27.7.2010 : Samfylkingin sýnir örlæti sitt

Magma máli ríkisstjórnarinnar lauk með fyrirsjáanlegum hætti í þessari lotu. Málið var sett í nefnd. Það bíður betri tíma og vaknar svo upp að nýju á haustdögum sem viðfangsefni sem þarf að leysa. Þannig líða dagar ríkisstjórnarinnar. Upp koma deilumál í hverju stórmálinu á fætur öðru, krísufundir eru haldnir, slímusetur setnar og málunum smellt í nefnd til þess að vinna sér tíma.

Iðnaðarráðherrann segir lítinn ágreining hafa verið um málið. Þó liggur fyrir að þrír þingmenn VG hótuðu að slíta samband sitt við ríkisstjórnina vegna þess. Og þegar þeir hafa tjáð sig á þann veg, vita allir að í það minnsta kosti jafn stór hópur var tilbúinn til hins sama. En málinu var reddað með biðleik og nefnd; aðalsmerkjum ríkisstjórnarsamstarfsins.

Tvennt skal rifjað hér upp. Magmamenn funduðu með fulltrúum iðnaðarráðherra sem var því vitaskuld kunnugt um öll áform fyrirtækisins frá upphafi til enda. Ríkisstjórnin hafði því vitneskju um málið og gat brugðist við. Nógur var tíminn. Magmafyrirtækið hefur verið að brasa í þessum viðskiptum í heilt ár, nánast undir húsvegg stjórnarráðsins. Í öðru lagi segjast tilteknir þingmenn VG hafa allan tímann múðrað vegna þessa. Þeirra umkvartanir hafa greinilega ekki verið teknar alvarlega eða hátíðlega af ráðherrum flokksins; hvað þá ráðherrum Samfylkingarinnar.

Núna þegar Steingrímur J. Sigfússon formaður VG og fjármálaráðherra kynnir niðurstöðuna og segir hana sögulega, vaknar því óhjákvæmileg spurning og hún er þessi: En af hverju núna, hvers vegna ekki strax, þegar tækifærin lágu við fætur ríkissstjórnarinnar? Var það sökum áhuga eða viljaleysis af hálfu ráðherra VG, eða var það óttinn við Samfylkinguna sem réð athafnaleysinu?

En Samfylkingin má eiga eitt. Hún sýndi örlæti sitt að þessu sinni gagnvart samstarfsflokknum. Deiluefnið fær að fara í nefnd.

25.7.2010 : Ekkert að marka múðrið í VG

Það er ósvífni af verstu sort þegar þingmenn og ráðherrar Vinstri grænna láta eins og þeir hafi eitthvað haft við kaup Magma energy á HS orku að athuga. Að minnsta kosti í alvörunni. Hótanir einstaka þingmanna um að láta af stuðningi við ríkisstjórnina eru augljóslega hugsaðar til pólitísks heimabrúks og ætlað að róa almenna flokksmenn sem eru æfir yfir aðgerðarleysi forystumanna flokksins í þessu umdeilda máli. Þetta má lesa um hér og hér.

Upplýst var um daginn að þrjár atrennur hafi verið gerðar að því að innlendir aðilar, - ríki og lífeyrissjóðir meðal annars, - keyptu hinn umdeilda hlut í HS orku. Þeim leist ekki vel á og nú er nýtingarrétturinn í höndum dótturfélags kanadíska fyrirtækisins Magma, með höfuðstöðvar í sænskri skúffu; sem vel að merkja er talið í samræmi við lög.

Kjarni málsins er þessi. Forystumenn Vinstri grænna hefðu auðveldlega getað komið í veg fyrir þessi kaup hefðu þeir viljað. Í þeim hópi er til dæmis umhverfísráðherrann sem var með innantóm mannalæti út af þessu máli eina helgina. Svo ekki sé talað um Steingrím J. Sigfússon formann VG og fjármálaráðherra. En þau gerður ekkert í málinu, einsog á daginn er komið.

Samfylkingin vildi hins vegar að þessi kaup gengju eftir. Og allir vita að sá flokkur ræður í ríkisstjórninni. Þegar flokksmönnum VG ofbýður, hafa forystumenn flokksins þann háttinn á að múðra svolítið, til þess að róa mannskapinn. En síðan er farið að vilja Samfylkingarinnar, til þess að ríkisstjórnin fokkist ekki upp.

Þannig verður það auðvitað í þessu máli. Annað væri vitaskuld stílbrot á framgagnsmáta flokksins með langa nafnið - Vinstri hreyfingarinnar græns framboðs.

14.7.2010 : Það er brosað hringinn í Fjármálaráðuneytinu

Í Fjármálaráðuneytinu, í Arnarhváli við Arnarhól í Reykjavík, brosa þeir hringinn þessa dagana. Steingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra og Indriði Þorláksson ráðgjafi hans eru tveir mestu áhugamenn um aukna skattheimtu í landinu sem fyrirfinnast í stjórnsýslunni. Þeir gleðjast nú mjög yfir því að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn lagði þeim til nýjar skattahugmyndir. Ekki þar fyrir; þá kumpánana hefur svo sem aldrei skort hugmyndaauðgina þegar að sköttum kemur. Satt að segja er hugmyndum þeirra fá eða engin takmörk sett á því sviði. En þeir, líkt og hún Tóta litla tindilfætt, sem sungið er um í kvæðinu, geta alltaf á sig blómum bætt.

Skýrsla AGS um skattamál á Íslandi er brennd sama marki og allt annað sem að ríkisstjórninni snýr. Hún er leyniplagg. Fjármálaráðuneytið lekur frá sér því sem henta þykir. Af því sem þar hefur spurst út ,vekur tvennt einkum athygli.

Stórkarlalegar tillögur um skattahækkanir og ábendingar um að hér sé búið að flækja skattkerfið úr hófi.

Ríkisstjórnin mun taka mark á fyrri hlutanum; kaflanum um skattahækkanirnar. Ekkert verður hins gert með ábendingar um að snúið verði til baka á brautir einfaldara skattkerfis.

Svo blasir við að ríkisstjórnin mun beita einu af sínu þekktasta trixum og það verður gert svona.

Fyrir liggja miklar skattahækkanatillögur. Almenningur er æfur og hagsmunasamtökin gagnrýna. Þá koma ráðherrarnir,setja upp mildilega sparisvipinn og segja: Nei, svona skattahækkanir ganga ekki. Við verðum miklu hóflegri.

Svona brögðum hefur ríkisstjórnin beitt áður og þannig er forsætisráðherrann farinn að tala núna. En það sem gleymist, er ofur einfaldur sannleikur. Menn geta kannski blekkt sumt fólk, -  svona stundum. En menn komast ekki upp með sömu blekkingarleikina æ ofan í æ. Menn sjá í gegn um svoleiðis bellibrögð.

13.7.2010 : Þegar trúnaðartraustið er horfið

Ríkisstjórnir vinna ekki bara eftir stjórnarsáttmálum. Þær byggja á trúnaðartrausti. Þegar það þverr, sverfur að lífi ríkisstjórna. Þær geta í sjálfu sér tórt, en aflið til nauðsynlegra átaka hverfur. Núverandi ríkisstjórn er einmitt þannig. Hún tórir, en getur fátt. Þetta er í sjálfu sér ekki nýt, en nú hrannast ný verksummerki upp.

Eitt erfiðasta mál ríkisstjórnarinnar kom upp í kjölfar bílalánadómsins á dögunum. Gylfi Magnússon efnahags og viðskiptaráðherra tjáði sig þar með tilteknum hætti, varaði við því þau lán yrðu reiknuð með hinum lágu samningsvöxtum; og uppskar mikið reiðiöskur úr þjóðfélaginu. Engum duldist að ráðherrann naut stuðnings Steingríms J. Sigfússonar fjármálaráðherra.

En hvað gerðist þá? Upp reis Árni Páll Árnason félagsmálaráðherra, einmitt þegar verst stóð á hjá ríkisstjórninni, skrifaði grein í Fréttablaðið og lýsti þar gagnstæðum sjónarmiðum. Sló sig til riddara á kostnað starfsbróður síns í ríkisstjórninni og fór í formann samstarfsflokksins með lítt dulbúnum hætti.

Málið varðandi Magma fyrirtækið er af sama toga. Þar kristallast gríðarleg átök innan ríkisstjórnarinnar. Meira að segja Katrín Júlíusdóttir iðnaðarráðherra, sem hingað til hefur kysst á alla vendi samstarfsflokksins í stóriðjumálum, er farin að hvæsa í átt að stallsystur sinni, Svandísi Svavarsdóttur umhverfisráðherra, sem hefur hins vegar beitt sér af hörku í opinberri umræðu um þessi mál gegn Samfylkinguni.

Það er öllum ljóst að hér er verið að takast á um grundvallaratriði. Það blasir líka við hverjum manni að ríkisstjórnin hefur haft allan tíma í heimi til þess að láta þau mál þróast öðruvísi en þau gerðu; hefðu menn á þeim bæ kært sig um. En það er einmitt kjarni málsins. Það var ekki gert.

Niðurstaðan nístir merg og bein flokksmanna VG. Þess vegna verða ráðherrar flokksins að láta sem þeir fýli grön. Í þessum málum, eins og svo mörgum, hafa flokksbroddar VG í ríkisstjórnnni fjarlægst grasrótina og uppskera nú mikla reiði. Það er ástæða þess að menn sýna svona mikla hörku að þessu sinni

8.7.2010 : Takk fyrir, ESB

Einhver góðviljaður maður ætti að hafa samband við forsvarsmenn ESB til þess að gera þeim grein fyrir einföldum staðreyndum sem þeim eru greinilega huldar. Tilefnin eru ítrekaðar ályktanir þessa mikla ríkjabandalags um hvalveiðar okkar Íslendinga og aðildarumsóknina sem Vinstri grænir og Samfylking beittu sér fyrir að yrði send til Brussel.

Jú þannig er mál með vexti eins og flestir vita hér á landi, að lítill minni hluti landsmanna vill sækja um aðild að ESB; kannski þetta 30% á góðum degi. Á hinn bóginn vilja hér um bil allir Íslendingar að við höldum áfram hvalveiðum. 80% er tala sem oftast kemur í ljós í skoðanakönnunum.

Þess vegna hljómar það ótrúlega afkáralega þegar utan frá ESB kemur hótun um að Íslendingar fái ekki aðild að ESB nema hvalveiðum verði hætti. Sjá menn ekki fáránleikann í þessum „hótunum“?

ESB segir Íslendingum – sem fæstir vilja ESB aðild – að aðildarumsókn verði ekki samþykkt nema að þeir láti af þeim hvalveiðum sem þeir nær allir vilja stunda !!

Með öðrum orðum. ESB segir: Þið getið fengið aðild að Evrópusambandinu  - gegn vilja ykkar,   -  ef þið hættið að stunda hvalveiðar,  - gegn vilja ykkar.

Afkáraleikinn getur stundum orðið ótrúlegur í stjórnmálum. En þetta hlýtur að teljast með því vitlausara, sem hefur þar rekið á fjörurnar.

Fyrir okkur sem berjumst gegn aðild Íslands að ESB er þá bara eitt að segja í lokin. Takk fyrir ESB. Þetta er ómetanlegt í baráttunni gegn ESB aðild.

6.7.2010 : Beðið eftir dómstólunum

Nú eru þeir farnir að þræta ráðherrarnir og segjast víst hafa verið vel búnir undir dóm Hæstaréttar vegna gengistryggðu bílalánanna. Það er rétt að áður en dómurinn féll, þóttust þeir hafa ráð undir rifi hverju. Vita hvað til bragðs skyldi taka hvernig sem dómsniðurstaðan færi, eins og ég skrifaði hér á dögunum.

En síðan hefur málið allt einkennst af ráðleysi. Enda ekki við öðru að búast. Ráðalaus ríkisstjórn getur aldrei einkennst af nokkru öðru en ráðleysi og fumi.

Dómsniðurstaðan er fengin. Það er hins vegar ljóst að menn greinir á um ýmislegt, sem tengt er gengisbundnum lánum. Það má sjá af spurningum eins og þessum, sem hafa vaknað í kjölfarið:

Á þetta við önnur gengisbundin lán, til dæmis húsnæðislán? Voru lánsskilmálarnir öðruvísi í þeim tilvikum og ýmsum öðrum? Var í rauninni verið að lána fólki erlent fé, en ekki gengisbinda innlent lán? Hvaða vexti á að styðjast við? Og síðast en ekki síst, það sem ég vakti einnig máls á hér á þessari síðu. Hvað með þá sem í vandræðum eru, en hafa ekki tekið erlend lánd heldur innlend? Blasir ekki við að þeir heimta sitt, krefjast almennra aðgerða sér til handa líkt og verður fyrirsjáanleg afleiðing bílalánadómsins gagnvart þeim sem tóku gengisbundnu lánin?

Ríkisstjórnin kveðst ekki ætla að svara þessari spurningu. Við sjálfstæðismenn sögðum á okkar Landsfundi, að vildum sátt um gengislán og og verðtryggingu. Setja þyrfti í forgang þau dómsmál sem upp kynnu að koma í kjölfar hæstaréttardóma um gengisbundin lán og láta dómstóla ráða niðurstöðunni.

Nú er sem sagt runninn upp biðtími og tími margvíslegra málaferla. Það verða dómstólarnir sem munu svara spurningunum sem kallað er eftir svörum við.

28.6.2010 : Staðan bak Landsfundi

Spurt er nú bak Landsfundar, hvort ályktun okkar um Evrópumál hafi þrengt Sjálfstæðisflokkinn  og hvort með henni sé að vísa þeim á dyr sem hafi önnur sjónarmið? Svarið við báðum spurningum er nei. Flokkurinn hefur ekki þrengt stöðu sína né lokað á þá sem hafa önnur sjónarmið.

Ræða  Bjarna Benediktssonar og drög að stjórnmálaályktun sem ég kynnti á fyrsta degi Landsfundar, vísuðu í sömu átt. Leggja til hliðar aðildarumsóknina að ESB, sem Alþingi samþykkti illu heilli að fara í, gegn atkvæðum nær allra þingmanna Sjálfstæðisflokksins. Ályktunin sem var samþykkt í stjórnmálanefnd flokksins var samskonar, en með breyttu orðalagi. Sú ályktun var samþykkt á Landsfundinum, jafnframt viðbótarsetningu, sem fól í sér að horfið yrði frá aðildarumsókninni og var þar með árétting á því sem niðurstaða hafði orðið um í stjórnmálanefndinni.

Þetta þrengir ekki stöðu Sjálfstæðisflokksins. Enginn stjórnmálaflokkur nema Samfylkingin, vill skilyrðislausa aðild að ESB. Vinstri grænir keyptu aðild að ríkisstjórn með Samfylkingu því verði að éta ofan í sig hugsjónir sínar. Hentu sem sagt ESB andstöðunni út í hafsauga og bera nú jafna ábyrgð á því máli og samstarfsflokkurinn í ríkisstjórn. Þetta er núna að éta flokkinn innan frá, eins og allir sjá. Af ótta við að splundra ríkisstjórnarsamstarfinu skutu þeir málinu á frest á fundi sínum um helgina, en niðurstaðan er fyrirsjáanleg;  hún mun aðeins birtast síðar.

Nú er það Samfylkingin sem er komin í stöðu hins einangraða. Þeir eiga ekki samleið með nokkrum öðrum flokki í sambandi við ESB. Vilji þeir sitja í ríkisstjórn verða þeir að gera eins og VG. Éta ofan í sig ESB  stefnuna. Það mun hann gera, sá valdasækni flokkur Samfylkingin. Engum dettur annað í hug.

Að öðru leyti varðandi Sjálfstæðisflokkinn. Það hefur verið styrkur flokksins að virða margbreytilegar málefnaáherslur í einstökum málum. Flokkurinn hefur haft til þess burði og það hefur verið styrkur hans. Þannig verður það í þessu máli. Við vitum, viðurkennum og virðum, að það eru ólík sjónarmið innan flokksins, en það kemur ekki í veg fyrir að flokkurinn ályktar með afdráttarlausum hætti í slíkum málum. Sjávarútvegsmálin, þau veigamiklu grundvallarmál,  hafa oft verið dæmi um þetta. Menn skilja illa sögu og hlutverk Sjálfstæðisflokksins  ef þeir átta sig ekki á þessum þætti í sögu flokksins og starfi.

23.6.2010 : Skjaldborgin er hjá dómstólunum

Afskiptaleysi ríkisstjórnarinnar í kjölfar hæstaréttardómsins um gengisbundnu lánin kom á óvart. Það hafði nefnilega verið látið í veðri vaka að ríkisstjórnin væri vel undir búin, hver sem niðurstaða Hæstaréttar yrði. Það átti að sögn að vera til staðar plan b, c, d, e og eiginlega allt stafrófið.

Svo féll dómurinn. Ráðherrarnir þögðu í hálfan sólarhring en komu svo og sögðust ekkert ætla að hafast að.

Þessi viðbrögð eru alveg sjónarmið sem hægt er að hafa á skilning, þó þau séu á skjön við það sem fyrr var sagt. Þetta er það sem menn kalla í stjórnmálaum afskiptaleysisstefnu, eða Laizze faire;  oft líka kölluð nýfrjálshyggja nú til dags. Það verður þá ekki á þá stefnu logið. Hún lifir ennþá góðu lífi; hjá ríkisstjórninni okkar -  amk stundum.

Þá er að velta fyrir sér líklegri niðurstöðu þessarar stefnu ríkisstjórnarinnar. Hún verður augljóslega svona: Fjármálafyrirtækin kveða upp úr hvaða vaxtastig þau muni nota. Um það verður ábyggilega ágreiningur. Það má sjá af umræðunni að blasir við.  Sá ágreiningur fer fyrir dómstólana, héraðsdómstóla  og Hæstarétt. Óvissan ríkir áfram.

Það er skoðun stjórnvalda að úr þessu álitaefni verði bara skorið fyrir dómstólum. Það má til dæmis lesa út úr skrifum félagsmálaráðherra í dag.

Stefnan er mörkuð. Hin eftirlýsta og marghædda Skjaldborg um heimilin er fundin. Menn geta haft upp á henni hjá dómstólunum!

21.6.2010 : Hvað með fólkið með verðtrygginguna?

Dómum Hæstaréttar um bílalánin sem voru gengisbundin, hefur verið fagnað víðast hvar. Það er að vonum. Tugir þúsunda Íslendinga eru með slík lán og niðurstaða dómsins þýðir að þau muni lækka, greiðslubyrðin minnka og hagur fólks með slík lán batna. Spurningin er eingöngu hversu mikið. Um það eru menn ekki á eitt sáttir. En lækkun er það örugglega; lækkun sem um munar.

En er þá ekki allt í himna lagi? Hefur réttlætinu ekki verið fullnægt? Betri kjör, meiri ráðstöfunartekjur tugþúsundanna. Hljómar það ekki nógu vel?

Jú. Sannarlega hljómar það býsna vel. En mál eru sjaldnast svo einföld í mannheimum. Þegar menn bregða réttlætisljósinu á svona mál þá vandast þau.

Hið augljósasta verður auðvitað samanburðurinn við verðtryggðu lánin. Ýmsir – og það sennilega þeir gætnustu – tóku verðtryggð lán. Hvers eiga þeir að gjalda? Staða þeirra verður sýnilega miklu lakari en þeirra sem tóku gengisbundnu lánin. Þetta á klárlega við um bílalánin og væntanlega líka um önnur lán sem voru bundin sams konar skilmálum. Það gæti til dæmis átt við um íbúðalán; sum að minnsta kosti.

Og þegar þar kemur sögu þá verður réttlætisljósið ennþá skýrara.

Þess vegna er eitt alveg ljóst. Dómurinn núna greiðir úr vandræðum margra. En hann mun magna upp gríðarlega reiði, ef sá hluti almennings sem er að sligast undan verðtryggingunni, fær ekki ámóta leiðréttingu. Þá fyrst munum við sjá reiði almennings brjótast út. Það sem við höfum séð af slíku hingað til, verður hreinn barnaleikur í samanburðinum.

16.6.2010 : Alltaf leggst okkur eitthvað til

Alltaf leggst okkur andstæðingum ESB aðildar eitthvað til. Nú síðast hótun þýskra stjórnvalda í okkar garð. Fulltrúi þeirra gekk á fund sjávarútvegs og landbúnaðarráðherra með purkunarlaust hótunarbréf. Hótunin hljómaði svona í stuttri endursögn. Ef þið hættið ekki hvalveiðum, þá fáið þið ekki að ganga í Evrópusambandið !

Halda nú þessir herramenn og frúr, að svona nokkuð virki? Vita þýsk stjórnvöld ekki að það er hérumbil enginn áhugi á aðildarumsókninni á meðal þjóðarinnar? Og hafa þeir ekki séð að enginn er lengur brennandi í andanum gagnvart þessu ESB máli nema fáeinir félagar í Samfylkingunni.

Svona hótanir hljóma því sem hin fegursta tónlist í eyrum okkar Íslendinga. Þetta eru einfaldlega enn frekari rök gegn ESB aðild.

Ekki það að þetta komi nokkuð á óvart. Það hefur lengi legið fyrir að við yrðum að láta af sjávarúvegsstefnu okkar, gengjum við í ESB. Þar á meðal því sjálfsagða máli að nýta hvalastofnana með sjálfbærum og ábyrgum hætti. Við þekkjum hótanir meintra vina okkar gagnvart hvalveiðum okkar. Þeir láta fordóma ráða för sinni.

Spurningin er þá þessi. Ætla íslensk stjórnvöld að láta fordómafulla afstöðu erlendra ríkja og samtaka ráða innanríkismálum okkar? Ætla íslenskir hvalveiðiandstæðingar að slást í för með þeim og halda áfram að móast við gegn hvalveiðum, sem njóta almenns stuðnings Íslendinga.

15.6.2010 : Leyfi til að kíkja á gluggann

Frumvarpið um Stjórnarráðið er dæmi um hve ríkisstjórninni eru mislagðar hendur. Það er sjálfsagt mál að við endurskoðum lög um Stjórnarráðið, með það fyrir augum að auka skilvirkni, pólitíska ábyrgð og til þess að draga úr kostnaði. Það frumvarp sem nú hefur verið lagt á borð okkar þingmanna gerir það ekki. Það er bara enn einn afraksturinn sem við sjáum af hrossakaupum ríkisstjórnarinnar. Fingraförin af öllu því mixi eru löðrandi út í gegn um frumvarpið.

Um leið og talað er um að sameina ráðuneyti sjávarútvegs og landbúnaðar og iðnaðarráðuneyti, er tekin um það ákvörðun að kippa einni burðarstoð sjávarútvegsins út úr þessu ráðuneyti. Stjórn auðlindanýtingarinnar á að færa inn í Umhverfisráðuneytið, með afleiðingum sem allir sjá hverjar verða.

En það er eins og það votti fyrir einhverju samviskubiti. Um leið á að setja á laggirnar samstarfsvettvang til þess að opna fyrir aðkomumöguleika sjávarútvegshluta stjórnsýslunnar, að ákvörðunum sem eru grundvallandi fyrir nýtingu sjávarútvegsauðlindarinnar. Með öðrum orðum. Þeir sem um sjávarútveginn véla í þjóðfélaginu fá að kíkja á gluggann hjá Umhverfisráðuneytinu til þess að fylgjast með. – Og ég er ekki að grínast.

Nú þegar í ljós er komið að ríkisstjórnin hefur ekki þingmeirihluta fyrir þessu máli sínu, er kallað eftir samstarfi; samstarfi á forsendum ríkisstjórnarinnar, til þess eina ferðina enn að efna til björgunarleiðangurs fyrir ríkisstjórnina, ekki málefnalegu samstarfi þar sem sem flestir eru kallaðir til í upphafi máls.

11.6.2010 : Stjórnarráðsfrumvarpið nýtur ekki stuðnings á Alþingi

Frumvarp forsætisráðherra um Stjórnarráðið, sem fjallað var um hér í gær, tekur á sig æ skrautlegri myndir. Nú liggur það fyrir að ekki er þinglegur meirihluti fyrir málinu. Upplýst hefur verið að þrír þingmenn Vinstri grænna hafi lýst sig andsnúna málinu, ekki er ólíklegt að það eigi einnig við um þann þingmann líka sem var fjarverandi afgreiðslu málsins og einn þingmaður sat hjá. Þá er það orðið ljóst. Fjórir til fimm þingmenn flokksins styðja ekki málið. Ef aðrir þingmenn stjórnarliðsins eru málinu fylgjandi nýtur það stuðnings 29 þingmanna sem vitað er á Alþingi. Það verður með öðrum orðum ekki samþykkt.

Í ríkisstjórninni nýtur málið heldur ekki órofa stuðnings. Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra ætlar að greiða atkvæði gegn stjórnarfrumvarpi; máli sem ríkisstjórnin stendur að eðli máls samkvæmt. Samt er það flutt sem stjórnarfrumvarp. Þetta er orðin ótrúleg vitleysa. Ekki þó dæmalaus. Þessi ríkissstjórn hefur áður hegðað sér svona; í sjálfu ESB málinu, þegar nákvæmlega sama staða var uppi.

Það er hreint uppnefni að kalla mál stjórnarfrumvarp sem ekki nýtur stuðnings allrar ríkisstjórnarinnar. Og það alveg sérstaklega þegar um er að ræða stórmál eins og uppstokkun á Stjórnarráðinu er. Til viðbótar er það hreinn sýndarleikur að fara af stað með mál eins og þetta, sem ekki nýtur stuðnings þeirra sem í ríkisstjórninni sitja eða bera ábyrgð á henni ábyrgð.

Málið er komið í ógöngur. Það verður ekki samþykkt á Alþingi. Það vita forsvarsmenn málsins. Þá er farið að reyna að væla út stuðning við málið úr öðrum áttum og tala um samstarf og sættir. Heyr á endemi!

Hér tala þeir um sættir sem leggja fram mál í fullkominni ósátt við þá sem málið varða mest, eins og á við varðandi það að leggja niður sjávarútvegs og landbúnaðarráðuneytið. Svo er biðlað til stjórnarandstöðunnar um að fara í einhvers konar pólitíska rústabjörgu. Og það á máli sem  ríkisstjórnin og hennar nótar eru búnir að klúðra svo gjörsamlega og vinna algjörlega án nokkurs samráðs við einn né neinn; allra síst stjórnarandstöðuna.

Nú hljótum við að segja bara eins og krakkarnir: Áttu annan !

10.6.2010 : Pólitískar hýðingar við Austurvöll

Austurvöllur var fyrrum hirtingarpláss eins og það var kallað. Þar voru menn hýddir. Það lagðist af fyrir rúmum 180 árum; síðasta hýðingin fór fram 1829.

En í þinghúsinu við Austurvöll fór fram annars konar hirting í gærkveldi. Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra lagði fram frumvarp sitt um breytingar á Stjórnarráðinu. Þetta gerir hún þrátt fyrir að flokkssamþykktir Vinstri hreyfingarinnar græns framboðs kveði á um annað. Með þessu hefur hún að engu vilja vilja amk. eins ráðherra í ríkisstjórninni, Jóns Bjarnasonar sjávarútvegs og landbúnaðarráðherra.

Í ríkisstjórnum sem menn tækju alvarlega, væri svona framferði vitaskuld undanfari þess að viðkomandi ráðherra yfirgæfi ríkisstjórnina. En það verður ekki í þessu tilviki. Enda tekur enginn núverandi ríkisstjórn alvarlega. Ekki frekar en þegar ESB tillaga ríkisstjórnarinnar og stjórnvarflokkanna var samþykkt í blóra við vilja sama ráðherra.

Eitt má Jóhanna Sigurðardóttir eiga. Hún kann að hirta ráðherrana sína og niðurlægja þegar svo ber undir. Þetta er ekki í fyrsta sinn. Frumvarpið er búið að velkjast lengi í stjórnarflokkunum. Nú kemur það allt í einu fram. Það gerist þremur sólarhringum eftir að sjávarútvegs og landbúnaðarráðherra flutti sjómannadagsræðuna sína og sagði:

„Þau áform að leggja niður sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið við núverandi aðstæður eru ekki hyggileg og reyndar fráleit. Tek ég þar með eindregið undir áskoranir og varnaðarorð hagsmunasamtaka í sjávarútvegi og landbúnaði.“

Til þess að undirstrika að ekkert mark sé á Jóni Bjarnasyni tekið í Samfylkingunni og ríkisstjórninni, leggur Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra og formaður Samfylkingarinnar fram frumvarp sitt. Hirtingin er algjör á samstarfsflokknum. Þetta er pólitísk hýðing; og það ofan á allt annað sem á undan er gengið.

8.6.2010 : VG styður hlutafélagavæðingu vegakerfisins

Þingmenn Vinstri grænna verða stöðugt kokvíðari, eftir því sem líður á stjórnarsamstarfið með Samfylkingunni. Nú bættist enn eitt stjórnarmál við í gær, sem að óbreyttu hefði átt að kalla fram gríðarlega andspyrnu Vinstri grænna. Hlutafélagavæðing vegakerfisins. En ráðherrar og þingmenn Vinstri grænna styðja það mál. Kristján L. Möller samgönguráðherra upplýsti það í gærkvöldi þegar ég spurði hann að þessu er hann mælti fyrir málinu.

Þingmálið er í sjálfu sér ágætt, finnst okkur hægri mönnunum. Það felur í sér heimild til samgönguráðherra til að stofna hlutafélag sem hefur það að markmiði að standa að lagningu tiltekinna vega ásamt nauðsynlegum undirbúningi. Heimildir félagsins til að standa fyrir vegagerð eru mjög víðtækar. Í 5. grein frumvarpsins segir: "Ráðherra er heimilt að gera samninga við félagið um uppbyggingu, rekstur og viðhald vega í samræmi við markmið stjórnvalda og stefnumótun í samgöngumálum á hverjum tíma."

Þetta er sem sagt stefna VG varðandi uppbyggingu innviða samfélagsins. Það er komið á könnu hlutafélags. - Já, öðruvísi mér áður brá.

Ég sé fyrir mér reiðilestursræður Ögmundar Jónassonar og Steingríms J. Sigfússonar hér fyrr meir sem þeir hefðu flutt af sams konar tilefni. En ekki lengur. Nú standa þeir að málinu og styðja það skilmálalaust. Þó ekki með ræðuflutningi í gærkvöldi. Þar komu þeir hvergi við sögu. Minntu bara á sig með fjarverunni.

4.6.2010 : Lýðræðisvandi Besta flokksins

Það fer um almenning hjálfgerður kjánahrollur að fylgjast með Degi B. Eggertssyni og Samfylkingunni í Reykjavík í tjóðurbandi Besta flokksins. Þetta er jú sannarlega aðhlátursefni, en samt svo brjóstumkennanlegt að menn finna til samviskubits þegar hláturtaugarnar láta á sér kræla. Það er þó hægt að hugga sig við að í Samfylkingunni virðast þeir ekki fatta þetta og láta sér vel líka. Varaformaður Samfylkingarinnar Dagur B. Eggertsson, var eins og lítill drengur með jólapakkann sinn þegar hann tók á móti gjöf frá Jóni Gnarr; amerískri sjónvarpsmyndaseríu.

Besti flokkurinn er hins vegar í allt annars konar vanda. Flokkurinn sótti lýðræðislegt umboð sitt til um þriðjungs kjósenda í Reykjavík. En gagnstætt öðrum flokkum var það lýðræðisumboð ekki byggt á stefnumörkun í einstökum málaflokkum. Flokkurinn sótti með öðrum orðum ekki lýðræðislegt umboð til tiltekinna aðgerða eða stefnumótunar.

Kjósendur ljáðu flokknum ekki vald til þess að framkvæma tiltekin verk í skólamálum, gatnagerð, leikskólamálum, málum flugvallarins, skipulagsmálum, eða annarra slíkra hluta. Eftiráaðgerðir eins og opnun heimasíðu þar sem fólk getur sagt álit sitt, er auðvitað ákveðin redding, en það breytir ekki hinu. Í kosningum sækjast menn eftir lýðræðislegu umboði, til tiltekinna verka.

Erindi Besta flokksins var að sýna fram á að slík fyrirheit sé lítt að marka. Menn efni þau ekki eftir kosningar. Það má segja að flokkurinn hafi náð því að sýna fram á að þetta sé upplifun umtalsverðs hluta kjósenda. En eftir stendur lýðræðisvandi flokksins, sem menn geta ekki leyst eftir á. Kosningarnar eru afstaðnar. Samtöl á heimasíðum koma ekki í staðinn fyrir þær.

31.5.2010 : Úrslitin eru alls ekki einhlít

Úrslitin í sveitarstjórnar-kosningunum á laugardaginn voru alls ekki einhlít. Það sem mesta athygli hefur vakið á landsvísu eru úrslitin í stóru sveitarfélögunum. Þar sem annars vegar var um að ræða ævintýralegan árangur framboða utan hefðbundinna stjórnmálaflokka. Listi Odds Helga Halldórssonar á Akureyri og Jóns Gnarr í Reykjavík eru bestu dæmin um það.

Hins vegar sú staðreynd að í ýmsum stærri sveitarfélögunum var kosningaþátttaka arfaslök á okkar mælikvarða og margir skiluðu auðu. Helmingi fleiri skiluðu til dæmis auðu í Reykjavík en kusu Framsóknarflokkinn. Jafn margir seðlar voru auðir í Hafnarfirði, og atkvæði greidd Vinstri grænum. Sá flokkur mun þó ráða því hvaða stjórnarmynstur verður í bænum. Þetta segir sína sögu.

Athyglisvert er hins vegar að úti á landi er víðast aðra sögu að segja. Þar er kosningaþátttaka svipuð og áður og auðu og ógildu atkvæðin svipuð og fyrr. Þetta er athyglisverður munur. Og kennir okkur meðal annars að þar er staðan allt önnur en á höfuðborgarsvæðinu. Hinn lífsnauðsynlegi trúnaður sem þarf að ríkja á milli stjórnmálamanna og kjósenda er greinilega almennt til staðar í sveitarfélögunum á landsbyggðinni þó á hann skorti sums staðar annars staðar.

Besti flokkurinn er sigurvegarinn í Reykjavík. Því hefði enginn trúað fáeinum vikum fyrir kosningar. Þetta segir okkur hins vegar allt um þann jarðveg sem er í höfuðborginni. Það  fræðir  okkur líka um að kjósendur telja ekki til staðar það eðlilega og nauðsynlega samband við stjórnmálamennina, sem á að vera fyrir hendi. En það er forsenda þess trausts sem við eigum umfram allt að varðveita. Það er sýnilega ekki fyrir hendi núna alltof víða, eins og við svo sem vissum.

26.5.2010 : Atvinnueyðingarstefna eða atvinnustefna ?

Hvern halda ráðherrar ríkisstjórnarinnar sig vera að blekkja með sífri sínu um að vel sé að verki staðið við atvinnuuppbygginguna í landinu? Þau mál eru þó öll með ósköpum og ríkisstjórnin gerir ekkert annað en að þvælast fyrir. Það mætti halda að ríkisstjórnin fylgi fremur atvinnueyðingarstefnu en atvinnustefnu.

Samt kemur iðnaðarráðherra úr Samfylkingunni alltaf fram í fjölmiðlum eftir hvert einasta gönuhlaup Vinstri grænna og segir að mikil samstaða ríki um atvinnumálin í ríkisstjórninni. Nú síðast í sambandi við uppbyggingu atvinnutækifæra austur á Húsavík.

En samstaða um hvað?

Er það samstaðan um að draga lappirnar í hvert sinn sem einhver reynir að leggja fram hugmynd þar sem ríkið getur ráðið úrslitum? Samfylkingarmenn sem maður hittir á förnum vegi kenna Vinstri grænum, samstarfsflokki sínum í ríkisstjórninni, um það sem miður fer. 

Þessi mál eru hins vegar á sameiginlega ábyrgð ríkisstjórnarinnar allrar. Sé það vilji Samfylkingarinnar að atvinnuverkefnin komist á koppinn eiga þeir að tryggja að svo verði. Það dugir ekki að láta afturhaldssemi VG yfir sig ganga. Standi hugur þeirra til atvinnuuppbyggingar þá eiga þeir að sýna það í verki. Ítrekaðar yfirlýsingar iðnaðarráðherrans, sem lofar og prísar samstöðu ríkisstjórnarflokkanna í atvinnustefnumálum, benda því miður til að það sé ekki bara á ábyrgð VG að svo illa gangi. Þar er við báða flokkana að sakast. 

Þó allt logi stafnana á milli í ríkisstjórnarflokkunum, kemst hnífurinn ekki á milli þeirra þegar kemur að því að þvælast fyrir uppbyggingu atvinnulífsins.

25.5.2010 : Pólitíski vandinn er verri en efnahagsvandinn

Við glímum ekki bara við efnahagslegan vanda í þjóðfélagi okkar, heldur einnig pólitískan vanda. Af tvennu illu er hinn pólitíski háskalegri. Einfaldlega af því að pólitíski vandinn stendur í vegi þess að hægt sé að ráðast til alvöru atlögu gegn efnahagsvandanum. Forsenda þess að við ráðum við efnahagslegu úrlausnarefnin er þess vegna að pólitíski vandinn sé ekki að þvælast fyrir okkur.

Hinn pólitíski vandi birtist okkur fyrst og síðast í því að ríkisstjórnin sem ber ábyrgð á landsstjórninni ræður ekki við verkefnin sín. Hún logar í innbyrðis illdeilum. Að hluta til á milli stjórnarflokkanna, en ekki síður innan þeirra. Sérstaklega hjá VG. Það er henni þess vegna einfaldlega ofviða að takast á við sitt mikla verkefni.

Kjarni efnahagsstefnunnar hefur átt að vera samningur okkar við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, sem fyrri ríkisstjórn kom á. Allir vita að þau mál hafa öll tafist og þar með framvinda efnahagsmálanna. Efnahagsbatinn sem við ættum vera farin að glitta í er enn ekki sjáanlegur á sjóndeildarhringnum. Allt er i skötulíki. Fullnægjandi úrræði fyrir heimilin líta ekki dagsins ljós og það sem hefur sést bíður von úr viti óafgreitt í þingnefndum.

Í atvinnulífinu þvælist ríkisstjórnin endalaust fyrir og er meira að segja búin að hafa það af að sprengja Stöðugleikasáttmálann, sem átti að vera stjórninni sem krúnudjásnið sjálft.

Það er þess vegna sorglegra en tárum taki að okkar helsta meinsemd nú um stundir er heimatilbúinn að öllu leyti. Pólitískur vandi, af því við erum með ríkisstjórn, sem allir vita nema hún sjálf, að er ekki til nokkurs hlutar brúkleg. Svo logar allt stafnanna á milli í illdeilum sem gera það að verkum að engum er treyst og samskipti manna í hreinu skötulíki.

Í samanburði við þessi ósköp fölnar jafnvel efnahagsváin og er hún þó ærin.

22.5.2010 : Nú er röðin komin að Vinstri grænum

Það er gróflega dapurlegt en það er satt. Fréttablaðið og stjórnmálafræðiprófessor á Akureyri virðast ekki geta lesið út úr skoðanakönnun blaðsins sem birtist nú í morgun um fylgi stjórnmálaflokka í borgarstjórnarkosningunum. Stjórnmálafræðiprófessorinn Grétar Þór Eyþórsson les það út úr könnun blaðsins að Sjálfstæðisflokkurinn og Samfylkingin tapi fylgi. Sem er út af fyrir sig rétt hjá honum. Fréttablaðið gerir þau orð hans að sínum

En það er kannski ekki fréttnæmast við þessar aðstæður. Þessa tilhneigingu höfum við séð í könnunum undanfarinna vikna.

Mestu tíðindin eru auðvitað að samkvæmt könnuninni er Besti flokkur Jóns Gnarr með hreinan meirihluta

Að öðru leyti hlýtur mesta athygli að vekja hrun Vinstri grænna. Sá flokkur hefur siglt nokkurn óskabyr að undanförnu í könnunum. Í þessari könnun hrynur fylgi hans hérumbil um helming. Sá flokkur er þar með einnig orðinn fórnarlamb sóknar Jóns Gnarr og félaga.

Annars er staðan svona samkvæmt könnuninni:  Auk þess sem að framan er greint um gríðarlegt fylgistap Sjálfstæðisflokks, Samfylkingar og Vinstri grænna er Framsóknrflokkurinn vart til í Reykjavík. Flokkurinn eigrar um í pilsnerstyrk, eins og forðum var sagt um Alþýðuflokk Jóns Baldvins.

En athyglisvert er það svo sérstaklega, að í öllu þessu ótrúlega umróti segjast hérumbil allir Reykvíkingar  bera mikið traust til Hönnu Birnu Kristjánsdóttur borgarstjóra. 70% kveða upp úr um það. Í ljósi stjórnmálaástandsins sem nú er í Reykjavík, er þetta ótrúlegur, en algjörlega verðskuldaður árangur Hönnu Birnu. Hún hefur unnið hreint afrek að tefla saman sundurlausri borgarstjórn og taka upp ný og lofsverð vinnubrögð.

21.5.2010 : Frá ríkisstjórninni berast bara hroturnar

Verkföll eru alltaf alvarleg aðgerð og nánast neyðarúrræði. Oftast er þeim beitt í samskiptum launþega og vinnuveitenda. Nú er það ekki á döfinni. Hins vegar getur stefnt í það að verkalýðshreyfingin sjái sig tilknúna að fara í verkfall. Gegn ríkisstjórninni. - En hvers vegna gegn ríkisstjórninni?

Jú. Það er ríkisstjórnin sem er augljósi andstæðingurinn. Hún er fótakeflið sem þvælist fyrir atvinnuuppbyggingunni. Hún er Þrándur í Götu góðra samskipta á vinnumarkaði. Hún er aðal vandamálið sem við er að eiga. - Hún er vandamálið sjálft, holdi klætt.

Lífeyrissjóðirnir eru búnir að leggja til hliðar 100 þúsund milljónir, eitt hundrað milljarða, til þess að standa fyrir atvinnusköpun. Þar þarf ríkið að koma að málinu án þess þó að leggja fram fimmeyring.

Um er að ræða byggingarframkvæmdir, vegagerð og aðrar verklegar framkvæmdir.  Þær framkvæmdir myndu koma hjólum í atvinnulífinu af stað í bókstaflegri merkingu. Þær myndu slá á fjölda þeirra 17 þúsund manna sem nú eru atvinnulausir, borga ríkinu því ekki skatta, en njóta eðlilega atvinnuleysisbóta.

Þetta hruggar ekki við hinni steinsofandi ríkisstjórn. Frá henni koma ekkert nema hroturnar. Ríkisstjórnin er ekki einu sinni í svefnrofunum. Það gerist ekkert hversu harkalega sem við henni er stuggað. Hún steinsefur bara og sker hrúta.

Og á meðan ríkisstjórnin sefur, blæðir atvinnulífinu út, fólkinu fjölgar á atvinnuleysisskránum, ríkissjóður fær ekki skatttekjur en útgjöld hans aukast.  Þetta er ótrúleg stjórnviska.

19.5.2010 : Ríkisstjórnin sendir út neyðarkall

Nú er búið að fitja upp á nýjum spuna í vandræðum ríkisstjórnarinnar við fjárlagagerðina. Í stað þess að glíma við 100 milljarða ríkissjóðshalla, er púðrinu eytt í uppstokkun ráðuneyta. Það er í sjálfu sér mál sem ekki á að ýta út af borðinu. Það leysir þó ekki stóra vandann og er satt að segja líklegt til að kosta fé til skamms tíma, vegna biðlauna og annars kostnaðar.

Stjórnarliðar, einkum Samfylkingin, puðar í þessu máli, til þess að dreifa athyglinni frá hinum raunverulegu verkefnum. Þetta er eins konar pólitísk sefjunarárátta fólks sem vex viðfangsefni sitt í augum.

Ríkisstjórnin ræður ekki við uppstokkun atvinnuvegaráðuneytanna. Hún er klofin í málinu. Stjórnarflokkarnir sjálfir eru innbyrðis klofnir ofan í rót í málinu. Það kemst ekki vandræðalaust lönd né strönd. Og þá er sent út neyðarkall í þingsölum til Sjálfstæðisflokksins um að redda fúadalli ríkisstjórnarinnar til hafnar. Hvers konar della er þetta!

Hvernig dettur mönnum í hug að við munum standa að því að rífa sjávarútveginn og henda honum út úr sjávarútvegsráðuneytinu? Eða að við munum veikja stöðu landbúnaðarins til þess að greiða leið fyrir ESB inngöngu? En út á það ganga uppstokkunarhugmyndir ríkisstjórnarinnar.

Við erum tilbúin í uppstokkun í stjórnsýslunni, en ekki undir hinum vitlausu formerkjum, sem eru afraksturinn af valdabraski ríkisstjórnarflokka sem eru sjálfir út og suður í málinu.

18.5.2010 : VG vill ekki rugga ríkisstjórnarfleyinu

Það er sagt að VG sé á móti því að Magma energy kaupi hlut Geysis Green í HS orku og fái þannig aðgang að orkuvinnslurétti fyrirtækisins. Þannig tala líka þingmenn flokksins og jafnvel ráðherrar hans í ríkisstjórninni, sem er skrýtið vegna þess að þeir hafa haft nægjanlegan tíma til að hafast að; hefðu þeir kært sig um.

Líklegasta skýringin á athafnaleysi þeirra er sú að sætin við ríkisstjórnarborðin eru þeim svo kær og þeim verður ekki teflt í óvissu fyrir svo ómerkilegar ástæður sem hugsjónir, hugmyndafræði, eða prinsípp.

