hefur dómurinn, - að mati hinna sömu manna – skapað svo mikla óvissu, að fleiri málaferli þarf til þess að skýra málið.

Ein stétt manna gleðst kannski yfir þessari stöðu. Lögfræðingarnir, þeir fá nóg að gera.

En hverjir skyldu nú vera orðnir fórnarlömb þessarar óvissu sem lagaumhverfi ríkisstjórnarflokkanna hefur skapað?

Það eru í fyrsta lagi tugir þúsunda einstaklinga, sem ekki vita hver staða þeirra er.

Í annan stað fyrirtækin, sem ekki hafa fengið úr því skorið hvort dómurinn eigi við þau. Eru í hífandi óvissu.

Og loks eru það fjármálafyrirtækin, sem ekki vita hversu mörgum milljörðum og tugmilljörðum fátækari þau eru. Það er með öðrum orðum fullkomin óvissa um efnahagsreikninga þeirra; fjármálafyrirtækja sem eiga allt sitt undir því að geta með vissu vísað til trúverðugra upplýsinga um eigin stöðu.

Staðan hefur sennilega aldrei verið óljósari en nú og svarið er bara að henni verði ekki eytt fyrr en seint og um síðir, einhvern tíma, einhverjum tugum málaferla síðar.

Dómstólaleiðin það er hin norræna velferð, það er skjaldborgin um heimilin.

Þegar menn fara með himinskautum í ríkisstjórninni og segjast fagna niðurstöðu Hæstaréttar í nýjum  gengislánadómi eru það tóm látalæti. Sem sést auðvitað af  því að Hæstiréttur segir að tiltekin ákvæði laganna hafi brotið í bága við sjálfa Stjórnarskrána, eins og Bjarni Benediktsson formaður Sjálfstæðisflokksins benti á í ræðu á Alþingi sl. fimmtudag. Dómurinn segir ekki að stjórnarskráin hafi verið þverbrotin, en gangi á svig við hana í veigamiklu atriði . Það setur því að manni kjánahroll að sjá ráðherra og þingmenn stjórnarliðsins gera sér upp fögnuð yfir nýja dómnum.

 Þessi dómur er nefnilega augljós áfellisdómur yfir löggjöf ríkisstjórnarinnar; rassskelling í rauninni. Það þýðir ekkert fyrir ríkisstjórnarliðið að láta sem ekkert sé, þegar Hæstiréttur er búinn að kveða upp úr um að löggjöfin hafi ekki verið að öllu í samræmi við stjórnarskrána og að hún hafi falið í sér ranga aðferð við vaxtaútreikning, svo nemi kannski tugum milljarða króna. Þetta er auðvitað enn eitt klúðrið, enn ein mistökin, enn eitt hneykslið úr ranni þessarar lánlausu, gatslitnu og niðurlægðu ríkisstjórnar.

Framhjá þessu er ekki hægt að skauta með mælgi og blaðri. Þessi lagasetning fól í sér stjórnarskrárbrot. Því er ekki hægt að taka af léttúð.  Lagasetningin var gerð á ábyrgð ríkisstjórnarinnar, flutt sem stjórnarfrumvarp, mælt fyrir því af efnahags og viðskiptaráðherranum  og lögin voru samþykkt með atkvæðum stjórnarliða. Þeir bera því beina ábyrgð á stjórnarskrárbrotinu.

Nú erum við komin í átt að byrjunarreit að nýju. Enginn veit í rauninni um afleiðingar nýja dómsins. Enginn veit hver staða almennings og atvinnulífs verður á eftir. Allir vita hins vegar að framundan er runa dómsmála; allt eftir því hver viðbrögð ríkisstjórnarinnar verða.

Eftirlitsstofnanir okkar kunna ekki svör við því hver kostnaðurinn verði fyrir fjármálastofnanirnar og þar með hver ávinningurinn verði fyrir skuldara. Menn greinir meira að segja á um hvort þetta nái til fyrirtækja. Ummæli formanns efnahags og viðskiptanefndar Alþingis verða ekki skilin öðruvísi en svo að dómurinn nái ekki nema til hluta þeirra sem tóku hin gengisbundnu lán. Hann fagnar því að dómurinn feli í sér hvatningu til skilvísi og verða hans orð ekki skilin öðruvísi en svo að þau nái ekki til þeirra sem ekki greiddu af lánum sínum; gátu það kannski alls ekki. Þeir eigi að sitja í súpunni og enginn hefur svarað því hvort þetta taki þá til þeirra þúsunda sem voru með lánin sín fryst.

Fyrstu viðbrögðin benda sem sé til að ætlunin sé að túlka dóminn þröngt.

En á sama tíma hafa komið upp alls konar aðrar spurningar. Ekki síst varðandi verðtryggðu lánin. Þar hafa stjórnarliðar ekki dregið af sér. Nú er búið að vekja upp væntingar þeirra sem slík lán hafa tekið. Og eins og stundum er sagt. Þegar búið er að segja A er óhjákvæmilegt að segja B. Við hljótum að vænta þess að stjórnvöld skýri þessa afstöðu sína og það fyrr en síðar.

Þegar stórir atburðir gerast í stjórnmálum fréttist fátt af Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra nú orðið. Hennar háttur virðist helst vera orðinn sá að láta helst til sín heyra úr vernduðu umhverfi flokksfunda sinna. Þá manar hún flokksfélaganna til dáða, með gömlum kaldastríðs og kreppufrösum. Hins vegar er orðið ljóst að hún veigrar sér við því að takast á við stjórnmálaandstæðinga sína á jafnræðisgrunni; í þingsölum Alþingis þegar stór mál eru á dagskránni.

Það gildir auðvitað einu þótt þessi mál séu ekki á beinu málasviði forsætisráðuneytisins. Ætla má að forsætisráðherra vilji mæta til leiks þegar stór mál eru á dagskrá, en skjóti sér ekki undan því að taka slaginn og láti félaga sína um að mæta í eldlínuna.