Ekki frekar en í öðrum málum.

1. mál. Var ekki VG á móti aðildarumsókn að ESB fyrir kosningar og álykta þeir ekki gegn ESB á flokksfundum?  Svo æmta þeir eitthvað í þingsölum og móast við, en málinu er aldrei teflt í neina tvísýnu. Ekki má styggja Samfylkinguna. Þess vegna greiddu flestir þingmenn VG með aðildarumsókn og flokkurinn ber á henni jafna ábyrgð með Samfylkingunni.

2. mál. Var ekki VG á móti Icesavesamningum? Sama þar. Fáeinir þingmenn flokksins mótmæla; með miklum látum að vísu. En því máli er heldur ekki teflt í tvísýnu. Nægjanlega margir VG þingmenn voru teymdir að atkvæðagreiðslutökkunum til að segja já, svo málinu og þar með ríkisstjórninni væri ekki ógnað. Formaður VG fer svo í fylkingarbrjósti og ber ábyrgð á tveimur afleitum Icesavesamningum.

3. mál.  Segja ekki flokkssamþykktir VG að ekki eigi að leggja niður sjávarútvegs og landbúnaðarráðuneytið? Samþykktu ekki allir þingmenn og ráðherrar þá stefnu?  Nú eru þeir að lyppast niður, til að þóknast Samfylkingunni. Rétt eins og fyrri daginn.

Nú er búið að selja hlut Geysis green í HS orku. Beint fyrir framan nefið á ríkisstjórninni. Hún hefur fylgst þar með hverju skrefi og örugglega haft nægjanlegan tíma til aðgerða. En slíkar aðgerðir hefðu ruggað ríkisstjórnarfleyinu. Og það mátti auðvitað ekki.

16.5.2010 : Skýrara gat það ekki orðið

Eitt er alveg orðið ljóst. Samningaumleitanir Íslendinga vegna ESB aðildarviðræðna eru í háalofti. Yfirlýsing Jóns Bjarnasonar sjávarútvegs og landbúnaðarráðherra í orðaskiptum við mig á Alþingi sl. miðvikudag sagði okkur það svart á hvítu.

Ég innti ráðherrann álits á því hvort þess mætti vænta að íslensk stjórnvöld myndu verja hagsmuni landbúnaðarins í samningaviðræðum við ESB. Spurt var að gefnu tilefni. Framkvæmdastjórn ESB hafði sett fram það álit sitt, að við þyrftum að leggja af íslenska landbúnaðarstefnu, hverfa frá tollvernd, setja upp milljarðabatterí í kring um landbúnaðarstjórnsýsluna og heimila innflutning á erlendu búfé, með aðild að ESB.

Það var því brýnt að heyra viðhorf ráðherra málaflokksins til þessara álitaefna.

Sem betur fer tók ráðherrann af skarið, þó það þyrfti tvær atrennur til að hann léti í ljós afstöðu sína. Nú liggur hún þó fyrir. Sjávarútvegs og landbúnaðarráðherra ætla bæði að viðhalda fyrirvörum meirihluta utanríkisnefndar Alþingis og fyrirvörum Bændasamtakanna. Afdráttarlausara getur það vart verið.

Þessu ber að fagna.

En þá eru viðræðurnar við ESB orðnar afar sérstakar svo ekki sé meira sagt. Fyrirvararnir taka til grundvallaratriða. Þar gildir annað hvort eða. Við verðum að falla frá þeim fyrirvörum viljum við gerast aðilar að ESB. Svo einfalt er það. Fagráðherrann ætlar ekki að gera það, svo að þess er vart að vænta að samningarnir leiði til nokkurrar niðurstöðu.

11.5.2010 : Fylgir hann eigin sannfæringu eða Samfylkingarinnar?

Það eru hafnar nýjar stjórnarmyndunarviðræður og nú er komið að dagskrárliðnum skipting ráðuneyta. Á þetta benti ég í gær í óundirbúnum fyrirspurnartíma á Alþingi þar sem Steingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra og formaður VG var til andsvara.

Oft hef ég séð Steingrím minn beittari og ákveðnari. Hann hafði greinilega litla sannfæringu fyrir þeim breytingum sem verið er að boða í Stjórnarráðinu. - Eða var hann kannski að gæta þess að ergja ekki flokksmennina sína sem eru algjörlega á móti tiltækinu?

Því eins og ég rifjaði upp þá liggur fyrir mjög gagnrýnin flokkssamþykkt frá VG um þessi mál, svo vægilega tekið til orða. Sjálft Flokksráðið talaði . Að þeirri samþykkt stóð Steingrímur formaður einnig, nema hvað. Samfylkingin er á hinn bóginn óð og uppvæg að gera þessar breytingar. Og nú stendur formaður Vinstri hreyfingarinnar græns framboðs frammi fyrir tveimur kostum.

Á hann að fylgja flokkssamþykktum flokksins sem hann er formaður fyrir og segja nei við uppstokkunarhugmyndunum í Stjórnarráðinu? Eða á hann að fylgja flokkslínu Samfylkingarinnar og ganga til verka við að breytingarnar í Stjórnarráðinu og breyta þannig gegn flokkssamþykktinni sem hann sjálfur ljáði atkvæði sitt? Hann á sem sagt allt í senn, valið, völina og kvölina.

En svo eru þessar breytingar alveg dæmalaust vitlausar. Hverjum dettur það í hug að henda út úr ráðuneyti sjávarútvegsmála, meginverkefni á sviði þess málaflokks? Og hverjum dettur í hug að veikja stjórnskipunarstöðu landbúnaðarins á þessum örlagatímum? Nú svarið er auðvitað. Engum nema ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna. Hugmyndaflugi þeirra er engin takmörk sett þegar kemur að vitleysunni.

9.5.2010 : Bresk stjórnmál á nýjum slóðum

Kosningarnar í Bretlandi voru sögulegar fyrir þær hluta sakir að enginn flokkur fékk meirihlutastuðning á þinginu. Það vantaði mjög lítið upp á hjá Íhaldsflokknum, eða um 16 þúsund atkvæði. Í Bretlandi kallast þessi staða, svona bókstaflega þýtt, hengt þing. Svona dramatísk lýsing endurspeglar hversu óalgeng þessi staða er í breskum stjórnmálum. Síðast kom hún upp árið 1974 og þá var kosið fljótlega.

Margir höfðu talið að kosningarnar yrðu sögulegar vegna ætlaðs mikils árangurs Frjálslyndra demókrata. Sú varð raunin ekki, rétt eins og hér hafði verið spáð. Á hinn bóginn rættist sú spá ekki sem var sett fram af þessari síðu að Gordon Brown yrði búinn að segja af sér fyrir helgi. Hinn þvermóðskufulli prestssonur frá Skotlandi, hangir á stól sínum, þó öllum sé ljóst að dagar hans séu í raun taldir. Félagar hans ganga sem maður undir manns hönd til þess að segja honum tíðindin, en hann lætur ekki segjast.

Að vísu endurspeglar staðan í breskum stjórnmálum það að þar í landi vita menn varla hvernig eigi að bregðast við þegar þingkosningar framkalla ekki meirihlutastjórn. Okkar reynsla segir okkur að eðlilegt sé að ríkisstjórn sitji áfram sem starfsstjórn. En samkvæmt breskri hefði mætti ætla að foringi Verkamannaflokksins greindi engu að síður frá afsögn sinni. Að því mun draga fyrr en síðar.

Fróðlegt verður svo að sjá hvernig til tekst með stjórnarmyndun Íhaldsmanna og Frjálslyndra demókrata. Samsteypustjórnir eru ekki daglegt brauð í Bretlandi og hefðir, venjur eða reynsla af slíkri stjórnarmyndun fyrirfinnast þar engar.

Og svo að lokum. Svona staða kom síðst upp í Bretlandi árið 1974. Þá var David Cameron nú  leiðtogi Íhaldsmanna helst með hugann við að skoppa gjörð, enda 8 ára og og hinn frjálslyndi Nick Clegg á svipuðum þroskaslóðum, enda 7 ára.

5.5.2010 : Sögulegar en ekki einstæðar kosningar í Bretlandi

Kosningarnar sem eru framundan í Bretlandi verða væntanlega sögulegar, en fráleitt einstæðar, eins og ráða hefur mátt af umræðum. Sókn Frjálslyndra demókrata er auðvitað markverð, en eins og skoðanakannanir standa núna er ekki ólíklegt að flokkurinn geti verið með ívið meira fylgi en árið 1983, þegar fjórir ráðherrar úr Verkamannaflokknum gengu til liðs við flokkinn. Þá spáðu því margir að varanlegar breytingar yrðu á kosningafyrirkomulaginu í landinu. Það rættist ekki, eins og kunnugt er. Líklegast er að sagan endurtaki sig núna.

Sókn Frjálslyndra demókrata skýrist í fyrsta lagi af þreytu almennings á stóru flokkunum, Verkamannaflokki og Íhaldsflokki, einkum þó gagnvart hinum fyrr nefnda. Þær aðstæður voru kjörnar fyrir hinn geðþekka foringja frjálslyndra, Nick Clegg. Athyglisvert er hins vegar að i skoðanakönnunum kemur í ljós að kjósendum geðjast hins vegar illa að skoðunum flokksins.

Allt bendir til þess að Íhaldsflokkurinn verði sigurvegari kosninganna núna. Þar með lýkur 13 ára niðurlægingartímabili flokksins frá kosningasigri Tony Blair árið 1997. Áður hafði Íhaldsflokkurinn verið við völd frá árinu 1979, lengst af undir forsæti Járnfrúarinnar Margrétar Thatcher. Jafnvel þó að flokkurinn nái ekki að merja meirihluta þingsæta, líkt og skoðanakannanir benda til, þá verður það að teljast sigur fái flokkurinn mest atkvæðamagn.

Með sama hætti verður það ósigur Verkamannaflokksins og þá sérstaklega leiðtoga hans Gordon Brown forsætisráðherra, hljóti hann færri atkvæði en Íhaldsflokkurinn. Og hér skal þá sett fram ein spá. Verði sú raunin er þess skammt að bíða að Brown segi af sér leiðtogahlutverkinu. Og hér kemur svo tilgáta númer tvö; það mun gerast fyrir næstu helgi.

3.5.2010 : Hvað koma slík smámál okkur við?

Áherslurnar í þjóðmálaumræðunni eru sérstakar um þessar mundir. Í síðustu viku fóru fram á Alþingi umræður um tvö stórmál sem að jafnaði hefðu hlotið einhverja athygli. En ekki núna. Hvorug þessara mála vöktu nægjanlega athygli svo að þau rötuðu inn í fréttatíma. Fjölmiðlar móta þjóðmálaumræðuna og sjónarhorn þeirra ræður hvað kemst á dagskrá hennar á hverjum tíma.

Iðnaðarráðherra fylgdi úr hlaði liðónýtri byggðaáætlun til fjögurra ára, sem hér hefur verið gerð að umtalsefni. Byggðaáætlun segir okkur eitthvað um hver áhersluatriðin eigi að vera í byggðastefnu stjórnvalda til næstu fjögurra ára. Ríkisstjórnin skilar þar auðu. Saman eru tínd einhver sundurlaus atriði, sem hafa svo ekki endilega nokkra byggðalega skírskotun. Áætlun ríkisstjórnarinnar er vitaskuld nokkuð aðhlátursefni. Sérstaklega hin þaulhugsuðu áform um að láta viðarkyndingu leysa hitaveituáformin af hólmi.

Samgönguáætlunin segir okkur frá áformum og fyrirheitum stjórnvalda í vegamálum, flugvallauppbyggingu og hafnargerð í landin. Ekki vöktu þau mál ýkja mikla athygli fjölmiðla. Umræðan um þennan þýðingarmikla þátt sem miklu mun varða fyrir stór landsvæði varð engin úti í þjóðfélaginu, vegna þess að sjónarhorn fjölmiðla náði ekki að þessu máli.

Samgönguáætlun sem er lögð fram við núverandi aðstæður verðskuldar mikla umræðu; gagnrýna umræðu. Nú þarf nefnilega mjög að vanda sig og slíkt kallar á lýðræðislega umræðu.

Þess vegna ber mjög að harma að hvorugt þessara stórmála skuli hafa verið talið eiga erindi til almennings, að mati fjölmiðlanna okkar. Spurningin sem vaknar er einmitt þessi, hvort fjarvistir þessara stóru mála úr þjóðmálaumræðunni sé ekki skýr vitnisburður um þröngan hugarheima þeirra sem fjölmiðlunum stýra?

1.5.2010 : Lurkakynding í stað hitaveitna !

Ríkisstjórnin hefur því miður gefið alltof fá tilefni til þess að uppskera hól á þessari bloggsíðu. Það er því mikilvægt að grípa þau færi þegar gefast. Það skal gert hér og nú.

Í gær var hér skrifað um einn anga byggðaáætlunar ríkisstjórnarinnar og hún ekki til margra fiska metin. En eitt er hægt að segja jákvætt um þessa áætlun. Það er þetta:

Það er sanngjarnt að vekja athygli á hugkvæmni í byggðaáætlun Vinstri grænna og Samfylkingarinnar. Í ályktunarplagginu segir að ekki verði hægt að ná frekari árangri við lækkun orkukostnaðar á köldum svæðum með frekari hitaveituvæðingu.

Ekkert er hins vegar fjallað um niðurgreiðslur orkuverðs í dreifbýli eða á köldum svæðum til lækkunar húshitunar og raforkukostnaðar. Hefur þó mjög verið kallað eftir slíku á landsbyggðinni. Ríkisstjórnin skilar auðu og þess er ekki að vænta að húshitunarkostnaður og raforkukostnaður í dreifbýli verði lækkaður, fyrir atbeina stjórnvalda.

Hinu er slegið föstu, að ekkert verði aðhafst frekar í jarðhitaleit. En við skulum samt ekki örvænta. Ríkisstjórnin hefur ráð undir rifi hverju. Lausnin er sú að orkunotendur á köldum svæðum breyti yfir í aðra orkugjafa og fari að kynda hús sín með lurkum !

Og lesendur góðir þetta er ekkert grín. Þeir meina það. Þetta stendur í byggðaáætlun Vinstri grænna og Samfylkingarinnar á bls, 15. í 19 tölulið aðgerðaráætlunar ríkisstjórnarinnar. Hið nýja slagorð er sem sagt. Lurkakynding í stað hitaveitna !

30.4.2010 : Vinstri grænir fjarverandi byggðaumræðuna

Sú var tíðin að þingmenn Vinstri grænna létu sig ekki vanta þegar byggðamál voru rædd á Alþingi. Hér áður og fyrr hefði það verið útilokað að þingmenn flokksins tækju ekki þátt í umræðunni þegar á dagskrá var ný Byggðaáætlun. En nú eru breyttir tímar. Iðnaðarráðherra, ráðherra byggðamála, lagði fram Byggðaáætlun og mælti fyrir henni á dögunum. Tveir þingmenn VG sátu yfir umræðunni, að hluta amk. Enginn þingmaður flokksins ómakaði sig hins vegar upp í ræðustól Alþingis til þess að fjalla um málið.

Hvað veldur? Eru þingmenn flokksins áhugalausir um þennan málaflokk? Kæra þeir sig kollóttann þegar þessi mál eru á dagskrá? Er forgangsröðunin þannig að þeim finnist önnur mál brýnni?

Er skýringin kannski sú að þeir sjá það sem blasir við öllum; Byggðaáætlunin er hvorki fugl né fiskur. Hún er ekkert innlegg í byggðamálin. Þetta þingplagg er hins vegar á ábyrgð Vinstri grænna rétt eins og Samfylkingarinnar. Þetta er stjórnartillaga, borin fram á ábyrgð þingflokka Vinstri grænna rétt eins og Samfylkingarinnar.

Fjarvera þingmanna flokksins frá umræðunum bendir því til þess að þeir hafa ekki viljað axla ábyrgð á þessari snautlegu áætlun. Það er hin líklega skýring á fjarveru þeirra. Og hún er vel skiljanleg.

Inni í áætluninni er margs konar samtíningur, sem í mörgum tilvikum á ekkert skylt við byggðamál í sjálfu sér. Greinilegt er að í byggðamálum telur ríkisstjórnin ekki að sjávarútvegur eða landbúnaður gegni nokkru hlutverki. Sjávarútvegs er getið einu sinni og þar er um lítilfjörlegt atriði að ræða. Hvergi er stafkrók að finna um landbúnað. Þetta getur ekki verið að skapi Vinstri grænna. Þeir hafa því séð sitt óvænna og haldið sig fjarri þessum ósköpum.

29.4.2010 : Flokkur atvinnulífsins?

Þingmaður Samfylkingarinnar kvað upp úr um það fyrir fáeinum mánuðum að nú væri orðin vík á milli Sjálfstæðisflokksins og atvinnulífsins. Samfylkingin væri hins vegar orðinn hinn eini raunverulegi flokkur atvinnulífsins, allt vegna þess hve sá flokkur væri hallur undir aðild að ESB.

Þetta var á þeim dögum þegar margir töldu helst til bjargar þjóðinni að ganga í Evrópusambandið og þær raddir ómuðu líka úr viðskiptalífinu.

En þetta voru auðvitað bara hinir villtustu draumar. Og eins og allir vita þá rætast ekki allir draumar. Samfylkingin átti ekki þá frekar en nú samleið með atvinnulífinu, né atvinnulegri uppbyggingu.

Viðskiptablaðið birti í dag niðurstöðu skoðanakaönnunar sem segir okkur að 85,9% stjórnenda 300 stærstu fyrirtækja landins styðji ekki ríkisstjórnina og meirihluti þeirra eða 54% væru á móti aðild að ESB.

Þetta þarf engan að undra. Ríkisstjórnin hefur hreinlega reynst fjandsamleg atvinnulífinu.Stuðningur forsvarsmanna í fyrirtækjarekstri við ríkisstjórnina væri því eins og rembingskoss á vöndinn. Skattahækkanir, laga og reglugerðarflækjur, tómlæti gagnvart uppbyggingaráformum, fjandsamleg sjávarútvegsstefna og fjandskapur við orkufrekan iðnað. Þetta er stefna ríkisstjórnarinnar í atvinnumálum í hnotskurn.

Afstaða stjórnenda í atvinnulífinu er því í rökréttu samhengi við tilefnið sem ríkisstjórnin hefur gefið. Yfirlýsing samfylkingarþingmannsins er því í ljósi skoðanakönnunar Viðskiptablaðsins, alveg eins og einn risastór aulabrandari.

25.4.2010 : Ríkisstjórnin í leynibralli með vogunarsjóðum

Nú liggur það fyrir. Ríkisstjórnin er á kafi í leynimakki með erlendum vogunarsjóðum um atriði sem tengjast eignarhaldi á Arion banka og Íslandsbanka. Ráðherrarnir þverneita að upplýsa Alþingi eða þjóðina hverjir eigi núna bankana. Þær upplýsingar eru þó tiltækar, en fást ekki opinberaðar.

Á sama tíma liggur fyrir að vogunarsjóðir sem eru í gróðabralli með skuldabréf á bankana hafa allar þessar upplýsingar undir höndum. Þeim er sem sagt treyst fyrir þessum upplýsingum. Þingmenn fá á hinn bóginn ekki að sjá þær; né eru þær tiltækar öðrum þjóðfélagsþegnum.

Þetta er auðvitað reginhneyksli og ráðherrarnir geta ekki lengur lúrt á þessum upplýsingum.

Vel má það vera rétt að ekki séu tiltækar upplýsingar um eigendur bankana upp á einseyring og krónu. En enginn trúir því að ekki séu til nægjanlega nákvæmar upplýsingar um eigendur stærstu krafnanna á bankanna og þar með helstu eigendur þeirra.

Að öðru leyti lítur myndin þá svona út. Jóhanna Sigurðardóttir, Steingrímur J. Sigfússon og Gylfi Magnússon, allt ráðherrar í íslensku ríkisstjórninni, fóru í leiðangur til að selja tvo banka. Þetta var 20. júlí í fyrra og síðan hafa ráðherrarnir hælst um yfir snilld sinni. Frá upphafi  hefur þess verið krafist  að upplýst sé um eigendurn. Þessir ráðherrar neita að svara. Þykjast ekki vita hverjum þeir "seldu " bankana !!

Þetta hlýtur að teljast orðin sú stórfurðulegasta einkavæðing sem nokkru sinni hefur verið staðið fyrir. Nú hljótum við til viðbótar við annað að krefjast þess að sjá verklagsreglurnar við þessa einkavæðingu.

21.4.2010 : Nú er öldin önnur

Það er athyglisvert hve vinstri menn skeyta skapi sínu á forsetanum þessa dagana. Úr röðum þingmanna Vinstri grænna mátti heyra afsagnarkröfu á hendur Ólafi Ragnari Grímssyni forseta. Formaður flokksins og fjármálaráðherra, sem er jarðfræðingur að mennt, flutti lítt dulbúna árás á forsetann í þinginu í gær. Þetta gerðist eftir að þjóðhöfðininn fór inn á fræðasvið ráðherrans og hóf að tala um jarðfræði.

Þessi gagnrýni á sér mjög einfalda skýringu. Ólafur Ragnar Grímsson synjaði Icesavelögunum staðfestingar og það verður ekki fyrirgefið svo glatt.

En þá rifjast upp að þegar það var gagnrýnt að Ólafur Ragnar væri að gjörbreyta eðli embættis síns til dæmis með utanríkispólitískum yfirlýsingum. Því var þá afar  illa tekið  í ranni vinstri manna. Þeir risu upp á afturlappirnar og vörðu gjörðir forsetans.

Ekki mátti heyra á það minnst að nokkrar breytingar væru gerðar á stjórnarskránni sem lutu að stöðu forsetaembættisins, sem þó er þörf á.  Í þeirri vörn var öllu til tjaldað og þessi þvergirðingsháttur torveldaði mjög alla vinnu við endurskoðun stjórnarskrárinnar.

En nú er öldin önnur. Icesavesamningurinn er VG liðum sem heilög kýr í tilteknum trúarbrögðum. Við því fyrirbrigði má ekki stugga öðruvísi en að hafa verra af. Það fær Ólafur Ragnar Grímsson að reyna þessi dægrin.

20.4.2010 : Þeir hefðu froðufellt

Veltu einu fyrir okkur. Hvað hefði gerst ef einhverjir aðrir stjórnmálaflokkar en VG og Samfylking stæðu fyrir því að afhenda hópi fólks, sem enginn veit hverjir eru, öll yfirráð í tveimur af þremur stærstu bönkum landsins.

Það er auðvelt að geta sér til um svarið. Við hefðum séð froðufellandi stjórnmálamenn úr þessum flokkum í ræðustólum Alþingis vegna slíkrar ósvífni.

Og ósvífni er það. Ríkisstjórnin hefur fyrir löngu afhent óskilgreindum hópi kröfuhafa öll völd í Íslandsbanka og Arion banka. Af þessu stærir stjórnin sig og færir gamalkunnug einkavæðingarrök fyrir ákvörðun sinni. Þetta er að mati fjármála og forsætisráðherrans ein stærsta rósin í hnappagati ríkisstjórnarinnar og mjög haldið á lofti við erlend greiningarfyrirtæki og vinina hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum.

En svo neita þau að upplýsa um eignarhaldið. Svara spurningum um það út úr kú. Það er ótrúlegt en satt. Eða á maður að trúa því að enginn ráðherra í ríkisstjórninni hafi hugmynd um hver á bankana, sem þeir afhentu. Var bönkunum bara hent eitthvað út í buskann.

Sé það svo að ráðherrarnir viti ekki um eignarhaldið, þá er augljóst að þeir hafa orðið berir að vanrækslu. Það er kunnuglegt hugtak þessa dagana.

Viti þeir það en neita að upplýsa, eru þeir ekki bara lengur berir að valdhroka og leyndarhyggju( það er jú hvort sem er daglegt brauð núorðið) heldur fer að verða tilefni til að skoða lögin um upplýsingaskyldu stjórnvalda í lagasafninu.

18.4.2010 : Vandræðagangur á heimavígstöðvunum

Afgreiðsla Alþjóðagjaldeyrissjóðsins á endurskoðun samkomulagsins við okkur, rifjar fyrst og fremst upp eitt. Það að endurskoðunin hefur tafist von úr viti. Þar er auðvitað við sjóðinn að sakast að hluta til. Sjóðurinn breytti sér í eins konar handrukkara fyrir Icesaveþjóðirnar. En hitt er ekki síður alvarlegt að allt hefur málið dregist vegna vandræðagangs hér á heimavígstöðvunum. Seinagangurinn sem einkennir allar aðgerðir ríkisstjórnarinnar birtist líka í seinkunum á endurskoðun AGS samningsins.

Pólitíska óvissan sem lagðist yfir þjóðfélagið í ársbyrjun 2009 bætti gráu ofan á það svarta ástand sem var þá í efnahagsmálunum. Reynsla annarra þjóða sýndi að sú blanda er baneitruð; pólitísk óvissa og efnahagsleg vandræði.

Það hefur rækilega sannast hér. Þegar Samfylkingin gugnaði gagnvart verkefnum sínum, var mynduð ný vinstri stjórn. Síðan hefur meira og minna ríkt stjórnarkreppa. Ríkisstjórnin ræður ekki við ætlunarverk sitt. Stjórnarkreppan birtist hvenær sem taka þarf á málum. Í Icesavemálinu, ESB aðildinni, ríkisfjármálum, atvinnumálum, málefnum heimilanna........ Og þannig má endalaust áfram telja.

Þetta í bland við óforsvaranlega afstöðu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, AGS, skýrir að við erum langt á eftir upphaflegri áætlun. Batamerkin sem menn töldu fyrirsjáanleg um mitt ár, eru enn alltof fjarri.

16.4.2010 : Tók enginn eftir þessu?

Þegar skýrsla Rannsókanrnefndarinnar er lesin virðist blasa við að þegar fjárfestahóparnir keyptu bankana hafi þeir ekki haft það að augnamiði að reka banka. Þeir voru bara að "kaupa" sér aðgang að skotsilfri til eigin athafna, eins og hér var vakin athygli á fyrr. Þetta er þeim mun hörmulegra vegna þess að í bönkunum var mjög margt gott fólk, sem vildi vinna og vann af samviskusemi að starfi sínu; að reka banka. Það er ekki við það fólk að sakast.

Bankarnir breyttust úr venjulegum fjármálastofnunum í dælustöð fyrir eigendurna. Fjármunum var pumpað út til eigendanna og skyldra aðila í viðskiptalífinu.

Á bakvið milljarða lánin virðast hafa verið hæpnar veðtryggingar og sem urðu svo enn verri við hrunið og glötuðust í mörgum tilfellum. Eins og ég fjallaði um í ræðu minni sl. þriðjudag á Alþingi er meginniðurstaða skýrslu Rannsóknarnefndarinnar að í stærð bankanna og þessum vafasömu gjörningum hafi fall bankanna verið falið.

Spurningin sem vaknar er auðvitað þessi. Hvernig stóð á því að þeir sem áttu að fylgjast með þessu hringdu ekki viðvörunarbjöllum, sem hægt væri að bregðast við? Gat þetta hafa farið framhjá Fjármálaefltirlitinu? Fámenni eða fjársvelti getur ekki skýrt að þetta hafi ekki vakið athygli þeirra sem höfðu aðgang að bókum bankanna. Vakti það ekki endurskoðendur til umhugsunar að sömu grúppurnar voru kannski með lán sem svaraði öllum eiginfjárgrunni einstakra banka, eins og var í tilviki Baugs og litla bróður hans, honum Fons, í Glitni?

13.4.2010 : Prívatsparibaukar fyrir eigendurna

Ég var talsmaður Sjálfstæðisflokksins í umræðum um umrædda skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis um orsakir bankahrunsins nú fyrr í dag. Ræðuna má heyra hér. Í ræðunni minni vék ég meðal annars að þeirri ótrúlegu staðreynd að jafnskjótt og tilteknir fjárfestahópar eignuðust banka, hófust makalaus útlán úr þessum sömu bönkum til eigendanna. Í þeim kafla ræðunnar segir meðal annars:

"Það er hrollvekjandi að lesa hvernig tilteknir eigendur bankanna hafa beitt eigendavaldi sínu af ótrúlegri skammfeilni til þess að ryksuga til sín fjármuni úr bönkunum og það án þess að gerð væri krafa um eðlileg veð. Almennum viðskiptavinum var gert að leggja fram ítrustu veðtryggingar, en það var ekki látið gilda um þá sem mestu umsvifin höfðu, rétt eins og við sjáum nú í hinum gríðarlegu útlánatöpum bankanna.

Stærstu eigendurnir virðast hafa litið á bankana sem prívatsparibauka sem eðlilegt væri að nota til þess að fjármagna kaup og yfirtökur á fyrirtækjum og eignum út um allar þorpagrundir. Það eru engar eðlilegar viðskiptalegar skýringar á því að þegar einstakir fjárfestar komu höndum yfir bankana, ruku upp útlánin úr sömu bönkum til fyrirtækja þeirra.

Það er til dæmis ein af hinum ótrúlegu frásögnum úr skýrslunni að einn og sami aðilinn, fyrirtæki Baugs, skuli hafa verið með lán hjá viðskiptabönkunum stóru sem svarar 53% af eiginfjárgrunni þeirra. Og þegar sérstaklega er skoðaður bankinn sem fyrirtækjasamsteypan réði voru þessar tölur um tveir þriðju af eiginfjárgrunninum og nær níutíu prósent þegar við er bætt lánum til nánasta viðskiptafélagans."

11.4.2010 : Svipaðar spurningar og svörin eins

Á sama tíma og við búum okkur undir að sjá hvað hin svo kallaða rannsóknarnefnd hefur fram að færa í skýrslu sinni og sem skilað verður á morgun, fer fram sambærileg umræða víðar. Í Bandaríkjunum er athyglisvert að spurt er nákvæmlega sömu spurninganna og hér um efnahagshrunið þar í landi. Sama á við víðar. Í Bretlandi hefur farið fram mikil umræða um þetta sama og alveg á sömu nótum. Og þannig er það miklu víðar.

Hvers vegna sá þetta enginn fyrir? Af hverju gripu bankar og eftirlitsstofnanir ekki til varna til þess að afstýra því versta? Þetta eru spurningarnar sem menn spyrju; rétt eins og hér.

Í Bandaríkjunum fara menn aðrar leiðir en hér. Við ákváðum, í breiðri pólitískri samstöðu, að fela þremur sérfróðum einstaklingum að kafa ofan í álitamálin og þeir nutu margháttaðrar aðstoðar. Niðurstaðan mun birtast á morgun á þúsundum blaðsíðna.

Í Bandaríkjunum fara nú fram opnar yfirheyrslur á vegum þingnefndar um hið sama. Þar kom fyrstur fyrir nefndina Alan Greenspan fyrrv.seðlabankastjóri. Síðar komu fulltrúar bandaríska bankarisans Citibank. Ég sá hrafl úr þessum yfirheyrslum og fannst athyglisvert að heyra sameiginlegt mat begga aðila, sem var einhvern veginn svona:

Þessa miklu atburði var engan veginn hægt að sjá fyrir. Það voru eftirlitstofnanir, matsfyrirtæki, stóð eftirlitsaðila innan bankanna, fjölmiðlar, háskólaakademían og áfram mátti telja á meðal þeirra sem gleggst máttu vita, sem ekki brugðust við. Einsfaldlega af því þeir gerður sér ekki grein fyrir í hvað stefndi. Fæstir uggðu að sér.

Fáeinir vöruðu að sönnu við, en fæstir geta þó sagt með sanni að þetta hrun hafi blasað við þeim eins og opin bók. Spurningarnar eru svipaðar og svörin nánast eins; alls staðar.

23.3.2010 : Iðnaðarráðherrann hramsaði til sín peningana

Skötuselslögin sem Alþingi samþykkti illu heilli í gær hafa á sér margar skrautlegar hliðar. Ein snýr að því hvernig verja eigi fjármunum þeim sem fást fyrir sölu á aflaheimildunum í skötusel

Upphafleg ætlun sjávarútvegs og landbúnaðarráðherra var að verja þeim peningum að meirihluta til byggðamála sérstaklega.  Voru höfð um þetta mörg og fögur orð og þýðinguna fyrir byggðirnar. Það gerðist hins vegar að meirihluti sjávarútvegs og landbúnaðarnefndar þingsins breytti þessu og vildi ráðstafa þessu í gegn um sjóð sem heyrir undir iðnaðaráðherrann og hefur ekkert með byggðamál að gera. Um það skrifaði ég á sínum tíma og lesa má um hér.

Ekkert var sagt til að útskýra þessa stefnubreytingu. Því knúði ég á um að ráðherra málaflokksins, Jón Bjarnason útskýrði sinnaskiptin. Hann svaraði því svona: „Síðan geri ég ráð fyrir að sá ráðherra sem fer með byggðamál ( hafi) komið sjónarmiðum sínum varðandi þetta á framfæri við nefndina, a.m.k. var þessu breytt?“

Sem sagt. Sjávarútvegs og landbúnaðaráðherra upplýsir að það hafi verið iðnaðarráðherrann – ráðherra annars málaflokks, - sem hramsaði þessa fjármuni til sín, á bak við ráðherrann sem málið flutti og var ábyrgðarmaður þess. Þetta er skrautlegt, svo ekki sé nú meira sagt.

Ég flutti breytingartillögu ásamt félögum mínum um að hverfa frá þessu og færa málið í fyrrnefnt horf, ráðstafa peningunum til byggðamála. Átakanlegt var að sjá þingmenn VG hafna þessari byggðaáherslu og kyssa enn einu sinni á vönd Samfylkingarinnar.

Auðmýkt og undirgefni VG í samskiptum við samstarfsflokkinn í ríkisstjórninni eru greinilega fá takmörk sett.

19.3.2010 : Fólkið frá Marz

Menn velta fyrir sér skýringum á hraklegri stöðu ríkisstjórnarflokkanna í nýrri skoðanakönnun sem Fréttablaðið birti í dag. Sú skýring sem blasir við er auðvitað að ríkisstjórnin og stuðningsmenn hennar eru líkt og stödd í allt öðru sólkerfi í málflutningi sínum.

Forsætisráðherrann lýsir því yfir að nú sé búið að gera allt sem gera þurfi fyrir heimilin í landinu, með nýju frumvarpi félagsmálaráðherra. Sem vel að merkja, fáir vita hvað hefur nákvæmlega í för með sér. Þetta er ekki ýkja mikil vísbending um að ráðherrann átti sig á stöðu fjölskyldnanna í landinu.  Sú var tíðin að ráðherrann var í bærilegu jarðsambandi  við fólkið í landinu. Það er bersýnilega ekki lengur.

Svo koma þeir hver á fætur öðrum ráðherrarnir og láta eins og allt sé í himnalagi í atvinnumálunum á sama tíma og störfum fækkar, atvinnuleysi eykst, fyrirtækin hanga á horriminni  og stjórnvöld þvælast fyrir allri uppbyggingu.

Ríkisstjórn sem eru svona algjörlega úti á þekju og ráðherrar og þingmenn hennar sem tala eins og þeir séu staddir á reikistjórninni Marz en ekki á Móður Jörð, eru ekki í miklu sambandi við þjóðina. Ætli það hafi ekki eitthvað að segja um álit þjóðarinnar á ríkisstjórninni og flokkum hennar?

18.3.2010 : Ný tegund af Fjórflokki

Hugtakið Fjórflokkur er vel þekkt í stjórnmálaumræðunni. Það er í rauninni samheiti yfir þá fjóru stjórnmálaflokka sem eru stærstir hér á landi. Núna eru það Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur og svo vinstri flokkarnir Samfylking og Vinstri grænir, sem leystu af hólmi aðra vinstri flokka sem skipað var í þá virðulegu sveit fjórflokkinn.Er þar auðvitað átt við þá sálugu stjórnmálaflokka, Alþýðuflokk og Alþýðubandalag.

En nú hefur hinn gamli Fjórflokur, með stórum staf, fengið óvænta samkeppni. Það hefur orðið til nýr Fjórflokkur.- Fjórflokkurinn á vinstri væng stjórnmálanna

Það hefur ekki farið framhjá neinum að ríkisstjórnarflokkarnir eru ekki lengur tveir. Þeir eru amk. fjórir. Það er hin formlega Vinstri hreyfing grænt framboð og svo auðvitað Órólega deildin, sem vel fer á að skrifuð sé með stórum staf og greini. Síðan er það Samfylkingin.Á síðustu dögum hefur þar  birst innanborðs, önnur Óróleg deild,(með stórum staf)  sem setur skilyrði um stuðning við stjórnina; skilyrði sem eru fyrirsjáanlega óaðgengileg fyrir VG. Þessi nýja deild í Samfylkingunni setur á svið leikrit þar sem félagsmenn spyrja hverjir aðra út úr í þingsölum Alþingis og senda VG dulbúnar pillur.

Það er því í raun svo, eins og alþjóð fylgist með, að við völd í landinu er ekki lengur tveggja flokka ríkisstjórn, heldur fjórflokka ríkisstjórn, með ótöldum sellum af gamla toganum innanborðs.

16.3.2010 : Vill Sjálfstæðisflokkurinn standa vörð um skattsvikin?

Varla trúir Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra vitleysunni úr sjálfum sér. Hún kom fram með þá ósvífnu fullyrðingu á blaðamannafundi í morgun að Sjálfstæðisflokkurinn hefði verið áhugalaus um að uppræta skattsvikin í landinu. Sem sagt. Það er skoðun forsætisráðherrans að til sé stjórnmálaflokkur sem vilji sjá í gegn um fingur sér gagnvart skattsvikurum. Sé eins konar skjól fyrir skattsvikara í landinu.

Er nú hægt að rata niður á mikið lægra plan. Eða eins og unga fólkið slettir stundum; how low can you go?

Forsætisráðherra ætti að líta sjálfri sér nær. Ríkisstjórnin undir forsæti hennar hefur linnulaust breytt skattkerfinu og gert það flóknara. Og það er byrjunarlexía í skattamálum að eftir því sem skattkerfin verða flóknari því líklegri verði skattundanskotin.

Það er þó ekki vegna sérstakrar löngunar til þess að opna glufur í skattkerfið að ríkisstjórnarflokkarnir fóru í að flækja það. Aðrar hvatir og pólitísk skammsýni réðu þeirri feigðarför.

Og svo er rétt að rifja það upp að það var árviss viðburður við fjárlagagerð að Jóhanna Sigurðardóttir flutti billegar tillögur um bætt skattaskil með auknu skattaeftirliti. Aldrei neitt rökstutt, aldrei neitt útfært. Allt saman aumt yfirklór til þess að mæta ( í þykjustunni auðvitað) milljarðaútgjaldahugmyndum þingmannsins við fjárlagagerðina.

16.3.2010 : Með kápuna á báðum öxlum

„Svarið er afdráttarlaust játandi. Það er stefna þessarar ríkisstjórnar að sækja um aðild að Evrópusambandinu og leggja síðan niðurstöðuna í dóm þjóðarinnar.“ Þannig svaraði Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra spurningu minni á Alþingi í gær, er ég innti hann eftir því hvort ríkisstjórnin væri samstíga þegar kæmi að aðildarumsókninni um ESB.

Svarið er þá eins skýrt og það getur verið. Ríkisstjórnin gengur í takti, er einhuga, þegar rætt er um ESB aðildina.

Gott er að fá þetta skýrt fram. Skilja hefur mátt einstaka stjórnarliða og jafnvel ráðherra svo að um þetta mál væri ágreiningur í ríkisstjórninni. Nú vitum við að svo er ekki.

Jón Bjarnason sjávarútvegs og landbúnaðarráðherra getur nú hætt að bera kápu sína á báðum öxlum í ESB málum. Hann derrir sig í fjölmiðlum gegn ESB aðildinni. Í ríkisstjórninni fylgir hann taktföstu göngulagi því sem notað er í marsinum til Brussel.

Utanríkisráðherrann kvartar ekki undan göngulagi stallbróður síns í ríkisstjórninni. Þar fer ekkert á milli mála. Þeir eru þar algjörlega samstíga þegar kemur að því að vinna að ESB umsókninni. Rétt eins og aðrir ábyrgðarmenn ríkisstjórnarinnar í VG og Samfylkingu

15.3.2010 : Óp úr sýndarveruleikanum

Það er ástæða til þess að hafa áhyggjur af þeirri sjálfsblekkingu sem virðist einkenna málaflutning ráðherranna um þessar mundir. Steingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra dregur upp glansmynd af ástandinu í landinu og urrar reiðilega um að hann sé orðinn þreyttur á sífri almennings, aðila vinnumarkaðarins og stjórnmálamanna um að ríkisstjórnin sé ekkert að gera.

Iðnaðarráðherrann Katrín Júlíusdóttir svarar fyrir atvinnustefnu stjórnvalda á Alþingi og talar um að störfin séu að verða til í hrönnum í landinu. Og þetta segir ráðherrann kortéri áður en birtar eru nýjar tölur um atvinnuleysi, sem nú slær enn fyrri met.

Ráðherrar sem tala svona eru auðvitað ekki stödd í sama veruleika og hinn hluti þjóðarinnar. Tölurnar um atvinnuleysið, vitnisburður atvinnulífsins, neyðarkall ASÍ, reiði almennings vegna aðgerðarleysisins. Allt talar það sínu máli. Óp ráðherranna úr sýndarveruleikanum breyta engu um þær staðreyndir.

12.3.2010 : Breytingar

Nokkrar breytingar verða gerðar á færslum á þessari síðu. Markmiðið er  að skerpa skilin á milli bloggsins og pistlanna, sem birtast hér á síðunni með aðskildum hætti. Eins og sjá má á síðunni hafa verið skrifaðir fremur fáir pistlar, en bloggið verið þeim mun virkara. Bloggið hefur á hinn bóginn oft verið all langt og því fremur verið í ætt við pistlasmíð en stutt  bloggskrif.

Á þessu verður nú breyting. Framvegis verða bloggpistlarnir stuttir og vonandi snarpir, en pistlasmíðin verður efld og þar mun afurðin birtast oftar en nú upp á síðkastið.

Önnur efnistök verða með svipuðu sniði.  Vonandi tekst mér  að blása meira lífi í dálkinn Önnur sjónarmið, sem hefur verið vinsælt lestrarefni og ég hef fengið jákvæð viðbrögð við. Þar er ætlunin að fram komi fjölþætt sjónarmið fólks úr öllum áttum, með margvíslega sýn á sem flesta þætti.

Að  fenginni vondri reynslu hætti ég fyrir margt löngu við athugasemdadálka sem voru til staðar á síðunni. Stafaði ákvörðun mín af því að ýmsir óvandaðir skríbentar notuðu þennan vettvang minn til skítlegra árása á nafngreint fólk, sem var allsendis saklaust af skrifum á þessari síðu. Það breytir engu um það að mér þætti vænt um að heyra málefnaleg viðbrögð við skrifum mínum á þessa heimasíðu og er það aðgengilegt með tölvupóstfangi síðunnar, ekg@ekg.is

11.3.2010 : Reynið ekki að firra ríkisstjórnina ábyrgð

Sinnuleysi stjórnvalda í málefnum atvinnulífs og heimila verður ekki skrifuð á nokkurn annan reikning en ríkisstjórnarinnar. Við Sjálfstæðismenn höfum lagt fram ítarlegar tillögur, barist fyrir þeim á Alþingi og reynt að vekja athygli á þeim hvar sem því hefur verið við komið. Við höfum líka haldið uppi málefnalegri gagnrýni á ríkisstjórnarinnar, rétt eins og ábyrgri stjórnarandstöðu ber að gera.

En það er meirihlutaríkisstjórn í landinu. Þetta er ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna. Það eru stjórnvöldin sem ferðinni ráða. Þetta þurfa þau að hafa í huga Sigurður Bessason formaður Eflingar stéttarfélags og Margrét Kristmannsdóttir formaður Samtaka verslunar og þjónustu. Misskilin meðaumkun þeirra gagnvart ríkisstjórnarflokkunum má ekki verða til þess að villa þeim sýn á lýðræðislegar leikreglur, eins og borið hefur á í málflutningi síðustu daga. Það er alveg ástæðulaust að firra ríkisstjórnina ábyrgð á verkum sínum eða verkleysi.

Ábyrgð ríkisstjórnarinnar allrar

Það er ekki stjórnarandstaðan sem hefur lagt stein í götu fjárfestingar í orkufrekum iðnaði. Ríkisstjórnin hefur gert það gegn háværum mótmælum okkar í minnihluta Alþingis. Bankarnir starfa í skjóli ríkisvaldsins: þess sama ríkisvalds sem lýtur nú valdstjórn Vinstri grænna og Samfylkingar. Ofurskattlagningin sem er að draga úr allri neyslu og umsvifum í samfélaginu var ákveðin gegn hörðum mótmælum okkar Sjálfstæðismanna. Við lögðum til allt aðrar leiðir. Þær leiðir hefðu forðað okkur frá skattastefnu vinstri flokkanna og skapað svigrúm til nauðsynlegrar opinberrar fjárfestingar sem hefðu örvað atvinnulífið og þar með neysluna. Við höfum líka hvatt til þess að auðvelda fjárfestingu einstaklinga  á nýjum sviðum, svo sem heilbrigðisþjónustu. Þar hefur ríkisstjórnin verið þversum. Það verður ekki bara skrifað á reikning heilbrigðisráðherrans. Þar ber ríkisstjórnin öll sína ábyrgð.