Það var því auðvitað reginhneyksli að forsætisráðherrann skyldi ekki þora að koma til umræðunnar um hæstaréttardóminn um gengislánin sem við ræddum á Alþingi í gær. Þar var þó um að ræða stórmál; klúður og mistök hennar eigin ríkisstjórnar, sem enginn nokkur maður veit enn þann dag í dag hvað hefur í för með sér.

Hér eru uppi spurningar um að að lög sem ríkisstjórnin hafði forgöngu um, hafi ekki staðist stjórnarskrá. En  forsætisráðherrann segir ekki orð. Það ríkir óvissa um áhrifin á bankakerfið. En forsætisráðherrann er þögull. Það er sagt af flokksfélögum hennar að nú verði að ráðst til atlögu við verðtrygginguna. En forsætisráðherrann sér ekki ástæðu til að tjá sig í umræðunni.

Í dag var hins vegar ríkisstjórnarfundur. Utan hans biðu fréttamennirnir. Forsætisráðherrann átti því ekki undankomuleið og neydist til þess að tjá sig. Hún endurtók orð Steingríms J. Sigfússonar og Árna Páls Árnasonar,  núverandi og fyrrverandi efnahags og viðskiptaráðherra, sem fengu það hlutverk að halda uppi vörnum fyrir ríkisstjórnina í þessu máli.

Og svo var síðdegis í gær rætt um hinar miklu skýrslur um lífeyrissjóðina. Þar sást heldur ekki til forsætisráðherrans. Nýji fjármálaráðherrann flutti skrifaða skýrslu úr ráðuneyti sínu um málið, sagði síðan ekki orð alla umræðuna, en flutti fáein orð í lokin. Það var nú allur bragurinn á málflutningi ríkisstjórnarinnar þegar þessi stóru mál voru rædd.

Athyglisverður var svo hlutur Vinstri grænna í þessum umræðum. Í umræðunum um gengislánadóminn tók bara til máls, í tveimur umræðum, Björn Valur Gíslason úr kjördæmi ráðherrans. Öðrum var besýnilega ekki treyst. Og í umræðunni um lífeyrissjóðina var hinn samþingsmaður Steingríms úr kjördæminu, Þuríður Backmann. Hér var greinilega fylgt reglunni um að leita ekki langt yfir skammt. – Keep it all in the family!

Svona er nú orðið upplitið á ríkisstjórninni þessi dægrin.

Eitt ómerkilegasta bragðið í opinberum umræðum er að bera andstæðinginn sökum og neyða hann til þess að afneita þeim. Með svona lymskubrögðum næst fram tvennt: Athygli er dregin frá slökum málstað þess sem ásakanirnar ber upp og andstæðingurinn situr uppi með orðasveiminn um að kannski hafi hann gert eitthvað misjafnt.

Þetta er gamalt og þekkt bragð, þykir smánarlegt, en er alltaf jafn vinsælt hjá þeim sem víla ekki fyrir sér ómerkilegan málflutning.

McCarthyisminn í Bandaríkjunum upp úr miðri síðustu öld er til dæmis talið sígilt dæmi um þetta; fáir bera blak af verstu afbrigðum hans, en samt er þeim enn beitt í ómerkilegri umræðu, eins og dæmin sanna.

Við sjáum því miður í þjóðmálaumræðunni dæmin stór og smá  og árásirnar á Bjarna Benediktsson formann Sjálfstæðisflokksins eru gleggsta dæmið um það upp á síðkastið í íslenskri þjóðmálaumræðu. Dylgjufréttamennska, eins og Eiður Guðnason hefur nefnt þetta fyrirbrigði.

Í viðtali við Kastljós Sjónvarpsins í gærkveldi sýndi Bjarni Benediktsson rækilega fram á, rétt einu sinni, hve fráleitar þær dylgjur eru sem hann hefur mátt sæta. Ekki bara síðustu dægrin, sem þó hafa verið einkar mögnuð, heldur vikum mánuðum og misserum saman. Þar hefur tilgangurinn átt að helga meðalið.

Á Eyjunni er fjallað um þetta viðtal.

Drullusletturnar munu verða til staðar, en þær skaða auðvitað ekki þann sem getur sýnt fram á sakleysi sitt, gagnvart þeim ávirðingum sem á hann eru bornar.

Það hefur verið látið að því liggja að Bjarni hafi falsað pappíra og í gær spurði Helgi Seljan stjórnandi Kastljóssins hvort ekki væri best fyrir Bjarna að á því máli yrði gerð rannsókn. Bjarni benti á hið augljósa. Sérstakur saksóknari hefði staðið fyrir opinberri rannsókn á þessu máli og enginn verið ákærður fyrir skjalafals.

Og eins og segir í óbeinni frásögn mbl.is um þetta mál: „Bjarni lagði áherslu á að það sem saksóknari hefði séð athugavert í þessu máli eftir að hafa rannsakað það var hlutur bankastarfsmanna í málinu. Þar hefði hann ekki átt neina aðkomu. „Eina aðkoma mín að þessu máli er að útvega bankanum veð vegna lánsins. Að sjálfsögðu geng ég út frá því að bankinn sé að veita þetta lán á grundvelli gildandi laga og reglna sem í bankanum voru á þessum tíma,“

Brynjar Níelsson hæstaréttarlögmaður kom einnig að þessu máli í fjölmiðlum í gær  og sýndi fram á m,eð rökum hversu fráleitar ásakanirnar eru, eins og HÉR sést.

Ríkisstjórnina hefur fyrir löngu þrotið örendið. Það sjá allir auðvitað. Trú fólks á þessa hreinu vinstri stjórn er gjörsamlega búin. En áfram skröltir hún þó…  - En af hverju?