En niðurstaðan varð sú, sem gerist í lýðræðisríkjum. Hinn pólitíski meirihluti réði. Og þeir sem kusu ríkisstjórnarflokkana geta þá bara nagað sig í sín eigin handarbök.

Áfellisdómur yfir aumingjaskapnum

Frá upphafi þessa ríkisstjórnarsamstarfs höfum við Sjálfstæðismenn ætíð hvatt til samstöðu og lagt okkar af mörkum til þess. En sú samstaða má aldrei verða kostnað almannahagsmuna, eins og gerst hefði til dæmis, ef við hefðum lotið í gras með ríkisstjórnarflokkunum í Icesavesamningnum. Tafirnar í því máli eru algjörlega á kostnað þeirra. Lítilþægni þeirra  gagnvart grjóthörðum samningamönnum Breta og Hollendinga hefur auðvitað kallað á hörð viðbrögð okkar í stjórnarandstöðunni.

Og nýleg þjóðaratkvæðagreiðsla er áfellisdómur yfir aumingjaskap íslenskra stjórnvalda í að gæta þjóðarhags. Því verður að minnsta kosti ekki trúað að svo ágætt fólk, sem hér er að ofan vísað til, hafi talið það til tjóns að bregðast til varnar þegar löglega kjörin stjórnvöld voru í þann mund að fórna þjóðarhagsmunum á altari stórháskalegs Icesavesamnings.

9.3.2010 : Samstaða, já sjálfsagt mál - en um hvað?

Niðurstaðan í þjóðaratkvæðagreiðslunni um Icesave- samninginn er krafa um eindrægni. Þjóðin hafnar þeim úrtölum sem ríkisstjórnin hefur alltaf verið með á vörunum þegar kemur að því að verja þjóðarhagsmuni. Enda er svo komið að einungis brotabrot þjóðarinnar treystir því afdráttarlaust að ríkisstjórnin gæti þjóðarhagsmuna.

Málaleitan um nýja samninga verða þess vegna að hafa einn efnislegan útgangspunkt. Að tryggja íslenska hagsmuni.  Hér er annars vegar  vísað til þess að lækka þarf  samningsskuldbindinguna  svo um munar frá samningnum sem  þingmenn Samfylkingar og Vinstri grænna samþykktu nú fyrir áramótin.  Á hinn bóginn þarf með lagalegum tryggingum að færa   þá áhættu af herðum okkar, sem óþurftarsamningur Samfylkingar og VG fól í sér og sem þjóðin hefur hafnað.

Það er einfaldlega rangt sem ríkisstjórnarliðar héldu fram í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar að í höfn hafi verið svo óskaplega góð niðurstaða í samningum við Hollendinga og Breta. Satt var það. Bretar og Hollendingar ákváðu að falla frá ákvæði sem hefði fært þeim  um 100 milljarða í vaxtaálag, sem tryggði þeim stórgróða á  samningunum við okkur. Fleira var það nú ekki, eins og Bjarni Benediktsson formaður Sjálfstæðisflokksins benti á í  kröftugri ræðu á Alþingi í gær.   

Ríkisstjórnin og þingmenn hennar verða að skilja að þjóðaratkvæðagreiðslan setti málið í alveg nýja stöðu. Það þýðir ekkert að láta eins og ekkert hafi gerst. Þjóðin talaði, hún hafnaði undalátssemi  Samfylkingar og VG við Breta og Hollendinga. Hún krefst niðurstöðu sem tryggir þjóðarhagsmuni okkar. En vandinn er bara sá að fyrir liggur nú að þjóðin treystir ekki ríkisstjórninni til þess að gæta þessara hagsmuna.

7.3.2010 : Þjóðin vann - stjórnin tapaði

Sigurvegari þjóðaratkvæðagreiðslunnar á laugardaginn var íslenska þjóðin. Kosningaþátttakan var ágæt og úrslitin afgerandi. En það var ríkisstjórnin sem tapaði. Rétt rúmlega tvö þúsund manns ljáðu Icesavesamningi ríkisstjórnarinnar atkvæði sitt. Er þetta eins konar innsigli á því hvernig þetta mál hefur þróast í höndum ríkisstjórnarinnar. Forystumenn hennar treystu sér ekki einu sinni til að styðja sitt eigið sköpunarverk.

Það er rétt. Málið hefur verið í miklu þófi. Þar er aðalsökudólgurinn ríkisstjórnin. Hún sýndi ótrúlega þrákelkni og þvergirðingshátt . Ríkisstjórnin þverneitaði að taka þátt í því að ná almennilegri samningsniðurstöðu fyrir land og þjóð líkt eins og við stjórnarandstæðingar kröfðumst mánuðum saman og beittum öllu okkar afli til að ná fram.

Ráðherrarnir sögðu líka að þjóðatkvæðagreiðslan myndi veikja samningsstöðu okkar í Icesavemálinu. Hið gagnstæða gerðist, eins og ráðherrarnir viðurkenna nú einnig. Þar með átu þeir ofan í sig hræðsluáróðurinn frá því í janúar og er lítið nýnæmi af slíku í lífi ríkisstjórnarinnar. Engin ríkisstjórn hefur étið jafn mikið ofan í sig eins og sú sem nú situr.

En áfram skröltir hún þó. Enginn efast um vilja forystumanna hennar til að sitja áfram. Það er  helsta erindi stjórnarinnar; að sitja og verma ráðherrabekkina.

Dag hvern þurfa ráðherrar að svara fyrir það hvort líf ríkisstjórnarinnar sé að fjara út. Þessarar spurningar spyrja fréttamenn og þjóðin spyr þess sama. Og það mega ráðherrarnir vita, að það er ekki spurt að ástæðulausu. Hvert mannsbarn sér feigðarmerkin yfir höfði stjórnarinnar. Það er helst að það fari framhjá ráðherrunum 12.

2.3.2010 : Hvernig endar sá útreiðartúr?

Haraldur Benediktsson formaður Bændasamtakanna flutti mjög góða og kröftuga ræðu við upphaf Búnaðarþings, þann 28. febrúar sl.. Hann greindi meðal annars frá afar athyglisverðri skoðanakönnun sem leiðir í ljós að einungis um fjórðungur landsmanna treystir ríkisstjórninni til þess að gæta hagsmuna okkar í samningum við ESB. Um þetta fjallaði ég á bloggi í gær, sem hér má lesa.

Þetta er eitt mesta kjaftshögg sem nokkur ríkisstjórn getur fengið. Ríkisstjórn sem fær þann dóm þjóðarinnar að henni sé ekki treystandi fyrir þjóðarhagsmunum í samskiptum við aðrar þjóðir, á ekki lengur trúnað þjóðarinnar. Og þegar hann er farinn er lífsneistinn slokknaður.

Í ræðu sinni greip formaður Bændasamtakanna til myndlíkingar, sem vakti mikla athygli fundarmenna. Þar sagði:

"Sáttmáli stjórnarflokkanna um aðildarumsókn líkist því helst að ákveðið hafi verið að tvímenna í útreiðartúr til ESB-girðingarinnar. Annar snýr aftur og hinn fram í hnakknum og síðan hotta þeir á klárinn í sitt hvora áttina. Meðan aðildarsinninn horfir yfir taglið sér hann fyrirheitnu girðinguna fjarlægjast en streðar þó enn. Hinn þorir ekki að taka almennilega í tauminn og stöðva. Ekki get ég hugsað þá hugsun til enda, eins og sagt er nú á tímum, hvernig útreiðartúrinn endar. "

28.2.2010 : Þeim er ekki treystandi fyrir þjóðarhag

Ríkisstjórnin er trausti rúin í hugum almennings þegar kemur að spurningunni um hvort henni sé treystandi til að gæta hagsmuna okkar í samningum við ESB. Skoðanakönnun sem Capacent vann og Haraldur Benediktsson formaður Bændasamtakanna gerði grein fyrir í mjög kröftugri ræðu við setningu Búnaðarþings leiðir þetta í ljós.

Einungis 26,7 prósent landsmanna treysta ríkisstjórninni til þess að gæta hagsmuna okkar í samningum við ESB. Sem þýðir að nær 75% landsmanna svara því ekki ekki játandi hvort stjórninni sé treystandi til að gæta þjóðarhags.

Þetta er algjört kjaftshögg fyrir ríkisstjórnina. Þetta er kjaftshögg greitt bæði Samfylkingu og Vinstri grænum. Báðir þessi flokkar bera sameiginlega ábyrgð og hvorugur getur vikið sér undan henni. VG sem kýs að bera kápuna á báðum öxlum í ESB málinu er ekki frekar en Samfylking talin gæta þjóðarhags.

Ríkisstjórn sem að mati þjóðarinnar gætir ekki þjóðarhags, er eins trausti rúin og nokkur ríkisstjórn getur verið. Menn geta haft ýmsar skoðanir á einstökum stefnumálum ríkisstjórna. En þegar allur almenningur telur ekki að ríkisstjórn landsins gæti hagsmuna þjóðarinnar í flóknum og afdrifaríkum samningaviðræðum, er staðan orðin heldur betur alvarlegri.

Í samningum um ESB er sjálft fjöregg þjóðarinnar undir. Það er tekist á um grundvallarhagsmuni. Mat manna á afleiðingum ESB aðildar er að sönnu misjafnt. En það er ekki það sem þetta mál snýst um. Niðurstaða könnunarinnar leiðir bara einfaldlega það í ljós almenningur treystir ekki ráðherrunum, - hvaða nafni sem þeir nefnast, úr hvorum stjórnarflokknum sem þeir koma, -  einfaldlega ekki til að trygga hagsmuni okkar. Svo skelfilegt er það.

Alvara ESB málsins er líka stöðugt að verða augljósari. Framkvæmdastjórn ESB hefur sett fram sjónarmið sín. Samningsgrundvöllurinn sem þeir leggja fram, sýnir að hagsmunir sjávarútvegs og landbúnaðar verða bornir fyrir borð í aðild að Evrópusambandinu. Samt sem áður vaða menn af stað til þessara viðræðna.

Það er rétt sem Haraldur Benediktsson formaður Bændasamtakanna segir. Aðildarumsóknin að ESB er best heppnaða brella seinni ára. Og brellumeistararnir er ráðherrarnir og þingmenn stjórnvarflokkanna. Gildir þar engu hvort þeir heita Steingrímur J. Sigfússon, Jóhanna Sigurðardóttir, Össur Skarphéðinsson, eða Jón Bjarnason. Öll eru þau þátttakendur í þessum klækjabrögðum sem þjóðin fyrirlítur svo mjög.

26.2.2010 : Frestun á kostnað almennings

Þeir fara nú brátt að telja 400 dagarnir sem eru liðnir frá ríkisstjórnarmynduninni. Enn er allt í hers höndum í atvinnulífinu, málefnum heimilanna, ríkisfjármálum og efnahagslífinu almennt. Helsta mál ríkisstjórnarinnar í skuldavanda heimilanna var svo afgreitt í gær á Alþingi. Frestun á nauðungaruppboðum í þriðja sinn.

Þetta er sem sagt SKJALDBORGIN. Frestun á vandanum. því miður er ekki einu sinni hægt að taka sér í munn máltækið um að frestur sé á illu bestur. Því er einmitt þveröfugt farið. Á meðan á frestun stendur þá safnast upp dráttarvextir. Þeir verða smám saman fólki algjörlega ofviða. Þegar fresttímabilinu lýkur eftir þrjá mánuði, þá er vandinn einfaldlega orðinn miklu verri og óviðráðanlegri en áður.

Það sjá allir neyðina nema ríkisstjórnin. Hún er með bundið fyrir bæði augun, heldur fyrir eyrun og lokar sig inni í fílabeinsturni sínum, til þess að komast hjá því að skynja ástandið. Úr þeim mikla turni fílabeins heyrast svo ópin sem hljóma svona:

„Þið eruð apakettir, þið eruð spilafífl og ekkert af því sem nú er að gerast er okkur að kenna. En mikið óskaplega eigum við erfitt, því við erum að leggja svo hart að okkur“.

Ríkisstjórnin vorkennir sem sagt sjálfri sér og er svo sem vorkunn vegna eigin eymdar. En þegar kemur að því fólki sem í raun ætti að líta til þá er úrræðið bara eitt. Frestun á fullum dráttarvöxtum, sem enginn græðir á nema bankar og fjármálastofnanir. Og svo er ósvífnin kórónuð með því að heimila innheimtuaðilum stór hækkun þóknunar sinnar.

Innheimtumennirnir fá kauphækkanir, bankarnir og fjármálastofnanirnar  græða á dráttarvöxtunum, en almenningur og atvinnulífið situr uppi með skaðann. Á meðan kaupir ríkisstjórnin sér stöðugt fleiri fresti og lætur almenning blæða.

24.2.2010 : Hljóðlát breyting á utanríkisstefnu okkar

Án þess að nokkur tæki eftir, að heitið getur, er að verða hljóðlát stefnubreyting á tilteknum þáttum utanríkisstefnu okkar vegna aðildarumsóknarinnar að ESB . Ábyrgðarmenn þessarar stefnubreytingar eru þingflokkar Vinstri grænna og Samfylkingar, sem læstu saman höndum við stjórnarmyndun til þess að tryggja aðildarumsókn okkar að ESB.

Ég vakti athygli á þessu í umræðum á Alþingi í gær. En hvað er átt við?

Tvennt má nefna.

Færeyingar hafa lengi haft áhuga á að skoða mögulega aðild að EFTA og gerast þannig aðilar að Evrópska efnahagssvæðinu, EES. Þar væru þeir í góðum félagsskap vina sinna eins og okkar. Við erum í raun á sjálfstæðu efnahagssvæði með Færeyingum, á grundvelli svokallaðs Hoyvíkur sáttmála. Hann er ekki bara viðskiptasamningur heldur sáttmáli um efnahagssvæði Íslands og Færeyja. Fyrir Færeyinga gæti því verið rökrétt að skoða aðild að EFTA, sé það þeirra ákvörðun.

En ekki lengur. Nú er komin upp ný staða. Vinstri grænir og Samfylking fengu sínu framgengt. Það standa yfir samningaviðræður við ESB, undir miklum gleðilátum úr íslensku ríkisstjórninni, en óvíða annars staðar. Forsendur fyrir áhuga Færeyinga á mögulegu nánara samstarfi hafa breyst fyrir vikið. Það gefur augaleið. Takist VG og Samfylkingu ætlunarverkið að teyma okkur inn í ESB, þá förum við út úr EFTA. Svo einfalt er það.

Í annan stað liggur fyrir að hinar mikilvægu viðræður við Kínverja um tvíhliða viðskiptasamning eru komnar á ís. Ástæðan er líka aðildarumsóknin að ESB. Kínverjar vildu feta sig inn á slóð tvíhliða viðskiptasamnings við okkur; nánast í tilraunaskyni. Við erum lítið opið þjóðfélag, með náin tengsl við Evrópu. Slíkur samningur við okkur væri því ágæt byrjun að mati Kínverja.

En ekki lengur. Rétt eins og hjá vinum vorum og frændum er komin upp ný staða. Vinstri grænir og Samfylking hafa séð fyrir því með aðildarumsókninni að ESB. Það er þeirra forgangsmál.

Þannig hefur ríkisstjórnin í raun gert hljóðláta breytingu á tilteknum þáttum utanríkisstefnunnar.  Allt í þágu draumsins um ESB aðild sem Vinstri grænir bera ekki síður ábyrgð á en Samfylkingin.

23.2.2010 : Nýja Ísland - hvenær kemur þú?

Ráðherrar slá úr og í þegar kemur að því að hafa skoðun á einstökum ákvörðunum nýju bankanna. Forsætisráðherra segir á Viðskiptaþingi að ekki eigi að tíðkast bein afskipti stjórnmálamanna af fjármálakerfinu. Umdeildar ákvarðanir bankanna afgreiða viðskiptaráðherra og fjármálaráðherra þannig að það sé ekki á forræði þeirra að skipta sér af málum.

En er málið alveg svona einfalt?

Alls ekki. Stjórnmálamenn hljóta og eiga að hafa skoðanir á því hvernig við stillum upp þjóðfélaginu, án þess að það feli í sér að þeir séu með nefið oní öllum koppum kyrnum samfélagsins.

Tökum dæmi.

Stjórnmálamenn hljóta að hafa skoðun á því hvort hér þróist að nýju fyrirkomulag krosseignatengsla stórra fjármálafursta, sem aukinheldur verða til í kjölfar stórkostlegra skuldafskrifta þeirra í bönkum og fjármálastofnunum.

Stjórnmálamenn eiga að hafa skoðun á því hvort hér þróist samfélag, þar sem stærsta smásölukeðjan ráði líka lögum og lofum á fjölmiðlamarkaðnum. Fréttin um að hið markaðsráðandi fyrirtæki Hagar sem starfar í skjóli banka sem ríkið kom á laggirnar,  beini öllum auglýsingaviðskiptum sínum til fjölmiðlasamsteypu  í „eigu“  þeirra sömu  er óhugnanleg. Alveg sérstaklega vegna þess að þessir sömu eigendur eru að fá stórfelldar skuldalækkanir, jafnt vegna smásölurekstrar síns og vegna fjölmiðlasamsteypunnar; og það á kostnað banka sem ríkið tók yfir.

Hugsunin er greinilega sú að brjóta undir sig fjölmiðlana í landinu. Hér eru ekki lengur á ferðinni einvörðungu viðskiptalegar spurningar. Hér eiga ekki síður við pólitískar spurningar. Ráðherrar  ríkisstjórnarinnar komast einfaldlega ekki lengur hjá því að segja skoðun sína á málinu.

Verða hin nýju krosseignatengsl í boði Samfylkingar og Vinstri grænna? Hugnast  forystumönnum þessara flokka sú tilraun til einokunar sem þarna glittir svo rækilega í og mun valda einsleitni á fjölmiðlamarkaði í ofanálag við markaðsráðandi stöðu á smásölumarkaði, þar sem þeir sömu verða í aðalhlutverkum?

Er þetta virkilega hið Nýja Ísland sem menn hafa verið að tala um?

19.2.2010 : Spurningar um viðskiptasiðferði og lýðræði

Það þarf í sjálfu sér ekki frekari vitnanna við. Hinir gjaldþrota Hagar sem öllu ráða á smásölumarkaði okkar misbeita markaðsráðandi valdi sínu til þess að brjóta undir sig fjölmiðlamarkaðinn á landinu. Upplýsingarnar úr athugunum Capacents sýna það svart á hvítu. 96 % auglýsinganna sem risinn á smásölumarkaðnum birtir, eru í fjölmiðlum sem svo kallaðir eigendur Haga eiga. 4% auglýsinganna eru í Morgunblaðinu. Þetta getur eiginlega ekki verið skýrara.

Og tökum eftir þessu. Þetta er á árinu 2009. Þegar Hagar voru í þeiri stöðu að skulda langt umfram eignir. Fyrirtækið var í rauninni komið í fangið á lánadrottnum sínum. Einkum ríkisbankanum Arion, áður Kaupþingi. Í skjóli þess ástands hagaði fyrirtækið viðskiptum sínum þannig á auglýsingasviðinu, að tekjurnar runnu allar til þeirra sömu aðila og skráðir hafa verið sem eigendur Haga; eigenda fjölmiðlaveldisins 365. Til mannanna sem kenndir hafa verið við hinn fallna Baug.

Þetta er auðvitað allt alveg makalaust. Fyrirtæki sem lifir upp á náð og miskunn ríkisbanka beinir viðskiptum sínum nær eingöngu í þá áttina sem færir meintum eigendum tekjur. Auðvitað er þetta liður í því að drepa keppninautinn. Og nota til þess verks, fyrirtæki sem ríkisbanki hefur undir handarjaðri sínum !

Þetta er í rauninni ótrúlegt.

Fjölmiðlalögunum, sem Alþingi setti á sínum tíma, en Vinstri grænir, Samfylkingin og forseti Íslands sameinuðust um að brjóta á bak aftur með dyggum stuðningi Baugs og fjölmiðla þess, var ætlað að koma í veg fyrir svona markaðsmisnotkun. Fyrir löngu hafa menn séð hversu mikilvægt það hefði verið að þessi lög hefðu gilt. Það getur ekki verið hollt lýðræðislegri umræðu að þeir sömu sem ráða megninu af smásölumarkaðnum séu ríkjandi á fjölmiðlamarkaðnum.

Ákvörðunin um að blúnduleggja endurnýjað eignarhald eigenda langstærstu fjölmiðlasamsteypu landsins á markaðsráðandi smásöluaðila landsins, er grafalvarlegt. Svo ekki sé nú talað um að bjóða þeim sömu aðilum að eignast þessar stóru samsteypur, eftir að samfélagið hefur þurft að taka á sig stórkostlegar byrðar af viðskiptunum sem þeir hafa staðið fyrir.

Dæmið er þá svona. Bankar, ríki og lánadrottnar verða fyrir gríðarlegu tjóni á viðskiptum við umrædda kaupsýslumenn. Að því búnu er tekin ákvörðun um að selja þeim með einum eða öðrum hætti fjölmiðla og smásöluveldi. Eftir að búið er að hundahreinsa fyrirtækin af skuldum og gera þau aftur rekstrarhæf. Á sama tíma eru þessi fyrirtæki notuð til þess að brjóta sér leið til einokunar á fjölmiðlamarkaðnum.

Hér eru ekki einasta viðskiptaleg spursmál á ferðinni, heldur spurningar sem lúta að lýðræðinu sjálfu og fjölþættri umræðu í landinu.

15.2.2010 : Stjórnin grandar störfunum

Svo mikla trú hafði ríkisstjórnin á hæfileikum sínum í árdaga stjórnarsamstarfsins að ráðherrarnir þóttust geta spáð fyrir um fjölgun starfa með algjörri nákvæmni. Þann 6. mars í fyrra var boðað til blaðamannafundar til þess að greina frá miklum áformum um fjölgun starfa. Þeir fundir áttu eftir að verða fleiri og sá síðasti var haldinn fyrir fáeinum dögum.

Þessir montfundir ganga allir út á að segja að í nánd sé mikil viðreisn atvinnulífsins. Jafn oft hafa þeir verið sem loftkennd fyrirheit sem eiga eitt sameiginlegt. Að hafa engin gengið eftir.

Fyrir tæpu ári voru ráðherrarnir nákvæmir. Spáðu því að störfum myndi fjölga um 4.023 vegna aðgerða sinna. Ekki um 4.022 störf og heldur ekki 4.024 störf. Nei. Hin nákvæma tala var 4.023 störf. Skaði að vísu að ekki var reynt að vera dálítið nákvæmari og mæla starfafjöldann með aukastöfum og öllu klabbinu!

En nú er tæpt ár liðið og hægt að slá máli á árangurinn. Það má segja, svo allrar sanngirni sé gætt, að hinum nákvæmu ráðherrum hafi skjöplast aðeins. Það munar fyrst og fremst einu orði. Í stað þess að störfunum hafi FJÖLGAÐ þá FÆKKAÐI þeim !  Atvinnuleysi hefur aukist. Ríkisstjórnin hefur reynst stórtæk og miðar vel í því að granda störfum. Það verður ekki með nokkurri sanngirni af henni skafið.

Þessi árangur náðist meðal annars  með því að hóta fyrningu aflaheimilda, sem dregur úr atvinnusköpun í sjávarútvegi og fælir þessa undirstöðuatvinnugrein frá því að fjárfesta. Það munar um minna en þegar okkar öflugasti atvinnuvegur er settur í þannig stöðu.

Síðan strita ráðherrar við að bregða fæti fyrir orkuuppbyggingu. Væri það ekki fyrir þennan eintrjánungshátt væru hér á fullri ferð ýmis konar fjárfestingar sem við eigum nú ekki kost á.

Síðan eru það auðvitað skattarnir og álögurnar sem eru að íþyngja atvinnulífinu og koma í veg fyrir fjárfestingar sem og  þau fótakefli önnur sem ríkisstjórnin notar og tefja atvinnulega uppbyggingu.

Þetta er að valda því mikla frosti og stöðnun sem blasir við alltof víða. Menn hafa lært það að búast ekki við miklu af núverandi stjórnvöldum. En það er illt að búa við stjórnvöld sem tefja endurreisnina í stað þess að stuðla að henni.

14.2.2010 : Samfylkingar-heilkennið

Til þess að skilja pólitískan þankagang Samfylkingarinnar þarf maður bara að kunna skil á einu: Stöðu flokksins í skoðanakönnunum. Enginn stjórnmálaflokkur er neitt í námunda við Samfylkinguna þegar kemur að þessu. Flokkurinn stjórnast af útkomu skoðanakannana. Góðar kannanir fyrir flokkinn fylla hann oflátungsbrag. Slæmar kannanir; og talsmenn flokksins fara á óútreiknanleg gönuskeið í allar áttir.

Samfylkingunni vegnar afar illa þessi dægrin. Það eina sem upp gengur hjá flokknum eru svipuslögin sem ganga frá flokknum yfir þvera hrygglengju Vinstri grænna. Annað er allt hið daprasta hjá Samfylkingunni. Og þá sérstaklega það sem ristir næst hjartarótum flokksins; fréttirnar úr skðanakönnunum.

Staða Samfylkingar í skoðanakönnunum er svona: Flokkurinn er orðinn jafnfætis eða stendur tröppunni lægri en hinn vinstri flokkurinn, samstarfsaðillinn í hinni hreinræktuðu vinstri stjórn; Vinstri hreyfingin grænt framboð. Flokkurinn sem Samfylkingin útmálaði og sá fyrir sér sem vinstrið úti í buskanum. Litli öfga flokkurinn, að hætti þeirra vinstri smáflokka sem á Norðurlöndunum finnast og brúklegur gæti orðið sem aum stoð fyrir vinstri stjórnir framtíðarinnar

En nú er raunveruleikinn orðinn annar. Á meðan Samfylkingin skreppur saman, verða Vinstri grænir æ bústnari. Þetta er farið að nísta bæði merginn og beinin í skoðanakannanaflokknum, Samfylkingunni.

Þess vegna er t.d Árni Páll Árnason félagsmálaráðherra svona jafnvægislaus og sleggjudómakenndur í Fréttablaðinu á laugardaginn. Þess vegna veður hann áfram í tómri endaleysu. Lýgur upp históríum um heilu atvinnugreinarnar og ímyndar sér að hann sé búinn að leysa vanda heimilanna, þó allir aðrir viti að það er vitleysa.

Hann er haldinn Samfylkingar-heilkenninu. Jafnvægisleysinu sem steypist yfir flokkinn þegar skoðanakannanir ganga þeim í mót. Í þessu ljósi á að lesa drottningarviðtalið við ráðherrann. Hann lætur ekki svona alltaf. Bara stundum. Og þetta er ekki alveg honum að kenna. Munum að hann er Samfylkingarmaður og þeir láta svona þegar skoðanakannanir mæla þá litla og laskaða. Sýnum honum því umburðarlyndi og verum nærgætin.

12.2.2010 : Aldrei brugðist vondum málstað

Þórólfur Matthíasson prófessor kvartar undan því að vera sagður ganga erinda erlendra þjóða. Þarna er prófessorinn að vísa til þess að Eva Joly ráðgjafi sérstaks saksóknara í bankahruninu  skrifaði harðorða grein í Morgunblaðið og Aftenposten í Noregi til þess að svara dæmalaust vitlausri grein eftir prófessorinn í  síðarnefnda blaðinu.

Í sjálfu sér þarf ekki að útskýra þessi mál í íslenskum fjölmiðlum. Við þekkjum Þórólf og skrifin hans og vitum auðvitað að þau dæma sig sjálf. Hann hefur verið tíður álitsgjafi á Speglinum  Ríkisútvarpsins og jafnan skipað sér í sveit þeirra sem varið hafa öll gönuhlaup og samningsmistök ríkisstjórnarinnar í Icesavemálinu. Það er því skiljanlegt að honum sárni ummæli Evu Joly. Því eins og máltækið segir: Sannleikanum verður hver sárreiðastur.

En hvað sagði Eva Joly sem særði hinn hörundssára prófessor svo? Það var meðal annars þetta:

„Prófessor Þórólfur Matthíasson hefur um langt skeið stutt kröfur Breta og Hollendinga. Í grein hans, sem birtist í Aftenposten 2. febrúar, er ýmsu sleppt og rangt farið með staðreyndir.“

Og síðar sagði hún ennfremur:

„Þórólfur gefur til kynna með lítt fræðilegum hætti að þeim, sem telja að Icesave-samningarnir séu dæmi um hráa valdníðslu og endurspegli fallið fjármálakerfi, megi líkja við Bernie Madoff, sem var dæmdur í 150 ára fangelsi. Óljóst er í greininni hvernig hann kemst að þeirri niðurstöðu.“

Þetta er allt saman rétt hjá Evu Joly.  Íslenska þjóðin er á góðri leið með að hafna  Icesave óberminu. Meira að segja ríkisstjórnin sér sitt óvænna og vill nú leggja af stað til nýrra viðræðna um málið.

 Við þær aðstæður er ekki að undra að maður sem hefur stutt allar útgáfur af Icesaveklúðri  ríkisstjórnarinnar viti ekki sitt rjúkandi ráð; ekki frekar en Indriði H Þorláksson sem einnig hefur verið manna ólatastur við að verja vondan málstað. Líkt er á komið með þeim kumpánum og skrif beggja verða að skoðast í því ljósi. Þeir eiga það sameiginlegt að hafa aldrei brugðist vondum málstað í Icesavemálinu.

11.2.2010 : Dálaglegt kompaní

Óhamingjunni verður flest að vopni þessa dagana. Núna þegar mest ríður á að standa saman, þá er kastað reykbombum úr fjármálaráðuneytinu. Sprengjukastarinn er sjálfur aðstoðarmaður fjármálaráðherrans og einn helsti handlangari hans við gerð Icesavesamningins , Indriði H. Þorláksson. Grein hans í Fréttablaðinu er augljós tilraun til þess að afvegaleiða umræðuna um hinn hraklega samning um Icesave, sem þjóðin býr sig nú undir að hafna í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Þetta er enn ein tilraunin til þess að þvo hendur núverandi ríkisstjórnar af Icesavesamningnum. Fyrir löngu er búið að sýna fram á þá staðreynd að einungis ein ríkisstjórn hefur gert Icesavesamninga. Það er ríkisstjórn Jóhönnu  Sigurðardóttur, ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna. Og ríkisstjórnin sú hefur ekki gert einn samning heldur tvo vegna þess að Alþingi gerði hana afturreka með þann fyrri.

Hinn síðari var útvötnun á samþykkt Alþingis frá því í fyrrasumar, rétt eins og Jón Daníelsson háskólakennari við London School of Economics bendir á í góðri grein í hinu þekkta viðskiptadagblaði Financial Times í gær. Sá samningur var afleitur, var barinn í gegn með litlum þingmeirihluta með atkvæðum þingmanna Samfylkingar ( allir sammála þar) og þingmönnum úr VG auk Þráins Bertelssonar. Þetta eru þingmennirnir sem eru ábyrgðarmenn þess Icesavesamnings  sem svo mikil andstaða er við hér á landi.

Athyglisvert er síðan að grein Indriða er beint gegn sjónarmiðum aðstoðarmanns Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur fyrrv. utanríkisráðherra. Segir það sína sögu um þá hörku sem pólitískur aðstoðarmaður formanns VG beitir í því að réttlæta hinn hraklega samning sem ríkisstjórnarflokkarnir knúðu fram.

Með grein sinni slæst  Indriði H Þorláksson  í hópinn með Þórólfi Matthíassyni prófessor sem  skrifaði dæmalausa grein í Aftenposten  þann 2. febrúar, sem bersýnilega var til þess fallin að sverta málstað Íslands og veikja hann.. Þetta er orðið dálaglegt kompaní. Makalaust er það að talsmenn Icesavesamningsins skuli helst láta sér detta í hug að setja málflutning sinn fram með þeim hætti að það veiki stöðu Íslands

10.2.2010 : Ósanngjörnum niðurskurði mótmælt

Boðað hefur verið til tveggja mótmælafunda vegna niðurskurðar á Heilbrigðisstofnununum á Sauðárkróki og á Blönduósi nú á föstudaginn kemur. Fyrir fundunum standa  annars vegar Hollvinasamtök Heilbrigðisstofnunarinnar á Sauðárkróki og hins vegar fólk sem staðið hefur fyrir undirskriftasöfnun  til þess að mótmæla  miklum niðurskurði Heilbrigðisstofnunarinnar á Blönduósi.

En um hvað snýst málið? Og eru þetta réttmæt mótmæli?

Jú, þannig er mál með vexti að ríkisstjórnin ákvað við fjárlagagerð að marka málaflokkum sínum tiltekna fjárlagaramma. Gert var ráð fyrir að skera niður minna á velferðar og heilbrigðissviði, en öllu meira í öðrum málaflokkum. Í sjálfu sér ekki gagnrýniverð nálgun og svipar til þess sem oft hefur verið gert í aðhaldsaðgerðum ríkisins.

En svo fylgdi sögunni að ekki ætti að skera niður flatt, sem einnig er skynsamlegt. En sú ákvörðun leggur mikla ábyrgð á herðar fagráðuneytum. Niðurskurður sem ekki er flatur verður að vera rökstuddur og á það hefur einmitt skort.

Niðurskurðurinn sem bitnar svo harkalega á heilbrigðisstofnunum á Blönduósi og í Skagafirði er hlutfallslega miklu meiri en almenna reglan gerir ráð fyrir í heilbrigðismálunum. Niðurskurður í málaflokkum heilbrigðisráðuneytisins  er að jafnaði  5%, en amk. 10 prósent hjá þessum stofnunum.

Hvaða skilaboð eru það? Þau eru einföld. Það er mat heilbrigðisráðuneytisins að á þessum stofnunum sé verið að halda úti þjónustu sem ekki sé ástæða til.  Að fjárframlög til þessara stofnana séu hlutfallslega of mikil. Þess vegna sé ástæða til að lækka þau. Flóknara er það ekki.

Þessu mati heilbrigðisráðuneytisins erum við að mótmæla sem ætlum að mæta til þessara funda. Við erum ósátt við þetta álit ráðuneytisins og ráðherrans.

Það gera sér allir grein fyrir að draga þurfi saman seglin. En menn kalla eftir sanngirni og réttlæti. Það hafa ekki verið sett fram nein sannfærandi rök úr heilbrigðisráðuneytinu um að standa þannig að málum að þessar tvær stofnanir taki á sig svona mikinn niðurskurð. Allt tal um að ekki eigi að skera niður flatt er í þessu tilviki skálkaskjól til þess að skera niður með óeðlilegum hætti á þessum mikilvægum heilbrigðisstofnunum, sem þar að auki eru gríðarlega mikilvægar stoðir í byggðunum, ekki síst í atvinnulegu tilliti.

Það er þessu sem við mótmælum og það er þessu sem við getum ekki unað. Alls ekki.

9.2.2010 : Kunnuglegt stef?

Frétt í Morgunblaðinu í gær mánudag staðfesti að hviksögurnar sem gengu um að tilteknir stjórnarliðar færu þess á leit við Framsóknarflokkinn að hann gengi til liðs við ríkisstjórnina voru á rökum reistar. Það staðfesti formaður flokksins í samtali við blaðið.

Þar með er það komið upp á yfirborðið að ekki er einasta að innviðir ríkisstjórnarinnar séu orðnir feysknir eftir margvísleg innbyrðis átök stjórnarflokkanna. Heldur eru líka  óheilindi í samstarfinu orðin lýðum ljós.

Lengi hefur öllum verið ljóst að niðurlæging Vinstri grænna í stjórnarsamstarfinu er farin að reyna mikið á þolrif flokksmanna. Frægt bréf nokkurra forystumanna flokksins til formannsins, skrif öflugra manna og ályktanir flokksfélaga og jafnvel helstu stofnana hafa sýnt það sem einstakir flokksmenn hafa haft lengi á orði. Mikil þreyta og pirringur er í röðum VG liða vegna ofríkis hins stjórnarflokksins.

Nefnum bara eitt dæmi. Dettur einhverjum í hug að það gangi þrautalaust fyrir VG að kyngja í einum munnbita sínu helsta kosningaloforði, ESB málinu? Flokkurinn kvaðst vera einarðasti andstæðingur ESB aðildar, en ber nú jafna ábyrgð á því máli og helsti aðdáandi ESB, Samfylkingin. Þertta nístir merg og bein margra flokksmanna.

Með skipulögðum og reglubundnum hætti minnir Samfylkingin á sig og hristir samstarfsflokkinn til, svo sem eins og til að minna á hver ræður á stjórnarheimilinu. Dæmin um "Rýtingsstungurnar þrjár" sanna það. Sárabætur VG eru að fá leyfi til að standa á bremsunni gagnvart öllum orkufrekum stórframkvæmdum; hvort sem það eru álver, gagnaver eða annar iðnaður. Það hentar Samfylkingunni líka ágætlega að láta VG sitja uppi með þann Svarta-Pétur að vera kallaðir ástæða þess að illa gengur í uppbyggingu atvinnulífsins.

Verkaskiptingin er þá svona. VG fær þann heiður að vera sá aðilinn sem lappirnar dregur í atvinnuuppbyggingu. En Samfylkingin framkvæmir hugsjónir sínar í stærstu málum á borð við ESB.

Hitt er svo hins vegar kunnuglegt að í samstarfi með Samfylkingu sé farið að ræða við aðra flokka á bak við samstarfsaðilann. Eru þar  kannski vanir menn á ferð? Ætli persónur og leikendur séu hinir sömu og haustið 2008?

5.2.2010 : Byggðaáherslum hent út í hafsauga

Eftir að meirihluti sjávarútvegs og landbúnaðarnefndar Alþingis hafði velt fyrir sér hinu umdeilda sjávarútvegsfrumvarpi sem Alþingi hefur til meðhöndlunar varð niðurstaðan sú að bara þyrfti einu að breyta. Meirihlutinn komst að þeirri niðurstöðu að skynsamlegt væri að leggja ekki fjármuni þá sem fengjust út  úr uppboðum á aflaheimildum í skötusel til byggðamála, eins og sjávarútvegs og landbúnaðarráðherra  hafði lagt til. Þess í stað yrðu þeir lagðir til annarra verkefna, en byggðaverkefna.

Þetta er alveg sjónarmið í sjálfu sér. Það er ekki hægt að kvarta undan því að stefna þessara þingmanna sé ekki skýr. Hún er alveg afdráttarlaus. Þeir vilja ekki fallast á tillögu Jóns Bjarnasonar. Þeir hafa velt henni fyrir sér og hafnað henni. Að þeirra mati er fjármunum þessum betur varið til annarra þátta en byggðamála.

Þá vitum við það. Samhengisins vegna er lesendum bent á að glöggva sig á hverjir hafa haft forystu um þessa stefnumótun með því að smella hér í tölvunni á þessi orð.

Eftir þetta þurfum við ekki frekari vitna við. Forgangsröðunin er skýr, stefnan afdráttarlaus og eindreginn. Þetta er með öðrum orðum einbeittur vilji tilgreindra þingmanna,  sem aðrir þingmenn VG og Samfylkingar búa sig nú undir að samþykkja.

Hitt er svo ekki síður athyglisvert, að þetta er það eina í þessu frumvarpi sem þingmennirnir telja að þurfi breytinga við. Allt annað sem menn hafa bent á, frumvarpinu til vansa, er að mati meirihluta nefndarinnar  ekki þess eðlis að undir það beri að taka.

Ekki heldur kröfu allra sjómannasamtaka landsins og ASÍ um að málið sé afturkallað.  Það er ekkert gert með þau viðhorf. Þau eru ósanngjörn, eins og einn nefndarmaðurinn orðaði það í orðaskiptum við mig í þinginu sl. fimmtudag.  Og um þetta  er fullkominn einhugur í liði VG og Samfylkingar,  ekki síður en um að henda  byggðaáherslum frumvarpsins út í hafsauga, svo gripið sé til viðeigandi myndlíkingar í umfjöllun um sjávarútvegsfrumvarp.

3.2.2010 : Alþingi samþykkir að efla Náttúrustofurnar

Það var ánægjulegt að það tókst að skapa þverpólitíska samstöðu á Alþingi í gær um aukin verkefni fyrir Náttúrustofurnar sem starfa einkanlega á landsbyggðinni. Hér er ég að vísa til þess að Alþingi samþykkti með öllum greiddum atkvæðum að breyta texta Náttúruverndaráætlunar með eftirfarandi hætti:

„Náttúrustofur komi að undirbúningi og framkvæmd náttúruverndaráætlana í samræmi við margháttað hlutverk þeirra samkvæmt lögum.“ – Þetta var breytingartillaga sem ég flutti við tillöguna og greint var frá meðal annars hér.

Þarna má segja að í fyrsta sinn sé gert ráð fyrir formlegri aðkomu Náttúrustofanna í landinu að gerð Náttúruverndaráætlunarinnar og framkvæmd hennar . Þetta er ótrúlegt en satt. Hingað til hafði ekki verið gert ráð fyrir því í ályktunartextanum sjálfum að Náttúrustofurnar hefðu nokkurt hlutverk, hvorki við gerð ní við framkvæmd Náttúruverndaráætlunarinnar. Í þeirri ályktunartillögu sem lögð var fyrir Alþingi var hvergi í einum stafkrók minnst á nokkra aðkomu þessara mikilvægu vísinda og rannsóknarstofnana á landsbyggðinni, þrátt fyrir að verkefni Náttúruverndaráætlana féllu algjörlega að margvíslegum verkefnum sem Náttúrustofunum er ætlað.

Þessi mál hef ég all nokkrum sinnum tekið upp, en farið að mestu erindisleysu. Þar til nú. Það er ástæða til þess að þakka þann góða skilning sem  skapaðist.

Um þessi mál fjallaði ég  frekar í grein sem ég birti í Morgunblaðinu, þann 15. desember síðast liðinn og má lesa hér, en einnig í héraðsfréttablöðum.

29.1.2010 : VG fær á lúðurinn frá Jóhönnu

VG fékk á lúðurinn frá Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra í dag. Í dagskrárliðnum Óundirbúnar fyrirspurnir lagði stalla hennar, Þórunn Sveinbjörnsdóttir þingmaður prýðilega undirbúna fyrirspurn fyrir forsætisráðherra um sameiningu svo kallaðra atvinnuvegaráðuneyta, Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytis og iðnaðarráðuneytis. Þessi sameining hefur verið boðuð í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar, Vinstri hreyfingunni Grænu framboði til mikils ama og leiðinda.

Spurningin var eitthvað á þessa leið. Ætlið þið nú ekki örugglega að standa við fyrirheitin úr stjórnarsáttmálanum.

Þetta er bæði lipur og lævís spurning, þótt sakleysisleg kunni hún að hljóma svona fyrsta kastið.

Eins og við munum  þá ályktaði VG á gegn þessari sameiningu á  flokksráðsfundi sínum  á Akureyri 16. janúar sl. Í flokksráðinu eiga sæti helstu forystumenn flokksins og harðasti kjarni hans. 130 manns sátu fundinn á Akureyri. Þar var ályktað svona:

„Flokksráðsfundur Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs, haldinn á Akureyri 15.-16. janúar 2010, skorar á stjórn og þingflokk VG að áform um endurskipulagningu stjórnarráðsins verði enduskoðuð í ljósi breyttra aðstæðna og yfirfarin áður en frekari skref verða tekin.

Á næstu árum munu grunnatvinnuvegir þjóðarinnar svo sem landbúnaður og sjávarútvegur skipta verulegu máli við endurmótun íslensks atvinnulífs, eftir sviðna jörð frjálshyggjunnar og græðgisvæðingu undanfarinna ára.

Varhugavert er að draga úr vægi ofangreindra atvinnugreina innan stjórnsýslunnar á sama tíma og þjóðin þarf öðru fremur að treysta á þessa málaflokka í þeim hremmingum sem nú ganga yfir.“

Þetta er  sem sagt kurteisisleg krafa um að hætta við allt sameiningarklabbið. Rétt eins og Jón Bjarnason sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra  vill. Harðasti kjarni VG og ráðherrann sem í hlut á vilja með öðrum orðum ekki þessa sameiningu.

En þá setur Samfylkingin upp sjónarspil. Það líður ekki nema hálfur mánuður. Á fyrsta þingdegi eftir að VG hafði ályktað,  er forsætisráðherranum búinn vettvangur á Alþingi til þess að senda skýr skilaboð til VG og þau eru svona: Við hlustum ekki á ykkur. Ekki frekar en þegar þið segið forystufólki ykkar að berjast gegn ESB aðild sem flokkurinn stóð þó að á Alþingi.

Og forsætisráðherrann skóf ekkert utan af því þegar hún sendi félögunum í VG tóninn. Hún minnti á ákvæðið í stjórnarsáttmálanum og bætti svo við, svona rétt aðeins til að snúa hnífnum í sárinu: „Og það sem er í stjórnarsáttmálanum hefur auðvitað ríkisstjórnin skyldur til þess að framkvæma. Báðir flokkarnir“

Þetta heitir að fá á lúðurinn, svo um munar. En sönnum til. VG lætur þetta yfir sig ganga. Lítilþægni þeirra er takmarkalítil þegar til stykkisins kemur. Þeir láta sér nægja að derra sig svolítið norður á Akureyri, en þagna svo. Það veit forsætisráðherrann og það veit Samfylkingin.

28.1.2010 : Markaðurinn er litblindur - segir Ögmundur

Ögmundur Jónasson alþingismaður hefur sýnt það í gegn um tíðina að hann er vel verseraður í kenningum um markaðsbúskap, kapítalsimann. Oftast nær hefur hann nýtt sér þekkingu sína til þess að gagnrýna markaðsbúskapinn og sjaldnast dregið af sér.