Ríkisstjórnina hefur þrotið örendið

Fyrir því eru nokkrar ástæður.

Það er þessi hefðbundna sem allir vita. Löngunin í völdin og þráin eftir því að sitja slímusetur á valdastólunum. Þetta er svo sem ekki nýtt heilkenni í stjórnmálum, en á óvenju háu stigi að þessu sinni.

Þá er það viljinn til þess að koma í veg fyrir að núverandi stjórnarandstöðuflokkar komist til valda. Þetta sjáum við í heiftinni sem birtist stundum í skrifum og málflutningi einstakra  ráðherra og  þingmanna stjórnarflokkanna. Þetta verður stöðugt aumkunarverðara.

En veigamesta ástæðan núna um stundir er samt önnur. Ríkisstjórnin þorir ekki að deyja. Þess vegna er hún þarna á sínum pólitíska grafarbakka og vonast til að tolla þar eitthvað áfram.

Það sjáum við í skoðanakönnunum að stjórnarflokkarnir eru í vondum málum. Fylgið komið ofan í það lægsta sem sést hefur á kjörtímabilinu og engar vísbendingar um að Eyjólfur sé að hressast. Og hinar óljósu vísbendingar sem við höfum fengið úr skoðanakönnun Fréttablaðsins segja okkur að nýju framboðin muni enn tæta úr fylgisstabba stjórnarflokkanna.

En verst fyrir flokkana tvo eru síðan innanmeinin.

Vinstri græn eru einfaldlega klofin ofan í rót. Þar eru í raun starfandi tveir þingflokkar. Annars vegar þingflokkur formannsins, Steingríms J. Sigfússonar. Hann telur 9 þingmenn. Hins vegar þingflokkur Ögmundar Jónassonar. Hann telur 3 þingmenn. Aðrir þrír þingmenn hafa síðan yfirgefið skútuna. Þannig að það er af sem áður var, þegar flokkurinn státaði af 15 þingmönnum undir kommandói Steingríms.

Samfylkingin er í alvarlegri forystukreppu, eins og allir vita. Jóhanna Sigurðardóttir mun ekki leiða flokkinn í gegn um næstu kosningar. Ummæli Össurar Skarphéðinssonar og Sighvatar Björgvinssonar í fjölmiðlum þar að lútandi eru til marks um það sem flestir aðrir láta sér nægja að hvísla um. Þau mál eru hins vegar svo óuppgerð að flokkurinn telur sér farsælast að fresta því að taka á málinu.

Vandinn við svo veika ríkisstjórn er auðvitað margþættur. En mesta hættan er örvæntingin sem getur gripið flokkana við svona aðstæður. Og við sjáum ýmis merki um að slíkar örvæntingaraðgerðir kunni að líta dagsins ljós.

Það var bráðfyndið á Alþingi í gær að heyra hinar órímuðu öfugmælavísur af vörum stjórnarliða um meintan árangur ríkisstjórnarinnar. Þingmenn Samfylkingarinnar fóru í stórum torfum upp í ræðustól Alþingis til þess að hlaða ríkisstjórnina lofi. Athygli vakti að enginn þingmaður VG ómakaði sig til þess að kyrja lofsöngvana á Alþingi í morgun.

En tónninn hafði svo sem verið sleginn í morgun. Þá birtu formenn stjórnarflokkanna furðulega grein, í tilefni af þriggja ára afmæli ríkisstjórnarinnar. Allir vita að sú ríkisstjórn er nú komin á grafarbakkann, svo að segja má að grein formannanna hafi verið eins konar snemmbúin minningargrein um ríkisstjórn sem bara á eftir að gefa upp öndina. Eins og stundum gerist við slíkar aðstæður var viðfangsefnið hlaðið miklu lofi, sjálfhælni, sem vænta mátti af landfeðrunum sem ekki eru í nokkru jarðsambandi. Enda fílabeinsturn þeirra vel einangraður.

Makalaust var svo að lesa eftirfarandi í grein þeirra flokksformannanna í Fréttablaðinu í gær: „Samkvæmt ákvörðun meirihluta Alþingis er nú verið að kanna til fullnustu kosti og galla aðildar“.

Það er nefnilega það. Ganga þá aðildarviðræðurnar við ESB sem Samfylkingin tróð ofan í VG þá út á það? Að kanna málin, kíkja í pakkann? Er þetta þá bara eftir allt saman eins konar könnunarleiðangur, þar sem Össur Skarphéðinsson er leiðangursstjóri.

Þetta er þvílíkt bull og rugl að það tekur auðvitað ekki nokkru tali.

Vitaskuld er ekki verið að kanna kosti og galla aðildar. Það er verið að freista inngöngu í ESB í samræmi við það sem  stjórnarflokkarnir ákváðu og bera alla ábyrgð á. Um þetta snýst málið og það er auðvitað ömurleg og lágkúruleg blekking sem formenn flokkanna, ráðherrarnir Jóhanna Sigurðardóttir og Steingrímur J. Sigfússon bera á borð fyrir okkur í þessari sjálfbirgingslegu blaðagrein.

Vandræðagangur og vesen ríkisstjórnarflokkanna er fyrir löngu hætt að vekja athygli. Því er í rauninni að verða öfugt farið. Fréttnæmt er nú orðið þegar ríkisstjórnin kemst nokkurn veginn vandræðalaust í gegn um einn dag.

Þess vegna mun það ekki vekja neina sérstaka athygli að allt er í hönk hjá ríkisstjórninni varðandi hina svo kölluðu rammaáætlun um nýtingu orkuauðlinda, sem sagt er frá í fjölmiðlum í dag. Í mesta lagi munu menn yppta öxlum og segja:  Jæja, þetta er þá vandræðamál dagsins - og ræða svo eitthvað annað.

En skoðum aðeins.