En ekki núna. Hann skrifaði ákaflega athyglisverða grein í Fréttablaðið á dögunum og varpaði lofsamlegu ljósi á kapítalsimann. Beitti þar kunnuglegum rökum, sem lesa má til dæmis um í fræðum frjálshyggjumanna.

Frjálshyggjumenn vitna gjarnan til þess að markaðurinn sé litblindur og það er einmitt heiti þekktrar bókar sem varpar ljósi á þessa kenningu. Hún gengur út á að sá sem stundi viðskipti á markaði verði að snúa sér þangað sem ágóðavonin er mest. Þess vegna hafi til dæmis markaðurinn og viðskiptin átt sinn þátt í að fella kúgunarstjórn hvítra í Suður Afríku.

Í markaðsviðskiptum komist menn nefnilega ekki upp með annarlegar hvatir og fordóma. Menn tapi fjármunum á slíku og verði því undir í samkeppninni. Markaðurinn haldi mönnum við efnið og afstýri því í raun að þeir láti annað en hagnaðarvonina ráða sinni för.

Þetta er einmitt ábending Ögmundar Jónassonar í greininni fyrrnefndu er hann segir:

„Kapítalisminn er ágengari en margir halda; túristinn frá München ætlar til Íslands í sumar hvað sem tautar og raular; Ikea ætlar að selja Jóni og Gunnu á Íslandi stól og borð -fiskkaupmaðurinn í Grimsby ætlar að koma íslenskum fisk á veitingahúsaborð í London. Hann ætlar ekki að einangra Ísland.“

Þetta er einmitt kjarni málsins. Í hollensku og bresku konungsríkjunum hrína ráðherrarnir við hátt út af Icesave . En þeir ráða ekki einir förinni. Markaðurinn tekur af þeim völdin. Af því að hann er litblindur, eins og Ögmundur lýsir svo listavel. Menn hæta ekki viðskiptum við Ísland, þó hótanir berist úr stjórnaráðum Breta og Hollendinga. Og heldur ekki þó undir röksemdir þeirra sé tekið af ólíklegasta fólki hér á landi.  Markaðurinn fer sínu fram eins og þeir hafa bent á Ögmundur og frjálshyggjumennirnir.

26.1.2010 : Alls staðar þvælast þeir fyrir

Merkilegt er hve ríkisstjórninni er lagið að láta til sín taka þar sem síst skyldi, skapa vandamál þar sem þau eru ekki fyrir og auka vandann þar sem hann er til staðar.

Það er þannig alveg ljóst að verðlag myndi hafa lækkað mun hraðar ef ríkisstjórnin legði ekki illt eitt til inn í þá þróun. Nýjar fréttir af þróun verðlagsins eru á margan hátt uppörvandi, en skuggahliðar þeirrar þróunar eiga allar rætur að rekja til verka ríkisstjórnarinnar.

Sú verðlækkun sem varð á milli mánaða skýrist af tvennu. Árvissum vetrarútsölum sem stuðla að lægra verðlagi. Þetta er hefðbundið og kallar ekki á sérstakar skýringar. Hin ástæðan er endalaus lækkun verðlags á húsnæði, sem endurspeglar eignarýrnun hjá almenningi. Allir sem til þekkja, vita að þar á ríkisstjórnin mikinn hlut að máli, með þeirri helfrystingarstefnu sem hún hefur fylgt og sem nú stappar nærri alkuli á ýmsum mörkuðum okkar hér innanlands.

Athygli vekur að verðlag hefur hækkað á ýmsum sviðum. Matur hefur hækkað í verði, drykkjarvörur verða æ dýrari, áfengi og tóbak, eldsneyti á bíla og vinnuvélar og síðan húshitunarkosstnaður og heimilisrafmagn, sem og orkan til atvinnulífsins. Allt þetta er orðið dýrara en á síðasta ári.

Ástæðan er ein. Ríkið hækkaði skatta sem birtast nú þessum verðhækkunum. Almenningur - sá hinn sami og sér eignir sínar rýrna - borgar brúsann af ákvörðunum ríkisstjórnarinnar og stuðningsmanna hennar.

Þannig þvælist ríkisstjórnin fyrir, hækkar beinlínsins verðlagið, rýrir þannig lífskjör með beinum hætti og stuðlar síðan að hækkandi lánum og fjármagnskostnaði með því að verðtryggðu lánin hækka.

Þetta kallast norrænt velferðarmódel og manni er sagt að þeir hafi í miklum hávegum á fundum Samfylkingar og VG.

20.1.2010 : Er þeim ekki sjálfrátt?

Eyjamenn efna til baráttufundar um sjávarútvegstengd mál á morgun. Gott hjá þeim. Það veitir ekki af því að raddir fólks úr sjávarútveginum heyrist. Nóg er af því niðurrifs og neikvæðnistali sem ómar um undirstöðuatvinnugrein okkar. Sjávarútvegsstefna stjórnvalda miðar að því að draga úr hagkvæmni í atvinnugreininni að því er sjálfur sjávarútvegs og landbúnaðarráðherrann segir okkur. Sennilega er það einsdæmi að fagráðherra boði að stefna hans sé að draga úr sveigjanleika og þar með hagkvæmni atvinnugreinar þar sem hann ber ábyrgðina.

Ég vakti athygli á þessu á Alþingi eins og hér má lesa og í grein í Fiskifréttum og það má lesa hér.

Það er ömurlegt að vita hvernig sjávarútvegsumræðan þróast. Aldrei er spurt þeirrar sjálfsögðu spurningar hvort tilteknar breytingar verði atvinnugreininni til styrktar. Hin pólitísku markmið sem nú eru iðkuð í skjóli stjórnvalda lúta aldrei að því. Samt er á því klifað að sjávarútveginum sé ætlað að standa undir stærri hluta þjóðarbúskapar okkar en fyrr. Það er eins og markmiðið sé að dæma samfélagið til verri lífskjara.

Við erum svo lánsöm að búa við öflugan og góðan og vel rekinn sjávarútveg. Þeir sem kaupa af okkur sjávarafurðir tala um það einum rómi. Menn treysta því að hér sé rekinn sjávarútvegur á grundvelli sjálfbærrar auðlindanýtingar með langtímahagsmuni í huga.

Það þýðir hins vegar ekki að sjávarútvegslöggjöfin verði ekki að taka breytingum eða hún verði ekki að þróast. En það er mjög áríðandi að þær breytingar  kalli ekki á kollsteypur og óvissu. Nógir eru nú óvissuþættirnir eðli málsins samkvæmt hjá atvinnugrein sem nýtir takmarkaða náttúruauðlind á erfiðu hafsvæði og heyr harða baráttu á harðsóttum mörkuðum úti um allan heim.

Sjávarútvegur okkar er orðlagður fyrir áreiðanleika í afhendingu á vörum. Menn gera langtímaplön um sókn í fiskinn til þess að geta tryggt kaupendum sínum afurðir allt árið. Forsenda þessa er sveigjanleiki. Ásetningur stjórnvalda er sá að brjóta niður þennan sveigjanleika, sem veikir sjávarútveginn; þá atvinnugrein sem ætlað er að standa undir vaxandi hluta lífskjara þjóðarinnar.

Það er eins og þessum mönnum sé ekki sjálfrátt.

17.1.2010 : VG með skýra stefnu um votlendisfugla

Stóru tíðindin frá flokksstjórnarfundi Vinstri grænna á Akureyri um helgina er ekki hvað þar var sagt, heldur hvað þar var EKKI sagt. Ég las fundarsamþykktir VG fundarins þrim sinnum, áður en ég trúði mínum eigin augum. Þar gat ekki að líta eitt orð um Icesave og þá makalausu stöðu sem ríkisstjórnin hefur teflt því máli í. Þögnin er greinilega af tillitssemi við helsta ábyrgðarmann Icesaveklúðursins, fjármálaráðherrann, Steingrím J. Sigfússon formann VG.

Frá þessum mikla fundi er farið án þess að flokkurinn marki sér stefnu í því máli sem skekur þjóðfélagið og er mikill eldsmatur í flokknum, eins og öllum er ljóst. Flokkurinn hefur hins vegar kosið sér að vera meðvirkur og láta sem ekkert sé, þegar kemur að því máli sem mest er rætt þessi dægrin og hverfist svo mjög í kring um forystu VG.

Það er á hinn bóginn mikill léttir að vita að flokkurinn hefur skýra stefnu um búsetusvæði votlendisfugla og er einarður í því að Ísland verði aðili að „African Eurasian waterbird agreement“ (AEWA). Samkvæmt áreiðanlegum upplýsingum var almenn samstaða um þetta stefnumál flokksins.

Til þess að friða órólegu deildina var svo samþykkt tillaga sem ítrekar flokkssamþykktir um ESB. Eins og allir muna brást þingflokkur VG stefnumótun flokksins í þessu máli og hafa þingmenn hans fengið bágt fyrir víða um landið. Nú er andstaðan ítrekuð og þeirri makalausu kenningu fleytt að þingmenn og ráðherrar flokksins eigi að vinna gegn ESB aðildinni sem þeir gáfu þó grænt ljóst á með samþykkt sinni á Alþingi um mitt síðasta ár!

Þetta er eiginlega of vitlaust til að það sé hægt að taka svona  stefnumótun alvarlega.

Enda gerir það enginn. Þingflokksformaður Samfylkingarinnar telur þetta mjög eðlilegt allt saman og segir það sína sögu um hversu marklaus þessi flokkssamþykkt er.

Af fundinum var það annars helst talið til tíðinda, að VG styddi ríkisstjórnina sem flokkurinn á aðild að.  Segir það all nokkuð um stöðu ríkisstjórnarinnar að helst er það fréttnæmt talið að annar tveggja aðila að stjórnarsamstarfinu styðji það enn.  Það var greinilega talið mikilvægara að senda þau skilaboð skýr frá fundinum, en að taka afstöðu til þess mikla máls sem er á leiðinni i þjóðaratkvæðagreiðslu.

15.1.2010 : Reddast allt með Icesave-undirskrift?

Það er athyglisvert að staðan í Icesavemálinu hefur orðið ríkisstjórninni að allsherjarafsökun fyrir hvaðeina sem úrskeiðis fer. Öllum eru í fersku minni, hótanirnar og hræðsluáróðurinn sem óð uppi eftir að forsetinn synjaði Icesavelögunum staðfestingar. Daglega er reynt að halda því að okkur að flest lagist ef við undirgöngum Icesavesamning Jóhönnu og Steingríms.

Auðvitað er þetta ekki svona. Ríkisstjórnin hefur klárað það hjálparlaust að klúðra málum sínum og hefur ekkert þurft að styðja sig við vandræðin í sambandi við Icesave.

Því er haldið fram að lyktir Icesave muni lækka vexti. Það er ekki þannig.  Rifjum upp vandræðaganginn frá því á síðasta ári þegar forsætis- og fjármálaráðherra gáfu hvert fyrirheitið á fætur öðru um vaxtalækkun en ekkert gerðist. Hvað er líka oft búið að segja okkur að gengið sé um það bil að fara að styrkjast, framkvæmdir að hefjast og þar fram eftir götunum.

Einu sinni átti allt að gerast við breytingar í stjórn Seðlabankans. Það gekk ekki eftir og þá varð ESB umsóknin haldreipið. Og ekkert  breyttist heldur. Þá var okkur sagt að allt myndi  verða með öðrum róm með nýjum fjárlögum. En það var sama sagan.

Og nú á sem sagt allt að fara til betri vegar ef við samþykkjum nauðungina frá Hollandi og Bretlandi.

Þannig halda afsakanirnar  áfram og skálkaskjólin hrúgast upp.  Sannarlega þarf að höggva á Icesavehnútinn. En það verður ekki gert með því að fallast á þau ósköp sem ríkisstjórnin hefur undirritað og ber ábyrgð á.

12.1.2010 : Er sá franski fífl og lygari?

Það kemur á óvart hve stjórnarliðar mæta allri gagnrýni á Icesavsamninginn sinn af mikilli forherðingu, óöryggi og ósvífni. Það bendir ótvírætt til að þeir séu ekki alltof öruggir með sig; hvorki með stöðu sína í Icesavemálinu né heldur með málið yfirleitt. Óöryggi þeirra birtist í hvatskeytislegum svörum við gagnrýni. Og breytir þá engu hvaðan hún kemur.

Ofsafengin viðbrögð við umdeildri ákvörðun forseta Íslands eru auðvitað glöggt dæmi um þetta og nú hefur annað dæmi bæst við.

Vinstri grænn þingmaður af Evrópuþinginu, Frakkinn Alain Lipietz, tók málstað okkar Íslendinga og sagði kröfur Hollendinga og Breta byggðar á sandi. Þingmaðurinn róttæki fékk góðar undirtektir við þessi sjónarmið; nema auðvitað frá stjórnarliðum hér á landi. Þeir brugðust ekki sínum vonda málstað frekar en fyrri daginn og notuðu þekkta baráttutækni sína. Réðust á þingmanninn sjálfan og sökuðu hann um vanþekkingu og lygar. Freistuðu þess sem sagt að gera hann ótrúverðugan.

Honum var brugðið um þekkingarskort, hann var sagður skrökva til um aðkomu sinni að lagasetningu á evrópska þinginu. Hann væri sem sagt ósannindamaður, lygari.Og svo langt var gengið að því var haldið fram af talsmönnum stjórnarliðsins að sá franski hefði ekki einu sinni gert sér grein fyrir að Ísland væri aðili að EES !

Þetta er ótrúleg ósvífini og sýnir hversu langt menn seilast í ófrægingarherferðum sínum. Það hefði allt eins mátt segja að sá vinstri græni frá Frakklandi væri algjört fífl, eins og að halda því fram að hann tjáði sig um stórpólitísk mál hér á landi, sem snertir tilskipanir ESB, án þess að vita að Ísland væri aðili að EES samningnum.

En þetta sýnir auðvitað hversu langt menn seilast í vandræðum sínum og forherðingu. Þessi blanda, forherðing, ósvífni og óöryggi, er ekki gott veganesi í stjórnmálaumræðu, en eykur samt skilning á bágri stöðu varnarliðs Icesavesamningsins hér á landi.

10.1.2010 : Leikið á veikleika íslenskra stjórnvalda

Það kemur ekki á óvart að Hollendingar og Bretar taki fálega hugmyndum um að taka upp samninginn um Icesave að nýju. Hver myndi ekki gera það sem hefði fengið uppáskrifaðan svo einhliða samning frá ríkisstjórn Íslands. Bresk og hollensk stjórnvöld prísa sig sæla með samninginn og vilja því vitaskuld ekki ljá því máls að taka hann upp.

En það er við slíkar aðstæður sem á íslensk stjórnvöld reynir. Við þessar aðstæður að tefla af styrkleika en ekki alltaf eins og staðan sé fyrirfram vonlaus, eins og gert var í Icesavemálinu allt síðasta ár.

Reynsla ríkisstjórna Breta og Hollendinga er sú að forsvarsmenn Íslands beygja sig undan hótunum. Þeir hafa séð það sí og æ. Þess vegna er þeirri herstjórnarlist beitt að láta reyna á þolrifin í ríkisstjórninni. Út á það gengur taktíkin þessa dagana.

Og einmitt þetta er að koma í ljós. Og illu heilli þá virðist herbragðið virka ágætlega. Á meðan upp hrannast rökin úr öllum áttum sem styrkja samningsstöðu okkar, hafa Bretar og Hollendingar uppi hótanir af því að þeir vita að það bítur á ístöðulítil stjórnvöld hér.

Síðan geta viðsemjendur okkar alltaf rifjað upp dómsdagslýsingarnar sem ríkisstjórnin hafði uppi eftir að forsetinn synjaði lögunum staðfestingar. Í þeim sjá þeir stöðumat stjórnvalda okkar. Þeir lesa það skýrt og skilmerkilega, að hér á landi meta stjórnvöldin stöðu sína eins aumkunarverða og hægt er að hugsa sér.

Þess vegna eru menn svona pollrólegur, forhertir og hrokafullir úti í Hollandi og Bretlandi. Þeir vita þar sem er að stjórnvöld sem meta aðstöðu sína svo hraklega, sem hin íslensku,  eru ekki líkleg til nokkurra stórræða. Þess vegna var ekki merkilegra svara að vænta frá yfirvöldum í Hollandi og Bretlandi. Þau eru löngu farin að þekkja samningsaðilann á Íslandi og hvers er að vænta frá honum.

8.1.2010 : Ég um mig, frá mér, til mín......

Oft er sagt að við stjórnmálamenn séum sjálfhverfir í meira lagi og er sjálfsagt sitthvað til í því. Steingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra gerði grein fyrir atkvæði sínu við lokaafgreiðslu Icesavemálsins þann 30. desember sl. Til upplýsingar skal það nefnt að atkvæðaskýring getur að hámarki staðið í eina mínútu. Í þessari atkvæðaskýringu tókst honum að nefna sjálfan sig í ein 15 skipti, sem er svo út sé reiknað, svona á fjögurra sekúnda fresti !

Hér á eftir fer atkvæðaskýring ráðherrans í heild sinni:

Frú forseti.

Ég greiði þessu frumvarpi atkvæði og ég mæli með því að það verði samþykkt vegna þess að það er bjargföst sannfæring mín að það sé betri kostur fyrir Ísland og það firri meira tjóni en að gera það ekki. Í krafti þessarar sannfæringar minnar greiði ég atkvæði með góðri samvisku þótt ég viðurkenni um leið að því fylgir þung ábyrgð. Undan þeirri ábyrgð víkst ég ekki. Ég hef ekki eytt tæpum 27 árum ævi minnar hér til að víkjast undan ábyrgð eða flýja það (Gripið fram í: Snýst ekki um þig.) að taka erfiðar ákvarðanir þegar þær eru óumflýjanlegar. Ég hef engan mann beðið og mun engan mann biðja að taka neitt af mínum herðum í þessum efnum. Ég trúi því (Gripið fram í.) að sagan muni sýna að við séum hér að gera rétt, að endurreisn Íslands, sjálfstæðs og velmegandi í samfélagi þjóðanna, muni verða sönnunin. Ég mun reyna að leggja mitt af mörkum til að svo verði (Forseti hringir.) meðan lífsandinn höktir í nösum mér og ég má vinna Íslandi nokkurt gagn. [Háreysti í þingsal.] (Forseti hringir.)

7.1.2010 : Er Ísland úthrópað?

Nú hefur það rækilega sýnt sig hvað það er slæmt að vera með veiklundaða, ístöðulitla og kjarklausa ríkisstjórn á örlagatímum. Þegar forsetinn hafði synjað Icesavelögunum staðfestingar, hóf ríkisstjórnin beitta tangarsókn - innávið. Hræðsluáróðurinn dundi á okkur, prýðilega bergmálaður af sumum fjölmiðlanna, ekki síst Ríkisútvarpinu.

Um hitt var lítt hirt, að koma skoðunum okkar á framfæri erlendis. Ríkisstjórnin var meira upptekin af því að skapa sér vígstöðu í áróðri hér innanlands, en að verja málstað okkar erlendis, þar sem mest á reið.

Vitnað var í harkaleg ummæli hollenskra og breska stjórnmálamanna. En við hverju bjuggust menn? Var ekki vitað að hollensk og bresk stjórnvöld studdu ríkisstjórn okkar í Icesavelöggjöfinni? Enda ekki skrýtið, svo hagstæður sem samningurinn var hagsmunum þessara ríkja. Og síðan sagði Steingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra frá því í Sjónvarpinu í gær að ekkert hefði verið að marka þessar yfirlýsingar ráðherranna útlensku. Þeirra yfirlýsingar hefðu verið til pólitísks heimabrúks í löndum þeirra og annar og mildari tónn væri í þeim í prívatsamtölum.

Og þá vaknar spurningin. Hvers vegna þurfti þá að bregðast við með móðursýkisköstum á borð við þau sem gripu stjórnarliða í kjölfar ákvörðunar forsetans?

Því var skrökvað að okkur látlaust í fjölmiðlum í gær að erlendir fjölmiðlar væru upp til hópa neikvæðir í garð Íslendinga. Allt var það orðum aukið svo ekki sé meira sagt. Mestan part var umfjöllunin býsna yfirveguð og merkilegt nokk þá voru viðbrögð lesenda breskra fjölmiðla ótrúlega jákvæð í okkar garð í fjölmörgum tilvikum. Jafnvel fréttamenn sem þekktir hafa verið að andstyggilegum skrifum um Ísland, gripu frekar til varna fyrir okkur.

Í dag birtast okkur jákvæð skrif frá útlöndum og er skemmst að nefna viðskiptaritstjóra BBC sem segir ofureinfaldlega á bloggi sínu sem birtist á heimasíðu BBC: "Nú erum við allir Íslendingar". og í leiðaraskrifum hins virta breska dagblaðs Financial Times er sagt: "Sendum ekki Íslendinga í skuldafangelsi".

Þrátt fyrir allt þetta létu fjölmiðlar í gær sem að himnarnir væru bókstaflega að hrynja yfir okkur. En eins og Ólafur Ragnar Grímsson forseti benti á í dag á blaðamannafundi sínum þá er sú lýsing langt frá staðreyndum málsins og þvert á móti er fjölmiðlaumfjöllunin stöðugt jákvæðari.

6.1.2010 : Sjálfskaparvíti ríkisstjórnarinnar

Þau eru alltaf verst sjálfskaparvítin. Það hefur ríkisstjórnin mátt þola nú síðasta sólarhringinn eða svo. Þess vegna eru ráðherrar svo pirraðir sem raun ber vitni og birtist glöggt á dæmlausum blaðamannafundi sem haldinn var í framhaldi af því að forseti Íslands kaus að vera sjálfum sér samkvæmur og synja illa þokkaðri Icesavelöggjöf staðfestingar. Ráðherrarnir rembast við að ófrægja Ólaf Ragnar Grímsson forseta, þegar það blasir við hverjum manni að sökudólguirinn í málinu er ríkisstjórnin.

Það var ríkisstjórnin og enginn annar sem ber ábyrgð á lyktum þessa máls alls. Það var nefnilega ríkisstjórnin sem kom heim með fráleitan samning við Hollendinga og Breta um mitt síðasta ár eftir að hafa ástundað leynipukur mánuðum saman með viðsemjendum sínum. Sá samningur var enda ekki í samræmi við þau viðmið sem samið hafði verið um við viðsemjendur og ESB. Þessi samningsviðmið (Brusselviðmiðin) hafði Alþingi  fallist á, með samþykkt sinni 5. desember 2008.

Gleymum því ekki að samningi ríkisstjórnarinnar frá síðasta sumri  hafnaði Alþingi í raun og setti inn fyrirvara og skilyrði fyrir ríkisábyrgðinni, sem var forsenda samningsins

En þá fór ríkisstjórnin enn á stjá að nýju, samdi aftur við Hollendinga og Breta og uppskar gríðarlega andstöðu. Stjórnarandstaðan - mínus einn - fór gegn málinu. Það gerðu líka tveir stjórnarþingmenn. Í skoðanakönnunum birtist massíf andstaða almennings og fjórðungur atkvæðisbærra manna skoraði á forsetann að synja löggjöfinni staðfestingar.

Hvað gat hann þá gert? Hann gat verið sjálfum sér samkvæmur og neitað að skrifa undir, eða fara gegn eigin stefnumótun. Hann valdi fyrri kostinn.

Þá bregður svo við að það er mynduð heil breiðsíða gegn Ólafi Ragnari. Þar fara í fylkingarbrjósti þau stjórnmálaöfl sem lofuðu hann og prísuðu fyrir að taka sér neitunarvald fyrir fimm árum.

Hér á það við að skamma stund verður hönd höggi fegin. Með ákvörðun sinni árið 2004 markaði forsetinn nýja stefnu undir hvatningar- og húrrahrópum Samfylkingar, Vinstri grænna, útrásarvíkinga og gjallarhorna þeirra meðal annarra. Þeir sem þannig létu þegar það hentaði geta ekki kvartað núna.  

Ríkisstjórnin og stuðningsmenn hennar uppskáru eins og til var sáð með málatilbúnaði sínum í Icesavemálinu. Þeir geta engum kennt um ófarir sínar nema sjálfum sér. Það er lítilmótlegt af þeim að skella allri skuldinni á forsetann.

4.1.2010 : Darling hótar forsetanum

Alistair Darling fjármálaráðherra Bretlands er samur við sig. Frá fyrsta degi hefur hann haft í hótunum og reynt að beita kúgunartilraunum gagnvart okkur Íslendingum. Misbeiting bresku hryðjuverkalaganna felldi að lokum íslensku bankana. Þingnefnd á breska þinginu sem skoðaði málin komst að því að bresk stjórnvöld hafi farið algjörlega offari og  brugðist við langt umfram öll möguleg tilefni.

Og nú heldur breska fjármálaráðherraskömmin hótunum sínum áfram. Að því leyti má treysta á Mr. Darling. Hann bregður aldrei vana sínum.

Nú er greinilega ætlun hans að reyna að hræða forseta Íslands til þess að skrifa upp á Icesavelöggjöfina. Það sýnir viðtalið við hann hjá Dow Jones fréttastofunni, sem hefur birst í íslenskum fjölmiðlum í dag.

Þetta gerir hann þrátt fyrir að hann megi auðvitað vita að Ólafur Ragnar Grímsson verði því aðeins sjálfum sér samkvæmur með því að synja staðfestingu á Icesavelögunum.  Meiri ögrun er varla hægt að ímynda sér frá forystumanni þjóðar  gagnvart forseta fullvalda þjóðríkis, en að hafa í frammi hótanir við þvílíkar aðstæður

Ástæða þess að breski fjármálaráðherrann hegðar sér þannig með svo ósæmilegum hætti er auðsæ. Reynsla hans af samskiptum við ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur er sú að hún lætur alltaf undan hótunum. Íslensku þjóðina og ríkisstjórnina má alltaf niðurlægja án þess að ráðherrarnir bregðist við. Það virðist sama hvað boðið er upp á; alltaf kyngir ríkisstjórnin. Ríkisstjórnin er alltaf jafn stimamjúk og kyssir sífellt á vöndinn.

Þess vegna telur breski fjármálaráðherrann að best sé til árangurs að halda áfram hótunum. Hann trúir því sennilega að hið sama eigi við úti á Bessastöðum og í Stjórnarráðinu  við Lækjartorg með núverandi húsbændum. Að menn beygi sig í duftið ef hótanir komi úr barka bresks fjármálaráðherra.

3.1.2010 : Tveir skýrir kostir forsetans

Ólafur Ragnar Grímsson forseti Íslands stendur frammi fyrir tveimur skýrum og afdráttarlausum kostum í Icesavemálinu.

Hinn fyrri er sá að fylgja eigin stefnumótun frá árinu 2004 og synja lagasetningunni frá 30 desember staðfestingar. Þar með væri hann einnig að breyta í samræmi við rökstuðning sinn frá því í haust er hann staðfesti lagasetninguna með sérstakri skírkotun til fyrirvaranna sem Alþingi setti gagnvart ríkisábyrgð á Icesaveinnlánunum.

Hinn síðari er að éta ofan í sig fyrri skoðanir og staðfesta lögin með undirskrift sinni. Burtséð frá rökstuðningi fyrir slíku myndi óhjákvæmilega vakna upp sú ábending sem Gunnar Helgi Kristinsson stjórnmálafræðiprófessor setti fram í útvarpinu í gær: Í fréttum Ríkisútvarpsins segir prófessorinn:

"Skrifi hann ekki undir standi hann uppi vinalaus í hinu pólitíska landslagi á Íslandi. Stór hluti þeirra sem vilja að forsetinn neiti að staðfesta lögin eru litlir vinir hans en þeir sem treysta á að hann skrifi undir eru frekar pólitískir félagar."

Þarna er verið að vísa til þess að forseti kunni að hugleiða stöðu sína í eins konar Machiavellísku ljósi, þar sem pólitísk fortíð hans er ráðandi.

Um þetta er ekki annað hægt að. segja, en það sem sálmaskáldið af Hvalfjarðarströndinn, Hallgrímur Pétursson orti í einum Passíusálminum:

"Vinnur það þó fyrir vinskap manns

að víkja af götu sannleikans."

1.1.2010 : Sjálfum sér samkvæmur?

Miðað við fyrri yfirlýsingar Ólafs Ragnars Grímssonar forseta ætti enginn vafi að leika á því að hann hyggist EKKI staðfesta lögin sem samþykkt voru á Alþingi þann 30. desember sl. um Icesave. Yfirlýsingar forsetans frá því að hann synjaði fjölmiðlalögunum staðfestingar 2. júní árið 2004 og áritun hans með skírskotun til fyrirvara Alþingis varðandi hina fyrri Icesvaelöggjöf nú í haust, er svo afdráttarlausar og stefnumarkandi að niðurstaðan ætti að vera augljós.

Ef hann hyggst að minnsta kosti vera sjálfum sér samkvæmur.

En ástæða þess að vangaveltur eru uppi í fjölmiðlum þessi dægrin um þessi mál er augljóslega sú að menn,- fræðimenn jafnt og aðrir -  útiloka ekki að forsetinn láti einhver önnur sjónarmið ráða för að þessu sinni.

Það hlýtur það að vera mikið umhugsunarefni fyrir forsetann að yfirleitt sé verið að efast um að hann nálgist þetta mál út frá öðrum hvötum og rökum en þegar hann mótaði nýja stefnu með því að synja fjölmiðlalögunum staðfestingar. Í því felst auðvitað mjög alvarlegt vantraust á handhafa þess embættis, sem á að vera sérstakt sameiningartákn þjóðarinnar.

Það gengur auðvitað ekki að það sé eins konar samkvæmisleikur um áramót að velta því fyrir sér hvort forsetinn okkar verði sjálfum sér samkvæmur í svona afdrifaríku máli.

Þegar forsetinn synjaði fjölmiðlalögunum staðfestingar tók hann sér vald sem áður var óþekkt. Yfirlýsing hans nú í haust um Icesavelöggjöfina batt hendur hans. Með þessu reisti hann sér  vegvísa sem nú virðast þvælast fyrir ákvörðuninni.

En eftirfarandi staðreyndir liggja fyrir. Lögin sem Alþingi samþykkti nutu naums meirihluta á þingi, mikill meirihluti þjóðarinnar vill hafna þeim, þeim fjölgar um tíu þúsund á dag sem vilja að forsetinn komi í veg fyrir staðfestingu þeirra, aldrei hafa jafn margir krafist þess að forsetinn synji staðfestingar, ríkisstjórnin hefur lagt fram frumvarp sem segir að ef 30 þúsund manns krefjist þess verði að setja mál í þjóðaratkvæði, það er vaxandi hljómgrunnur fyrir þjóðaratkvæðaleið í stórum málum. Og enn skal minnt á að núerandi forseti hefur markað stefnu sem við lausn þeirrar stöðu sem nú er uppi ætti að þýða að hann synji löggjöfinni staðfestingar.

Sem sagt: Ef  Ólafur Ragnar Grímsson er sjálfum sér samkvæmur staðfestir hann ekki lögin. Liggi aðrar hvatir og ástæður að baki, staðfestir hann þau; og viðurkennir um leið að hann hafi haft á röngu að standa 2. júni árið 2004 varðandi fjölmiðlalögin.

30.12.2009 : Leyndarhyggju-ríkisstjórnin

Er nokkur búinn að gleyma þeim fyrirheitum sem ríkisstjórnin lagði upp með; að ástunda gagnsæja stjórnsýslu og draga ekkert undan? Þessi loforð eru í fersku minni flestra, enda stutt síðan að þau voru gefin. En ríkisstjórnin er undantekningin. Hana brestur minni þegar kemur að efndum þessara fyrirheita og svo sem í samræmi við annað  þegar kemur að því að standa við gefin loforð.

Staðan í Icesavemálinu er einsdæmi og til marks um þá leyndarhyggju, pukur og leyniskjalaáráttu sem plagar ríkisstjórnina.

Gróin og virt bresk lögmannsstofa hefur greint frá því í bréfi til formanns fjárlaganefndar Alþingis að haldið hafi verið gögnum frá sjálfum utanríkisráðherranum, sem varðaði þetta mikla mál. Utanríkisráðherranum hafi verið kynnt tiltekið efni Icesavemálsins, en sú kynning hafi verið ritskoðuð, að ósk formanns íslensku samninganefndarinnar.

Utanríkisráðherrann segir að engin slík kynning hafi farið fram og að hann hafi ekki setið slíkan upplýsingafund. Ég spurði því á Alþingi í gærkveldi hvort um einhvers konar skyggnilýsingar- eða miðilsfund, þar sem utanríkisráðherrann hafi ekki verið mættur eiginlega, heldur bara birst með yfirskilvitlegum hætti.

Væri málið ekki svona grafalvarlegt, þá væri það sprenghlægilegt. En mál af þessari stærðargráðu, sem er löðrandi af pukri ríkisstjórnarinnar er einsdæmi. Það er óforsvaranlegt og það er skammarlegt, en í samræmi við annað.

Gleymum því ekki, að æ ofan í æ, hefur þurft að slíta upplýsingar út úr stjórnvöldum með töngum. Leyndarhyggjan er orðinn algjör plagsiður í störfum og verkum ríkisstjórnarinnar.

20.12.2009 : Hættulegt lesefni?

Það vekur nokkra undrun að sá mikilvirki álitsgjafi Egill Helgason skuli ekki fylgjast með skrifum í Viðskiptablaðinu. Hann segir frá því sjálfur að hann sé nær hættur að sjá blaðið. Og syrgir raunar þau örlög sín. Úr þessu á hann örugglega hægt með að bæta. Með því að gerast áskrifandi gæti hann tryggt sér að eiga þess kost að lesa þetta ágæta vikurit.

Af skrifum Egils má glögglega ráða að hann hafi ekki kært sig um að lesa blaðið vegna þeirra sjónarmiða sem þar gat að líta. Segir það all nokkuð um hinn þrönga sjónarhól þessa ágæta manns. Fróðleik sinn um skrif blaðsins virðist hann svo sækja í DV og skrif Jóhanns Haukssonar blaðamanns á því blaði. Verða þó hvorugur af sanngirni sakaðir um hlutlægni í frásögnum eða nokkuð af því taginu; hvorki DV eða Jóhann. Bæði Jóhann og DV eru með klára "agendu", svo vitnað sé í orðalag téðs Egils Helgasonar. Það leynir sér hvorki í skrifum né efnistökum.

Viðskiptablaðið er á hinn bóginn gríðarlega mikilvægur þáttur í fjölmiðlaflóru okkar. Þar eru ýmis viðtekin sjónarmið skoruð á hólm og margar helgimyndir úr pólitískum rétttrúnaði brotnar. Fréttaskýringar eru góðar, bryddað upp á efni sem aðrir fjölmiðlar hafa fremur hljótt um. Og svo er óaðskiljanlegur hluti Viðskiptablaðsins yfirburða blað; Fiskifréttir, sem enginn getur látið framhjá sér fara sem vill fylgjast með sjávarútvegi.

Og loks fylgja hinu ágæta Viðskiptablaði blöð um golf og hestamennsku; tvær af vinsælustu íþróttum landsins. Og hestamennskan í viðbót vaxandi atvinnugrein, útflutningsatvinnuvegur sem  ber hróður íslenska hestsins um lönd og álfur.

Þeir eru auðvitað til sem hræðast það að lesa um annað en það sem fellur sem flís við sjónarmiðarassinn sinn. Varla er Egill Helgason í þeim hópi?  

16.12.2009 : Ríkisstjórnin hlýðir rödd að handan

Þegar við i þingflokki Sjálfstæðisflokksins settum fram hugmyndir okkar um skattlagningu lífeyris með nýjum hætti fékk það blendnar móttökur. Talsmenn sumra lífeyrissjóða - en alls ekki allra – mótmæltu. En aðrir tóku þessu vel. Þar á meðal sumir ráðherrar úr ríkisstjórninni. Mér er þar minnisstæðastur Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra sem fór einkar jákvæðum orðum um tillöguna.

Það var því tilefni til að ætla að ríkisstjórnin tæki málið upp á arma sína, þó í breyttri mynd yrði. En allt fór það á annan veg.

Það hefur bögglast dálítið fyrir manni að skilja ástæður þessa. En í gær blasti hún við. Var eins og rödd að handan. Það er að segja röddin kom að handan; handan yfir hafið, frá sjálfum aðalstöðvum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins ( sem skammstafaður er IMF upp á ensku, AGS upp á okkar ylhýra mál) Til þess að fyrirbyggja allan misskilning, var þetta ekki rödd þess manns sem Ögmundur Jónasson festi við nafngiftina landsstjóra. Nei þetta var boðskapur sjálfs erkibiskupsins.  Sjálfur Mark Flanagan talaði. Hvorki meira né minna.

Þetta eru engir smá kallar, að því er virðist og í mjög elskulegum samskiptum við ríkisstjórnina. Munum að Indriði  H Þorláksson  pólitískur aðstoðarmaður fjármálaráðherra kallaði þá svo kumpánlega,  Kæra Mark og Kæra Franek, í hinum frægu tölvupóstum sem láku úr leyndarhjúpi  ríkisstjórnarinnar í Icesavemálinu.

Og  nú þegar hún hefur hljómað röddin, handan yfir hafið þá verður þetta strax allt skiljanlegra. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn talaði.  Og ríkisstjórnin hlýddi. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn vildi ekki aðferð sem forðaði okkur í nauðum frá harkalegum sköttum og sársaukafullum niðurskurði . Og ríkisstjórnin hlýddi.  Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn segir borgið Icesave og ríkisstjórnin hlýðir.

Þetta er verklagið. - Og ríkisstjórnin gleðst.

15.12.2009 : Gamlar en samt grafalvarlegar fréttir

Nýverið hefur verið vakin athygli á því að ríkisstjórnin gekk frá Icesavesamningunum hinum fyrri þó það lægi fyrir að þingmeirihluti væri ekki fyrir hendi til þess. Þetta eru ekki ný tíðindi. Ég vakti til dæmis athygli á þessu í ræðu um Icesavemálið á Alþingi 20. ágúst sl, sem lesa má hér.

Í ræðu minni um þetta segi ég:

"Það er líka mjög sérkennilegt til þess að hugsa að ríkisstjórnin skyldi láta sig hafa það að undirrita þennan samning vitandi að ekki var pólitískur þingmeirihluti fyrir málinu á Alþingi. Það kom m.a. fram í ræðu hv. þm. Lilju Mósesdóttur áðan að þrír þingmenn Vinstri grænna hefðu lýst því yfir að ríkisstjórnin hefði ekki umboð þeirra til að undirrita þennan samning. Þar með lá það fyrir að ríkisstjórnarmeirihluti í þessu máli var ekki til staðar.

Það er mjög alvarlegur hlutur þegar ein ríkisstjórn gerir það að ganga frá samningi af þessu taginu við aðrar þjóðir, ég tala nú ekki um samning af þessari stærðargráðu, vitandi að ekki væri pólitískur meiri hluti fyrir málinu. Það var ekki álitamál hvort það væri pólitískur meiri hluti, það lá fyrir að hann var ekki fyrir hendi. Engu að síður ákvað hæstv. ríkisstjórn að ganga til samninga og undirrita samninga í blóra við ætlaðan vilja meiri hluta Alþingis Íslendinga. Á sama tíma og þetta gerist er verið að tala um að ná þurfi breiðri pólitískri samstöðu í málinu þegar það liggur fyrir að sú samstaða var ekki einu sinni til í hópi stjórnarliða sjálfra."

En svo skrítið var andrúmsloftið þessa dagana í samfélaginu að þetta vakti enga athygli - þá. Látið var eins og það skipti engu máli hvort ríkisstjórn hefði þingmeirihluta á bak við sig eður , ei til þess að skuldbinda okkur til að axla ábyrgð á milljarða hundraða fjárhæð, eða yfirhöfuð gera nokkra samninga við aðrar þjóðir í blóra við vilja meirihluta þingmanna.

Svona var nú andrúmsloftið einkennilegt að það þótti nokkurs konar gamaldags fortíðarhygja að hafa áhyggjur af svona smáatriði. En gott er þó að málið hefur fengið athygli; jafnvel þó seint sé.

10.12.2009 : Upplogna strútsaðferðin

Margt er aðfinnsluvert við vinnubrögð ríkisstjórnarinnar. Það fer til dæmis ekkert á milli mála að ráðherrar hafa tileinkað sér tilskipanastjórnun. Hugmyndin um að deila og drottna hefur tekið sér bólfestu í hugarheimi ráðamanna. Nokkuð sem þeir gagnrýndu hér fyrrmeir og sögðust ekki ætla að viðhafa.

Mál eru rifin út úr nefndum Alþingis án þess að þau séu unnin. Fyrirheit um tilteknar breytingar á einstökum málum fara fyrir lítið af því að svo mikið liggur við að senda þau skilaboð út í þjóðfélagið hverjir ráði. Svoleiðis ofríkistilburðir hefna sín og greiða síst fyrir þingstörfum.

En sennilega er ríkisstjórnin að gera sín mestu mistök með óvönduðum vinnubrögðum og skorti á framtíðarsýn og forgangsröðun.

Ærið er nú starfið að koma saman fjárlögum við þær erfiðu aðstæður sem nú ríkja. Fjárhagsleg staða margra heimila er í hreinu uppnámi. Atvinnulífið stynur undan stjórnarstefnunni og uppsagnir og launalækkanir eru daglegt brauð. Á meðan aðhyllist ríkisstjórnin aðferðina sem logið hefur verið upp á strútfuglana; stingur haus sínum í sandinn.

Ríkisstjórnin teygir sig í verkefnum út um víðan völl í stað þess að einbeita sér að þeim verkefnum sem mest eru áríðandi. Sem er að hyggja að hagsmunum heimilanna, rekstrarskilyrðum atvinnulífsins og koma saman almennilegum fjárlögum. Tilburðir ríkisstjórnarinnar í þeim efnum eru í skötulíki. Enginn hefur trú á því sem ríkisstjórnin er að gera og fyrir vikið tefjast þær nauðsynlegu umbætur sem grípa þarf til, alveg von úr viti.

8.12.2009 : Ég segi því nei !

Það fjölgaði dálítið í hópi stuðningsmanna ríkisstjórnarinnar í þinghúsinu í dag við Icesave afgreiðsluna. Þar voru mættir í hliðarsali, spunameistararnir úr Samfylkingunni, sem alltaf eru álengdar, þegar mikið liggur við og hugsjónamál Samfylkingarinnar, ESB og Icesave eru til umræðu. Þarna voru amk. mættir Hrannar B. Arnarson aðstoðarmaður forsætisráðherra og Einar Karl Haraldsson. Þeir félagar munu fá það hlutverk að setja óhæfuverk ríkisstjórnarinnar í Icesvemálinu í sem þekkilegastan búning, rétt eins og spunameistara er hlutverkið.

Forysta ríkisstjórnarinnar hafði greinilega unnið vinnuna sína fyrir þessa atkvæðagreiðslu eins og við var að búast.  Útilokað hefði það verið að ríkisstjórnin hefði verið í minnihluta með þetta Icesave-mál, eins og hún var í sumar með hið fyrra.  Tveir og þrír þingmenn stjórnarliða fóru þó gegn frumvarpsgreinunum, en Þráinn Bertelsson, upphaflega úr Borgarhreyfingunni, slefaði síðustu grein frumvarpsins að landi með stjórnarþingmönnum.

Ég gerði grein fyrir atkvæði mínu við afgreiðslu um fyrstu grein frumvarpsins með þessum orðum:

„Það hefur aðeins ein ríkisstjórn gert samninga um meintar Icesave skuldbindingar. Ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur. Sá samningur var brot á Brusselviðmiðunum; alvarlegt brot á þeim samningsviðmiðunum og því samningsumboði sem ríkisstjórnin fékk frá Alþingi ( 8. desember á síaðsta ári)

Alþingi setti svo í sumar fyrirvara og skilyrði vegna ríkisábyrgðarinnar. Ríkisstjórnin vill nú eyðileggja þetta og brjóta á bak aftur og stórskaða þannig stöðu okkar og hagsmuni Íslands. Þessi samningur er afleitur og ríkisábyrgðin er óverjandi. Ég segi því nei.“

4.12.2009 : Daglegar morgunheimsóknir stjórnarliða

Ný hefð hefur nú myndast í þingstörfunum. Stjórnarliðar fara í daglegar morgunheimsóknir í þingsali. Ekki til þess að búa sig undir að ræða um eitt stærsta hagsmunamál Íslands, Icesavemálið. Nei. Erindið er að greiða atkvæði til þess að tryggja að haldnir verði kvöldfundir.

Segir svo fátt af þeim, eftir það.

Steingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra og formaður VG kallaði það eitt sinn að menn væru eins og atkvæðavélar, sem sætu samviskusamlega við atkvæðagreiðslutakkana sína og hlýddu, en forðuðust að taka þátt í málefnalegri umræðu. Þessi orðaleppur ráðherrans smellpassar við félaga hans í hópi stjórnarliða.

Við höfum ítrrekað kallað eftir því að stjórnarliðar kæmu til umræðunnar. Við höfum sagt að það sé hluti af lýðræðislegri umræðu að stjórn og stjórnarliðar geti skipst á skoðunum um ágreiningsmál. Ef ekki er tilefni til þess að stjórn og stjórnarandstaða ræði um þetta ágreiningsmál - mál af þessari stærðargráðu þá hvenær eiginlega?

En til þess hefur nánast ekki komið. Það er eins og stjórnarliðar treysti sér ekki í þessa umræðu; þori ekki. Og þeim er vorkunn. Það þarf sterkan skammt af kjarki og forherðingu til að verja þennan samning. Þess vegna gera þeir það ekki. Þögnin er mestan part þeirra helsta framlag til umræðunnar.

Nú þarf forsætisnefnd Alþingis að velta því fyrir sér hvort ekki eigi beinlínis að gera ráð fyrir þessum dagskrárlið í þingsköpum, daglegar morgunheimsóknir stjórnarliða.

2.12.2009 : Höggvið aftur í sama knérunn

Ríkisstjórninni eru mislagðar hendur á ótrúlega mörgum sviðum. Beint ofan í gríðarlega þröngar aðstæður verktakafyrirtækja leggur ríkisstjórnin af stað með hugmyndir um skattahækkanir sem sérstaklega koma illa niður á þessari atvinnugrein. Þetta er kallað að hvöggva tvisvar í sama knérunn og er í þessu sambandi alveg makalaust tiltæki.

Alveg frá síðasta ári hafa fyrirtæki í jarðvegsvinnu verið að fækka starfsfólki. Lítil fyrirtæki á þessu sviði hafa mörg hver einfaldlega lagt up laupana, án þess að það hafi vakið athygli fjölmiðla. Stærri fyrirtækin hafa sagt upp fólki. Ekki er óalgengt að fyrirtækin - sem enn eru starfandi - séu með þriðjung eða fjórðung þess starfsfólks sem þau höfðu fyrir ári og ríflega það.

Hið ágæta fyrirtæki KNH á Vestfjörðum sem hefur staðið sig frábærlega vel í verkum sínum sagði á dögunum upp fjölda starfsmanna og það ekki að ástæðulausu. Er þetta fyrirtæki þó með tiltölulega góða verkefnastöðu. Það varð því hið síðasta í röð margra fyrirtækja í sömu grein sem grípur til þessa óhjákvæmilega úrræðis.

Gáum að því að fyrirtæki sem ekki eru þegar með samningsbundin verkefni á vegum ríkisins fram á næsta ár, geta ekki vænst  þess að hafa nokkuð fyrir sig að leggja úr verkefnum frá ríkinu. Einfaldlega vegna þess að engra nýrra útboða er að vænta til dæmis á sviði vegagerðar. Dæmi eru um stór fyrirtæki sem ekki hafa fengið nein ný verkefni til að vinna úr á þessu ári.

Framundan er óvissan ein og vonleysið býr um sig. V iðbrögð ráðamanna eru á þann veg að ekki er stefnubreytingar að vænta. Svarið við erfiðri stöðu þessarar atvinnugreinar er af hálfu ríksistjórnarinnar og stjórnarliða að áfram skuli menn búast við hinu sama. Og til viðbótar verði síðan efnt í stórkarlalega skattlagningu, sem mun bitna sérstaklega á þessari atvinnugrein, sem þó hefur þurft að glíma við hreint hrun á tekjum.

1.12.2009 : Matsfyrirtækin treysta ekki ríkisstjórninni

Skörin hefur færst all myndarlega upp í bekkinn þegar ráðherrar segja frá því að erlendu matsfyrirtækin treysti ekki ríkisstjórninni. Sjálfsagt er þetta einsdæmi, en einsdæmin eru núna að verða daglegt brauð í starfsháttum ríkisstjórnarinnr, svo mótsagnakennt sem það hljómar. Vinnubrögðin og ákvarðanirnar eru nefnilega þannig að hvorugt á sér ekki fordæmi.

Þegar fjármálaráðherra segir að afgreiðslan á Icesave sé mikilvæg, ella sé hætta á að matsfyrirtækin flokki okkur í ruslflokk, þá er hann að segja að þessi fyrirtæki treysti ekki ríkisstjórninni.

Það er ríkisstjórnin sem gerði Icesave samningana. Bæði þann fyrri og einnig hinn síðari. Þegar ríkisstjórnir gera slíka samninga er það undantekningarlaust gert í trausti þess að samningasaðilarnir geti staðið við sinn hluta. Það gat ríkisstjórn Íslands ekki í sumar. Hún var gerð afturreka með hinn illræmda Icesavesamning. Nú gerir hún aðra tilraun til þess að koma óbermi sínu í gegn.

Málið er algjörlega á ábyrgð ríkisstjórnarinnar. Það þýðir ekkert fyrir ráðherrana að skýla sér á bak við andstöðu stjórnarandstöðunnar. Annað hvort er þingmeirihluti á bak við málið eður ei. Því verður tæplega trúað að ríkisstjórnin geri samninga í tvígang um sama málið án þess að hafa til þess stuðning meirihluta þingsins. Það væri skandall af verstu sort ef svo væri.

En af orðum fjármálaráðherra má ráða að matsfyritækin treysti ekki ríkisstjórninni. Hún hafi hvorki sannfært þau né aðra um að þau hafi vald á þessu máli. Það kemur okkur Íslendingum ekki á óvart að ríkisstjórninni sé vantreyst. Það blasir við og hún á það skilið. En hitt sætir meiri tíðindum, að forysta ríkisstjórnarinnar sé farin að segja frá því, að þar sem mest ríður á erlendis, sé ríkisstjórninni vantreyst.

30.11.2009 : Sannkölluð gleðistund

Hátíðleikinn, gleðin, feginleikinn og tilhlökkunin sem einkenndi Bolungarvík sl. laugardag, hæfði tilefninu. Við vorum saman komin til að fagna því að búið var að slá í gegn. Bolungarvíkurjarðgöng orðin að veruleika. Nú tekur við alls konar frágangsvinna. Loftræstikerfi, rafmagnsverkefni, fjarskipti og annað það sem þarf til að gera nýju jarðgöngin klár. Svo verða þau tekin í notkun um og eftir mitt næsta ár.

Þetta hefur gengið ótrúlega vel. Ákvörðunin um að ráðast í jarðgöngin, var tekin 27. september 2005 á ríkisstjórnarfundi; þeim fyrsta sem ég sat, þá nýorðinn sjávarútvegsráðherra. Ég hafði á orði í ræðu sem ég flutti á mannfagnaðinum í íþróttahúsinu í Bolungarvík að varla væri hægt að fara fram á betri viðtökur á nýjum starfsvettvangi.

Ég minnist þess frá þessum degi hve margir urðu til að samfagna okkur eftir að ákvörðunin hafði verið tekin. Ótal smáskilaboð bárust mér í símann, tölvupóstar streymdu inn og símhringingar, jafnt frá vinum og frá fólki sem ég þekkti lítt til. Og loks stoppaði mig bláókunnugt fólk úti á götu næstu daga og vikur á eftir sem tók í hendina á mér og samfagnaði. Það leyndi sér ekki að fólki fannst þetta verðskulduð framkvæmd. Mér þótti vænt um þessi viðbrögð

Nú horfum við fram á veginn. Það munu opnast gríðarlega mörg ný tækifæri í byggðalegu tilliti. Við höfum reynsluna af Vestfjarðagöngum sem sýndu gildi sitt strax á fyrsta degi. Þannig verður það einnig núna. Þetta er ómetanleg framkvæmd, sem við íbúar á svæðinu sem best munum njóta hennar erum ákaflega þakklát fyrir öllum þeim sem að þessu verki komu, jafnt á ákvarðanastigi og framkvæmdastigi.

26.11.2009 : Yðar einlægur, Gordon

Leyndarhyggjan í forsætisráðuneytinu ríður ekki við einteyming. Ríkisstjórnin sem lofaði gagnsærri stjórnsýslu lúrir á mikilvægum bréfaskiptum forsætisráðherra við kollega sinn í Bretlandi, Gordon Brown. Allt er þetta mál eitt reginhneyksli og sýnir svart á hvítu fyrirlitningu breska forsætisráðherrans á stjórnvöldum okkar og íslenskri þjóð. Hann telur sér væntanlega stætt á þessu viðmóti,  í ljósi þess makalausa gunguskapar og lítilþægni sem stjórnvöld hér á landi hafa sýnt í samskiptum sínum við Breta og er þar af ýmsum dæmum að taka.

En þá að bréfaskriftum forsætisráðherranna tveggja.

Jóhanna Sigurðardóttir skrifaði bréf sitt til bresku og hollensku forsætisráðherranna  þann 28. ágúst sl. Tveimur og hálfum mánuði síðar skrifaði sá breski svarbréf sitt. Og þunnt var það á vangann. Fjórar örstuttar málsgreinar. Sýnir bréfið með öðru,  fyrirlitningu hans gagnvart stjórnvöldum okkar.

Bréfið úr Downing  stræti hefst með orðunum. Kæri forsætisráðherra. 

 Í fyrstu málsgrein er almennt þakkarsnakk. Í þeirri næstu er Jóhanna Sigurðardóttir upplýst um að undirsátar hans og hins hollenska starfsbróður vinni með íslenskum embættismönnum að frágangi lánsskjala vegna Icesave. Í þriðju málsgrein lýsir Brown yfir gleði sinni yfir Icesave lyktunum. Liggur það þá fyrir að íslenska ríkisstjórnin á sér einn stuðningsmann. Godon Brown. Er þess þá að vænta að skammt undan muni Alistair Darling, hinn breski fjármálaráðherra lulla á eftir inn í stuðningsmannahóp Steingríms J. og Jóhönnu í þessu umdeilda máli. Og að lokum lætur breski forsætisráðherrann í ljósi óskir um að vel og fljótt megi ljúka málinu.

En bréfi sínu – sem hann hóf með elskulegum ávarpsorðum, -  lýkur hinn breski Brown með athyglisverðum hætti; og gerist nú óvenju persónulegur, við sinn góða félaga í  Alþjóðasambandi sósíalista..

- Yðar einlægur, Gordon.

25.11.2009 : Stjórnin lítilsvirðir þingið

Stjórnarliðarnir stritast við að þegja í umræðum um Icesave. Þetta er merkilegt. Af því að í sumar var svo mikið látið með að vinnubrögðin í kring um málið á Alþingi væri sérstök táknmynd lýðræðis, opinnar umræðu og nýrra tíma. Það hefði því mátt við því búast að stjórnarliðar myndu ómaka sig á mælendaskrána. Svo er þó ekki.

Forsætisráðherrann talar eins og það sé einhver sérstök nauðung að eiga orðastað við okkur aðra þingmenn um þetta mikilsverða mál. Og sá mikli garpur fjármálaráðherrann situr óvenju þegjandalegur í sæti sínu og lætur ergelsi sitt í ljósi í fyrirspurnatímum á Alþingi þegar hann á ekki undankomu auðið.

Það er því bersýnilegt að í hugum stjórnarliða er þingið orðið frekar ill nauðsyn sem best væri að þvældist ekki fyrir, með umræðum um mál sem eru óþægileg ríkisstjórninni.

Horfin eru stóru orðin um breytta tíma og nýtt verklag. Enginn í stjórnarliðinu minnist lengur á að þingið gegni veigamiklu hlutverki. Enda sjáum við að Icesave -ið var afgreitt umræðulaust úr Fjárlaganefnd og ekkert gert með álit Efnahags og skattanefndar, þar sem finna mátti mjög krítíska umfjöllun jafnt frá stjórnarliðum og stjórnarsinnum. Ekki þótti taka því að breyta stafkróki, eða kommusetningu í frumvarpinu. Og það þrátt fyrir að frumvarpið boði algjöra uppgjöf og undanslátt frá því sem Alþingi ákvað í sumar.

Semsé. Ríkisstjórnin vill ekki lýðræðislega umræðu. Það er ekkert að marka skrúðmælgina um breytta tíma og virkara hlutverk Alþingis. Það var bara hentugleikatal í sumar, þegar ríkisstjórnin hafði ekki vald á sínu eigin þingmáli, rétt eins og ítrekað var bent á hér á þessari síðu.

23.11.2009 : Skattablekkingarumræðan í boði Samfylkingarinnar

Það er greinilegt að helst haldreipi stjórnarliða í umræðunni um skattamál núna á að vera vonin um að minni almennings nái skammt. Þetta eru örþrifaráð rökþrota fólks sem hefur lagt fram skattatillögur sem ofbjóða flestum.

Þess vegna er því svo purrkunarlaust haldið fram að skattabreytingar og skattalækkun síðari ára hafi ekki komið nema þeim ríkustu til góða. Þetta var svo sem svipað og reynt var að halda fram í mikilli skatttaumræðu sem fór fram fyrir kosningarnar árið 2007. Þá voru falsrök vinstri manna hrakin og það er auðvelt að gera það einnig núna.

Í bloggi sem ég skrifaði 22. mars 2007 vitnaði ég til greinar sem háskólakennararnir og hagfræðingarnri Axel Hall og Ragnar Árnason skrifuðu þar sem eftirfarandi kom fram:

1. Drefing ráðstöfunartekna var með því jafnasta árið 2004 - gagnstætt því sem haldið hefur verið fram.

2. Hlutfall þeirra sem er undir lágtekjumörkum er með því lægsta sem þekkist í Evrópu - gagnstætt því sem hefur verið haldið fram.

3. Gini stuðullinn sem á að mæla efnahagslegan jöfnuð, er lægri hjá okkur en vel flestum öðrum þjóðum. Við erum á svipuðu róli og Norðurlandaþjóðirnar og einungis þrjár þjóðir í Evrópu eru með meiri jöfnuð mælt á þennan kvarða. - Allt er þetta í hróplegu ósamræmi við það sem haldið hefur verið fram.

4. Aðeins ein þjóð, Svíar, hafa lægra lágtekjuhlutfall en við. 29 þjóðir eru með hlutfallslega stærri lágtekjuhóp en við Íslendingar. Þetta bendir til að fátækt sé minni hér en nánast alls staðar annars staðar í Evrópu. - Einnig þetta stangast á við hinar röngu fullyrðingar sem reynt hefur verið að þyrla upp.

Þetta eru staðreyndir sem hentar ekki ríkisstjórninni að vitna til. Þess vegna er gripið til blekkinga, eins og þeirra sem heyra mátti af vörum forsætisráðherrans núna á flokksfundi Samfylkingarinnar um helgina. Raunar í sömu ræðu og gerði Vinstri græna kolvitlausa vegna ummæla ráðherrans um Suðvesturlínu.

21.11.2009 : Forherðing ríkisstjórnarinnar

Sennilega eru forystumenn ríkisstjórnarinnar ónæmir fyrir hugmyndum um aðrar leiðir í skattamálum, en þeim sem þau ætla að demba á þjóðina varnarlausa. Viðbrögð Jóhönnu Sigurðardóttur og Steingríms J. Sigfússonar benda til þess að þau séu algjörleg forstokkuð í þeirri ætlan sinni sem birtist skattatillögum þeirra.

Ríkisstjórnin skellir skollaeyrum við öðrum tillögum og afgreiðir þær út af borði sínu umhugsunarlaust. Nýjir kostir í skattamálum fást ekki almennilega ræddir. Ríkisstjórnin er svo innhverf að hún hlustar helst á sjálfa sig og forherðist bara þegar að fram eru réttir aðrir möguleikar.

Forsætisráðherranum verður það helst til ráða að ræða um tillögur ungra sjálfstæðismanna. Ráðherrann sneiðir á hinn bóginn hjá því að taka til umræðu þær útfærðu hugmyndir sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur lagt fram. Þetta er átakanlegt og segir okkur hvílík eymdarbú ríkisstjórnin er orðin.

Af hverjur ræðir hún ekki það sem fyrir liggur í þjóðmálaumræðunni? Af hverjur tekst hún ekki á við það í málefnalegri umræðu sem aðrir flokkar hafa lagt fram. Getur hún það ekki? Vill hún það ekki? Þorir hún það ekki? Eða telur hún sig komast undan umræðunni með því að beina athyglinni að öðru eins og fyrri daginn.

Stjórnin er einangruð í forstokkun sinni og algjörlega ónæm fyrir því að takast á við umræðu um þá valkosti sem eru til staðar nú í þjóðmálaumræðunni. Það er ekki að furða þó að sérfræðingar hennar á borð við Mats Josefsson hneykslist yfir forystuleysinu og verkleysinu. Þau orð hans staðfesta það sem blasir við öllum, nema þeim sem sitja við ríkisstjórnarborðið í Stjórnarráðinu tvisvar í viku. Ríkisstjórnin er forstokkuð og ónæm fyrir nýjum hugmyndum

19.11.2009 : Hann ætti að hafa áhyggjur af áhyggjuleysi sínu

Orðheppinn vinur minn sagðist einu sinni hafa helst áhyggjur af því hversu áhyggjulaus hann væri. Þetta var á alvörutímum og hann var að svara spurningum um hvort hann hefði ekki áhyggjur af stöðu mála og framtíðinni. Miðað við þá alvarlegu stöðu sem margir húsnæðiseigendur eru í núna, var þessi vinur minn bara að fást við smámál. Og örugglega hefði hann orðið áhyggjufullur í sæti félagsmálaráðherra við þessar grafalvarlegu aðstæður.

En okkar félagsmálaráðherra er eins og hann vinur minn forðum. Áhyggjulaus vegna ástandsins. Og er að því leytinu ennþá bágari; hann hefur ekki einsu sinni áhyggjur af áhyggjuleysi sínu.

Í morgun spurðu tveir þingmenn hann út í afleita stöðu húsnæðismarkaðarins á Alþingi. Guðlaugur Þór Þórðarson og Guðmundur Steingrímsson vildu heyra sjónarmið ábyrgðarmanns húsnæðismálanna í Stjórnarráðinu.  Ráðherrann svaraði ýmist með gömlu og margnýttu frösunum sínum um vonsku stjórnvalda ( gleymdi vitaskuld flokki sínum)  og síðan með óljósum fyrirheitum.

Þetta rifjaði upp fyrir mér svar ráðherrans við spurningu minni um háa vexti og sligandi íbúðalán einhvern tíma í haust..Ráðherrann áhyggjulausi svaraði með tómu kjaftbrúki og sýndi tómlæti sitt gagnvart alvarlegri stöðu íbúðaeigenda, einkanlega unga fólkinu í verki.

Það er kominn tími til þess að félagsmálaráðherrann geri eins og hann vinur minn; fari að hafa áhyggjur af áhyggjuleysi sínu.

18.11.2009 : Víst er fyrningarleiðin vond

Ekki er alveg gott að átta sig á því hvað efnahags- og viðskiptaráðherra á við þegar hann segir að sjávarútvegur verði hér blómlegur þrátt fyrir fyrningarleið. Því hélt hann fram á Alþingi í dag og eins og lesa má um í frásögn hér.

Afkoma sjávarútvegsins ræðst ekki bara af aflaheimildunum, heldur ekki síður því fyrirkomulagi sem ríkir við fiskveiðistjórnina, hvort stjórnvöld auki á óvissu og hvort upp verði sett kerfi sem setji fiskveiðihlutdeildarkerfið í uppnám. Óvissan er kostnaður í öllum rekstri og við vitum að sú óvissa sem stjórnvöld hafa búið til í kring um sjávarútveginn er farið að skaða greinina og þær atvinnugreinar sem eiga við hann mest samskipti.

Sú hugmynd að rýra tekjumöguleika sjávarútvegsfyrirtækja en láta þau sitja eftir með skuldirnar er í sjálfu sér ótrúleg, en alveg sérstaklega óskiljanleg núna þegar starfsumhverfi atvinnulífsins er svo erfitt sem nú. Lækkun gengis hefur sannarlega bætt tekjuhlið útflutningsgreinanna og þar með talið sjávarútvegsins. En hrun fjármálakerfisins hefur laskað þau fyrirtæki eins og önnur, þó örugglega sé það rétt hjá efnahags og viðskiptaráðherra að bankarnir meti sjávarútvegsfyrirtækin almennt lífvænleg vegna þess að innlendar tekjur hans aukast með lægra gengi.

Þegar hefur verið sýnt fram á skaðsemi fyrningarleiðarinnar með óyggjandi hætti. Þar er nærtækast að vitna í skýrslu endurskoðunarfyrirtækisins Deloitte og Touche.

17.11.2009 : Statistahlutverk í skrautsýningunni

Efnahags og skattanefnd Alþingis hefur sagt álit sitt á Icesavemáli ríkisstjórnarinar. Um það mál eru stjórnarflokkarnir út og suður og telja það til sérstaks styrkleika fyrir lýðræðið, málið sjálft og stjórnmálin almennt. Þetta segja þeir þó það blasi við að í þessu máli séu þeir einfaldlega ósammála og það sé af þeim ástæðum sem þeir tali ekki einni röddu. Í skattamálunum gengur maður undir manns hönd að slípa burtu misfellurnar á skoðunum manna. Þá er hins vegar minna talað um að pólitískur ágreiningur sé sérstakt hraustleikamerki fyrir stjórnarsamstarfið.

Ögmundur Jónasson og Lilja Mósesdóttir skrifuðu nefndarálit um Icesavemálið sem fulltrúar í  Efnahags og skattanefnd. Þetta átti að vera innlegg í vinnu Fjárlaganefndar Alþingis sem er með málið á sínu forræði. Skemmst er frá því að segja að meirihluti VG og Samfylkingar hirti ekkert um skoðanir þeirra Ögmundar og Lilju. Tók innlegg þeirra ekki einu sinni til umfjöllunar og  lýsti þannig frati á framlag þingmannanna tveggja.

Þetta heitir niðurlæging á manna máli. Í umræðum okkar Ögmundar Jónassonar á Alþingi í dag, kom ekki annað fram en að hann yndi þessu vel. Þeim Lilju er ætlað statistahlutverk í skrautsýningu ríkisstjórnarinnar og hafa greinilega yfir engu að kvarta undan þessu dapurlega hlutskipti.

13.11.2009 : Hlustum ekki á skapstyggan sérfræðinginnn !

Þegar Mats Josefsson fellir áfellisdóm yfir ríkisstjórninni vegna dæmalauss sleifarlags hennar við endurreisn bankanna, svo ekki sé talað um sparisjóðanna, hefði mátt búast við að ráðherrar tækju það alvarlega. En ekki ríkisstjórnin okkar. Er Josepsson þó sérlegur ráðgjafi ríkisstjórnarinnar í þessum málaflokki, enda sérfróður á þessu sviði.

Fjármálaráðherra kom í sjónvarpsfréttir í gær og hvað hafði hann um málið að segja? - Jú, þetta.

"Það hefur nú hvinið í Mats vini okkar áður".

Sem sagt. Boðskapur ríkisstjórnarinnar er þá þessi: Það er lítið að marka þennan útlenska sérfræðing. Þó eitthvað hvíni í tálknum hans, þá erum við vön því í ríkisstjórninni og kippum okkur ekki upp við gagnrýnina.

Þannig er sérfræðingurinn einfaldlega veginn og léttvægur fundinn. Þau eru klárari í þessu hún Jóhanna og hann Steingrímur og hlusta ekki á nein ráð eða gagnrýni, passi hún ekki við hagsmuni þeirra heilagleika. Enda gefið kurteislega í skyn að sá útlenski sérfræðingur kunni lítt skap sitt að stilla - það hafi hvinið í honum áður - og engin ástæða til að láta sér bregða þó það gerist líka núna.

12.11.2009 : Svört lýsing Seðlabankans á veruleika ríkisstjórnarinnar

Ríkisstjórnin lætur sem hún sé að ná tökum á verkefni sínu. Ekkert er jafn víðs fjarri. Ríkisstjórnin er í gíslingu græningjahluta stjórnarliðanna og þvælist fyrir allri uppbyggingu sem mest hún má. Það er að verða okkur dýrkeypt. Því eins og Seðlabankinn bendir á munu þessar tafir valda því  að hagvöxtur verði minni, atvinnuleysi meira, efnahagsbatinn verði seinna á ferðinni, gengi krónunnar veikara og lífskjörin verri.  Þetta er skuggaleg lýsing á því sem nú er að eiga sér stað, með fullri ábyrgð Samfylkingar og Vinstri grænna.

Þó svo að lágt gengi sé að hjálpa útflutningsgreinum og stuðli að skarpara jafnvægi í viðskiptum okkar við útlönd hefur það á sér skuggahliðar. Flestir eru þess vegna sammála um að við þurfum að sjá gengið styrkjast. Það getur vel gerst án þess að það valdi búsifjum útflutningsgreina. Þær þola sterkara gengi  frá því sem nú er.

Enda blasir við að gengi krónunnar er langt fyrir neðan jafnvægisgengið.  Gengisvísitalan er óðum að nálgast 240. Þegar það var sterkast var gengisvísitalan um 100. Það var hins vegar fáránlega sterkt gengi. Fyrir því var engin innistæða. Gjaldeyririnn var á útsölu og útflutningsgreinarnar blæddu. Milljarðatugirnir runnu út úr útflutnings og samkeppnisgreinum. Það var því eins konar auðlindaskattur á sjávarútveg af verstu sort, svo dæmi sé tekið.

Hins vegar segir Seðlabankinn okkur að ekki sé tilefni til bjartsýni. Í nýju mati Seðlabankans kemur fram það mat bankans að krónan verði veikari en áður var talið, svo langt sem augað eygir. Bankinn endurskoðaði nokkurra mánaða gamla spá sína og er svartsýnni á styrkingu krónunnar.

Talið var að evran, sem nú er  186 króna verði rúmlega 170 krónur að jafnaði á þessu ári; munum að krónan var mun sterkari fyrr á þessu ári. Spáin er sú að krónan verði enn veikari á næsta ári, eða 176 krónur og styrkist örlítið árið 2011 og ögn til viðbótar árið 2012.

Allt er þetta mikilli óvissu háð. Og meðal annars vegna þess að enginn veit í hvaða átt ríkisstjórnin muni stefna. Seðlabankinn segir að ef stóriðjuframkvæmdir frestist, aukist atvinnuleysi og gengið lækki. Gangi það eftir lítur dæmið enn ver út en í spá bankans.

Þetta er hins vegar veruleikinn sem græningjastefna ríkisstjórnarinnar er að kalla yfir okkur. Lægra gengi, minni hagvöxtur og meira atvinnuleysi. Það er framtíðarsýnin sem ríkisstjórnin býður upp á.

10.11.2009 : Þingmeirihlutinn situr á brýnu hagsmunamáli

Það hafa birst tvær greinar á bloggsíðum nú nýverið, um nauðsyn þess að styrkja stöðu minni hluthafa í fyrirtækjum. Í báðum þessum færslum er kallað eftir því að lagaumgjörðin sé styrkt í þessu skyni. Höfundar þessara greina eru annars vegar Jón Steinsson hagfræðingur og hins vegar Egill Helgason - Silfur Egils. Þeir hafa á réttu að standa. Það er knýjandi nauðsyn að taka á þessum málum.

Ríkisstjórnin á næsta leik. En hún er skeytingarlaus. Fyrir þinginu liggur þingsályktunartillaga sem ég er fyrsti flutningsmaður að og hefur þetta að markmiði; að styrkja stöðu minni hluthafa. Hún fæst ekki afgreidd úr þingnefnd. Ríkisstjórnarflokkarnir, sem á stjórnarandstöðuskeiði sínu þóttust vilja styrkja stöðu þingsins og taka málefnalega á þingmálum stjórnarandstöðunnar, koma í veg fyrir að þessi tillaga fáist afgreidd. Þeir sýna þannig hug sinn í verki.

Ég hafði frumkvæði að því á sínum tíma að flytja frumvörp sem höfðu þann yfirllýsta tilgang að styrkja stöðu litlu hluthafanna. Ekki hafði ég þá árangur sem erfiði. Frumvörpin urðu ekki að lögum, en umræðan sem þau sköpuðu, hafði örugglega sitt að segja um að sitthvað var aðhafst til bóta.

Og með mér á þessu máli voru engir aukvisar. Meðflutningsmenn mínir voru þingmennirnir, Halldór Blöndal, Jóhanna Sigurðardóttir,Hjálmar Árnason, Steingrímur J. Sigfússon, Guðjón A. Kristjánsson. Sem sagt forseti Alþingis, formaður þingflokks Framsóknarflokksins, tveir þáverandi flokksformenn og einn sem varð flokksformaður síðar. Tveir þessara þingmanna sitja nú í ríkisstjórn og eru forsætis og fjármálaráðherrar. Í þingsályktunartillögunni er einmitt vísað í þessi frumvörp og þau fylgja með sem fylgiskjal.

Þó þessi mál hafi ekki á sínum tíma ratað í heila höfn kostaði ég kapps um að fylgja málinu eftir; einfaldlega af því að hagsmunir almennings eru svo augljósir í svona málum. Í sem skemmstu máli; það er varla til það heimili sem ekki á eða hefur átt hlutabréf í meira eða minna mæli. Það eru hagsmunir slíks fólks sem voru fyrir borð bornir, það blasir við öllum eftir hrunið og ég óttaðist það einmitt að á því væri hætta og það varð kveikjan að málatilbúnaði mínum.

Vonandi verða þessar umræður núna til þess að Alþingi afgreiði málið í þetta sinn, eða að hugað verði betur að hagsmunum minni hluthafa. Það er mikilvægt og er brýnt hagsmunamál almennings í landinu.

5.11.2009 : Störf MEÐ staðsetningu

Á síðasta kjörtímabili var reynt að leggja grunn að því sem kallað hefur verið störf án staðsetningar. Sú hugmynd gengur út á að ráðuneyti og stofnanir skilgreini störf sem vinna megi í raun hvar sem er, með tilstyrk nútíma tækni. Þegar slík störf losni skuli þau auglýst og fólki boðið að vinna þau utan stofnana, eða að minnsta kosti utan aðalstarfsstöðvanna. Að þessu var unnið vendilega á þeim tíma.

En hvað svo?

Því svaraði Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra á Alþingi í gær. Og hvað kom í ljós?

Jú. Á daginn kom að lítið sem ekkert hefði gerst. Núverandi ríkisstjórn hafði greinilega sett þetta mál aftarlega í sína goggunarröð.  Þessari tilraun til atvinnusköpunar á landsbyggðinni  hafði bersýnilega ekkert verið sinnt af viti og árangurinn í samræmi við það. Lítið hafði sem sé verið gert með það sem við höfðum undirbúið á síðasta kjörtímabili undir ágætri verkstjórn þáverandi iðnaðarráðherra Össurar Skarphéðinssonar.

Ég benti hins vegar á að ríkisstjórnin ynni núna hörðum höndum að öðru verkefni. Starf með staðsetningu. Þar vísaði ég til þess að í fjárlagafrumvarpi ríkisstjórnarinnar og með frumvörpum sem nú berast sem óðast inn í þingið, er mótuð skýr stefna gagnvart landsbyggðinni og hún heldur fjandsamlegri.

Þessi stefnumörkun er öll sama markinu brennd. Undir blekkingar yfirskyni hagræðingar er verið að sameina stofnanir, færa verkefnin suður og eyðileggja þann árangur sem þrátt fyrir allt hefur þó náðst í því að auka hlut opinberra starfa utan höfuðborgarsvæðisins. Í stað starfa án staðsetningar er mottóið störf með staðsetningu og staðsetningin er utan landsbyggðarinnar.

Varla líður sá dagur að ekki glitti í þessa áráttu ríkisstjórnarinnar, sem hefur fengið umboð frá þingmönnum sínum til athæfisins. Og gráleit eru örlögin, því einmitt daginn áður en forsætisráðherra svaraði spurningunni um störf án staðsetningar, ræddum við þingmenn um frumvarp sem felur í sér hreina atlögu að því vel heppnaða fyrirkomulagi héraðsdómstóla sem við lýði hefur verið í hálfan annan áratug.

Þar er yfirskynið hagræðing og sparnaður. En við bentum mörg hver á að af þessu myndi enginn sparnaður hljótast og hagræðingu sem stefnt sé að mætti vel ná með öðrum leiðum.

Nú verður fróðlegt að sjá hvort þessi áform og önnur álíka gangi eftir. Það mun ráðast af því hvort þingmenn stjórnarliðsins  af landsbyggðinni gangi þennan ógæfuveg með ríkisstjórninni sem  þeir veita stuðning.

4.11.2009 : McDonalds á ríkisstjórnarfundum?

Það breyttist allt við hrunið segja menn. Ekkert verður sem fyrr. Og sjálfsagt er mikið til í því. En eitt hefur þó ekki breyst. Skammdegisumræðan er söm við sig. Skemmtileg mál grípa hugi manna og við liggur að þau ryðji stórmálunum út úr sálartetri þjóðarsálarinnar.

Að því leyti má kannski segja að nú sé að minnsta kosti sumt að komast í sama horf. Kannski erum við að byrja að jafna okkur á áfallinu. En líklegra er einfaldlega, að það sé að koma á daginn, að lífið sé þrátt fyrir allt svo margbreytilegt, að jafnvel kreppa og hrun megni ekki að skyggja á það í fjölbreytileika sínum.

Þetta sjáum við á umræðunni sem hefur tekið flest annað yfir. Menn fóru í smalamennsku vestur í Tálknanum, til þess að sækja fé sem þar hafði gengið sjálfala um árabil. Og sjá. Þetta atvik tók þjóðina líkt og heljartökum og sagt er að bloggheimar hafi logað. Það eru skrifaðar greinar í blöðin og heilu útvarpsþættirnir eru undirlagðir af frásögnum af þessari smalamennsku fyrir vestan.

Þar undrast menn þó ekki síst að þetta sé helst talið fréttnæmt af öllu því sem gerist í byggðunum fyrir vestan. Það eru ekki sagðar fréttir af afrekum í lífi og starfi fólksins. Varla er tæpt á stundar- ósigrunum sem við erum að bíða í einu stærsta hagsmunamáli byggðanna þar, vegagerð um Vestfjarðaveg. En smalamennska í Tálkna, já?

Meira að segja ríkisstjórnin tekur þetta á dagskrá sína. Segir þó fátt af ráðum hennar í þessu máli frekar en öðrum.

Hitt málið er lokun skyndibitastaðar eins, McDonalds, sem kendur er við ameríska bræður frá síðustu öld. Það hefur verið afskaplega áhugavert að sjá umræðuna og þær heitu tilfinningar sem hafa brotist fram. Er lokun keðjunnar þó fyrst og fremst að sýna að krónan okkar gerir sitt gagn. Útlend aðföng eru orðin dýr, menn eru ekki samkeppnishæfir hér á þessum markaði nema að nota íslenskra framleiðsluvöru. Fyrir vikið dregur úr umsvifum þeirra sem skaffað hafa kjöt, kartöflur, brauð og grænmeti frá útlöndum. Það dregur sem sagt  úr vinnu í útlöndum sem þessu nemur. En hún vex á Íslandi að sama skapi. Flóknara er það ekki.

En menn hafa taugar – neikvæðar og jákvæðar – til skyndibitastaðar gömlu amerísku bræðranna. Sveitir fólks  ( svo ég noti, sem oft áður, orðalag frá Bessastöðum) út um víða veröld komast í strítt andlegt ástand við það eitt að hugsa um þessa miklu stofnun McDonalds. Það er því ekki að undra að hér heima á Fróni rofni umræðuflóðgáttirnar við önnur eins tíðindi og að komið sé að þessum miklu kaflaskilum í lífi þjóðarinnar. McDonalds tímabilinu í sögu Íslands sé lokið – amk í bili.

Einni spurningu er þó ósvarað. Skyldi þetta líka hafa verið rætt á ríkisstjórnarfundi?

3.11.2009 : Tvær greinar um ólíkt efni

Í dag setti ég tvær blaðagreinar af ólíkum toga sem ég hef nýverið skrifað hér inn á heimasíðuna.

Er annars vegar um að ræða grein um vegamál á Vestfjörðum í tilefni af þeim miklu áföngum sem náðust þegar vegagerð var lokið um Ísafjarðardjúp og síðan með veginum um Arnkötludal og Gautsdal. Í greininni rek ég hversu mikilvægir áfangar þetta eru og set þessa baráttu fyrir vegabótum í eðlilegt sögulegt samhengi.

En síðan vík ég að öðru máli, sem er til mikils vansa, en það er hvernig mál hafa þróast á Vestfjarðavegi; vegtengingunni frá Vestur Barðastrandasýslu um Austur brðastrandasýslu að aðalþjóðvegakerfi landsins. Það er skelfilegt og því miður er nýfallinn hæstaréttardómur síst til þess fallinn að vekja með manni aukna bjartsýni.

Hin greinin fjallar um þau viðhorf sem eru uppi þegar við ræðum endurskoðun fiskveiðistefnunnar. Þar hvet ég til þess að menn fari gætilega. Það sé mikið í húfi og jafnvel mál sem virðast einföld og borðleggjandi séu það ekki þegar betur er að gáð. Þar er ég meðal annars að vísa til þeirrar umfjöllunar sem einatt á sér stað um framsal og kvótaleigu.

Báðar þessar greinar má lesa hér neðar á síðunni. Greinin um sjávarútvegsmálin, sem birtist í Fiskifréttum heitir Vöndum okkur við vandasamt verk. Greinin um vegamálin, sem birtist í Morgunblaðinu, á bb.is og reykholar.is heitir Langþráður draumur rætist.

25.10.2009 : Allt í fullkomnu skralli

Ríkisstjórnin virðist vera þannig náttúruð, sem er óvenjulegt, að það er sama hvort hún gerir ekkert eða aðhefst eiithvað; hún er alltaf til vandræða. Þannig er það með stöðugleikasáttmálann og aðkomu ríkisstjórnarinnar. Ríkisstjórnin virðist allt gera sem er í hennar valdi til þess að svíkja hann. Ýmist með aðgerðum eða aðgerðarleysi sínu. Vinnuveitendur og launþegar reyna sitt ítrasta til þess að bjarga stöðugleikasáttmálanum.

Sumir ráðherrarnir sjá það helst til ráða að rífa bara kjaft. Nægir þar að nefna félagsmála og umhverfisráðherann í því sambandi. En forsætisráðherra og fjármálaráðherra láta sem ekkert sé, allt sé í himna lagi. Þau eru sem sé annað hvort í fullkominni afneitun, eða svona hrikalega forhert.

Það er eiginlega allt í fullkomnu skralli þegar kemur að hlut ríkisstjórnarinnar. Nefnum dæmin:

1. Það er ágreiningur um skattamálin og ofurskattheimtuleiðir ríkisstjórnarinnar.

2. Það er ekki búið að ljúka málum sem snúa að aðgerðum vegna stöðu heimilanna.

3. Ríkisstjórnin þarf að hætta að þvælast fyrrir uppbyggingu í orkufrekum iðnaði og stóriðju.

4. Vanhugsaðir orkuskattar sem ríkisstjórnin boðar hleypir öllu í fár þegar kemur að erlendri fjárfestingu í stóriðju.

5. Ríkisstjórnin dregur lappirnar í viðræðum við lífeyrissjóðina um þátttöku þeirra í fjárfestingu vegna samgöngumála.

6. Ríkisstjórnin slær úr og í varðandi gjaldeyrishöftin. Þau eru greinilega að þvælast fyrir og ná ekki yfirlýstum tilgangi. Það er því eðlilegt að hraða afnámi þeirra.

7. Ríkisstjórnin hefur leikið tóma blekkingarleiki þegar kemur að vaxtamálum, eins og hér hefur verið skrifað um. Stýrivextina þarf að lækka. Ekkert bólar á því og fram undir þetta hafa menn rætt um hækkun þeirra.

8. Þetta eru sjö dæmi; sjö grundvallaratriði um það hvernig ríkisstjórnin svíkur sáttmálann sem hún er sjálf aðili að. Slíkum stjórnvöldum er ekki hægt að treysta.

22.10.2009 : Samfylkingarmenn fá málið

Fjarri vettvangi fylgist ég með umræðum um Icesavemálið. Margt vekur athygli séð svona úr fjarlægðinni. Meðal annars að nú virðast vinir vorir úr Samfylkingunni hafa fengið málið að nýju þegar þetta mál er á dagskrá. Þeir verða seint sakaðir um að hafa haldið uppi vörnum fyrir málið á fyrri stigum. Nú er hins vegar greinilegt að þeir hafa fengið herútboð frá generálum sínum og hlýða herskyldunni.

Í sjálfu sér er það ekki að undra að talsmenn úr Samfylkingunni tali á þann veg sem þeir gera. Munum að þar á bæ heyrðist hvorki gagnrýnishósti né stuna þegar samninganefnd Steingríms J. Sigfússonar og Jóhönnu Sigurðardóttur kom heim úr sneypuför sinni í sumar með samning undir hendinni sem Alþingi tætti í sundur. Línan sem þá var fetuð var sú að samninginn ætti að samþykkja, tafarlaust og óbreyttan.

Alþingi tók svo til sinna ráða og breytti málinu með fyrirvörum og skilmálum sem gjörbreytti eðli hans.

Nú hefur ríkisstjórnin hins vegar lagt fram plagg sem felur í sér fullkomna uppgjöf í málinu. Fyrirvarar Alþingis eru að litlu orðnir og málið allt orðið hið versta að nýju.

Þá gerist það að þingmenn Samfylkingarinnar beita sér af alefli fyrir því að svoleiðis sé samningurinn samþykktur. Það er merkilegt.

Rétt er það að við tókum um það ákvörðun fyrir tæpu ári að reyna að leita pólitísks samkomulags um Icesavemálið. En með þröngum skilyrðum, svo kölluðum Brusselviðmðum. Alþingi samþykkti hins vegar aldrei að semja ætti hvað sem það kostaði og upp á hvaða býtti sem væri. Það er eins og sumir virðist ekki hafa skilið þetta einfalda en þýðingarmikla atriði.

Það sem við ræðum núna er hins vegar samningsniðurstaða sem er óviðunandi. Það er með öðrum orðum efni samningins sem er til umræðu.

Það er þess vegna til marks um veruleikaflótta þegar stjórnarliðar reyna að leiða umræðuna frá þessum kjarna málsins. Því það sem nú er í boði er miklu slakara mál en það frumvarp sem Alþingi gerði að lögum með hinum efnismiklu breytingum. Fyrir Icesavesamninginn í hinum nýja búningi verða ábyrgðarmenn hans að svara -  og engir aðrir. Og ábyrgðarmennirnir eru stjórnarliðarnir sem ljáðu málinu stuðning í þingflokkum sínum fyrr í þessum mánuði og heimiluðu þar með ríkisstjórninni að staðfesta samninginn.

Frá þessu geta þeir ekki hlaupið, hversu fegnir sem þeir vildu.

15.10.2009 : Virkjun hugarafls og mannauðs

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir varaformaður Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi menntamálaráðherra fjallar um háskólamálin á Vestfjörðum í dálkinum Önnur sjónarmið hér á síðunni. Þar rekur hún meðal annars tilurðina að stofnun Háskólasetursins á Vestfjörðum og fjallar almennt um starfsemi þess. Í grein hennar segir meðal annars:

"Í mars árið 2005 var Háskólasetur Vestfjarða formlega stofnað en stofnfélagar eru meðal annars allir háskólar landsins. Í því felst bæði styrkur og tækifæri. Hugsunin var fyrst og fremst að bæta aðgengi Vestfirðinga að háskólanámi og nýta styrkleika svæðisins til rannsóknar og þróunar á ákveðnum sviðum. Lengi vel voru háværar raddir um að stofna þyrfti sérstakan háskóla, þær raddir voru skiljanlegar en fyrst og fremst voru þær ákall um að styrkja innviði vestfirsks samfélags sem hefur átt á brattann að sækja. Metnaður og raunsæi flestra lá í því að koma háskólastarfsemi af stað sem raunverulega gæti fest rætur. Það er að gerast, hægt og sígandi en markvisst hefur Háskólasetur Vestfjarða fest sig í sessi. Þótt einhverjar úrtöluraddir hafi heyrst að sunnan og einnig meðal þeirra sem eru sérfræðingar í yfirboðum hvers konar og lýðskrumi, þá voru menn innan þess tíma ríkisstjórnar sammála um mikilvægi þess að taka ákvörðun um að fara af stað í verkefnið á grundvelli raunsæis, faglegrar þekkingar og metnaðar. Um þetta náðist gott samkomulag og einstök samvinna var við bæjaryfirvöld á Ísafirði."

Greininni lýkur Þorgerður katrín með þessum orðum:

"Ef svigrúm fæst munu fleiri tækifæri gefast fyrir Vestan. Við skulum forðast að draga úr þeim krafti sem þegar er farinn af stað í gegnum Háskólasetur Vestfjarða. Þótt ríkisstjórnin sjái virkjunum allt til foráttu er óskandi að hún leyfi þeirri virkjun hugarafls og mannsauðs að njóta sín áfram í gegnum skynsama uppbyggingu á háskólastarfsemi á Vestfjörðum.

Möguleikarnir eru margir. Við vitum af viskunni fyrir Vestan. Nýtum hana."

10.10.2009 : Hvorttveggja er jafn slæmt; verk og verkleysi ríkisstjórnarinnar

Vandinn við ríkisstjórnina er tvenns konar. Annars vegar það að aðgerðarleysi hennar er að bitna harkalega á fólki og fyrirtækjum. Hins vegar virðist hún hafa eitthvað sérstakt lag á því að skapa vandræði og koma öllu til verri vegar þegar hún sýnir lífsmark. Það er því vandséð hvort er verra verk  hennar eða aðgerðarleysið.

Fjármálaráðherra afsakaði  óútfært fjárlagafrumvarp með því að menn hefðu verið svo uppteknir í stjórnsýslunni  við önnur verk að ekki hefði unnist tími til þess að ganga almennilega frá ýmsum endum fjárlagafrumvarpsins.

Þetta er ábyggilega rétt. Stjórnsýslan hefur til dæmis meira og minna verið á hvolfi í spurningaleik við ESB. Þar er verið að framleiða mörg hundruð blaðsíðna doðranta í hverju ráðuneyti með svörum handa Brussel. Síðan hefur ríkisstjórnin verið upptekinn með allt sitt starfsfólk við alls konar önnur mál, sem ekkert liggur á.