Rammaáætlunin er byggð á gríðarlega mikilli vinnu sem fram fór á vegum sérfræðinga, en með pólitískri aðkomu. Þessari vinnu lauk sl. haust og afraksturinn  birtist í gríðarlega mikilli skýrslu sem  nálgast má á heimasíðu Iðnaðarráðuneytisins. Allt var þetta kynnt með lúðrablæstri og söng, rætt um fagleg vinnubrögð, gegnsæi og það allt saman. Kallað var eftir athugasemdum og málið sett í hendurnar á iðnaðarráðherranum og umhverfisráðherranum.

Síðan eru liðnir margir mánuðir.

Ég spurðist fyrir um málið á Alþingi fyrir einni viku. Umhverfisráðherrann varð til andsvara. Tilefni þess að ég spurði var það að í nýrri þingmálaskrá forsætisráðherra var það kynnt með kurt og pí að þinglegt plagg með tillögu að rammaáætlun ætti að líta dagsins ljós 30. janúar, sem var sem sagt í gær. Þessa tilkynningu sendi forsætisráðherra frá sér 18. janúar, eða 12 dögum áður en dreifa átti plagginu á borð þingmanna.

Umhverfisráðherrann bar sig vel og sagði plaggið væntanlegt um þetta leyti. Þetta var fyrir viku.

Vandræðagangurinn sem nú er orðinn opinber í ríkisstjórnarliðinu stafar af því að nú er verið að mixa nýja áætlun. Kippa út virkjunarkostum og koma í veg fyrir að fram nái að ganga hið faglega mat rammáætlunar. Það eru hin pólitísku afskipti sem lita munu allt þetta mál, þrátt fyrir hástemmdar yfirlýsignar og svardaga um annað.

Maður hefði þurft að láta segja sér það þrim sinnum að ríkisstjórn, sem í senn kenndi sig við norræna velferð og segðist vera fyrsta hreina og tæra vinstri stjórnin,  legði í sérstakt stríð við verkalýðshreyfinguna, eins og núverandi ríkisstjórn hefur sannarlega gert. Og stríðið heldur áfram, eins og glögglega kom fram í orðaskiptum okkar Jóhönnu Sigurðardóttur á Alþingi í gær.

Verkalýðshreyfingin kvartar undan svikum ríkisstjórnarflokkanna. Það má lesa HÉR, HÉR, HÉR, HÉR og HÉR. Forystumenn verkalýðshreyfingarinnar ákváðu að segja ekki upp kjarasamningum þrátt fyrir svik ríkisstjórnarinnar. Þeir segja vinnuveitendur hafa staðið við sitt, en ríkisstjórnin svíkja sinn hlut. Forystumenn ríkisstjórnarinnar láta líkt og það komi þeim ekki við.

Ríkisstjórnin hefur  búið til nýja tegund af hugtakinu verkalýðsbarátta. Hin nýja verkalýðsbarátta – sú sem ríkisstjórnin heyr – er ekki barátta í þágu verkalýðs, heldur einbeitt barátta við verkalýðshreyfinguna, gegn henni og gegn hagsmunum félagsmanna hennar.

Á þetta benti ég í ræðum mínum í gær, sem sjá má HÉR og HÉR. En Jóhanna Sigurðardóttir fór sína hefðbundnu leið. Barði höfði sínu við steininn og talaði eins og veraklýðshreyfingin skildi hvorki eitt né neitt og færi með tóma vitleysu.

Þetta heitir á góðri íslensku að tala niður til fólks. Forsætisráðherra talar niður til verkalýðshreyfingarinnar. Hennar málflutningur er sá að verkalýðshreyfingin sé úti að aka. Viti ekki hvað hún sé að segja. Bulli bara og rugli. Þess vegna eyddi ráðherrann ræðu sinni í að setja ofan í við verkalýðshreyfinguna.

En það er ekki verkalýðshreyfingin sem misskilur. Það er ríkisstjórnin sem er skilningsvana. Hún lifir í fílabeinsturni, meðtekur ekki skilaboð samfélagsins, býr í  sínum þrönga hugarheimi og kýs það helst að koma í veg fyrir að mál fari á dagskrá samfélagsumræðunnar, sem eru þeim ekki þóknanleg.

Það er af sem áður var. Vinstri flokkarnir kölluðu sig hér fyrr meir verkalýðsflokka. Forystumenn þeirra mættu í 1. maí göngur með „félögunum“.  Ríkisstjórnarflokkarnir  hegða sér allt öðruvísi. Þeirra verkalýðsbarátta er baráttan gegn verkalýðshreyfingunni.

PS

Það er mjög að vonum að ríkisstjórnin hafi nú séð sitt óvænna og ráðið sér eins konar pólitískan lýtalækni til þess að hressa upp á útlit sitt. Það sem koma skal má sjá HÉR.

Undirmál eru nú í gangi á Alþingi. Efnt hefur verið til afar sérstakrar aðgerðar gagnvart forseta Alþingis, Ástu Ragnheiði Jóhannesdóttur. Upplýst hefur verið að í gangi sé einhvers konar undirskriftasöfnun, sem skilja má að verði eignlegt þingmál ef nægur stuðningur fæst til þess að bola þingforseta úr embætti sínu.

Þetta er furðulegt mál og örugglega einstætt;  að minnsta kosti minnist ég ekki þess að hafa heyrt um slíkt og þvílíkt.

Um er að ræða leynilega lista sem sagðir eru ganga á milli einhverra þingmanna sem ekki verði gerðir opinberir nema tilskilinn meirihluti fáist fyrir kröfunni um brottvikningu þingforsetans. Ella verði nöfn þingmannanna ekki gerð opinber!

Athyglisvert er að fyrir þessu leynibralli stendur alþingismaðurinn Birgitta Jónsdóttir. En einmitt hún hefur á undanförnum misserum farið um lönd og álfur og flutt boðskap um nauðsyn gagnsæis í stjórnmálum og stjórnsýslunni. Þetta tiltæki þingmannsins er því örugglega fyrirboði þess að hún hyggist nú láta af þessari baráttu sinni og hvetji framvegis til leynipukurs og undirmála í stjórnmálum, þar sem því verði komið við.