Ríkisstjórnin er maklega sökuð um aðgerðarleysi þegar kemur að þeim málum sem almenning og atvinnulífið  varðar mestu.

Félagsmálaráðherrann kynnir tillögur til hagsbóta fyrir heimilin í landinu, sem hann sinnti ekkert um fyrr en nú seint í haust. Þar með fór dýrmætur tími  og þar með hrundu óþarfa erfiðleikar yfir fjölskyldurnar í landinu vegna þess að forgangsröðunin var ekki í þágu heimilanna. Þannig birtist sem sé pólitísk stefnumótun. Það voru aðrir hlutir sem gengu fyrir. Flóknara er það ekki og ekkert þýðir fyrir ráðherra að þræta fyrir það.

Þetta gildir um verkleysi ríkisstjórnarinnar.

En svo kastar nú fyrst tólfunum þegar ríkisstjórnin gengur til verka. Þar er eins og allt gangi út á að búa til flækjustig og þvælast fyrir, til að mynda þegar kemur að atvinnumálunum. 

Eða er hægt að nefna eitthvað sérstakt sem gert hefur verið til þess að greiða fyrir atvinnuuppbyggingu af hálfu ríkisstjórnarinnar?

Það er kallað eftir erlendri fjárfestingu. Launþegum og vinnuveitendum heitið að ekki verði lagðir steinar í götu slíks. En hvað gerist?  Ríkisstjórnin leggur ekki bara stein í götu atvinnuuppbyggingarinnar, heldur kemur af stað hreinni grjótskriðu til þess að þvælast fyrir. Og Skattmann sjálfur hótar ofurskattheimtu sem er á góðri leið með að hrekja burtu alla þá atvinnustarfsemi sem byggir á orkunotkuninni.

Það þarf einstaka hæfileika að geta í senn með aðgerðum og aðgerðarleysi bakað svona mikið tjón. Að þessu leyti  stendur ekkert ríkisstjórninni samjöfnuð. Hún er að þessu leyti alveg einstök.

9.10.2009 : Ekki er hægt að skaða það sem er ekki til

David Carey sem er sérfræðingur hjá Efnahgs og framfarastofnuninni OECD, hefur misskilið eitthvað þegar hann tjáir sig um efnahagsmálin, Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og ríkisstjórnina. Sérfræðingurinn varar við því að við hættum samstarfi við sjóðinn, sem er efnislegt sjónarmið sjónarmið í sjálfu sér. En honum skýst að öðru leyti, þótt skýr sé.

Carey segir að slík ákvörðun myndi skaða trúverðugleika ríkisstjórnarinnar og tiltrú á að henni takist að koma efnahag landsins á réttan kjöl, eins og eftir honum er haft í fréttum Ríkisútvarpsins.

Ekki gengur þetta upp. Einfaldlega vegna þess að tiltrú ríkisstjórnarinnar er engin. Það er því ekki hægt að skaða það sem er ekki til. Og hér með er auglýst eftir einhverjum þeim sem hefur trú á því að henni takist að koma efnahag okkar á réttan kjöl. Sú auglýsing mun engan árangur bera, því hver segir það nema í gríni að ríkisstjórnin sé líkleg til afreka á efnahagssviðinu?

Ríkisstjórnin hefur komið fram með fjárlagafrumvarp sem helst mun leiða til þess að ofurbyrðar eru lagðar á landsmenn, atvinnulífið sligað, fæti brugðið fyrir alla viðleitni til atvinnuuppbyggingar, níðst sérstaklega á landsbyggðinni og skellt fram fyrirætlunum um skattahækkanir og nýja skattheimtu, sem ráðherrar vita ekki um en allir sjá að eru gjörsamlega óraunhæfar.

Ríkisstjórnin hefur klifað á því lungann úr árinu að uppbygging bankakerfisins sé á næsta leyti. Ekkert gerist. Ríkisstjórnin gerir Stöðugleikasáttmála við launafólkið og atvinnulífið og svíkur hann svo í hvert skipti sem hún kemur því við. Ríkisstjórnin gengur frá samningum um Icesave sem eru svo lélegir að hún er gerð afturreka. Ríkisstjórnin sinnir ekki þeirri frumskyldu sinni að koma til móts við almenning og fjölskyldurnar í landinu. Ríkisstjórnin kærir sig kollótta um þó að atvinnulífið riði til falls og heilar atvinnugreinar séu að hruni komnar.

Síðast en ekki síst er ríkisstjórnin óstarfhæf vegna innbyrðis sundurlyndis og logar nú stafnana á milli. Þessa dagana snúast allar hennar aðgerðir og ákvarðanir um að tryggja að líf hennar framlengist, hvað sem það kostar. Hagsmunir ríkisstjórnarinnar róa í fyrirrúmi, en allt annað rekur á reiðanum.

Það er þess vegna ekki hægt að skaða trúverðugleika ríkisstjórnarinnar af því að hann er ekki fyrir hendi. Ekki er heldur  hægt að veikja tiltrú manna á að henni takist að koma efnahag okkar á réttan kjöl, því slík tiltrú fyrirfinnst hvergi. Ekki einu sinni lengur í kolli ráðherranna.

8.10.2009 : Það tók þrjá tíma að ákveða að vera vinir

Það tók þingflokk Vinstri grænna þrjá tíma að komast að því að þau ætluðu að gera eins og dýrin í Hálsaskógi, að vera vinir. Það hafði magnast upp mikil spenna. Steingrímur var sagður vera á heimleið úr sinni miklu Miklagarðsför, með kraftaverkið í vasanum. En ekkert gerðist. Nákvæmlega ekkert.

Nema ef vera skyldi faðmlögin í lyftu gamla Morgunblaðshússins, þar sem Vinstri grænir funduðu í gærkvöldi.

Vinstri græn hafa ekki þokast nær neinni niðurstöðu varðandi Icesavemálið. Um það snerist þó allur ágreiningurinn. Það var þess vegna sem Ögmundur Jónasson yfirgaf heilbrigðisráðuneytið.

Þess vegna er það í besta falli hlægilegt þegar því er lýst sem meiriháttar niðurstöðu að nú ætli allir að vera vinir í VG. Hvernig er þetta: Voru uppi einhverjar hugmyndir í þeim flokki um að allir ætluðu að vera óvinir?  Í hverju felast tíðindin af þessum fundi? Jú svarið er einfalt. Tíðindin felast í því að flokkurinn er jafn mikið úti í mýri og áður.

Það geta heldur ekki talist til tíðinda að flokkur sem myndaði ríkisstjórn í maí ætli nú í október byrjun að halda sig við þá ákvörðun. Sérstaklega vegna þess að allir sem þar geta valdið vettlingi hafa verið með stöðuga svardaga um tryggð sína við ríkisstjórnarsamstarfið við Samfylkinguna.  Auk þess sem heilli breiðsíðu hefur verið hrundið af stað til þess að þrengja að uppreisnarliðinu í VG og fá það til þess að hætta öllu múðri. Á það benti ég í gær hér á blogginu.

En þetta stendur þá eftir. Fundurinn í gær var greinilega árangurslaus þar sem árangurs var þó þörf;  fyrir flokkinn og fyrir ríkisstjórnina. Umboðið til formanns flokksins varðandi Icesave nær til þess að hann fær fararleyfi til funda við Hollendinga og Breta. Annað ekki. Deilan sem öllu hleypti í bál og brand – ágreiningurinn um Icesave – er alveg jafn óleyst sem fyrr.  Ríkisstjórnin mun skrölta áfram, lifandi dauð og enn síður fær en nokkru sinni áður til að taka á því sem máli skiptir í þjóðfélaginu og aðstæður kalla á.

7.10.2009 : Breiðsíðan gegn Ögmundi

Þeir eru komnir af stað með hræðsluáróðurinn. Þegar Ögmundi Jónassyni er þrýst út úr ríkisstjórninni, þá fara þeir á kreik sem reyna að gera hann tortryggilegan. Fyrst formaður VG, sem lætur í veðri vaka að verkefnin í Heilbrigðisráðuneytinu hafi verið Ögmundi  ofviða. Hann hafi gefist upp fyrir viðfangsefninu. Það er ekki að undra þó Ögmundi Jónassyni sárni, eins og hann segir í Morgunblaðinu í dag.

Og í dag er heil breiðsíða lögð af stað til þess að leiða fráfarandi heilbrigðisráðherra  frá villu hans vegar,  með  lítt dulbúnum hótunum .

Bara í dag eru þau fjögur sem skrifa í þessa veru í dagblöðunum.

Jóhann Hauksson fréttaskýrandi, verður seint  af nokkurri sanngirni,  sakaður um velvild í garð Sjálfstæðisflokksins. Hann skrifar mikla frasagrein um háskann sem hlotist geti af því að víkja af vegi ríkistjórnarinnar, af því að það kunni að efla  Sjálfstæðisflokkinn. Og hans tónn er:þessi: Ætlar Ögmundur Jónasson að varpa á glæ sögulegu tækifæri til samstarfs vinstri flokkanna, með því að láta samviskuna þvælast fyrir sér í Icesavemálinu.

Guðrún Guðlaugsdóttir blaðamaður og rithöfundur skrifar pistil í Fréttablaðið  í dag og kallar ákvörðun Ögmundar  „hégómafulla  píslarvættistilhneigingu“ , - „sem kunni að koma í veg fyrir að landsmenn eigi til hnífs og skeiðar næstu árin“,; það má ekki minna vera.

Og áhrifamaður í Vinstrihreyfingunni grænu framboði,  Sverrir Jakobsson skrifar síðan grein í sama blað í dag og víkur að málflutningi forystumanna Framsóknarmanna og Sjálfstæðismanna og fer um hann mjög hörðum orðum. En segir síðan Ögmund nánast orðið handbendi þessa máflutnings og segir svo: „Það sem er þó furðulegast af öllu er að þessi þjóðrembumálflutningur hafi nú glapið hinn ágæta mann Ögmund Jónasson og hann taki nú þátt í vitleysunni“.

Og loks er á baksíðu Fréttablaðsins pistill eftir gamlan frambjóðanda VG, Kolbein Óttarsson Proppé, sem klappar þann steininn sem drýgstur er talinn verða í í hræðsluáróðrinum gegn öllum sem ekki lúta því almætti sem ríkisstjórninni ræður.  Tónninn er þessi. Ef menn hlýða ekki foringjunum er þessi merka tilraun til myndunar vinstri stjórnar farin út um þúfur og það er mikill skaði. Því segir pistlahöfundurinn: „Hún er því mikil ábyrgðin sem hvílir á herðum þeirra stjórnarliða sem véla um framtíð stjórnarinnar. Vonandi bera þeir gæfu til að setja eigin persónu til hliðar og horfa á hugsjónirnar. Annars eru þeir ekki merkilegir stjórnarmálamenn.“

Það er augljóst að þessum skrifum er ætlað að veikja stöðu Ögmundar Jónassonar og hræða menn frá því að andmæla nokkru sem máli skiptir og kemur frá ríkisstjórninni. Menn eiga að ganga í takt, í þágu hins mikla málstaðar; í samræmdu göngulagi fornu.

6.10.2009 : Hve mörg hjól undir bílnum?

Þeir sem skáldlegastir eru, vitna gjarnan í stórskáldin í umræðum um stefnuræðu forsætisráðherra, líkt og þeirri sem fór fram í gærkveldi. Margt var þar vel mælt og eitthvað um ívitnanir í skáldin okkar. Ég saknaði þó eins ljóðs sem lýsir betur ríkisstjórninni og ástandinu á stjórnarheimilinu en flest annað. Þetta er auðvitað hinn sigildi kveðskapur Ómars Ragnarssonar, Þrjú hjól undir bílnum, sem er eins konar líkingasaga – allegóría – um vesalings ríkisstjórnina.

Þessi tæplega hálfrar aldar kveðskapur á mikið erindi við okkur og er hér með lagt til að ríkisstjórnin hefji fundi sína á þriðjudags og föstudagsmorgnum með því að syngja þetta kvæði. Það er vel viðeigandi þegar í hlut á ríkisstjórn, þar sem allt er á heljarþröm, en  samt er látið sem ekkert sé, sbr. ræður stjórnarliða í gærkveldi.

Þrjú hjól undir bílnum

Þrjú hjól undir bílnum,

en áfram skröltir hann þó.

En öræfaþokan eltir dimm

með kolsvart él, sem kæfir vél,

en við kyrjum samt kát í næði og ró.

við syngjum:Hibbidí-hæ og hibbidí-hí,

svo bergmálar fjöllunum í.

Hérna rétt sunnan við hálsinn er sæluhús,

við gætum sofið þar öll,uns birtir á ný.

Tvö hjól undir bílnum,

en áfram skröltir hann þó.

Í sumarfrí á fjallaslóð,

fárviðri hvín, dagsljós dvín,

en við kyrjum samt kát í næði og ró.

við syngjum:Hibbidí-hæ og hibbidí-hí,

svo bergmálar fjöllunum í.

Hérna rétt sunnan við hálsinn er sæluhús,

við gætum sofið þar öll,uns birtir á ný.

Eitt hjól undir bílnum,

en áfram skröltir hann þó.

Yfir grjót og urð, upp í hurð,

með hikst og hóst í hlíðargjóst,

en við kyrjum samt kát í næði og ró.

við syngjum:Hibbidí-hæ og hibbidí-hí,

svo bergmálar fjöllunum í.

Hérna rétt sunnan við hálsinn er sæluhús,

við gætum sofið þar öll,uns birtir á ný.

Ekkert hjól undir bílnum,

hann áfram skröltir ei meir.

Hann liggur á hlið, í hyldjúpri á,

straumurinn gjálfrar gluggum á.

En við kyrjum á kafi í vatni og leir.

4.10.2009 : Rangt, félagi Ögmundur!

Ögmundur Jónasson segir að í stórum málum eins og Icesave eigum við að rífa okkur upp úr pólitísku skotgröfunum. Það er ýmislegt til í því. Icesave málið er þeirrar gerðar að þar eigum við að snúa saman bökum sem Íslendingar, í deilu við þá stóru og öflugu; Hollendinga, Breta, Evrópusambandið, Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og þá aðra sem eru að reyna að þvinga okkur til nauðungar.

En á sama tíma og þingmaðurinn slær þennan sáttatón skrökvar hann því upp á okkur sjálfstæðismenn að í okkar hópi hafi þeir verið til sem vildu láta Icesave samning Steingríms J. og Jóhönnu yfir okkur ganga. Þetta er tilhæfulaust og gerir Ögmund ákaflega ótruverðugan þegar hann hvetur til þess að menn þvert á flokkslínur, snúi bökum saman.

Þegar Ögmundur hefur yfir svona máflutning þá er hann auðvitað bara kominn ofan í kunnuglegar skotgrafir sínar. Hér birtist okkur, VG þingmaður að ráðast að pólitískum andstæðingum sínum í Sjálfstæðisflokknum. Flóknara er það ekki. Verst er að í þetta skipti fer hann með staðlausa stafi.

Sannleikur málsins er þessi: Ríkisstjórnin vann Icesave samkomulagið á eigin forsendum. Þess var vandlega gætt að hafa ekki samráð við stjórnarandstöðuna. Okkur var sagt að engir formlegir samningafundir hefðu átt sér stað, en tveimur dögum seinna var búið að ljúka samningagerðinni. Forystumenn ríkisstjórnarinnar og þeirra talsmenn lögðu ofuráherslu á að ljúka málinu í einum hvelli og helst að láta þingið fallast á takmarkalitla ríkisábyrgð; helst án þess að hafa fengið svo mikið sem að berja samninginn augum.

Ríkisstjórnin hafði hins vegar ekki vald á málinu. Vegna þess að stjórnarandstaðan var málinu mjög andsnúin ásamt nokkrum þingmönnum úr VG.

Það er þess vegna gróflega dapurlegt að sjá Ögmund Jónasson gera tilraun til þess að endurrita söguna í því skyni að fegra stöðu sína og ríkisstjórnarinnar. Og að minnsta kosti eru slík vinnubrögð lítt til þess fallin til þess að styrkja þverpólitískt samstarf í þessu máli, þar sem þess gerist þó mikil þörf.

2.10.2009 : Formaðurinn fékk leyfi til að kaupa sér farmiða

Staða Icesavemálsins er í rauninni óbreytt frá því sem hún var þegar Alþingi samþykkti fyrirvara við ríkisábyrgðina 28. ágúst síðast liðinn. Samfylkingin samþykkti opna heimild til ríkisstjórnarinnar til þess að ganga frá málinu. En þingmenn VG gáfu ríkisstjórninni í rauninni bara heimild til þess að fara til samninga. Engin trygging er hins vegar fyrir stuðningi úr þeim flokki við mögulega niðurstöðu. Afstaða einstakra þingmanna mun ráðast af efni máls. Líki þeim niðurstaðan ekki munu þeir ekki fallast á hana.

Mjög var látið í veðri vaka að báðir stjórnarflokarnir hefðu gefið ríkisstjórninni lausan tauminn í þessu máli. Það reyndist ekki svo þegar nánar var að gáð. Í rauninni má segja að þingflokkur VG hafi einungis gefið formanni sínum, fjármálaráðherranum, fararleyfi; heimild til þess að kaupa sér farmiða til útlanda til þess að hitta fulltrúa Hollendinga og Breta. Að öðru leyti er málið jafn opið sem fyrr.

Það er ljóst að tilgangur Breta og Hollendinga með viðræðum við okkar stjórnvöld er sá að snúa niður einhvern hluta þeirra fyrirvara sem við málið var settur. Fram hefur komið að þeir eru ósáttir við sitthvað í fyrirvörunum. Meðal annars hefur komið fram að þeir uni því ekki að ríkisábyrgðin falli niður á árinu 2024. Forsætisráðherra hefur síðan sagt að meiri fyrirstaða sé við niðurstöðu Alþingis en upphaflega hafi verið talið.

Það er því ljóst að þrýstingurinn verði á íslensk stjórnvöld að gefa eftir.

Þá er rétt að hafa í huga að mjög var togast á um þessi mál í meðferð Alþingis. Stjórnarliðar margir voru tregir til þess að setja fyrirvara. Er þar skemmst að minnast stórkarlalegra yfirlýsinga um að ganga ætti frá málinu undanbragðalaust og strax. Málið átti að kýla í gegn með látum og helst að samningnum sjálfum óséðum, svo ótrúlegt sem það nú er. Ríkisstjórnin hafði hins vegar ekki vald á þeirri atburðarás og varð þess vegna að lúta þeim vilja Alþingis sem kom fram í lokaafgreiðslu málsins.

Alþingi hefur sagt skoðun sína. Eigi að breyta þeirri niðurstöðu getur þingið eitt gert það. Því þó ríkisstjórnin hafi mikla löngun til þess að stjórna með tilskipunum í þessu máli eins og öðrum, þá er það ekki á hennar valdi. Flóknara er það nú ekki.

28.9.2009 : Vígbúumst til varnarbaráttu

Það er gömul saga og ný að þegar kemur að því að herða að ríkisrekstrinum, þá birtast alltaf tillögur sem ganga út á að skera niður eins fjarri höfuðstöðvum stofnana og hægt er. Lítil útibú úti á landi, litlar ríkisstofnanir og annað þess háttar verða alltaf efstar á óskalistanum þegar farið er í þessi verk.

Nú höfum við minna úr að spila, það er nauðsynlegt að draga saman seglin og sjá; upp fara að dúkka tillögur sem munu hafa það í för með sér að opinber starfsemi úti á landi verður einkanlega fyrir hnífnum. Fækkun sýslumannsembætta og sameining skattstofa eru klassísk dæmi og þeim dæmum mun fjölga.

Þarna eru þó ekki stóru hagræðingarmöguleikarnir, en þetta eru þægilegustu hugmyndirnar, fyrir þá sem sitja suður í Reykjavík og hafa það verkefni með höndum að lækka útgjöld.

Það þarf ekki að rekja hina löngu raunasögu sem hefur verið í kring um þá eðlilegu viðleitni að efla atvinnustarfsemi á landsbyggðinni með því að ætla henni einhvern skerf af þeriri gríðarlegu þjónustu sem ríkið veitir. Það hefur sannarlega miðað dálítið áleiðis á síðustu árum; en alltof lítið samt. Við vitum að það er vandræðalaust að staðsetja ríkisstörf utan höfuðborgarinnar, en þar hefur af ýmsum ástæðum verið við ramman reip að draga.

Í þenslunni var þessi barátta líka mjög ójöfn Nokkur ríkisstörf á landbyggðinni dugðu lítið til þess að hamla á móti atvinnuuppbyggingunni sem varð til dæmis í bönkunum, þjónustugreinunum og byggingarstarfseminni, á höfuðborgarsvæðinu á velmektardögum þessarar atvinnuuppbyggingar..

En samt skipti þessi opinbera starfsemi á landbyggðinni miklu máli. Þarna urðu til störf sem svöruðu óskum samtímans, unga fólksins sem hafði aflað sér menntunar og krafðist fjölbreytni í starfsvali á heimaslóðum. Nú þegar harðnað hefur á dalnum, sjáum við þýðingu þessarar viðleitni til styrkingar atvinnulífsins á landbyggðinni í nýju ljósi.

Það er þess þess vegna gríðarlega brýnt núna að vera vel á verði. Kerfið malar hægt - en örugglega. Það verður mikil tilhneiging til þess að leggja af opinberu atvinnustarfsemina á landbyggðinni. Við sem erum því andvíg þurfum þess vegna að fara að undirbúa okkur undir það að vígbúast til þeirrar varnarbaráttu; hvar í flokki sem við stöndum. Nú þurfum við að gæta vel að okkur.

24.9.2009 : Af hverju taka þeir þá ekki völdin af Seðlabankanum?

Ríkisstjórnin verður æ aumkunarverðari. Nú segir Steingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra að Peningastefnunefnd Seðlabankans gæti komið saman að nýju til þess að ákvarða lægri vexti. Þessi ummæli lýsa þeirri örvæntingu sem umlykur alla efnahagsstjórn í landinu af hálfu ríkisstjórnarinnar. Eins og það sé nú líklegt að nefndin fari að setjast ótilneydd að fundarborði sínu til þess að breyta nokkurra klukkustunda ákvörðun !

Svona angistarvein hafa svo sem áður heyrst frá ríkisstjórnarborðinu. Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra sagði álíka í júníbyrjun, þegar henni varð svarafátt á Alþingi vegna vaxtaákvörðunar Seðlabankans á þeim tíma. Þá var þrautaráðið að ákalla Seðlabankann og biðja hann um aukafund. Þannig slapp forsætisráðherrann í gegn um umræðuna og nú hefur fjármálaráðherrann beitt sama trikkinu.

Skemmst er frá því að segja að í Seðlabankanum kærði hinn norski seðlabankastjóri sig kollóttan og ansaði ákalli forsætisráðherrans í engu. Og þannig verður það auðvitað líka núna.

Er ekki rétt að rifja það upp að það voru þessir hæstvirtu ráðherrar sem bera ábyrgð á því fyrirkomulagi sem nú ríkir við vaxtaákvarðanir.

Munum að þegar ríkisstjórninni lá sem mest á að koma Davíð Oddssyni úr Seðlabankanum var flutt sérstakt frumvarp, sem eftir miklar innantökur í ríkisstjórninni var samþykkt að loknum breytingum, sem lög frá Alþingi. Lögin fólu það í sér að það er sérstök Peningastefnunefnd sem ákveður vextina. Þetta kerfi lofsungu ráðherrarnir þá, undirstrikuðu mikilvægi sjálfstæðis bankans og glöddust yfir faglegum vinnubrögðum sem upp væru tekin.

Mislíki ráðherrunum ákvarðanir bankans og telji þær rangar og skaðlegar eiga þeir einn raunverulegan kost. Þeir geta flutt frumvarp um að taka ráðin af Peningastefnunefndinni. Það stoðar ekkert að kvarta og stynja undan ákvörðunum bankans, eða reyna að bjarga í horn með því að ákalla bankann um aukafund. Ef ráðherrarnir meina eitthvað með tali sínu um að vextirnir séu of háir þá taka þeir völdin af Peningastefnunefndinni með lögum. Geri þeir það ekki er það staðfest sem allir vita ósköp vel, að það er engin alvara á bak við kveinstafi þeirra út af vöxtunum.

23.9.2009 : Ríkisstjórnarflokkarnir farnir að stunda hópefli - loksins

Það kom nokkuð á óvart að menn teldu frétta að vænta af löngum ríkisstjórnarfundi í gær og sameiginlegum fundi þingflokka VG og Samfylkingar. Hvernig datt mönnum í hug að tíðinda væri að vænta? Ríkisstjórninni líður vel í ráðleysi og dáðleysi sínu og ekki frekari tíðinda að vænta. ESB aðildarviðræður eru hafnar og menn komnir á kaf í að mæla grassprettu í 800 metrum ofan sjávarmáls og skoða blessaða álastofnana. Er hægt að ætlast til einhvers meira af sípuðandi ráðherrunum?

Enda kom það á daginn. Spunameistararnir höfðu reynt að blása út vægi þessara funda, en í ljós kom að ekkert var þar að baki. Fréttamenn kvörtuðu sáran yfir því að vera hafðir að fíflum allan liðlangan daginn; yfir engu, bókstaflega engu.

Það vekur helst athygli langminnugra, að ráðherrarnir eru farnir að nota sömu hugtökin og krataráðherrarnir í upphafi tíunda áratugsins þegar þeir voru að segja okkur tíðindi af fyrirhuguðum álverum; sem vel að merkja komu aldrei. Nú tala ráðherrarnir eins og kratarnir þá um "landsýn í málinu". Eiga núna við Icesave, eins og lesa má um á bls 2 í Morgunblaðinu í dag.

Afraksturinn af öllu fréttapúlinu var sá að ríkisstjórnarflokkarnir slógu sér saman um ein salarkynni fyrir þingflokksfundi sína. Þeir fóru semsé í einhvers konar hópefli.

Það er eitt það skynsamlegasta sem ríkisstjórnarþingflokkarnir hafa gert. Ekki veitir af. Við vitum að þeir eru út og suður í öllum málum. ESB, Icesave svo og önnur málin stór og smá. Nú síðast er allt upp í loft vegna orku og iðnaðararframkvæmda. Þótt iðnaðarráðherrann okkar láti eins og allt sé friði og spekt í þessu máli. Annað blasir við öllum þeim sem vilja heyra og sjá.

Það er því svo að sjá að ofan í allt annað heimilisböl á stjórnarheimilinu, sé skollin á meiriháttar meðvirkni, þar sem heimilisfólkið þykist ekki taka eftir því þegar ágreiningur hefur blossað upp í stórmálum. Ætli hópefli nægi til að ráða bót á því?

22.9.2009 : Ríkisstjórnin þvælist fyrir

Flestir fögnuðu Stöðugleikasáttmálanum, sem var tilraun stjórnvalda og aðila vinnumarkaðarins til að búa til endurreisnaráætlun og efnahagsplan fyrir komandi mánuði og misseri. Ekki vantaði fagnaðarópin úr Stjórnarráðinu þegar þessi mikilvægi áfangi var í höfn. Nú þremur mánuðum eftir að hann var undirritaður tala þeir sem að honum stóðu um að hann sé í uppnámi; allir nema ríkisstjórnin okkar lánlausa, sem telur að allt gangi vel.

Þetta er auðvitað til marks um þá firringu sem ríkir í stjórnarherbúðunum. Viðvaranir launþega og atvinnulífs ná greinilega ekki inn í fílabeinsturninn við Lækjartorg. Þar eru allir svo sælir og glaðir við að telja ála í ám landsins og meta grassprettu í 800 metra hæð ofan sjávarmáls.

En hvað er það sem menn telja að úrskeiðis hafi farið hjá ríkisstjórninni við framkvæmd Stöðugleikasáttmálans? Fljótlegra væri kannski að telja það upp sem enn má telja í lagi og snýr að því sem telja má á ábyrgð ríkisvaldsins.

Nefnum fyrst málefni heimilanna. Það vita allir að það mál var lagt til hliðar fyrir ESB málum, Icesave og gæluverkefnum ráðherranna. Núna fyrst þegar pólitíski þrýstingurinn er orðinn óbærilegur er farið að huga að þeim. Þessi vinnubrögð gagnrýna meðal annars launþegasamtökin harðlega. Ríkisstjórnin þrætir og sýnir þar með virðingarleysi sitt gagnvart almenningi í landinu.

Víkjum svo að vöxtunum. Forsætisráðherra sagði í júní að þeir ættu að lækka og kalla mætti saman aukafund peningamálastefnunefndar Seðlabankans til þess arna. Enginn hlustaði á ráðherrann. Síðan hefur nefndin komið þrisvar saman og ekki hreyft við vöxtunum. Enginn býst við því að þeir lækki á næstunni. Þó var um það rætt í Stöðugleikasáttmálanum að vextir skyldu komnir niður í eins stafs tölu um þeta leyti.

Svo átti að spýta í atvinnusköpunina með kröftugum stórframkvæmdum í samgöngumálum, orku og iðnaðarmálum. Þar er veruleikinn sá að ráðherrarnir svara ekki einu sinni spurningum fyrirtækja sem vilja framkvæma, sbr. Spöl og þvælast fyrir öllum orku og iðnaðarframkvæmdum eins og þeir lifandi geta .

Vandi Stöðugleikasáttmálans er þess vegna fólginn í ríkisstjórninni. Hún veldur óstöðugleika, með stórfurðulegri forgangsröðun og aðgerðaleysi  í bland. Þegar hún á að stuðla að stöðugleika ruggar hún bátnum, þegar hún á að greiða fyrir málum flækist hún fyrir. Ríkisstjórnin er þess vegna vandamálið.

18.9.2009 : Frétt úr heimi spunans

Sakleysisleg frétt í Ríkisútvarpinu í gærkveldi opnaði manni örlitla sýn inn í hugaheim hins pólitíska spuna, sem þeir kunna svo vel í Samfylkingunni. Kjarni fréttarinnar var svona: Þingflokkur Samfylkingarinnar vill að nýr Landspítali, Búðarhálsvirkjun og Suðurlandsvegur verði meðal þeirra framkvæmda sem lífeyrissjóðirnir taki þátt í að fjármagna.

Þá vitum við það. Þetta er vilji Samfylkingarinnar. En hvað með hinn stjórnarflokkinn? Hvað vill hann? Og svo kemur hin óhjákvæmilega spurning: Er þetta skoðun ríkisstjórnarinnar?

Því var ekki svarað í þessari frétt, enda tilgangurinn örugglega ekki sá. Tilgangurinn var ósköp einfaldlega sá að stimpla það inn að Samfylkingin vildi þessar framkvæmdir. Þar með næst líka tvíþættur tilgangur.

Í fyrsta lagi að setja pressu á Vinstri græna, enda vita allir að mikil og vaxandi ólga er í samfélaginu vegna þess hve allar ákvarðanir um framkvæmdir eru að dragast. Svo mjög að ASÍ og Samtök atvinnulífsins telja að ríkisstjórnin sé með aðgerðarleysi sínu að setja Stöðugleikasáttmálann í hreint uppnám.

Hitt er það svo auðvitað að geta vísað til þessara frétta þegar og ef þessar framkvæmdir verða að veruleika.

Þessi frétt var spuni af þeirri sort sem við höfum stundum séð og við vitum að þeir kunna vel í Samfylkingunni. Rykti hins gamla spunameistaraþríeykis, sem Framsókn var með forðum tíð og alþekkt var, fölnar nú smám saman í samanburðinum við hið vel smurða teymi í Samfylkingunni.

16.9.2009 : Hvað er að frétta af álastofnum í ám á Íslandi?

Eins og allir vita þá hefur ríkisstjórnin lagt höfuðáherslu á að slá skjaldborg um hag heimilanna. En það er flókið mál sem tekur til margra þátta sem ekki blasa kannski við svona við fyrstu sýn.

Núna sitja til dæmis „sveitir“ starfsmanna Stjórnarráðsins (svo orðalag ættað frá Ólafi Ragnari Grímssyni sé notað) við að ráða í krossaprófin sem Brussel hefur sent hingað til lands til úrlausnar. Enginn skyldi gera lítið úr þýðingu þess. Við munum að hinir vænstu menn úr Samfylkingunni sögðu okkur að ákvörðunin ein um að sækja um ESB aðild væri snar og mikilvægur þáttur í að kippa efnahagslífinu, fyrirtækjunum og efnahag heimilanna í lag. Enginn efast um sannleiksgildi þeirra orða.

Það er þess vegna ástæða til þess að hvetja alla til að lesa krossaprófið mikla frá Brussel. Spurningarnar komast fyrir á tæplega 400 blaðsíðum. Og þar getur nefnilega heldur betur að líta. Það er ljóst að þegar í þær rúnir hefur verið ráðið mun blasa við okkur ítarleg haglýsing á Íslandi. Spurningarnar eru svo fjölþættar að fátt mannlegt hér á landi lætur Brussel sér óviðkomandi.

Þetta á við í stóru sem smáu. Skrifari þessara orða hefur t.d rennt yfir spurningar um landbúnað og sjávarútveg, sem er ótrúlega fróðleg – og  hvað skal segja – athyglisverð lesning !

Á sviði landbúnaðar er spurt ítarlega um hvaðeina sem snertir landbúnað, neysluvenjur, umfang, einstakar búgreinar, styrki, lífræna ræktun og áfram mætti telja. Og síðan snúa menn sér að aðalatriðunum. Þá er spurt  um stöðu landbúnaðar sem fram fer ofan 800 metra fyrir ofan sjávarmál, landbúnað í bröttum hlíðum, landbúnað þar sem hallinn í landslaginu er innan við 15% svo fátt eitt sé nefnt. Í Brussel vilja menn líka vita hversu margir til sveita hafi ekki aðgang að rennandi vatni, síma í fastlínukerfi, eða rafmagni. Og svo vilja þeir líka vita um þau landsvæði þar sem grasspretta er minna en 80% af meðal sprettu í landinu.

Og ekki eru þeir í Brussel minna forvitnir um sjávarútveginn. Þeir spyrja til dæmis grundvallarspurninga um fiskneyslu Íslendinga, enda skiptir það auðvitað meginmáli fyrir sjávarútvegsþjóð sem flytur nánast út alla sína framleiðslu. Beðið er um útlistun á flotastjórn og stjórn auðlinda, því smámáli - í hnitmiðuðu formi.

Og síðan snúa menn sér að kjarna málsins. Sem er auðvitað töluliður 26 í B lið 1. kafla um Auðlinda og flotastjórn – helstu einkenni íslensks sjávarútvegs. Og þar spyrja þeir í Brussel um það hvernig við stjórnum nýtingu á álastofnum, hvernig við mælum afleiðingarnar af mannvirkjagerð í ám á stöðu álastofna og hvernig háttað sé stjórnuninni á þessu þýðingarmikla málasviði.

Manni verður strax mikið rórra við að vita að stjórnsýslan okkar sé nú önnum kafin við slík verkefni. Öll vitum við að tímanum verður örugglega ekki betur varið. Það eru örugglega þessi verkefni sem almenningur í þessu landi er að kalla eftir. Við vitum að núna getum við öll andað léttar, vitandi að ekkert er gefið eftir að ljúka þessu þýðingarmikla verkefni.

10.9.2009 : Lesið það af vörum mínum....

Stundum hitta einstök orð eða setningar svo rækilega í mark að þau fylgja mönnum út ævina og kannski lengur. Ein snjöll setning, eða óheppilegt orð verða eins konar fylginautar til framtíðar. Nefna má margvísleg dæmi frægra og óþekktra einstaklinga, ef út í það er farið.

Jóhönnu Sigurðardóttur fylgir fræg setning sem hún lét falla á flokksþingi Alþýðuflokksins eftir að hafa lotið í lægra haldi í formannskjöri fyrir Jóni Baldvin Hannibalssyni: "Minn tími kemur." Þetta urðu áhrinsorð í ljósi þess sem síðar varð og eru oft rifjuð upp.

En ekki eru allir svona heppnir - og ekki hefur Jóhanna alltaf verið svona heppin.

Fræg urðu að endemum orð Geoge Bush eldri á flokksþingi Republikanaflokksins þegar hann sagði: Lesið það af vörum mínum, enga nýja skatta.

Þá var hann að bjóða sig fram sem forseta Bandaríkjanna, náði því markmiði sínu og hækkaði skatta og lagði á nýja skatta, til að ná fram nauðsynlegum markmiðum um lægri ríkissjóðshalla. Orð gamla Bush hafa síðan fylgt honum sem skugginn og orðið eins konar táknmynd þeirra sem svíkja loforð, sem fólk hefur jafnvel á tilfinningunni að aldrei hafi verið ætlunin að standa við.

Nú erum við íbúar lýðveldisins búin að eignast álíka setningu, sem fylgir höfundinum eins og skugginn alla daga og vekur nú orðið sterk viðbrögð, sem eru í bland:  réttlát reiði, fyrirlitning, hæðnishlátur og sársauki. Þetta eru hin alræmdu orð Jóhönnu Sigurðardóttur: "Við ætlum að slá skjaldborg um heimilin".

Það þarf ekki að hafa um þetta nein fleiri orð. Það vita allir að þetta var merkingarlaust og innantóm hjal; mas án innistæðu. Það trúir þessu enginn lengur. Ríkisstjórnin hefur haft nægan tíma til þess að breyta þessum orðum í verk. En hún gerði það ekki. Annað var brýnna, að hennar mati, eins og má sjá með því að skoða þau mál sem þingið hefur afgreitt nú í sumar. Ríkisstjórninni er slétt sama. Skjaldborgartalið er orðið að lélegum brandara sem enginn sómakær einstaklingur orðar lengur.

Eða hafa menn heyrt forsætisráðherrann eða aðra ráðherra ríkisstjórnarinnar taka sér þennan úr sér gengna frasa í munn ? Auðvitað ekki. Þessi orðaleppur er kominn á sama stað og orðin hans Bush. Þetta eru orð sem enginn þorir lengur að láta út fyrir sínar varir. Því sá sem það gerir verður að verða þess albúinn að reyna að bjarga sér á flótta; mjög hröðum flótta.

6.9.2009 : Sest við krossaprófin á samdráttartíma

Á sama tíma og ráðuneyti og stofnanir þurfa að skera niður útgjöld sín, leggur ríkisstjórnin ofuráherslu á að vinna í umsókn um ESB aðild. Það þýðir ekkert fyrir Steingrím J. Sigfússon fjármálaráðherra að skæla yfir örlögum sínum í ESB málinu eins og hann gerir nú í viðtölum. Hann kaus sér þetta hlutskipti sjálfur. ESB umsóknin var aðgöngumiðinn sem hann varð að reiða fram til þess að geta fengið pláss við ríkisstjórnarborðið.

Sé hann svekktur og stynji undan þeim örlögum að standa fyrir umsókn um aðild að ESB, getur hann ekkert snúið sér nema að sjálfum sér. Vinstri grænir eru jafn ábyrgir fyrir ESB umsókninni og Samfylkingin. ESB umsókn er jafnt í boði VG og Samfylkingar.

Á sama tíma og okkar litla stjórnsýsla ætti að einbeita sér að vandanum sem steðjar að heimilum og fyrirtækjum, mun orkan fara mjög mikið í að svara krossaprófum ESB furstanna. Stjórnsýslunni verður gert að einbeita sér að þessu mikla verkefni. Skjaldborgin víðfræga fær að bíða. Það liggur meira á þessu með ESB.

Til þessa ESB máls er þó ekki ætlaður mannafli. Upplegg ríkisstjórnarinnar er að þetta megi gera með lágmarkstilkostnaði. Við vitum þó öll að það er tóm vitleysa. Á það benti ég í umræðum um málið á Alþingi.

En mikið lá við í þessu máli. Hreinum blekkingum var beitt í því að mylgra málinu í gegn um þingið. Látið eins og hægt væri að taka menn úr öðrum verkum í stjórnsýslunni til þess að sinna þessu mikla verki.

Auðvitað vissu menn betur. Það er allsendis óraunhæft að hægt sé að taka menn úr öðrum verkum í stórum stíl til þessara verka. Síst af öllu á samdráttartímum.

En þetta segir það sem segja þarf um forganginn hjá þessari guðsvoluðu og lánlausu ríkisstjórn. Minna fé í menntun og velferðarmál. Meiri áhersla á krossaprófin frá Brussel. Og það í boði Vinstri grænna. 

4.9.2009 : Stórkostlegur áfangi

Ísafjarðardjúpið var lengi farartálmi. Baráttan við að klára vegagerð um Djúpið hefur verið hvað efst á forgangslista þeirra verkefna í samgöngumálum sem við Vestfirðingar höfum rætt um. Það er því ekki neinn smá áfangi í höfn, nú þegar við ökum Ísafjarðardjúpið allt á malbikuðum, beinum og breiðum vegi. Við getum auðvitað öll sagt með sanni að nú sé stór draumur loks að rætast.

Brúin yfir Mjóafjörð er glæsilegt og mikið mannvirki. Þverun Reykjafjarðar er hrein bylting. Við erum laus við farartálmann Hestakleif og heilsársleiðin um Djúpið styttist umtalsvert.

Gleymum því ekki að það er í rauninni ótrúlega stutt síðan að Ísafjörður og norðanverðir Vestfirðir komust í raunverulegt akvegasamband við aðal þjóðvegakerfi landsins. Það eru ekki nema 50 ár síðan vegurinn um Dynjandisheiði var tekin í notkun. Þá loks komst á akvegasamband; en aðeins hluta ársins og um afleitan veg á nútímamælikvarða.

Vegurinn um Ísafjarðardjúp var tekinn í notkun fyrir 34 árum, haustið 1975. Fyrir þann tíma fóru menn um Djúpið með gamla Fagranesinu, bílarnir hífðir um borð með klöfum, siglt inn að Arngerðareyri og ekið upp Langadalinn og um Þorskafjarðarheiði. Steingrímsfjarðarheiðin var ekki einu sinni komin á teikniborðið.

En líkt og ég sagði við vígslu Mjóafjarðarbrúar inni í Reykjanesi í gær, þá eru vegir einu sinni þannig að þeir verða strax barn síns tíma. Um leið og einn áfangi næst, förum við að hyggja að næsta skrefi. Eftir að búið var að leggja veg um Djúpið, hófst baráttan fyrir því að bæta hann, breikka, leggja bundið slitlag, færa hann frá snjóaköflum og svo framvegis. Allt kunnuglegt og þannig mun það verða áfram.

Nýi vegurinn um Djúpið er stórkostlegur, en samt þarf að bæta á honum kafla. Yst í Hestfirði er hættulegur og mjór kafli, í Seyðisfirðinum er vegurinn alltof mjór og veikburða. og einnig að hluta í Álftafirði. Þannig höldum við áfram að þoka áfram framfaramálunum.

En í dag gleðjumst við yfir nýjum áfanga og hlökkum til þess að Armkötludalurinn verði tekinn í notkun í lok mánaðarins. Þá sjáum við stórkostlega hluti gerast með því að lokið verði tengingu norðanverðra Vestfjarða og Stranda með alvöru nútímavegi við þjóðvegakerfi landsins. 

31.8.2009 : Niðurstöðunni troðið þversum ofan í kok ríkisstjórnarinnar

Því má alls ekki gleyma að Samfylkingin og Steingrímsarmur Vinstri grænna vildi alls engar breytingar gera á Icesavemálinu. Þegar frumvarpið um ríkisábyrgð á Icesave, kom fyrir Alþingi læstu þessi stjórnmálaöfl saman örmum sínum til þess að verja Icesavesamninginn óbreyttan og vildu samþykkja galopna, ótakmarkaða ríkisábyrgð á öllu klabbinu; og það án þess að vita hversu sú upphæð yrði há.

Þetta rakti ég í blogg hér á dögunum.

Það voru þessi stjórnmálaöfl sem reyndu að leyna Alþingi upplýsingum. Munum að það þótti fráleitt að Alþingi sem átti þó að taka afstöðu til málsins, fengi einu sinni að sjá samninginn, sem allt þetta byggði á.

Smám saman fjaraði undan Samfylkingunni og Steingrímsarminum. Þegar þau stóðu frammi fyrir töpuðu máli breyttist tónninn. Og niðurstaðan varð síðan lögggjöf sem á ekkert sameiginlegt með upphaflegu frumvarpi þeirra Steingríms J. Sigfússonar og Jóhönnu Sigurðardóttur, nema nokkrar málfræðilegar samtengingar, á borð við og, en og eða.

Þetta skýrir auðvitað fúllyndi fjármálaráðherrans okkar við atkvæðaskýringu í lok umræðunnar. Hann hafði farið algjöra sneypuför. Hann upplifði sig réttilega sem niðurlægðan mann og allt hans hrós um afrekið með Icesavesamningnum var orðið að háði um hann sjálfan.

Frammistaða ríkisstjórnarinnar í þessu máli var vitaskuld herfileg. Stjórnin ákvað að vinna þetta mál á eigin forsendum og forklúðraði því með ferlegum hætti. Gróflega dapurleg er síðan sú eftiráskýring að málið hafi verið unnið í þverpólitískri sátt.

Sannleikurinn er bara sá að ríkisstjórnin var algjörlega flatreka í þessu máli. Hún réði ekki við það viðfangsefni sem hún var með í fanginu og hafði rekið með það upp á sker. Við þær aðstæður tóku þingmenn úr öðrum flokkum höndum saman um að lappa upp á málið, til þess að afstýra stórslysi og í þágu þjóðarhags.

Ríkisstjórnin, að Ögmundi Jónassyni frátöldum, vildi hins vegar ekki að slíkt vinnulag fengist fram. Ráðherrarnir ólmuðust hver sem betur gat gegn öllum breytingum og voru eins og hundar á roði í að verja hina kolómögulegu samningsniðurstöðu. Frumvarpið eins og það var að lokum samþykkt var sígilt dæmi um mál, sem troðið var þversum ofan í kokið á ríkistjórnarforystunni.

Icesavesamningi að hætti Jóhönnu og Steingríms var hafnað. Þau fengu engu um ráðið. Frumvarpi þeirra var hent út í hafsauga.

19.8.2009 : Sporgöngufólk Jóns sterka

Forráðamenn ríkisstjórnarinnar koma fram með reglubundnum hætti til þess að tíunda afrek sín. Í gær brugðu þeir ekki vana sínum og höfðu þetta aðeins hátíðlegra í tilefni af því að ríkisstjórnin fagnar nú 100 daga starfsafmæli sínu.

Athyglisvert er að þegar ríkisstjórnin hrósar sér er það gert með skírskotun til lista nokkurs þar sem tilgreind eru all nokkur verkefni sem ætlunin er að vinna á þessum 100 dögum. Þar er þó ýmislegt heldur losaralegt og laust í böndum. Margt um fyrirheit en færra um eitthvað handfast

Það þykir til dæmis til marks um afrek að hafa lagt fram frumvörp, sem þó eru algjörlega óunnin í þinginu. Að einu og öðru hafa menn hugað, er sagt og öllu dembt svo inn í afrekaskrána miklu. Um þessa ríkisstjórn má því með sanni segja að litlu verður hún fegin. Og ósanngjarnt væri að brigsla forystumönnum  hennar um hógværð eða raunsæi þegar afrekaskráin er lesin. Það verður því ekki gert. Ríkisstjórnin  verður að eiga það sem hún á; með sanni og skuldlaust.

Miklu raunsærri er lýsing Árna Páls Árnasonar félagsmálaráðherra á afrekum ríkisstjórnarinnar sem sagði í orðskiptum við mig á Alþingi í síðustu viku að það væri „óvissa um grunvallarforsendur í efnahagslífinu, um allar efnahagsstærðir í hagkerfinu“. Það er skaði af því að þessi játning ráðherrans fékk ekki að rata inn í sjálfshólslista ríkisstjórnarinnar. Okkar hógværi félagsmálaráðherra hefði örugglega ekki fundið að því.

Það getur verið gaman að fólki sem er sæmilega ánægt með sig og líki sjálfhælið vel. En ósköp minnir slíkt á þá garpa sögunnar- og bókmenntanna sem lítt hafa verið í hávegum hafðir í gegn um tíðina og meira uppskorið hæðni en hrós. Koma þar m.a  upp í hugann þeir Jón sterki úr Skugga- Sveini og Björn hvíti úr Mörk sem Njálssaga greinir frá.

17.8.2009 : Ríkisstjórninni var þröngvað til þessarar niðurstöðu

Niðurstöðunni í Icesave málinu var þröngvað upp á stjórnarliða. Samfylking og hluti Vinstri grænna vildu samþykkja hinn kolómögulega Icesave samning óbreyttan. Allt fram á síðustu stundu leituðu Steingrímur J Sigfússon fjármálaráðherra og Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra allra leiða til þess að tryggja að litlar sem engar breytingar yrðu gerðar á samningnum sem gerður var við Breta og Hollendinga

Þau og fylgismenn þeirra í stjórnarflokkunum  vildu gera smávægilegar fegrunaraðgerðir á algjörlega ómögulegri samningsniðurstöðu. Þau nutu stuðnings til þess af frá taglhnýtingum sínum úr háskólasamfélaginu sem höfðu það hlutverk að ljá því eymdartali blæ trúverðugleika.

En sem betur fer voru þingmenn Samfylkingarinnar og Steingrímshluti VG pínd til þess að fallast á miklar breytingar á samkomulaginu. Það voru settir inn lagalegir fyrirvarar, til þess meðal annars að tryggja rétt okkar  betur. Það voru settir inn efnahagslegir fyrirvarar til þess að tryggja að við gætum ráðið við klyfjarnar af Icesave.

Hvorugt vildi ríkisstjórnin. Þar var allt reynt til að koma í veg fyrir að sú niðurstaða sem nú er fengin yrði ofan á. Það var ekki fyrr en ráðherrunum var orðið ljóst að þeir hefðu ekki vald á málinu að þeir létu sig. Að því máli þurfti margar atrennur og það er ein skýringin á því að málið hefur nú verið í þinglegri meðferð í einn og hálfan mánuð.

Málið var flókið og afla þurfti alls konar gagna. Þau gögn vísuðu öll til einnar áttar. Málið var alveg gjörsamlega óviðunandi. Það þurfti mikilla breytinga við. Gegn því ólmuðust ábyrgðarmenn málsins; stjórnarflokkarnir.  Nauðugir  féllu ráðherrarnir frá afstöðu sinni, af því að þingviljinn var annar en afstaða ríkisstjórnarinnar.  Segja má í rauninni að Alþingi hafi tekið völdin í þessu máli af ríkisstjórninni.

Niðurstaðan sem fékkst var þrátt fyrir ríkisstjórnina, en ekki vegna hennar. Í raun var Icesavesamningi Jóhönnu Sigurðardóttur og Steingríms J. Sigfússonar hafnað.  Ríkisstjórnin var gerð afturreka. Svo einfalt er það.

12.8.2009 : Óskaplega er þetta öfugsnúið

Einhvern veginn er þetta hálfvegis öfugsnúið. Leiðari í Fréttablaðinu hvetur til þess að drifið sé í að klára Icesavemálið á Alþingi til þess að hægt sé að snúa sér að næsta versi. Ekkert tillit er tekið til þess að samningsómynd Vinstri grænna og Samfylkingar er gjörsamlega óviðunandi. Bara að rusla þeim af og horfa svo fram á veginn, er tónnin sem blaðið slær.

Svo kemur hins vegar leiðari í breska viðskiptadagblaðinu Financial Times í dag, þar sem fram kemur mjög næmur og djúpur skilningur á því hversu afleitur samningur þetta er fyrir okkur Íslendinga. Skilningur á okkar viðhorfum skín í gegn í hverju orði. Það er rakið að skuldbindingarnar svari til tveggja milljóna króna á hvert mannsbarn á Íslandi (10 þúsund sterlingspund) og sé svipuð upphæð og landsframleiðsla okkar á hálfu ári. Blaðið líkir þessu við stöðuna sem kom upp í Chile árið 1982 þegar landið axlaði himinháar skuldir sem einkaaðilar stofnuðu til. Landið var skilið eftir í skuldaklyfjum, sem tók áratug að vinna sig út úr. Það sama gæti komið fyrir á Íslandi.

Athyglisverð er sú röksemdafærsla Financial Times að með því að neyta svona aflsmunar geti það stuðlað að því að Ísland taki upp einangrunarstefnu. Stuðningur við ESB umsókn fari minnkandi og að Rússar muni örugglega fylgjast vel með á hliðarlínunni. Færð eru svo rök fyrir því að Bretar og Hollendingar geti sjálfum sér um kennt. Þeim hefði átt að vera ljóst að Icesaveundrinu, með sínum ofurvöxtum, hefði ekki mátt treysta nema sem svaraði til þeirra trygginga sem Ísland gæti veitt. Því eigi að dreifa byrðunum af Icesave hruninu með sanngjarnari hætti.

Þetta eru athyglisverð sjónarmið. Ekki síst af því að þau hrjóta úr breskum penna. Og fyrir vikið verður ennþá nöturlegra að lesa þá dæmalausu uppgjöf og undirlægjuhátt sem birtist okkur á leiðarasíðu okkar útbreiddasta dagblaðs.

11.8.2009 : Frá oflátungshætti að minnimáttarkennd

Það getur verið stutt á milli oflátungsháttar og minnimáttarkenndar. Fylgifiskur útrásarinnar var oft á tíðum oflátungsháttur. Dæmi:  Ýmislegt sem var látið flakka þegar íslensk fyrirtæki voru að kaupa upp mörg af helstu djásnum dansks atvinnulífs og svo auðvitað stórfurðulegar yfirlýsingar Ólafs Ragnars Grímssonar út um öll lönd og álfur af ýmsum tilefnum á þessum tíma.

Núna sjáum við hins vegar ýmis merki um minnimáttarkennd. Er það til dæmis ekki alveg makalaust að hvenær sem við þurfum að takast á við einhver verkefni, þá bætir einhver spekingurinn því við að til þess þurfum við erlenda sérfræðinga. Nú síðast að við þurfum erlenda sérfræðinga til þess að meta íslenska þjóðarhagsmuni í viðræðum við ESB. Hvert á svo að sækja þá? Kannski til Hollands eða Bretlands.

Við höfum margt að sækja til útlanda, en þangað sækjum við ekki hinn endanlega sannleik. Það er heimóttarskapur að vilja ekki rækta tengsl okkar við umheiminn. Heimóttarskapur einkennir ríkisstjórnina í samskiptum við forystumenn erlendis í tengslum við Icesave málið  og það er auðvitað afleitt og hefur skaðað okkur.

En skrif breska hagfræðingsins Anne Sibert sem hafa verið nokkuð til umræðu, eru dæmi um vanmat á möguleikum okkar til þess að glíma við okkar viðfangsefni á forsendum okkar sjálfra.

Vitaskuld eigum við að leita okkur ráðgjafar og aðstoðar sem víðast. En að tala eins og frú Sibert gerði, á ekkert skylt við það. Þau skrif eru miklu frekar í ætt við þá vanmetakennd sem oft hefur skotið upp kollinum þegar á móti hefur blásið í gegn um aldirnar. 21. aldar útgáfa af þeirri öldnu hugmyndafræði sem taldi íslenskt fullveldi ekki standast vegna smæðarinnar.

Gleymum því ekki að við höfum byggt hér upp gott þjóðfélag, með einhver bestu lífskjör í heimi. Gleymum því ekki að við erum vel menntuð þjóð; sem meðal annars hefur sótt sér þekkingu út um allan heim og aukið þannig víðsýnina. Og gleymum því ekki að margar þær þjóðir sem hafa átt mestri velgengni að fagna eru oft á tíðum smáþjóðir. Raunar eru flestar þjóðir í heiminum smáþjóðir í hefðbundnum skilningi og 76 þeirra telja færri en milljón íbúa, rétt eins og við.

Um þetta má fræðast frekar með því að smella á þessi orð og skoða líka meðfylgjandi yfirlit.

7.8.2009 : Alltaf eru þau verst, sjálfskaparvítin

Það er ríkisstjórnin sem ein, óstudd og hjálparlaust ber ábyrgð á því ótrúlega klúðri sem Icesavemálið er í. Ríkisstjórnin ákvað verklagið á samningaviðræðunum. Ríkisstjórnin markaði samninganefndinni umboð. Ríkisstjórnin samþykkti þá niðurstöðu sem fyrir Alþingi var lögð. Ríkisstjórnin hafði ekki umboð þeirra þingmanna sem hún sækir umboð sitt til, til þess að undirrita hinn illræmda samning við Hollendinga og Breta.

Hún kom sér þess vegna í þessi vandræði sjálf, - sem þó er ekki alvarlegast. Hitt er miklu verra að hún hefur flækt þjóðina inn í samningsniðurstöðu sem við getum ekki, megum ekki, eigum ekki og munum ekki samþykkja.

Gleymum ekki hvernig ríkisstjórnin vann að málinu. Hún leysti frá störfum nefnd sem fyrri ríkisstjórn hafði skipað. Þess í stað var sett á laggirnar ný nefnd. Yfirbragð hennar var þannig að greinilegt var að Steingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra vildi undirstrika skilin við fyrri ríkisstjórn og hin beinu tengsl nýju samninganefndarinnar við sig prívat og pólitískt. Það er út af fyrir sig sjónarmið sem vel má virða.

Það felur í sér kosti, sé maður sannfærður um að niðurstaðan verði góð. Og enginn vafi er á því að leikurinn var gerður í fullvissu þess. Sbr. yfirlýsingu ráðherrans að glæsileg niðurstaða væri í nánd, löngu áður en fyrsti og eini formlegi samningafundurinn var einu sinni haldinn !

Gallinn við þetta verklag er að það felur líka í sér yfirlýsingu um að málin verði ekki unnin á grundvelli víðtæks samkomulags; þverpólitískrar sáttar. Ástæðan var auðvitað sú að ríkisstjórnin ætlaði ein að uppskera af hinni "glæsilegu niðurstöðu" sem ráðherrararnir sem ábyrgðina báru, voru sannfærðir um að næðist.

Nú er sannleikurinn kominn í ljós. Enginn vill óbreytt Icesave samkomulag. Í raun beinist öll vinnan að því að hafna samkomulaginu með penum hætti. Stjórnarliðar hafa vikum saman sent út hreint neyðarkall og ákall um hjálp úr þeim háska sem þeir komu sér sjálfir í.

Hernaðarlistin mikla sem lagt var af stað með er alveg runnin út í sandinn. Málið er í algjöru klúðri. Klúðrið er í fanginu á ríkisstjórninni, sem þó er þverklofin í málinu sjálfu.

Enn sannast það. Alltaf eru þau verst sjálfskaparvítin.

6.8.2009 : Þakkir til senjór Garrido

Það er ástæða til að þakka senjór Diego López Garrido, Evrópumálaráðherra Spánar. Hann sagði okkur kjarna málsins um sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins á kjarnyrtu mannamáli og var ekki með neinn blekkingarleik.  Honum tókst í einu útvarpsviðtali í RÚV þann 30. júlí sl. að skýra betur þessa umræddu stefnu en maður hefur séð birtast í öllum þeim langhundum sem evrópusambandssinnaðir háskólakennarar hafa birt um umrætt efni.

Og hvað sagði senjór Garrido?

Hann sagði að það væru forréttindi sem við Íslendingar byggjum við að geta ráðið okkar sjávarútvegsmálum sjálfir. Hann sagði líka að með aðild að ESB yrðu þessi meintu forréttindi úr sögunni. Menn gætu ekki valið og pikkað út það sem hentaði úr sjávarútvegsstefnunni. Menn yrðu einfaldlega að taka yfir þessa stefnu eins og hún kæmi af skepnunni.

Gagnstætt því sem haldið hefur verið fram, segir spænski ráðherrann að sá möguleiki verði að vera til staðar að Spánverjar veiði hér við land og í aðildarviðræðum Íslendinga við ESB verði að greiða fyrir því. Og síðan sagði hann að það gæfi augaleið að við yrðum að játast sjávarútvegsstefnu ESB með kostum hennar og göllum.

Ég vakti athygli á þessu í grein í Morgunblaðinu í dag og þá grein má lesa hér á heimasíðunni.

Í niðurlagi greinarinnar dró ég stöðuna sem við stöndum frammi fyrir í sjávarútvegsmálunum með þessum orðum:

„Frá íslenskum sjónarhóli er réttur okkar til þess að fara með forræði yfir fiskveiðiauðlindinni sjálfsagður réttur fullvalda þjóðar; ekki forréttindi. Frá sjónarhóli ESB er forræði okkar sem fullvalda þjóðar yfir fiskveiðiauðlindinni forréttindi.  Það blasir við öllum að þetta eru ósamrýmanleg sjónarmið.  En með aðild Íslands að ESB verðum við að horfa á þessi mál með augum Brussel, en ekki okkar eigin. Það eru nefnilega íslensk stjórnvöld sem eru að sækja um aðild að ESB fyrir hönd þjóðarinnar, en ESB hefur ekki sótt um að gerast partur af íslenskri löggjöf.“

5.8.2009 : Ruglandinn í umræðunni um bankaleynd

Þegar rætt er um lekann úr Kaupþingi á gögnum úr lánabók bankans er nauðsynlegt að gera greinarmun á tvennu. Annars vegar réttmæti þess að lánabækur banka séu sem opnar bækur á netinu; þeim sé lekið út, líkt og við sáum að gerðist í umræddu tilviki Kaupþings. Hins vegar hvort þær upplýsingar sem lánabækurnar bera með sér um  einstaka lánveitingar  beri vitni um glannalegar og jafnvel ólögmæta lánveitingar.

Þetta er kjarni málsins.  Það er hins vegar dæmi um ruglandann í þessari umræðu,  að þegar að því er fundið að lánabækur í bönkum séu  opnaðar á netinu, þá er reynt að snúa út úr því með öllum tiltækum ráðum og jafnvel látið eins og verið sé að bera í bætifláka fyrir óeðlilegar lánveitingar.

Flestir  átta sig á því að bankaleynd er ekki óeðlileg í sjálfu sér. Hún er á vissan hátt grundvöllur þess trausts sem þarf að ríkja á milli viðskiptavinar og banka. Maður sem leggur fram áform sín í viðskiptum fyrir banka þarf að geta treyst því að þær upplýsingar rati  ekki fyrir augu keppinautar, svo dæmi sé tekið.

Hins vegar þurfa allar upplýsingar í fjármálastofnunum að vera aðgengilegar fyrir eftirlitsaðila. Meðal annars til þess að geta fylgst með því hvort verið sé að lána eigendum viðkomandi fjármálafyrirtækja  stórar upphæðir án veðtrygginga.  

Slík ofurlán í bland við flókin krosseignatengsl fara létt með að fella heilt fjármálakerfi, eins  og við höfum séð.

Þess vegna er ríkisstjórnin nú að sögn að láta undirbúa frumvarp. Ekki til þess að aflétta bankaleynd. Ekki til þess að gera það löglegt að menn leki heilu lánabókunum úr heilu bankastofnunum. Heldur til þess að marka leikreglur. Í því sambandi hlýtur sérstaklega að verða huga að því að hafa reglur um aðgang að bankaupplýsingum rýmri en núna

Bankaleynd á ekki að vera skjól fyrir óheiðarleika. En um það mál eins og annað  á fjármálasviði verða að gilda leikreglur.  Upplýsingarnar úr lánabók Kaupþings hafa gengið fram af almenningi; lánveitingar til eigenda upp á eitthvað á annað þúsund milljarða eru ótrúlegar, svo ekki sé meira sagt. En það eru ekki rök fyrir því að ekki eigi að gilda nokkrar reglur á sviði samskipta viðskiptavinar og banka.

3.8.2009 : Brotnar helgimyndir ríkisstjórnarinnar

Þegar Eva Joly ráðgjafi sérstaks saksóknara vegna bankahrunsins skrifaði sína frægu grein í Morgunblaðið og þrjú erlend blöð á laugardaginn var, braut hún nokkrar helstu helgimyndir ríkisstjórnarflokkanna. Þess vegna urðu til hins sérstæðu og lærdómsríku viðbrögð pólitísks aðstoðarmanns Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra. Þessi viðbrögð voru enginn vottur um gáleysi, heldur verða þau skýrð með því að ráðgjafinn kom við auman blett hjá ríkisstjórnarflokkunum.

Gleymum því ekki að Eva Joly er stjórnmálamaður; situr á Evrópuþinginu fyrir vinstri grænan flokk og því er ekki sérlega fréttnæmt að hún skrifi um pólitísk álitamál. Það gera einu sinnu stjórnmálamenn án þess að það teljist til tíðinda.

En hún hnýtti maklega í Evrópusambandið sem er óskaplega viðkvæmt á sumum bæjum hér á landi. Við erum nýlega búin að senda ráðherra yfir hafið í hlutverki bréfbera á fund við forsvarsmenn ESB. Þangað vill ríkisstjórnin að leiðin liggi svo það þykir sjáanlega ekki heppilegt að orðinu sé hallað á það sæmdarfólk. ESB hefur hins vegar sýnt okku reðli sitt með hraklegri og harkalegri meðferð á okkur.

Og síðan sjáum við að frændur vorir á Norðurlöndunum hafa klesst sér hraustlega upp að ESB, þar sem Hollendingar og Bretar ráða lögum og lofum. Hið verðmæta norræna samstarf er skyndilega komið í nýtt ljós sem við áttum tæplega von á. Að minnsta kosti ekki Steingrímur J. Sigfússon sem taldi í fyrra að leið okkar út úr vandanum lægi um hlað Norðurlandanna, sem myndu ekki bregðast okkur í nauðum. Inn í þá mynd kemur því grein Evu Joly sem hrein sprenging, þó hún sé ekki að segja annað en það sem blasir við öllum sem það vilja sjá.

En athyglisvert er að fjölmiðlar hafa ekki gert neina tilraun til þess að kanna viðbrögð forystumanna ríkisstjórnarinnar við grein Evu Joly. Væri þó forvitnilegt að heyra það. Helst frá þeim báðum eða í það minnsta frá öðrum hvorum, forsætisráðherranum , eða helsta talsmanni ríkisstjórnarinnar, sem situr  í fjármálaráðuneytinu.

28.7.2009 : Einn ofurlítill sólardagur

Það kemur á daginn endrum og sinnum þetta sem sagt er; að þegar neyðin er stærst er hjálpin næst. Loksins rann upp dagur þegar VG liðar gátu talað sæmilega einum rómi. Þeim tókst að koma sér upp sameiginlegum óvini sem hægt var að beina spjótum sínum að. Varnarmálastofnun og loftrýmisæfingar, voru sérlega heppileg samsetning sem gjörvöll Vinstri hreyfingin grænt framboð gat sameinast um að mótmæla.

Maður skynjaði gamla herstöðvaandstæðingatakta. Kannski í bland við nostalgískar kenndir gamalla Keflavíkurgöngugarpa, þegar þeir Árni Þór Sigurðsson formaður utanríkismálanefndar Alþingis og Steingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra og flokksformaður létu andúð sína í ljósi - og það í sæmilegum takti. Maður skynjaði feiginleikann í röddinni á Steingrími. Þarna var þó kominn óvinur sem allir flokksmenn gátu notið þess að lemja á.

Sælir dagar genginna herstöðvaandstöðutíma voru líkt og runnir upp að nýju.

En brátt víkur þetta mál fyrir hinum bitra veruleika sem birtast mun við sjóndeildarhringinn áður en vikan er úti. Icesave-vandræðin gufuðu ekki upp þó menn reyndu að gleyma sér aðeins yfir því að skammast yfir svo sem einni ríkisstofnun, Varnarmálastofnun. Áfram verða þeir VG liðar svo minntir á ábyrgð sína á því að hafa dregið okkur að samningaborðinu við ESB þvert ofan í vilja flokksmanna og í blóra við kosningaloforðin. 

Í Icesave-málinu bíður ríkisstjórnarforystunnar að klára sams konar verkefni og í atkvæðagreiðslunni um ESB. Sem sé að þröngva nógu mörgum að já-takkanum á Alþingi til þess að bjarga þannig Icesave - samningsómyndinni í gegn um þingið, þvert á vilja almennings.

Einn ofurlítill sólardagur í pólitískum skilningi VG rann upp en honum lauk jafn skjótt og hann birtist. Raunveruleikinn - hinn bitri pólitíski veruleiki er enn til staðar.

26.7.2009 : Búsorgirnar bornar á torg

Jóni mínum Bjarnasyni sjávarútvegs og landbúnaðarráðherra leiðast bersýnilega samvistirnar með Samfylkingunni. Það sést á yfirlýsingu hans í útvarpinu í dag að við ættum að hætta við ESB-umsóknina vegna hótana Hollendinga og Breta út af Icesave. Auðvitað veit Jón að á hans frómu ósk verður ekki hlustað. En hann kýs hins vegar að bera búsorgir sínar á torg. Skiljanlegt er það. Honum eins og fleirum VG-liðum er farið að líða illa vegna ofríkis Samfylkingarinnar í ríkisstjórnarsamstarfinu.

En vitaskuld veit svo reyndur stjórnmálamaður að tveimur eða þremur dögum eftir ferð utanríkisráðherra okkar á fund Carls Bildt starfsbróður síns í Svíþjóð með umsóknareyðublaðið vegna ESB í farteskinu, verður ekki farið að hætta við. Össur nýbúinn að stilla sér upp til myndartöku með Carli Bildt úti í Stokkhólmi og brosa breitt. Og nú er umsóknin orðin tvíheilög. Því fáeinum dögum áður hafði sendiherra okkar í Svíþjóð farið með sams konar bréf til sænska utanríkisráðherrans - en í það skiptið voru ljósmyndarar hvurgi nærstaddir.

Hótanir og ofríki Hollendinga og Breta með tilstyrk ESB stöðva ríkisstjórnina ekki í þeirri fyrirætlan sinni að leita skjóls í náðarfaðminum í Brussel. Þær hótanir lágu allar fyrir þegar utanríkisráðherrann tók flugið til Svíþjóðar með lettersbréf til ESB.

Og svo mun stóri dagurinn að renna upp á morgun. Bréfið tvíheilaga verður þá tekið fyrir hjá ESB sjálfu.

Allt þetta veit Jón Bjarnason. Og einnig það að umsóknin að ESB er í boði Vinstri grænna. Þar á bæ var mikill stuðningur við umsóknina, þegar til stykkisins kom, eins og sést á atkvæðagreiðslunni.  Ferð utanríkisráðherrans til Svíþjóðar var vitaskuld einnig með vitund og vilja VG í ríkisstjórn.

Enda fær félagi Jón á baukinn frá samstarfsfólki sínu í ríkisstjórnarsamstarfinu. Það unir því illa að ráðherra VG spilli hátíðinni með því að hvetja til að ESB umsókn sé frestað. Undan þessu mun VG svo lyppast, eins og alltaf þegar Samfylkingin reisir burstir.

24.7.2009 : Af hverju rukka Bretarnir ekki líka fyrir kaffibollana?

Icesave málið versnar eftir því sem það vindur meira upp á sig og upplýsingarnar streyma fram. Fréttirnar í gær og í dag eru til marks um þetta. Lögfræðikostnaður eður ei. Það er ekki aðalatriðið. En sú staðreynd að breska ríkisstjórnin hafi reynt að halda til haga við samningagerð, þar sem upphæðirnar hlaupa á tvöföldum fjárlögum okkar, reikningum vegna utanumhalds við Icesave uppgjörið, sýnir hve langt þeir eru tilbúnir að seilast til þess að sýna mátt sinn og megin.

Og það er síðan táknrænt um hvernig samningarnir hafa verið höndlaðir okkar megin frá að við skulum hafa unað slíku. Þetta er niðurlægjandi fyrir okkur og sýnir í verki álit breskra tjórnvalda og samningamanna þeirra á þeim sem þeir voru að semja við; íslenska ríkið.

Það munar kannski ekki um kepp í sláturtíðinni. Og kannski munar ekki mikið um tvo milljarða hér og þar í öllu þessu Icesave móverki. En þetta er táknrænt fyrir ofbeldið frá hlið Breta og undanlátssemina frá okkar hlið að svona geti verið hluti af þessum samningi.

Málið versnar eiginlega við það, ef ekki er um lögfræðikostnað að ræða. Breskir lögfræðingar af þeirri sortinni sem fást við alþjóðlega samningi eru ekki beinlínis billegir þegar kemur að reikningsgerð. En ef ekki er hægt að réttlæta þessa samninga með hliðsjón af ofurháum lögfræðikostnaði heldur einhvers konar utanumhaldi um uppgjör, þá fyrst verður þessi upphæð óskiljanleg. Alveg fáránleg.

Ólöf Nordal alþingismaður setti málið í athyglisvert samhengi í þinginu í dag. Tveir milljarðar. Það er reikningur frá dýrum íslenskum lögfræðingi upp á 20 þúsund vinnustundir. Og reiknum dæmið áfram. Þetta svarar til vinnu 50 lögræðinga í fullu starfi í heilt ár. Eða vinna fyrir einn lögfræðing í hálfa öld.

Svo láta þeir sig ekki muna um að verja þennan skandal stjórnarliðarnir og fjármálaráðherrann. Ætlar þessu aldrei að linna? Telja þeir sig endalaust geta haldið áfram? Er öllum farið að blöskra þessi samningur nema þeim?

Ætli það eigi eftir að dúkka upp einhverjir fleiri "kostnaðarreikningar" af þessari sort. Leigubílareikningar, stöðumælasektir, samlokur á fundunum, gosdrykkir eða kaffibollar. - Eða drukku þeir kannski te; english tea, please!

Allt örugglega útlagður kostnaður hjá Bretum vegna Icesave umstangsins. Með röksemdafærslu ráðherra og þingmanna stjórnarliðsins, ætti fátt að vera því til fyrirstöðu að við öxluðum svoleiðis útgjöld, stór og smá, í Icesave samningnum.

23.7.2009 : Er til eitthvað annað Evrópusamband ?

Er mögulegt að umsókn íslands í ESB hafi verið ætluð einhverju allt öðru Evrópusambandi en við erum vön að tala um? Er hugsanlegt að ríkisstjórnin og fylgismenn hennar hafi uppgötvað eitthvað allt annað Evrópusamband en það sem byggir á Rómarsáttmálanum?

Þetta virðast fjarstæðukenndar spurningar, en þær eru ekki settar fram af tilefnislausu.

Þannig er nefnilega mál með vexti að þegar lesin eru þau meginsjónarmið sem lögð eru til grundvallar umsókninni um aðild Íslands að ESB þá blasir við að lýsingin passar alls ekki við það Evrópsusamband sem hefur höfuðstöðvar sínar úti í brussel og við erum vön að tala um. Þarna er ég að vísa til þeirrar umfjöllunar um meginhagsmuni okkar í væntanlegum samningaviðræðum við ESB og fjallað er um í meirihlutaáliti Utanríkismálanefndar Alþingis.

Sanmnleikurinn er sá að lýsingin á meginsamningsmarkmiðunum er víðs fjarri þeim veruleika sem mun mæta samningamönnum okkar úti í Brussel. Það er nær að segja að samantektin í meirihlutaáliti Utanríkimálasnefndar Alþingis sé eins konar tilraun til þess að halda til haga flestu því sem fundið hefur verið aðild okkar að Evrópusambandinu til foráttu. Kannski má segja að þarna séu menn að hugsa upphátt um það sem menn verði að hafa í huga þegar sest er niður í Brussel. En fráleitt lýsing á því sem okkar bíður.

Nema menn hyggist sveigja og beygja ESB frá sínum meginsjónarmiðum. Kannski það?

Um þessi mál skrifa ég í grein í  Morgunblaðinu í dag og má lesa þá grein hér á heimasíðunni undir dálknum Greinar/ræður hér að neðan. Greininni lýk ég með þessum orðum:

"Því læðist sá illi grunur að manni að líklega sé umsóknarbeiðni þeirra Jóhönnu Sigurðardóttur og Össurar Skarphéðinssonar ranglega stíluð á forystumenn þess Evrópusambands sem hefur höfuðstöðvar Framkvæmdastjórnar sinnar í stórbyggingunni Berlaymont við Lagagötu í Brussel. Umsóknin hefur sannarlega farið af stað, en í ljósi þeirra forsendna sem hún byggir á, hlýtur það að vera ætlunin að sækja um eitthvað allt annað Evrópusamband."

21.7.2009 : Stóri einkavæðingardagurinn

Niðurstaðan varðandi fjármögnun bankanna með þátttöku erlendra lánardrottna er almennt séð jákvæð. Það má segja að þarna sé komið á áfangastað það mál sem lengi hefur verið burðast með á langri vegferð. Það blasir við að þær tafir sem hafa orðið á fjármögnun bankanna hömluðu viðreisn efnahagslífsins og gera enn. Til viðbótar gróf það undan trúverðugleikanum að ekki var búið að stilla upp efnahagsreikningi bankanna 10 mánuðum eftir að þeir voru settir á laggirnar eftir bankahrunið í október í fyrra.

Niðurstaðan sem var kynnt í gær er því áfangi sem skiptir máli.

Flestir sem hafa tjáð sig ,hafa mælt með því að reyna að fá lánardrottna bankanna til þess að breyta kröfum sínum í hlutabréf í þeim, með einhverju móti. Þar með gæti sú upphæð lækkað sem ríkið þyrfti að reiða fram. Slíkt hefði jákvæð áhrif á ríkissjóð og veitti ekki af. Hitt skiptir ekki síður máli, að með þessu fáum við betri aðgang að fjármögnun, vegna þess að hagsmunir bankanna og erlendu lánadrottnanna munu liggja saman.

Óvissan liggur hins vegar í eignarhaldinu. Það er ekki gott. Það er  illt að við höfum ekki glögga mynd af því hvert raunverulegt eignarhald bankanna verður. Sú  tilhugsun er einfaldlega ekki alltof góð ef örlög bankanna ráðast af hagsmunum vogunarsjóða, sem eru sagðir eiga hluta af þeim kröfum sem nú er verið að höndla með.

Við ættum að skilja það og vita af fenginni reynslu að það skiptir líka máli hverjir fara með eignarhaldið. Ekki síst vegna þess  að bönkunum er ætlað mikið hlutverk í viðreisn heimilanna, endurreisn atvinnulífsins og uppbyggingu efnahagslífsins. Þess vegna er mjög mikilvægt að eignarhaldið skýrist sem allra fyrst.

Áhyggjurnar snúa að því hvar áhugi og hagsmunir vogunarsjóða liggja  þegar kemur að því að reka íslenska viðskiptabanka við þær aðstæður sem nú eru uppi í efnahagslífi okkar.

Að þessu frátöldu er það þó jákvætt að línur séu að skýrast í kring um bankanna, Það er líka jákvætt að fá erlent eignarhald að íslenskri bankastarfsemi eins og lengi hefur verið talað um, bæði til fjármögnunar og af því að fjárbinding ríkisins verður minni.

Ps

En tækifærið er auðvitað of borðliggjandi til þess að nefna það ekki. Það er vitaskuld  áhugavert að verða vitni að því að með ákvörðuninni í gær fór fram einhver mesta einkavæðing Íslandssögunnar. Ríkisbankarnir voru þrír í fyrradag, en voru seldir með þessum hætti í gær.  Tveir ríkisbankar einkavæddir á einum degi. Og hverjir kvittuðu upp á það; nema auðvitað Steingríkur J. Sigfússon og Jóhanna Sigurðardóttir.  Leyfist einum íhaldsmanni ekki að flytja ráðherrunum árnaðaróskir af þessu tilefni?

20.7.2009 : Phyrrosar-sigur VG

ESB málið hefur reynt mikið á innviði Vinstri hreyfingarinnar græns framboðs. Afleiðingarnar eru þær sem hver stjórnmálaflokkur óttast alltaf mest. Flokkurinn hefur misst trúverðugleika sinn og trúnað við kjósendur sína. Það blasir við öllum sem það vilja sjá að flokkurinn lagði eitt helsta grundvallarmál sitt, andstöðuna við ESB, í sölurnar. Verðmiðinn var aðgangur að ríkisstjórnarsamstarfinu við Samfylkinguna.

Þetta viðurkenndi formaður flokksins, Steingrímur J. Sigfússon í reynd í þingræðu á Alþingi, 10. júlí sl. þegar hann sagði að núverandi ríkisstjórn hefði ekki verið mynduð án viðlíka yfirlýsingar. Það er örugglega rétt hjá honum, Samfylkingin hefur án efa gert þetta mál að úrslitaatriði.

Með því að fallast á þessa kröfu er VG orðið að ábyrgðaraðila málsins. Það var því ekki bara Samfylkingin sem hrósaði sigri í þessu máli. Það er gerði samstarfsflokkurinn líka sem gaf fyrirheit um að koma þessu máli í höfn.

En þessi sigur er dýrkeyptur. Dapurlegt var að sjá og heyra þingmenn og ráðherra flokksins klæmast á stuðningi sínum við málið. Þeirra ræður voru samansúrruð fordæming á ESB og öllu því sem það bandalag þýðir. En svo var lýst yfir stuðningi við að sótt skyldi um aðild að ESB. Þvílíkt og annað eins! Vilji menn sjá þetta og heyra er hægt að nálgast ósköpin á þessari slóð, ræða Ögmundar Jónassonar heilbrigðisráðherra og þessari slóð einnig, atkvæðaskýring Svandísar Svavarsdóttur umhverfisráðherra.

VG er núna í sporum  hins gríska Phyrrosar konungs frá Epirus, sem vann svo dýrkeyptan sigur á erkifjendum sínum Rómverjum að hann tapaði sínum helstu bandamönnum og vöskustu hermönnum. Fleyg  urðu svo orð hans um að einn sigur í viðbót af þessu tagi myndi algjörlega gera út af við hann.  Því er slíkur sigur kenndur við hinn gríska konung og er ekki mjög eftirsóknarverður.

Þetta er hins vegar staða VG, sem lagði sitt þunga lóð á vogarskálar blinds flokkspólitísks hagsmunamats, þar sem annars vegar var hugsjónin um ESB andstöðuna og hins vegar lykillinn að ríkisstjórnarherberginu með Samfylkingunni.  Hið síðara lóð vóg  þyngra. VG bar fram ESB tillögu með Samfylkingunni  og vann sigur í atkvæðagreiðslunni á Alþingi; sannkallaðan Phyrrosarsigur

15.7.2009 : Verður ESB - aðildarumsókn í boði VG?

Við skulum tala nákvæmlega eins og það er. Ekki einn einasti þingmaður Vinstrihreyfingarinnar Græns framboðs vill að Ísland verði aðili að Evrópusambandinu. Engu að síður stefnir allt í það að einhver hluti þingmanna flokksins ætli að greiða því atkvæði að Ísland sæki um aðild. Ekki vegna sannfæringar þar að að lútandi, heldur til þess að þjóna lund Samfylkingarinnar.

Formaður flokksins, Steingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra var svo berorður sl. föstudag í þingræðu að segja að stuðningur við tillögu ríkisstjórnarinnar um aðildarumsókn að ESB hafi verið skilyrði fyrir því að Samfylkingin hafi verið reiðubúin til stjórnarsamstarfs. Það var með öðrum orðum aðgöngumiðinn að ríkisstjórninni.

Samfylkingin ætlar sér að sýna í verki við meðferð ESB málsins hver það sé sem ræður í stjórnarsamstarfinu. Þess vegna er allt lagt í sölurnar og Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra er farin að sýna gamla hótunartakta sína. Það gerði hún í gær í þingræðu, þegar hún gerði þingmönnum VG það ljóst að hlýddu þeir ekki, - sætu þeir ekki og stæðu, eins og hún ætlaðist til, - þá gæti það haft sínar afleiðingar fyrir stjórnarsamstarfið.

Skýrara getur það ekki verið.

Við höfum séð hvernig Samfylkingin vinnur í stjórnarsamstarfinu. ESB málið er knúið áfram með offorsi gagnvart samstarfsflokknum. Hið erfiða Ice-save mál er svo skilið eftir í fanginu á formanni Vinstri grænna. Það eru nú öll heilindin.

Í dag fullyrðir einn þingmaður Samfylkingarinnar að það hafi verið flokksmenn VG sem beittu Ásmund Einar Daðason hörðu og hótað, þegar honum var gert það ljóst að atbeini hans að tillöguflutningi með Sjálfstæðisflokknum jafngilti stjórnarslitum. Þannig er gerð tilraun til þess að klína þessu óhæfuverki líka á VG.

Ofríki Samfylkingarinnar gagnvart VG er alveg purkunarlaust. Á morgun kemur það í ljós hverjir þingmanna VG láta undan þessum hótunum og hverjir hlýða ákalli hins almenna flokksmanns um að rísa gegn drottunartilheigingum Samfylkingarinnar. Ábyrgð þeirra er mikil og getur skipt sköpum um hvort vegferðin mikla til Brussel hefjist og verði þannig í boði Vinstri hreyfingarinnar Græns framboðs.

14.7.2009 : Eru ESB-aðildarviðræður átak til atvinnusköpunar?

Seilst er í allar áttir til þess að tína til rök fyrir aðildarumsókn að ESB. Þetta kemur til dæmis fram í nefndaráliti meirihluta utanríkisnefndar Alþingis. Þar er vitnað til mats Utanríkisráðuneytisins á kostnaði vegna aðildarumsóknarinnar og getur þar margt athyglsivert að líta. Sérstaklega er athyglisvert hve ráðuneytið leggur sig fram um að dylja allan kostnaðinn og gera lítið úr honum.

Þrátt fyrir það metur Fjármálaráðuneytið að útlagður kostnaður verði um 1 milljarður króna sem er dálagleg upphæð á erfiðleikatímum.

En ýmislegt annað er nefnt til þess að gylla þetta mál. Þannig segir í áliti Fjármálaráðuneytisins um kostnaðinn sem leiðir af því að fara í aðildarviðræður: "Utanríkisráðuneytið gerir ráð fyrir að það þurfi að ráða 24 þýðendur til viðbótar og að umfang þýðinga sé samtals um 30–50 þúsund blaðsíður."

Þetta er sem sagt enginn smá doðrantur. 50 þúsund blaðsíður af gerðum, tilskipunum og hvers konar laga og reglugerðarverki er örugglega myndarlegur skógur af pappír. Svarar til 100 til 200 binda ritverki, þó spurning sé hversu áhugaverð slík lesning telst.

En skemmtileg eru rök Utanríkisráðuneytisins, sem telur þessa ráðningu á 24 þýðendum, sérstakt fagnaðarefni og virðist líkja þessu við eins konar átak til atvinnusköpunar. Enda segir í áliti Utanríkisráðuneytisins:

"Í því samhengi er rétt að hafa í huga að með þessu verkefni mun skapast atvinna fyrir háskólamenntaða stétt þýðenda en auk þess má nefna að sú staðreynd að ESB mun við mögulega aðild Íslands þurfa á sérhæfðri túlka- og þýðendaþjónustu að halda á íslensku kallar á það að íslenskir háskólar skipuleggi nám á þeim sviðum sem skapa mun aukin tækifæri fyrir tungumálamenntað fólk."

Þetta orðalag er örugglega komið frá sjálfum utanríkisráðherranum Össuri Skarphéðinssyni. Hann var nefnilega til skamms tíma ráðherra byggðamála. Hann þekkir því vel mikilvægi þess að efla fjölþætta atvinnustarfsemi og sér þarna kjörið tækifæri til að auka atvinnusköpunina - fyrir fólk sem er sæmilega mælt á erlendar tungur.

13.7.2009 : Dýrasti aðgöngumiði Íslandssögunnar

Evróputillaga ríkisstjórnarinnar sem Alþingi ræðir núna er merkileg fyrir margra hluta sakir. Við vitum auðvitað að hún var tilraun til að bræða saman hin óasmrýmanlegu sjónarmið stjórnarflokkanna. Samfylking vill skilyrðislaust að Ísland verði aðili að ESB. Vinstri græn hafa verið grjóthörð í andstöðu sinni við ESB aðild; - hingað til. Nú hafa þau hins vegar látið Samfylkinguna kúga sig til hlýðni í þessu máli.

Steingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra og formaður VG orðaði þetta mjög skýrt í umræðum á Alþingi sl. föstudag. Hann sagði ofureinfaldlega að forsenda ríkisstjórnarsamstarfsins hefði verið að ná saman um þetta tiltekna mál. Án hennar, hefði ríkisstjórnin einfaldlega ekki komist á koppinn. Þegar tillagan er lesin er ljóst að hún er í samræmi við vilja Samfylkingar. Hún gengur hins vegar þvert á stefnu VG, sem helst vildi meira að segja að við þróuðum EES samninginn í einhvers konar tvíhliða viðskiptasamning.

En nú er öldin önnur.

Það sem Steingrímur J. var einfaldlega að segja var að ESB lendingin hafi verið eins konar aðgöngumiði VG að ríkisstjórnarborðinu. Án hans hefðu þeir ekki fengið inngöngu í samstarf við Samfylkinguna. Þetta er því örugglega dýrasti aðgöngumiði Íslandssögunnar.

Undir þessum kúgunartilburðum Samfylkingarinnar létu VG liðar undan. Kúventu í afstöðu sinni og fóru inn í prósessíuna með ESB sinnunum í Samfylkingunni.

Ætli það hræri ekki við pólitískri samvisku ESB andstæðinga í VG að sjá hversu Samfylkingunni líkar þessa niðurstaða vel? Við vitum um fimmmenningana í VG sem hafa haft uppi svardaga og undirstrikað andstöðu sína. En ekki verður annað skilið en að í VG láti aðrir sér vel líka að Sanmfylkingin vaði yfir sig, með gleðiópum og húrrahrópum. Verði niðurstaðan sú á Alþingi í vikunni að  ganga til aðildarviðræðna, þá er það gert með tilstyrk Vinstri grænna. Þeir munu því bera fulla ábyrgð á því að þetta örlagaskref verði stigið.

10.7.2009 : Lýðræðisást í meinum

Þegar ríkisstjórnin lagði fram ESB málið sitt á fyrstu dögum þingsins vakti það athygli að stjórnarflokkarnir voru út og suður. Stuðningur við málið var óviss og ekki einu sinni ráðherrarnir stóðu að málinu. Það var fleirum en mér sem þótti það einkennilegt ráðslag að þegar kæmi að þessu einu helsta máli ríkisstjórnarinnar þá væri ekki samstaða um málið í stjórninni. Velti ég því meðal annars upp hvort ekki kæu fram fleiri svipuð mál.

Það hefur síðan orðið raunin. Icesave málið er gleggsta dæmið og alveg ljóst að fleiri eiga eftir að sigla í kjölfarið.

En hverju var svarað svona athugasemdum. Jú svarið var skýrt: Nú eru upp runnir nýjir tímar. Ríkisstjórnir þurfa ekki að vera samstæðar, jafnvel ekki í stærstu málum. Það er á þinginu sem málin eru uppgerð og ríkisstjórnin stendur jafn keik og áður. Einn þeirra sem þessu hélt fram var ofurbloggarinn Egill Helgason.