En hver er þá sá glæpur þingforsetans sem verðskuldi að henni verði refsað?

Jú. Ásta Ragnheiður hefur unnið það sér til óhelgis að taka á dagskrá þingmál Bjarna Benediktssonar þar sem  saksóknara Alþingis er falið að afturkalla í heild ákæru útgefna með stefnu sem þingfest var fyrir landsdómi  7. júní 2011.

Liggur þó fyrir að málið var þingtækt og aðstæður kalla á að Alþingi taki afstöðu til þess sem fyrst. Sem sagt. Þingforseti brást við með fullkomlega eðlilegum hætti og sýndi að hún vill í raun efla sjálfstæði Alþingis. Það er að mati þeirra sem nú vilja bola henni frá hins vegar greinilega orðið óæskilegt athæfi sem ekki verði látið átölulaust.

Þessu hefur þingforseti svarað efnislega.

Og svo er gráu bætt ofan á svart. Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra kýs að lúta lágt í þessu máli. Í stað þess að styðja þingforseta sem eðlilegt hefði verið við þessar aðstæður, kýs hún að tala í gátum og heldur á lofti refsivendi sínum með óljósum orðum um að mögulega muni hún sjá til þess að þingforseti víki.

Skilaboðin eru skýr. Ef þingforseti stendur í  lappirnar, fer að þingskaparlögum og tryggir að þingmál fái eðlilega þinglega meðferð í samræmi við þingskaparlög, verður þess hefnt.

Nú er tími kominn til að þingmenn lesi að nýju sína eigin samþykktir og heitingar um að efla sjálfstæði Alþingis. Eða voru þær samþykktir bara gerðar upp á punt?

Loft er ekki bara lævi blandað á Alþingi. Verst er að verða vitni að hatrinu og heiftinni sem kom svo dapurlega fram í ræðum einstakra þingmanna sem mæltu gegn tillögu Bjarna Benediktssonar formanns Sjálfstæðisflokksins um að afturkalla ákæruna á hendur Geir H. Haarde fyrrverandi forsætisráðherra. Eitt er það að þingmenn takist á af hörku. Það fylgir stjórnmálunum áátakatímum. En þetta var allt annað og eitrar andrúmsloftið á þinginu og þar með í samfélaginu. Þetta er mikið áhyggju og umhugsunarefni.

Því er haldið fram að með tillögunni sé Alþingi að hlutast til um dómsmál með óeðlilegum hætt og vanvirða þrískiptingu ríkisvaldsins. Þetta er mikill misskilningur. Það hefði hins verið staðan ef Alþingi hefði reynt að grípa inn í dómsmál sem háð hefði verið á vettvangi hinna hefðbundnu dómstóla. Í slíkum málum hefði Alþingi átt neina aðild. Ekki farið með ákæruvaldið.

Í landsdómsmálum eru þessu öfugt farið. Þar fer Alþingi með ákæruvaldið. Um það er ekki ágreiningur. Um Landsdóminn gilda sérstök lög og þar sem þeim sleppir gildir önnur réttarfarslöggjöf.

Það er grundvallaratriði í slíkri löggjöf – og þar með einn af hornsteinum réttarríksins – að ákæruvaldið getur hvenær sem er fallið frá ákvörðun um ákæru. Alveg fram að því að dómur er kveðinn upp. Engum hefur nokkru sinni dottið það í hug hér á landi að svipta sakborning þeim rétti að fallið sé frá ákæru, standi til þess efnisleg rök. Þau rök eru til staðar, eins og við þingmenn margir röktum í umræðunum og er einnig að finna í þingsályktunartillögunni

Dettur þá einhverjum í hug að slíkur réttur sé ekki til staðar þegar kemur að Landsdómi? Heldur því einhver fram að ráðherrar einir séu sviptir slíkum rétti, en það eru þeir sem senda má fyrir Landsdóm, ef Alþingi samþykkir. Auðvitað ekki, eins og Bjarni Benediktsson vakti athygli á í ræðu á Alþingi um þessi mál. Auðvitað er slíkur réttur fyrir hendi, eins og fjölmargir fræðimenn og lögmenn hafa bent á

Og það er á forræði Alþingis að beina því til saksóknara Alþingis að afturkalla ákæruna standi til þess forsendur, eins og er í þessu máli. Ákæruvaldið, Alþingi verður því að hafa atbeina að málinu. Það er stjórnarskrárvarinn réttur og skylda Alþingis. Það er því ótrúlegt að mæta svo harðneskjulegum mótmælum þingmanna gagnvart því sem blasir við að lögum að gera beri. En þetta verður þó þrátt fyrir skiljanlegra þegar maður upplifir þá miklu heift og hatur sem skein út úr málflutningi einstakra þingmanna, þegar þeir andmæltu þingsályktunartillögunni.

Það er til marks um hve þjóðfélagsumræðan er orðin firrt og fáránleg, að það vekur ekki athygli nokkurs fjölmiðils eða álitsgjafa þegar þingmaður á Alþingi Íslendinga lýsir þeirri skoðun sinni að allt í lagi sé að ráðherrar brjóti vísvitandi lög, bjóði honum svo við að horfa. Þessari skoðun lýsti Þór Saari í orðaskiptum okkar á Alþingi í gær.

Log-og-rettur

Aðdragandinn er sá að þingmaðurinn bar mig þeim sökum daginn áður á Alþingi að ég hefði verið að hilma yfir upplýsingum um óæskileg aukaefni í áburði. Þetta voru rangar sakir og það vissi þingmaðurinn. Í ráðherratíð minni árið 2008 hafði verið kveðinn upp úrskurður í sjávarútvegs og landbúnaðarráðuneytinu að ekki væri heimilt samkvæmt lögum að birta þessar upplýsingar opinberlega. Ráðherra sem stendur frammi fyrir slíkum úrskurði á þrjá möguleika.

1.       Að una óbreyttu ástandi og hafast ekki að.

2.       Að brjóta lögin og fara gegn úrskurðinum

3.       Að freista þess að breyta lögunum. Þannig brást ég viðog lét semja frumvarp sem heimilaði það að gera þessar upplýsingar opinberar.

Þingmaðurinn kallaði það yfirhilmingu að ég kaus að fara að lögum. Taldi hann réttlætanlegt að ég hefði það að engu að sem lög stóðu til:  og sagði að ég hefði sem ráðherra átt að „taka þennan hugsanlega lagalega slag sem hefði fylgt í kjölfarið. Þannig hefði góð stjórnsýsla átt að vera“ , eins og hann orðaði það.

Þessum málflutningi svaraði ég með þessum hætti: „Ráðherrann gerði hins vegar það sem honum bar að gera við þessar aðstæður ef hann á annað borð vildi að þessar upplýsingar yrðu gerðar opinberar, sem ég vildi. Það var gert með því að leggja fram frumvarp sem heimilaði að þessar upplýsingar yrðu gerðar opinberar. Þannig hljóta ráðherrar að bregðast við svona úrskurðum en það segir náttúrlega einhverja sögu um hið nýja Ísland sem hv. þm. Þór Saari boðar að hann hvetur til þess að ráðherrar virði að vettugi úrskurði af þeim toga sem ég nefndi. Hann hvetur ráðherra til þess að skauta létt yfir það hvort þeir eru að brjóta lög eður ei. Þetta eru heilmikil tíðindi sem hér er verið að segja.“

Athyglisverð eru að sjálfsögðu þessi ummæli þingmannsins og lýsir virðingarleysi hans fyrir lögunum sem Alþingi setur. Og dapurlegt er að vita til þess að svo sljó er orðin vitund fjölmiðla og álitsgjafa að þessi alvarlegu orð eru látin liggja í léttu rúmi. Menn hrökkva ekki við, þó þingmenn telji í lagi að ráðherrar hirði ekki um að farið sé að lögum. Ráðherrar geti bara umgengist landslögin eftir eigin vild. Það er ekki að undra þó ýmsum finnist – og það æ fleirum – að firring þjóðfélagsumræðunnar sé að ná áður óþekktum hæðum.

Þegar Samtök atvinnulífsins gefa út yfirlýsingu og segja frá því að ríkisstjórnin hafi svikið hér um bil öll fyrirheit sem hún gaf þeim og launþegum, eru þau að sinna skyldu sinni. Ef þau hefðu ekki gert það, mætti með sanni segja að þau væru að bregðast skyldu sinni.

En Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra lýtur málið öðrum augum. Hún telur þetta til marks um að SA sé í stjórnarandstöðu. Reynir sem sagt að gera atvinnulífið tortryggilegt, til þess að bjarga sér og ríkisstjórninni úr stöðu sem svikin hafa sett hana í.

Athyglisvert er að ekki gerð alvöru tilraun til þess að mótmæla efnislega athugasemdum SA. Þess í stað er farið í gamalt far og þess freistað að gera samtökin tortryggileg; ekki málefnin sem þau eru að ræða um.

Hitt er svo líka umhugsunarefni að forsætisráðherra ræðst á Samtök atvinnulífsins. En í engu er vikið að málflutningi verkalýðshreyfingarinnar, sem mjög hafa gagnrýnt  framgöngu ríkisstjórnarinnar.

Á heimasíðu ASÍ er gerð grein fyrir umræðum sem fóru fram á formannafundi samtakanna og vísað í fyrstu til orða Gylfa Arnbjörnssonar forseta ASÍ, sem annars er seinþreyttur til vandræða þegar stjórnvöld eiga í hlut. Þar segir orðrétt:

„Það kom hins vegar fram í máli Gylfa að sérstakt áhyggjuefni væri það sem snýr að yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar sem var gerð í tengslum við kjarasamningana. Þar hallar verulega á stjórnvöld og vissulega tilefni til að segja upp kjarasamningum að mati forseta ASÍ. Ber þar hæst svik um að hækkun bóta almannatrygginga og atvinnuleysisbóta verði í takt við launahækkanir 1. febrúar nk. og skattlagningu á lífeyrissjóði á almennum markaði sem þýðir að óbreyttu skerðingu lífeyris félagsmanna ASÍ.

Það er ljóst að verkalýðshreyfingin verður að fara í viðræður við ríkisstjórnina á næstu tveimur vikum og fá skýr svör við ýmsum spurningum. Í ræðum allra þeirra sem tóku til máls á fundinum kom fram mikil gremja í garð ríkisstjórnarinnar enda hafa menn ekki gleymt svikum hennar í tengslum við Stöðugleikasáttmálann 2009. Að upplifa viðlíka vanefndir og þá, var fundarmönnum mikil vonbrigði.“

Og einstök samtök launamanna eru farin að krefjast þess að samningum verði sagt upp, eins og hér má sjá í samþykkt AFL Starfsgreinafélags.

En forsætisráðherra notar Albaníu aðferðina. Skammar SA, þegar hún vill gagnrýna ASÍ.

Því miður tókst ekki að afstýra þeirri ósvinnu sem í því felst að skerða hin sérstöku aukaframlög sem ráðstafað var í gegn um Jöfnunarsjóð sveitarfélaganna.  Í fjárlagafrumvarpinu sem lagt var fram í haust var gert ráð fyrir að þessi framlög lækkuðu um 30% og færu úr einum milljarði í 700 milljónir. Til viðbótar ákvað ríkisstjórnin að ráðs að ráðstafa einhliða 300 milljónum af því sem eftir stóð til eins skuldugs sveitarfélags, Álftaness.

Sveitarfélögin á Íslandi

Þetta var gríðarlega vont ráðslag. Þetta þýddi í raun að vanda Álftaness var velt yfir á önnur sveitarfélög í landinu; sérstaklega þau skuldugustu. Lækkun aukaframlagsins til sveitarfélaga annarra en Álftaness átti að nema 60% á milli ára. Örlítið var komið til móts við sveitarfélögin í meðferð Alþingis á þessu máli, en víðs fjarri er að það hafi verið nægjanlegt.

Ég tók þessi mál upp í umræðu á Alþingi þann 8. nóvember og gagnrýndi þetta háttalag harðlega. Einnig skrifaði ég um málið þrjár greinar, sem birtust í http://www.feykir.is/  http://www.skessuhorn.is/  og í http://www.huni.is/ sem sjá má hér í heimasíðunni undir kaflanum Ræður/ greinar

Sveitarfélögin í landinu mótmæltu aðferð ríkisstjórnarinnar, enda má segja að verið sé að útfæra aukaframlagið með einhliða hætti af hálfu ríkisins í blóra við vilja sveitarfélaganna.

Reglum um úthlutun aukaframlagsins var áður breytt þannig, að í stað þess að það rynni með sérstakri áherslu á sveitarfélög í rekstarvanda, færi áherslan á sveitarfélög í skuldavanda. Þetta hafði för með sér verulegar breytingar á ráðstöfun fjármagnsins, frá því sem áður gilti. Það leiddi meðal annars til þess að sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu fengu stærri skerf af fjármununum. Og einhliða ákvörðun ríkisstjórnarinnar bætti síðan um betur.

Til þess að varpa skýrara ljósi á málið lagði ég fram fyrirspurn til innanríkisráðherra um ráðstöfun aukaframlagsins á nokkurra ára tímabili. Það svar má nálgast hér.

Þetta sýnir okkur að stöðugt þarf að vera á varðbergi. Tilhneigingin virðist alltaf sú hin sama. Og afleiðingin birtist í því að sveitarfélögin á landsbyggðinni, sem ekki nutu uppsveiflunnar, en glíma við tekjusamdrátt og rekstrarvanda meðal annars vegna fólksfækkunar, bera skarðan hlut frá borði.

Það hefur ekki vakið mikla athygli að veiðigjald í sjávarútvegi mun hækka mikið á næsta fiskveiðiári. Það var á síðasta fiskveiðiári 3 milljarðar, hækkaði um 50 prósnet  á þessu fiskveiðiári og er nú 4,5 milljarður. Á næsta fiskveiðiári á það að tvöfaldast, hækka um 100 prósent og verður þá 9,1 milljarður króna. Á þessum árum mun það því hækka þrefalt.

Í höfn

Þannig hefst grein sem ég skrifaði í Fiskifréttir, sl. fimmtudag.

Í greininni segir ennfremur:

Afleiðingarnar verða augljósar. Fyrirtækjunum mun fækka. Samþjöppunin eykst og í einhverjum tilvikum  mun útgerð á tilteknum sviðum hreinlega leggjast af. Við getum til dæmis velt því fyrir okkur hvort auðlindagjaldtaka sem svarar til 27% af heildarfamlegðinni verði rækjuútgerð sem er með laka framlegð eiga einhverja möguleika.

Afleiðingarnar geta orðið skelfilegar fyrir einstöku útgerðarform og valdið uppnámi  í einstökum sjávarbyggðum. Þetta mun síðan auðvitað jafnframt leiða til þess að fjárfestingar í sjávarútvegi minnka, þrýstingur á aðhald í launamálum eykst og möguleikar fyrirtækjanna til þess að taka þátt í samfélagsverkefnum í nær umhverfinu snar minnka.

Og pólitísku spurningarnar hljóta að hrannast upp. Þegar það fer að blasa við að fyrirtækjunum fer fækkandi, samþjöppunin eykst, fyrirtækin stækka og svo framvegis mun örugglega koma fram krafa um að bregðast við með einhverjum hætti. Þá fara á stjá hugmyndir um sérúthlutanir til þess að opna mönnum aftur leið inn í sjávarútveginn, sem hins vegar stuðlar að verri afkomu og minni arðsemi.

Greinin hefur nú verið birt hér á heimasíðunni í dálkinum Greinar/Ræður

Hvorugur ríkisstjórnarflokkanna treystir sér til þess að mæta örlögum sínum í kosningum. Bæði Samfylking og VG eru klofnin ofan í rót og sjá þann eina kost í stöðunni að hanga á ríkisstjórnarsamstarfinu til þess að fresta því í lengstu lög að til kosninga komi. Það er ein ástæða þess að ríkisstjórnin, - sem allir vita að hefur þrotið örendið, - hangir saman.  Hvorugur flokkanna hefur nokkra burði til þess að ganga til kosninga. Flokkarnir eru þrotnir af kröftum og þverklofnir.Það er óttinn sem knýr stjórnarsamstarfið áfram.

Óttinn

Forysta Vinstri grænna hefur orðið viðskila við kjarna flokksins. Hrókeringar í ríkisstjórninni hafa ýtt undir þetta ástand. Flokkurinn varð ekki síst til vegna þess að lykilmenn í vinstri hreyfingunni stóðu á bak við stofnun hans. Menn á borð við Ragnar Arnalds og Hjörleifur Guttormsson eru dæmi um það. Núna hefur forysta flokksins klippt á þessi bönd.

Vandi flokksins birtist í einstökum kjördæmum þar sem lykilmenn hans hafa hreinlega gefist upp á stöðunni í flokknum. Við þessar aðstæður er flokkurinn orðinn fangi aðstæðnanna og kemst í rauninni hvorki lönd né strönd.

Samfylkingin býr síðan við margslungna kreppu. Forystukreppu ekki síst. Allir sjá að formaður flokksins, Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra er á útleið. Spurningin er bara hvort hún verði sett af í vor eða síðar á árinu. Þetta gerir það að verkum að vald formannsins er að engu orðið. Jóhanna Sigurðardóttir er fyrir vikið nú þegar orðin ófær um að leiða flokkinn. Orð hennar hafa ekki lengur vigt innan hans.

Flokkur sem við slíkar aðstæður býr, er ekki í færum til þess að mæta skapadægrum sínum í kosningum.

Þetta er auðvitað alvarlegt fyrir þessa tvo stjórnmálaflokka. En fyst og fremst er þetta alvarlegt fyrir þjóðina af því að svo illa vill til að þessir flokkar eru í forystu fyrir landsstjórninni. Öllum er vitaskuld ljóst að stjórnarflokkar í tætlum eru ekki líklegir til stórræða, í jákvæðri merkingu þess orðs. En flokkar í þvílíkri stöðu eru hins vegar allt eins líklegir til þess að grípa til örþrifaráða og örvæntingartilburða, sem geta stórskaðað land og þjóð.

Það er þess vegna orðið svo óskaplega brýnt að hið pólitíska uppgjör geti farið fram. Áður en verra hlýst af fyrir hagsmuni þjóðarinnar. Það eru ekki rök gegn hinu pólitíska uppgjöri að menn óttist afleiðingar þess fyrir flokka sína. En það er einmit þessi ótti forystumanna stjórnarflokkanna við kjósendurna, almenning í landinu, sem knýr stjórnarsamstarfið áfram.

 Ábyrgir stjórnmálamenn verða vitaskuld að láta hagsmuni þjóðarinnar ganga fyrir. Ekki einkahagsmuni flokka sinna og alls ekki eigin pólitíska hagsmuni.

Oddný G. Harðardóttir, nýi fjármálaráðherrann á enn eftir að sýna á spilin varðandi ríkisfjármálin. Yfirlýsingarnar hafa hingað til verið fremur almenns eðlis og gefa okkur ekki mikla innsýn inn í þær áherslur sem hinn nýi ráðherra hyggst leggja við undirbúning fjárlaga næsa árs. Hún hefur sagt að áfram verði fylgt þeirri ríkisfjármálastefnu sem ríkisstjórnin hefur markað. Það var viðbúið.

 Oddný G. Harðardóttir 

Forvitnilegra verður hins vegar að sjá hvað ráðherrann leggur áherslu á til þess að ná þeim markmiðum sem ríkisfjármálastefnan felur í sér. Eða er ekki við þvi að búast að ráðherra Samfylkingarinnar hafi aðrar áherslur en formaður Vinstri hreyfingarinnar græns framboðs?  Verður áfram haldið á braut ofurskattlagningar á öllu sem hreyfist, eins og Steingrímur J. knúði fram í fjárlagafrumvörpunum? Það vekur til dæmis athygli að þingmenn stjórnarliðsins gáfust upp fyrir gagnrýni stjórnarandstöðunnar og drógu nokkuð í land í skattamálum við fjárlagagerðina í haust. Hefðu örugglega viljað ganga lengra en fengu ekki rönd við reist fyrir skattagleði fjármálaráðherrans og nóta hans í ríkisstjórnarliðinu.

Það verður því fróðlegt að sjá hvort þingmaður úr Samfylkingunni leggi ekki aðrar áherslur. Ella má augljóst telja að að sá flokkur sé gengin í björg Vinstri grænna og eigi þaðan ekki afturkvæmt.

Þetta skiptir líka máli  af öðrum ástæðum. Það mun koma í hlut Oddnýjar G. Harðardóttur að leggja línurnar fyrir fjárlagagerð næsta árs. Hún er að vísu í þeirri stór furðulegu stöðu, að óvíst er með stöðu hennar. Svona í ágúst að áliðnum slætti, verður henni vikið til hliðar,enda vermir hún að eigin sögn ráðherrastólinn fyrir Katrínu Júlíusdóttur, svo sem kunnugt er. Kallast það ekki að vera sætavermir?

En það verður engu að síður á verksviði Oddnýjar – ekki framtíðarráðherrans Katrínar - að móta fjárlagagerðina. Sú vinna er þegar hafin og verður lokið að lang stærstum hluta þegar ráðherraskiptin verða aftur síðar á árinu. Þá kemur Katrín Júlíusdóttir nokkurn veginn að orðnum hlut. Hún fær það verkefni að prófarkalesa tölur og texta frá stöllu sinni. Ákveða greinarmerki og leiðrétta kommusetningar.

Þessi fjárlög verða kosningafjárlög. Ríkisstjórnin er að hámarki að upplifa sína síðustu mánuði. Hlutverk Katrínar Júlíusdóttur verður þess vegna alveg stórfurðulegt. Hún verður fjármálaráðherrann sem hefur fátt að gera með eigin fjárlög. Aðrir hafa unnið þau og í ljósi þess að kosningar verða í síðasta lagi í apríl 2013 bendir allt til þess að aðrir muni fá það hlutverk að fylgja þeim eftir. Í þessari fjárlagagerð verður hlutverk hennar svipað og silkihúfunnar.

Ps.

Það er nauðsynlegt að leiðrétta eitt. Oddný G Harðardóttir hefur sagt eitt alveg skýrt. Hún kveðst ætla að leggja áherslu á kynjaða hagstjórn. Ekki veit það nú á gott. Fráfarandi fjármálaráðherra sagði það nefnilega líka og afleðingarnar urðu þær að allur niðurskurðurinn miðaðist að því að segja upp konum á ríkisstofnunum, ekki síst á landsbyggðinni. Það er því ljóst að áfram þurfa konur að vara sig. Það liggur sama hótun í loftinu og frá Steingrími J. Sigfússyni.