En nú er skyndilega orðin önnur öld. Ásmundur Einar Daðason þingmaður VG sem hefur alla tíð verið sjálfum sér samkvæmur í ESB málinu hugðist flytja tillögu um svo kallaða tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB. Og hvað skeður þá?

Á hann er lagst með ofurþunga og hann þvingaður til þess að hverfa frá þessum vilja sínum. Honum er gert það ljóst að láti hann verða af ásetningi sínum sé ríkisstjórnin sprungin.

Skýtið. Því okkur var einmitt sagt í upphafi að ESB málið væri ekki þeirrar gerðar. Menn ættu að geta kosið þvert á flokkslínur og að það vitnaði um lýðræðisást ríkisstjórnarinnar.

Nú er hið sanna komið í ljós. Hin meinta lýðræðisást var bara orðin tóm.

9.7.2009 : Skýrslan sem jörðin gleypti...

Hvað veldur því eiginlega að ráðherrar reyna að gera sem minnst úr mikilvægi skýrslu bresku lögmannsstofunnar Mischon de Reya. Þar er þó komist að þeirri niðurstöðu að Ísland hafi ekki undirgengist skuldbindingar Tryggingasjóðs innistæðueigenda. Þetta er gríðarlega þýðingarmikið og hefði átt að styrkja mjög samningsstöðu okkar í viðræðum við Hollendinga og Breta um Icesave..

En í stað þess að berja á Bretum og Hollendingum með þessari skýrslu, var eins og jörðin hefði gleypt hana. Hún var unnin fyrir utansríkisráðherra en fannst svo loks í fjármálaráðuneytinu - eftir að Morgunbalðið hafði greint frá henni.

Utanríkisráðherra og fjármálaráðherra reyna að gera lítið úr skýrslunni og vísa til að ofangreind niðurstaða hafi verið utan þess sem um var beðið þegar lögfræðistofan fékk tiltekið verkefni frá íslenskum stjórnvöldum. Þetta er aumlegt. Aðalatriðið er auðvitað þessi niðurstaða bresku lögfræðinganna.

Það skýrir hins vegar viðbrögð ráðherranna að verkefni samninganefndarinnar var ekki að halda þessu sjónarmiði til haga heldur að "semja um sem hagstæðasta skilmála", eins og segir í greinargerð frumvarpsins um ríkisábyrgð vegna Icesaveskuldarinnar. Það er því ljóst að álit bresku lögmannanna þjónar ekki áróðri ríkisstjórnarinnar í þessu máli.

Það er þess vegna langsamlega líklegast að sú sé ástæðan fyrir þessu makalausa máli öllu.

En það er fleira sem undrun sætir.

Þetta álit Bretanna lá fyrir 29. mars.  Heilum mánuði fyrir alþingiskosningar. Og önnur dagsetning skiptir líka máli í þessu sambandi. Fyrsti formlegi samningafundurinn í Icesave málinu hófst 5. júní, rúmum tveimur mánuðum eftir að skýrslan lá fyrir.

Þegar allt þetta er skoðað og við blasir  að þessi skýrsla var þýðingarmikið gagn, vekur það vægast sagt furðu að hún hafi líkt og gufað upp, jörðin hafi gleypt hana, ráðherrum verið ókunnugt um tilvist hennar; og hún svo fundist í allt öðru ráðuneyti en því sem bað um að skýrslan yrði unnin.

Þetta mál er furðulegra og ámælisverðara en orð fá lýst og dregur mjög úr þeim litla trúverðugleika sem ríkisstjórnin hafði í þessu máli öllu. Í stað þess að reyna að gera sem minnst úr þýðingu málsins ættu ráðherrarnir að biðjast velvirðingar og viðurkenna mistök sín.

29.6.2009 : Tillaga að nýjum sumarleik

Flestir þekkja hina hefðbundnu verkaskiptingu í stjórnarráðinu, sem markast af ráðuneytunum. En núna hefur hins vegar verið fitjað upp á nýrri tegund af verkaskiptingu, sem er að taka á sig skýrari mynd eftir því sem vikunum í stjórnarsamstarfi Vinstri Grænna og Samfylkingar vindur fram.

Þessi nýja verkaskipting gengur í sem skemmstu máli út á að ráðherrar skiptast á að lýsa yfir andstöðu sinni við helstu mál ríkisstjórnarinnar. Nú þegar hafa tveir tilteknir ráðherrar greint frá andstöðu sinni við tvö af stærstu málum stjórnarinnar og aðeins mánuður að baki í endurnýjuðu stjórnarsamstarfi flokkanna. Þetta er efnilegt og lofar miklu um framhaldið.

Með þessum orðum hefst grein eftir mig sem birtist í Fréttablaðinu á fimmtudaginn var og lesa má hér í heild sinni.

Í greininni ræði ég hið makalausa verklag ríkisstjórnarinnar þar sem ráðherrarnir keppast við að sverja af sér helstu mál þeirrar stjórnar sem þeir ega þó sæti í. Þetta er fordæmalaust og er auðvitað til marks um þá sundurþykkju og þann tætingsbrag sem kominn er á ríkisstjórnina strax á hveitibrauðsdögunum.

Fyrst lýsti Jón Bjarnason sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra andstöðu við fyrsta stórmál ríkisstjórnarinnar, aðildrumsókn að ESB. Svo mætti Ögmundur Jónasson heilbrigðisráðherra með andstöðu við næsta stórmál, Ice-save málið,  upp á vasann. Og því er eðlilegt að spurt sé, hver sé næstur.

Engu líkara er en að ráðherrarnir hafi komið sér upp eins konar verkaskiptingu, þar sem einn ráðherra er á móti einu máli og svo sá næsti andvígur því næsta og svo framvegis.

Nú bíða menn þess hvað gerist næst. Hvaða ráðherra verði næstur upp á dekk til að lýsa yfir vanþóknun í einhverju máli.

Það gæti síðan verið ágætur sumarleikur að giska á hvaða ráðherra verði næstur til að opinbera andstöðu sína í stórmálum ríkisstjórnarinnar.

22.6.2009 : Fyrningin bitnar á landsbyggðinni - segja opinber talnagögn

Engan þarf að undra þó brugðist sé hart við í sjávarbyggðum landsins, þegar hugmyndum um fyrningu veiðiréttar er ýtt á flot. Það er augljóst að fyrning aflaheimilda og skerðing veiðiréttar mun fyrst og fremst valda óvissu í sjávarbyggðum landsins. Aflaheimildirnar eru nefnilega að lang mestu leyti staðsettar á landsbyggðinni og því munu fyrningarhugmyndirnar fyrst og fremst bitna þar.

Þetta kemur í rauninni vel fram í svari sjávarútvegs og landbúnaðarráðherra sem birt á dögunum vegna fyrirspurnar sem ég lagði fram á Alþingi. Skýrar getur það í rauninni ekki verið. Við vissum svo sem flest að veiðirétturinn væri einkanlega á landbyggðinni en ekki á höfuðborgarsvæðinu, þó stundum sé annað látið í veðri vaka. En svar ráðherrans við fyrirspurn minni tekur af öll tvímæli.

Yfir 90 prósent aflaheimilda í ýsu og þorski er á landbyggðinni, og svipað og þaðan af meira í flestum öðrum tegundum. Þetta geta menn lesið í svarinu. Karfi og grálúða eru þær tegundir sem helst skera sig úr þar sem aflaheimildir í þessum tegundum eru all nokkrar á höfuðborgarsvæðinu; 30 % í grálúðu og 40% í karfa á höfuðborgarsvæðinu. Að öðru leyti má segja að nær allur veiðirétturinn sé utan höfuðborgarsvæðisins.

Þegar menn tala um að færa veiðiréttinn út til sjávarbyggðanna þá er væntanlega fremur því verið að tala um að færa veiðirétt á milli þessara byggða. Nema það séu þessi 10% kvótans sem menn vilja taka af höfuðborgarsvæðinu og færa út til sjávarbyggðanna. Sé það svo þá eiga menn að tala skýrt og segja það skorinort. Hingað til hafa menn ekki almennt talað á þann veg.

En fyrningin bitnar óumdeilanlega á þeim byggðum, þar sem aflaheimildir eru helst til staðar. Það er að segja á landsbyggðinni. Þess vegna bregðast menn svo ókvæða við fyrningarhugmyndum, víða um landsins byggðir og það alveg þvert á pólitískar línur eins og fjölmörg dæmi eru um.

17.6.2009 : Hverjir hafa séð Icesave samninginn?

Icesave -málið verður æ skrautlegra eftir því sem það tekur á sig fleiri myndir. Nú er það nýjasta að hreinn vafi leiki á hvort þessi fjárhagsskuldbinding upp á 600 til 700 milljarða verði opinber. Frá því máli hefur bersýnilega verið gengið þannig það er á valdi ríkisstjórna Breta og Hollendinga hvernig með þau mál verði farið. Það er semsagt hollvinur okkar, Gordon Brown sem fær þessu ráðið. Er þá ekki rétt að spyrja Alistair Darling líka, svo allt hryðjuverkalagagengið verði með ráðum?

Er nú ekki orðið dapurt hlutskipti Steingríms J. að skrifa bréf til Gordons Brown sem er einhvern veginn svona: Má ég kæri Gordon sýna þjóðinni minni og þinginu samninginn sem við vorum að gera...?

Það er alveg kórrétt hjá Álfheiði Ingadóttur formanni Viðskiptanefndar þingsins; þessi mál verða ekki leidd til lykta nema nauðsynleg gögn liggi fyrir og þar með talið þessi samningur, sem er orðinn að einhvers konar leynisamningi. Og það er auðvitað makalaust að á því leiki einhver vafi hvort þingið, sem ætlað er að taka afstöðu til samningins, fái hann í hendur !

Samningar af þessu tagi eru jafnan óskaplegt torf, skrifaðir á lagaflækjumáli, sem erfitt er að skilja nema með mikilli yfirlegu. Ensk lagahugtök, á sérhæfðu málasviði, munu helst vera á færi innvígðra og þess vegna er alveg ljóst að það er ekki áhlaupsverk að komast til botns í þessu máli. Fyrir utan nú allar þær spurningar sem koma upp um efni samningsins sjálfs.

En meðal annarra orða og þetta er spurning sem ekki hefur verið borin upp: Hvaða Íslendingar hafa þennan samning undir höndum? Jú, klárlega samninganefndin. En ríkisstjórnin? Liggur þessi samningur í 12 ráðuneytum, á meðan  þing og þjóð hafa ekki aðgang að gögnunum? Er samningurinn þá í höndunum á þeim tíu þingmönnum sem sitja á ráðherrabekkjunum, en ekki okkur hinum 53, hvað þá almenningi í þessu landi? Var samningurinn við Íslandsvininn Brown upp á þau býti að sumir þingmenn fengju samninginn og alls ekki þjóðin ?

Og svo eitt að lokum. Það er óhugnanlegt en það virðist þó svo. Ríkisstjórnin hefur að því er sýnist skrifað upp á samning við aðrar þjóðir með 6-700 milljarða skuldbindingu, án þess að hafa gengið úr skugga um hvort hún gæti fullnustað samninginn. Málið er núna þannig statt að það er einhvers konar ágiskanakeppni í gangi. Þetta er örugglega einsdæmi í lýðveldissögunni; ríkisstjórn sem skrifar upp á samning sem ekki má kynna opinberlega og sem enginn veit hvort samþykktur verður á þjóðþinginu. Þetta er ótrúlegt, en þetta er hvorki fyndið né hlægilegt.

10.6.2009 : Icesave-samningur í hífandi óvissu

Í rauninni er staða Icesave samningsins mun alvarlegri en nokkurn gat órað fyrir. Að loknum gærdeginum er það eina sem liggur fyrir, að fullkominn óvissa virðist ríkja um það hvort samningurinn verði yfirhöfuð staðfestur á Alþingi.

Á þessari síðu var það fullyrt í gær að samningurinn hlyti staðfestingu þings og forseta. Um forsetann þarf ekki að efast, því eins og hér var sagt í gær; hann mun aldrei gera VG og Samfylkingu það að hafna svona stórmáli sem þessir flokkar bera ábyrgð á. Það vita allir.

En hvað með Alþingi? Út frá því var bókstaflega gengið að forystumenn ríkisstjórnarflokkanna hefðu gengið úr skugga um það að samningurinn nyti stuðnings meirihluta Alþingis áður en hann var undirritaður. Nú er það fullkomlega óvíst.

Ég spurði nefnilega Guðfríði Lilju Grétarsdóttur, formann þingsflokks Vinstrihreyfingarinnar græns framboðs í gær um þetta á Alþingi. Svarið var áhugavert. Meirihluti þingflokksins styður málið. Ekkert um það hvort málið nyti nægjanlegs stuðnings á Alþingi. Því hefur enn ekki verið svarað.

Þessi stóri samningur; fjárskuldbinding um heila 650 milljarða er í hífandi óvissu. Það liggur ekki fyrir hvort ríkisstjórnin geti fullnustað samning sem hún hefur gert.

Það dugir auðvitað ekki að vísa til þess að málið sé í höndum Alþingis að lokum. Málið var unnið á forræði ríkisstjórnarinnar og er á hennar ábyrgð. Samninganefndin var skipuð af ráðherrunum. Stjórnarandstaðan var ekki kölluð til. Eftir hennar stuðningi hefur ekki verið leitað.

Gleymum því ekki að það er búið að undirskrifa samninginn. Í svona máli ber ríkisstjórn að ganga úr skugga um stuðning við hann. Það er forkastanlegt að ekki sé full vissa um stöðu málsins; máls af þessari stærðargráðu. Hér er enn eitt málið á ferðinni þar sem ríkisstjórnin er á furðulegri ferð.

9.6.2009 : Verða Icesave samningarnir staðfestir?

Álitsgjafar hafa í fjölmiðlum velt fyrir sér pólitískri stöðu Icesave málsins. Hvort það hafi meirihlutastuðning á Alþingi og hvort Ólafur Ragnar Grímsson forseti Íslands muni staðfesta lög sem gefa ríkisstjórninni heimild til að skuldbinda þjóðinna til að ábyrgjast greiðslur upp á 650 milljarða króna.

Þetta eru algjörlega ástæðulausar vangaveltur.

Tökum fyrst spurninguna um þingmeirihlutann og veltum fyrir okkur hvers konar samningar það eru sem ríkisstjórnin vill gera við Hollendinga og Breta.

Hér er um að ræða samninga um mál sem hafa staðið yfir frá því í haust. Í húfi eru 650 milljarðar sem eru afleiðing af Icesave reikningum þeim sem Landsbankinn bjó til á sínum tíma. Þetta er engin smáupphæð. Sjálfsagt einhver stærsta skuldbinding okkar sem þjóðar frá upphafi. Við erum í raun í ábyrg fyrir allri upphæðinni þar til ljóst er hvað inn á hana greiðist.

Slíkan risasamning gerir engin ríkisstjórn sem vill láta taka sig alvarlega nema vera búin að ganga úr skugga um það hvort hún geti fullnustað hann með samþykkt Alþingis. Ríkisstjórnin hefur ekki leitað eftir stuðningi okkar sjálfstæðismanna við þennan samning, né annarra stjórnarandstöðuflokka. Ríkisstjórnin reiðir sig því bersýnilega á stuðning sinna þingmanna, eins og eðlilegt má telja. Út frá því verður þess vegna að ganga að meirihluti sé fyrir þessum samningi með fylgi stjórnarliða; hvað svo sem þeir segja í umræðunni. Annað er algjörlega útilokað.

Eða ímyndum okkur að við Íslendingar gerðum samning af þessari gerð við aðrar þjóðir og að þær kæmu síðan að lokinni undirskrift og segðust ekki geta fullnustað hann. Það er einfaldlega óhugsandi staða sem kemur ekki upp í samskiptum siðaðra þjóða, svo einfalt er það.

Og varðandi spurninguna um hvort Ólafur Ragnar muni haga sér í þessu máli líkt og hann gerði í fjölmiðlamálinu forðum tíð. Stutta svarið við þeim vangaveltum er þetta. Nei, það mun hann ekki gera. Hann mun ekki gera ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna það. Það vita allir sem leiða að því hugann.

4.6.2009 : Seðlabankinn fellir áfellisdóm yfir ríkisstjórninni

Peningastefnunefnd Seðlabankans felldi harðan áfellisdóm yfir efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar í dag. Sú dapra staðreynd að stýrivextir eru einungis lækkaðir um 1% á rætur sínar að rekja til þess að ríkisstjórnin hefur algjörlega brugðist hlutverki sínu; er ekki vanda sínum vaxinn og með fumi sínu og aðgerðarleysi orðin þess valdandi að kjarasamningar eru komnir í uppnám.

Fyrir mánuði gaf peningarstefnunefndin fyrirheit um umtalsverða vaxtalækkun. Það var þó háð þeim skiyrðum að ríkisstjórnin ynni vinnuna sína. Það hefur hún ekki ekki gert. Þess vegna eru vextirnir ennþá á kyrkingarstiginu og eru smám saman að murka lífið úr atvinnufyrirtækjunum og heimilunum.

Nefndin skrifaði í rökstuðningi sínum fyrir mánuði eftirfarandi: "Verði gengisþróun krónunnar og aðgerðir í fjármálum hins opinbera eins og nú er gert ráð fyrir, væntir peningastefnunefndin þess að stýrivextir verði lækkaðir umtalsvert til viðbótar eftir fund nefndarinnar í júní, enda verði þá komin til framkvæmda fleiri skref í efnahagsáætluninni."

Skilyrði nefndarinnar eru sem sé þessi: Aðgerðir í ríkisfjármálum líti dagsins ljós, efnahagsáætlun hafi verið hrint í framkvæmd, skapast hefði tiltrú á gengið. Þetta hefur ekki gengið eftir, ekkert einasta atriði. Gengið hefur fallið, ekkert sést til ríkisfjármálaaðgerða, ef undan eru skildar hækkanir á brennivíni, tóbaki og eldsneyti og efnahagsáætlanir eru hvergi sjáanlegar á sjóndeildarhringnum.

Þess vegna hefur Seðlabankinn sagt skoðun sína. Ríkisstjórnin situr uppi með ábyrgðina. Hún hefur brugðist; hún hefur brugðist þessi vanhæfa ríkisstjórn. Ríkisstjórnin er að verða helsta efnahagsmeinsemdin.

4.6.2009 : Seðlabankinn fellir áfellisdóm yfir ríkisstjórninni

Peningastefnunefnd Seðlabankans felldi harðan áfellisdóm yfir efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar í dag. Sú dapra staðreynd að stýrivextir eru einungis lækkaðir um 1% á rætur sínar að rekja til þess að ríkisstjórnin hefur algjörlega brugðist hlutverki sínu; er ekki vanda sínum vaxinn og með fumi sínu og aðgerðarleysi orðin þess valdandi að kjarasmningar eru komnir í uppnám.

Fyrir mánuði gaf peningarstefnunefndin fyrirheit um umtalsverða vaxtalækkun. Það var þó háð þeim skiyrðum að ríkisstjórnin ynni vinnuna sína. Það hefur hún ekki ekki gert. Þess vegna eru vextirnir ennþá á kyrkingarstiginu og eru smám saman að murka lífið úr atvinnufyrirtækjunum og heimilunum.

Nefndin skrifaði í rökstuðningi sínum fyrir mánuði eftirfarandi: "Verði gengisþróun krónunnar og aðgerðir í fjármálum hins opinbera eins og nú er gert ráð fyrir, væntir peningastefnunefndin þess að stýrivextir verði lækkaðir umtalsvert til viðbótar eftir fund nefndarinnar í júní, enda verði þá komin til framkvæmda fleiri skref í efnahagsáætluninni."

Skilyrði nefndarinnar eru sem sé þessi: Aðgerðir í ríkisfjármálum líti dagsins ljós, efnahagsáætlun hafi verið hrint í framkvæmd, skapast hefði tiltrú á gengið. Þetta hefur ekki gengið eftir, ekkert einasta atriði. Gengið hefur fallið, ekkert sést til ríkisfjármálaaðgerða, ef undan eru skildar hækkanir á brennivíni, tóbaki og eldsneyti og efnahagsáætlanir eru hvergi sjáanlegar á sjóndeildarhringnum.

Þess vegna hefur Seðlabankinn sagt skoðun sína. Ríkisstjórnin situr uppi með ábyrgðina. Hún hefur brugðist; hún hefur brugðist þessi vanhæfa ríkisstjórn. Ríkisstjórnin er að verða helsta efnahagsmeinsemdin.

30.5.2009 : Aðgöngumiðinn að ríkisstjórnarborðinu

Þingskjal 38, og 38. mál, er ekki einasta hefðbundið þingmál, í þeim skilningi, heldur ekki síður aðgöngumiði; aðgöngumiði að ríkisstjórnarsamstarfinu. Þetta þingskjal er gjaldið sem þingmenn Vinstri hreyfingarinnar græns framboðs reiddu fram til þess að fá sæti við ríkisstjórnarboðrið. Án þessa gjalds hefði núverandi ríkisstjórn einfaldlega ekki verið mynduð og einhver önnur ríkisstjórn verið mynduð.

Ég vakti athygli á þessu í umræðum um tillöguna sem Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra flytur og enginn veit hvort nýtur fylgis í samstarfsflokknum, VG. Það er eitt best varðveitta leyndarmál Alþingis um þessar mundir. Leyndarhyggja í sinni tærustu mynd.

Tvennt skal hér rifjað upp.

Hið fyrra er þetta. Rétt undir lok kosningabaráttunnar herti Samfylkingin róðurinn mjög í átt að ESB aðild. Þingmenn, frambjóðendur og ýmsir þungaviktarmenn settu hreinlega fram úrslitakosti. Annað hvort sækjum við um aðild að ESB eða við verðum ekki með. Svo einfalt er það.

VG lét undan. Vegna þess að þá langaði svo heitt að ríkisstjórnarborðinu með Samfylkingunni var allt annað lagt í sölurnar.

Þetta eru auðvitað mikil tíðindi. VG menn hafa hingað til verið eindrægnir andstæðingar aðildar að ESB. Þegar við sátum fulltrúar allra stjórnmálaflokka í nefnd um stöðu Íslands í Evrópusamstarfi og skiluðum áliti rétt fyrir kosningar 2007, þá gengu fulltrúar VG lengst. Þeir voru ekki bara gagnrýnir á ESB, heldur vildu þróa sjálfan EES samninginn frá því sem hann er í átt að tvíhliða viðskiptasamningi. Undir þetta rituðu Ragnar Arnalds fyrrv. ráðherra og þingmaður og Katrín Jakobsdóttir varaformaður flokksins.

Nú hefur flokkurinn kúvent gjörsamlega og siglir núna tveimur árum síðar í þveröfuga átt.

Nú skilur maður hvað Steingrímur J. meinti þegar hann sagði fyrir kosningar að um allt mætti semja í ESB málum. Þegar við vöktum athygli á þessu í kosningabaráttunni varð hann alveg vitlaus. Það var auðvitað vegna þess að hann var búinn að ákveða að varpa sinni gömlu stefnu fyrir róða og ganga í félag Samfylkingunni. Það er núna komið í ljós.

26.5.2009 : Eru kosningar tæknilegt úrlausnarefni?

Tafir á afgreiðslu láns frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum er farið að valda skaða í efnahagsmálum okkar. Þessar tafir vekja spurningar um trúverðugleika efnahagsstefnu stjórnvalda, þær valda þrýstingi á krónuna og munu spila inn í ákvörðun um stýrivexti nú eftir hálfan mánuð.

Það er marg búið að gera atrennu að stjórnvöldum og krefjast skýringa á þessum töfum. Og stjórnarliðar hafa komið sér upp frasa til þess að nota til þess að breiða yfir alvöru málsins. - Það eru svo kölluð "tæknileg atriði" sem tefja dulítið afgreiðsluna, segja þeir og gera lítið úr vandræðum sínum. Fyrir tveimur og hálfum mánuði sagði svo Steingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra að úr þessum tæknilegu vanköntum myndi rætast á næstu dögum.

Enn bólar ekkert á láninu svo ég spurði forsætisráðherrann sjálfan um málið í gær. Jóhanna Sigurðardóttir viðurkenndi að ekki bólaði enn á láninu en vænti þess einhvern tímann í júlí; það er fjórum mánuðum eftir að fjármálaráðherrann sagði bara dagaspursmál hvernær málið væri í höfn !

En hver eru þessi tæknilegu atriði sem eru að þvælast fyrir ykkur, Jóhanna, spurði ég í gær og fékk svarið.

Það er svona eitt og annað. Tæknilegu atriðin sagði forsætisráðherrann eru smáatriði eins og alþingiskosningarnar, þær hafa tafið þetta. Nú svo auðvitað ríkisstjórnarmyndunin, þá vorum við upptekin við annað. Já, ekki má heldur gleyma því að það þarf að endurreisa bankakerfið. Og síðan þurfum við að leggja fram áætlun um ríkisfjármál sagði forsætisráðherran aðspurð um tæknilegu atriðin.

Þetta eru sem sagt "tæknilegu atriðin", sem greiða átti úr í mars; kosningar, stjórnarmyndun, mörkun ríkisfjármálastefnu og endurreisn hrunins bankakerfis.

Þá vitum við það.

25.5.2009 : Í tilefni af 80 ára afmæli Sjálfstæðisflokksins

Í tilefni af 80 ára afmæli Sjálfstæðisflokksins sem er í dag, skrifar Bjarni Benediktsson formaður flokksins athyglisverða grein í Morgunblaðið. Í greininni ræðir hann meðal annars hugmyndafræði Sjálfstæðisflokksins í ljósi þeirra efnahagsvandræða sem við glímum nú við. Þetta er tímabær umræða. Í grein Bjarna segir meðal annars:

"Um þessar mundir eru þrengingar í efnahagslífinu. Orsakanna er að leita í mörgum samverkandi þáttum og Sjálfstæðisflokkurinn, sem hefur gegnt forystu við stjórn landsmála því sem næst samfellt síðastliðin 18 ár, hefur ekki skorast undan sinni ábyrgð á því hvernig komið er.

Við þessar viðkvæmu aðstæður hefur verið mynduð hrein vinstristjórn. Sú hætta er raunveruleg að hér færist sífellt meiri starfsemi undir hatt ríkisins og að stöðugt þrengi að kosti þeirra sem vilja opið og frjálst samfélag þar sem hver og einn getur sótt fram á eigin forsendum. Það er því mikilvægara nú en lengi áður að halda hátt á lofti merki þeirra sem vilja að hér verði áfram byggt á frjálsu framtaki, markaðsbúskap og að opinberum umsvifum verði sett skynsamleg mörk. Geta okkar til að standa að öflugu velferðarkerfi og veita þeim fjölskyldum sem á þurfa að halda stuðning mun áfram haldast í hendur við þróttinn í atvinnulífinu og verðmætasköpun í landinu. "

Þetta eru orð í tíma töluð. Við aðstæður eins og þær sem við búum við, skapast óneitanlega hætta á því að menn bregðist við með ríkisvæðingu og höftum. Það var sú reynsla sem menn fengu í heimskreppunni miklu og flestir eru sammála um að dýpkaði þá kreppu og framlengdi.

Af þeirri reynslu eigum við að læra. Því þótt margt hafi misfarist á undanförnum árum og ýmislegt brugðist sem við treystum á, þá færum við úr öskunni í eldinn ef við fetuðum refilstigu ríkisvæðingar í atvinnulífinu til þess að leita að lausnum við aðsteðjandi vanda núna.

22.5.2009 : Engin sátt um hina pólitísku hrákasmíð

Tvennt bar einkum til tíðinda í utandagskrárumræðunni sem ég efndi til í fyrradag um fyrningarleið í sjávarútvegi.

Hið fyrra var að ríkisstjórnin hefur sett fyrningartillögur sínar inn í stjórnarsáttmálann algjörlega undirbúningslaust. Ég spurði sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um hvaða athuganir lægju að baki hugmyndunum um að fyrna aflaheimildir útgerða eins og áformað er. Ekkert svar fékkst, frekar en við nokkrum þeim spurningum sem fyrir ráðherrann voru lagðar. Minnist ég ekki eins snautlegra viðbragða við spurningum í utandagskrárumræðu. Engin minnsta tilraun var gerð til að svara einu né neinu, en aðeins lesið upp úr stjórnarsáttmálanum ! Alveg makalaust.

Það kom fram að ætlunin væri að láta fara fram athugun síðar á afleiðingum fyrningarinnar. Sem sagt fyrst er stefnan mörkuð og svo er athugað til hvers hún muni leiða. Þetta er dæmi um pólitíska hrákasmíð í stórmáli og því fullkomið ábyrgðarleysi.

Hitt sem til tíðinda má telja, var sú staðreynd að Samfylkingin er algjörlega úti á köldum klaka í þessu fyrningarmáli. Flokkurinn stendur alveg einn. Talsmenn hans í umræðunni röktu stefnu sína með kunnuglegum frösum og voru þeir einu sem í umræðunni á miðvikudaginn sem héldu málstað fyrningarinnar á lofti.

Það eru í sjálfu sér all mikil tíðindi.

Öðrum eru ljósir annmarkar þessarar stefnumótunar og sem birtist okkur í áliti fólks í sjávarbyggðunum sem gjalda mjög varhug við þessari leið. Því verður ekki trúað að stjórnvöld skelli skollaeyrum við þessum aðvörunarorðum fólksins í sjávarútvegi og sveitarstjórnum úti um allt land.  Ríkisstjórnin hlýtur að sjá að sér. Viðbrögð Vinstri grænna, ráðherrans jafnt og formanns sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar Alþingis,  í umræðunum um fyrningarleiðina gefa okkur það til kynna.

18.5.2009 : Málflutningi forsætisráðherrans afneitað

Það er greinilega farið að styttast í kveikiþræðinum í ríkisstjórnarsamstarfinu þegar kemur að ESB málum.

Óskoraða athygli vakti, að burðarásinn í stefnuræðu forsætisráðherra í kvöld, var áherslan á ESB aðild. Þar var málflutningurinn einfaldur: Engin vandamál fylgja aðildinni, allt er þar blúndulagt og rósrautt. Samningsstaðan vegna sjávarútvegsmála er sterk og í landbúnaðarmálum felast eintóm tækifæri með ESB aðild, þótt allar úttektir sem gerðar hafi verið sýni hið gagnstæða. Ráðherrann lofaði lækkun matvælaverðs með aðild að ESB en sagði að matmvælaframleiðslugreinin landbúnaður myndi lifa góðu lífi með styrkjum frá Brussel ! Þetta er fögur framtíðarsýn.

Það var því ekki að furða að samstarfsfólk Jóhönnu Sigurðardóttur i samstarfsflokknum kynni henni litlar þakkir. Steingrímur J. Sigfússon svaraði henni að mestu með þögninni um þetta mál; helst þó að hann gerði lítið úr þýðingu málsins gagnstætt forsætisráðherranum sínum. En báðir þingmenn Vinstrihreyfingarinnar græns framboðs sem í umræðunum töluðu,  lögðu sig í framkróka við að afneita ESB dekri Samfylkingarinnar.

Lengst gekk Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, sjálfur þingflokksformaður VG og leiðtogi flokksins í Suðvesturkjördæmi. Hennar ræða verður ekki skilin öðruvísi en þannig að hún hafi beinlínis svarið af sér þann hluta stefnuræðu forsætisráðherra sem laut að ESB málum. Hvorki meira né minna. Hún hvatti Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra til að tala eingöngu fyrir hönd Samfylkingar en ekki "okkur hin þegar hún talar um aðild okkar að ESB".

Skýrara getur þetta ekki verið. Þeim fjölgar sem sagt dag frá degi í ríkisstjórnarliðinu sem hafna málatilbúnaði ríkisstjórnarinnar í því máli sem forsætisráðherrann gefur mest vægi í stefnuræðu sinni.

Þarna var svo rækilega sett ofan í  við forsætisráðherrann og formann Samfylkingarinnar að eftir er tekið. Þetta er eins skýr höfnun á stefnumiði ríkisstjórnarinnar og hægt er að hugsa sér;  eða er ESB tillaga Össurar Skarphéðinssonar  kannski bara einkamál Samfylkingarinnar sem samstarfsflokknum kemur ekki við?

15.5.2009 : Klækjarefirnir komnir á kreik

Borgarahreyfingin lét klækjarefina í Samfylkingu og hjá Vinstri grænum plata sig strax á fyrsta degi. Með því að ganga til liðs við ríkisstjórnarflokkana við kjör i nefndir má segja að hreyfingin hafi brotið tvö megin prinsipp sín.

Í fyrsta lagi er ljóst að með þessu tekur hreyfingin stöðu með ríkisstjórninni og ákvörðun þingmanna hennar veldur því að hér eftir má ljóst vera að þeir starfa í nefndum í skjóli ríkisstjórnarflokkanna. Andófshópur sem tekur sér stöðu undir pilsfaldi ríkisstjórnar á fyrsta þingdegi brýtur óneitanlega í blað!

Í annan stað veldur þessi ákvörðun því að styrkleikahlutföll stjórnmálaflokkana sem leiddu af kosningunum bjagast. Hlutur stjórnarflokkanna tveggja og fylgihnattar þeirra verður sterkari á kostnað stjórnarandstöðunnar. Þessi styrkleikahlutföll eru ekki í samræmi við úrslit þingkosninganna.

Þetta eru sem sagt fyrstu skrefin sem Vinstri hreyfingin grænt framboð, Samfylkingin og Borgarahreyfingin stíga í átt að því sem þau hafa kallað lýðræðisumbætur. Vonandi markar þetta skref ekki vegferðina að öðru leyti. En ljóst er að þetta segir okkur allt um það hver er raunverulegur vilji ríkisstjórnarinnar til samstarfs. Hann er bersýnilega ekki mikill. Tilskipana- og ofríkisstjórnin sem mynduð var 1. febrúar sl. er enn á ferðinni.

Það er ljóst hverjir eru gerendur og hverjir eru þolendur í þessum bellibrögðum. Það er verið að nota sér reynsluleysi og hrekkleysi þingmanna Borgarahreyfingarinnar, til þess að veikja stöðu stjórnarandstöðunnar í nefndum og til þess að skaffa ríkisstjórninni fleiri þingmenn í þingnefndum,en kosningaúrslit gáfu tilefni til. Flóknara er það ekki !

13.5.2009 : Hreinræktaða útgáfan

Nú er sagt að runnir séu upp sögulegir tímar, af því að hér hafi verið mynduð hreinræktuð vinstristjórn. Þetta orða svo, meðal annarra ráðherrar ríkisstjórnarinnar, svo þetta er þeim örugglega þóknanleg samlíking. Hinar fyrri vinstristjórnir hafa því væntanlega verið einhvers konar blendingar, þar sem pólitísk erfðaefni Framsóknarflokksins hafa spillt hinum hreinræktaða stofni.

En hin óblandaða og hreinræktaða vinstristjórn er þegar farin að sýna eiginleika sína, sem ekki hafa sést áður; ekki einu sinni í vinstriblendingunum sem áttu þó ýmislegt kostulegt til.

Hér er átt við hið makalausa verklag við mótun stefnu í ESB-málum, sem ekki á sér hliðstæðu. Gætum að því að hér erum við að tala um stærsta mál ríkisstjórnarinnar. Þar standa fylkingar ríkisstjórnarliðanna sem gráar fyrir járnum hver gegn annarri; ekki endilega hvor gegn annarri, því ekki vitum enn hve þessar fylkingar eru margar.

Einkenni þeirra vinstristjórna sem ekki voru hreinræktaðar var sundurlyndið. Vinstriblendingarnir áttu þó jafnan sína hveitibrauðsdaga þar sem sæmilegur friður ríkti framan af. Í hinni hreinræktuðu útgáfu fáum við ríkisstjórn sem hefur vegferð sína á því að kynna þjóðinni sundurlyndisfjandann í eigin herbúðum, alveg frá fyrsta degi. Nú fáum við að kynnast sundurlyndinu í óblönduðum skömmtum, þar sem áhrifin verða þess vegna ennþá sterkari og koma þar af leiðandi fram strax á fyrsta degi.

Okkur er sagt að þetta sé lýðræðisleg leið við að leysa ágreiningsmál. Megum við þá ekki búast við slíku í öðrum málum? Er þess kannski að vænta að fjárlagafrumvarpið í haust verði afgreitt í andstöðu við einhverja ráðherra og í blóra við vilja tiltekinna þingmanna? Spurningarnar hljóma kannski fráleitar, en gleymum því ekki að við lifum óvenjulega tíma. Við erum komin með hreinræktaða vinstristjórn. Hún hefur þegar kynnt okkur ný vinnubrögð, svo nú er við öllu að búast.

Þessi grein birtist í Morgunblaðinu 12. maí. 2009.

11.5.2009 : Nú verður hlegið hátt í Brussel

Það fór svo að ríkisstjórnin magalenti í sínu stærsta máli, ESB málinu. Þessi makalausa lending, að annar stjórnarflokkurinn styður niðurstöðu málsins, en hinn er klofinn í guðveit hvað marga parta, er ótrúlegt klúður sem veikir ríkisstjórnina frá fyrsta degi.

 Það er ekki einu sinni svo að ráðherrar ríkisstjórnarinnar séu sammála um þetta mikla mál. Amk. einn þeirra er á móti og næstu dagar eiga eftir að leiða í ljós hvort þeir séu fleiri og hvernig þingflokkur Vinstri grænna  skiptist nákvæmlega í afstöðu sinni.

Gagnstætt því sem aðstæður gefa tilefni til, þá  voru efnahagsmálin ekki fyrirhafnarmesta viðfangsefni ríkisstjórnarinnar. Þegar kemur að heimilum og fjölskyldum þá segja ríkisstjórnarsinnar helst að eitthvað vanti upp á kynningu á þeim fínu málum sem ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur  lét vinna. Það vantar því ekki aðgerðir að þeirra sögn, heldur meiri atbeina almannatengla og auglýsingastofa. Þetta er ótrúleg óskammfeilni.

Stóra ESB málið hefur þess vegna meira vægi í hugum ríkisstjórnarinnar en nokkuð annað,  þó fylgismennirnir séu allir út um víðan völl.

Og hugsum okkur svo framhaldið. Nái vilji Samfylkingarinnar og þess hluta ríkisstjórnarliðsins  sem beygður hefur verið til fylgilags, fram að ganga, þá mun verða send ósk um aðild að ESB, þar sem hugur fylgir ekki máli, enda liggur fyrir andstaða umtalsverðs hluta stuðningsliðs ríkisstjórnarinnar. Fyrir vikið verða samningsmarkmiðin óljós og algjörlega ótrúverðug. Enda segir fátt af þeim málum í stjórnarsáttmálanum.

Svörin suður í Brussel verða þess vegna alveg fyrirsjáanleg. Þar verður rekinn upp skellihlátur, svo undir mun taka í fjöllunum hér norður á Íslandi. Því þó margt kostulegt hafi nú átt sér stað úti í ESB,  þá mun vandræðagangur ríkisstjórnarinnar  á Íslandi slá öll met.

Ríkisstjórninni er þess vegna alls ekki alls varnað. Hún hefur að minnsta kosti skemmtanagildi; að henni má hlægja. Það er þó allaveg einhvers virði.

5.5.2009 : Út og suður pólitíkin

Lending ríkisstjórnarflokkanna í ESB málinu var alltaf fyrirsjáanleg. Þetta var bara spurning um aðferðafræði. Markmiðið var alltaf skýrt. Að koma málum þannig fyrir að ríkisstjórnarflokkarnir gætu sem mest fjarlægt sig frá ákvörðuninni, þannig að ekki þyrfti að steyta á ágreiningnum sem uppi er í málinu. Ég vakti athygli á þessu strax daginn eftir kosningar, í grein hér á síðunni.

Til þess voru tveir kostir færir. Að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu, líkt og Samfylkingin gerði í Hafnarfirði af því að flokkurinn var innbyrðis ósammála um stækkun álversins þar. Hinn kosturinn var að leggja málið fyrir Alþingi, eins lítt búið og hægt væri. Þar fengju flokkarnir óbundnar hendur. Nú er sagt að síðari lendingin sé kosturinn sem hafi orðið ofan á.

Í greininni hér á síðunni 26. september orðaði ég þetta svona og það virðist ætla að ganga eftir: "Þannig verður ESB málinu vísað hráu í atkvæðagreiðslu, þar sem ekkert kjöt verður á beinunum og átökunum þannig vísað frá ríkisstjórninni".

Og jæja. Þá vitum við það. Þetta er að verða raunin.

Kannski sé þá hægt að ætlast til að ríkisstjórnarflokkarnir fari þá að sinna þeim málum sem mestu varða heimilin og fjölskyldurnar, svo ekki sé talað um ríkisfjármálin, úr því að þeir hafa dottið ofan á reddingu í ESB málinu mikla; málinu sem allan forgang hefur haft umfram allt annað.

Og þarna er komin úrvalsleið fyrir ríkisstjórn, sem fyrirsjánlega verður innbyrðis sundruð og sundurþykk. Tökum tvö dæmi af handahófi.

Vinstri grænir og hluti Samfylkingar eru eins og eintrjáningar þegar kemur að nýtingu á orku og uppbyggingu orkufreks iðnaðar. Stundum er iðnaðarráðherrann okkar blessaður hins vegar vel náttúraður fyrir stóriðju. Til dæmis þegar hann er á Húsavík. Standi þann veg á hjá honum, þá getur hann lagt fram þingsályktunartillögu, án tillits til sjónarmiða annarra félaga sinna í ríkisstjórninni. Alþingi tekur þá afstöðu til málsins.

Við vitum líka að Samfylkingin  er alltaf eins og snúið roð í hund, þegar kemur að landbúnaðarmálum. Vinstri grænir hafa á hinn bóginn gert hosur sínar grænar fyrir bændum og vilja kannski leggja fram þingmál til hagsbóta fyrir landbúnaðinn. Þá geta þeir gert það alveg án tillits til hvernig málum er háttað á stjórnarheimilinu.

Fyrirmyndin að þessu háttalagi er til staðar hjá ríkisstjórninni. Þar má nefna þingmálið um fjárfestingarsamning vegna álversins í Helguvík. Þar voru flestir ( ekki allir) samfylkingarmenn með, en Vinstri grænir á móti. Ósköp þægileg leið !!

Sem sagt. Ríkisstjórnin getur fylgt svona út og suður pólitík, en engri heildstæðir stefnu í meginmálum. Leiðin hefur nú verið vörðuð í helsta forgangsmáli ríkisstjórnarinnar. ESB málinu. Hin smærri mál hljóta því að fylgja á eftir.

3.5.2009 : Það liggur ekkert á !

Stjórnarmyndunarleikritið er eingöngu illa ófyndinn farsi. Eða hvað er hægt að segja um stjórnarmyndunar-viðræður sem standa í heila viku áður en fyrsti starfshópurinn, um þau mál sem mest eru knýjandi, kemst á koppinn. Það blasir við risaverkefni í ríkisfjármálum, málefnum heimila og atvinnulífs. En að sögn ríkisstjórnarforkólfanna hefur fyrsta vikan aðallega farið í að pússa saman ágreining um ESB ! - Eins og það sé málið sem mest liggur á.

Á meðan segja fyrirtækin upp starfsfólki. Almenningur hrópar eftir raunverulegum aðgerðum í skuldamálum heimilanna. Forsætisráðherrann og viðskiptaráðherrann þræta við fólkið í landinu og vísa því  á aðgerðir sem allir vita að mæta alls ekki þörfum fjölskyldnanna. Jafnvel helsta krúnudjásnið í aðgerðarpakka ríkisstjórnarinnar er óbrúklegt af því að reglugerðina vantar sem vinna á eftir. - Þetta er ótrúlegt framtaksleysi - ótrúlegt skilningsleysi.

Þegar þörfin er himinhrópandi setjast Steingrímur J. Og Jóhanna niður og reyna að fá botn í ágreining sinn um furður Evrópusambandsins. Þetta staðfestir hversu óralangt þau hafa færst frá raunverulegum vandamálum samfélagsins.

Og síðan er það enn eitt dæmið til marks um verkleysið og skilningsleysið, að heilum tveimur mánuðum eftir að samþykkt voru lög sem heimila fullan frádrátt á virðisaukaskatti vegna vinnu á byggingarstað ( sem vel að merkja hafði verið undirbúið í tíð síðustu ríkisstjórnar) er enn ekki búið að setja reglugerð til þess að því máli yrði hrint í framkvæmd. Var þessum lögum þó ætlað að hrinda af stað verkefnum í byggingariðnaði, þar sem ástandinu nú er líkt við alkul, drepa niður svarta atvinnustarfsemi og auðvelda almenningi fjárfestingar. - En þá erum við svo stálheppin að hafa við völd, svo verklausa ríkisstjórn að hún kemur ekki einu sinni frá sér reglugerð um málið til að vinna eftir!

Nú skilur maður loksins hvað þau Jóhanna og Steingrímur J. eiga við þegar þau segja að ekkert liggi á. Það er greinilega ekki bara í stjórnarmyndunarviðræðum sem ekkert liggur á. Það liggur heldur ekki á að hrinda í framkvæmd þeim málum sem Alþingi hefur samþykkt og horfa til hagsbóta fyrir almenning og atvinnulíf. Ekkert liggur á, allt má bíða og allt er látið danka.

30.4.2009 : Tvöfalt kjaftshögg frá ríkisstjórninni

Nýjar verðbólgumælingar valda vonbrigðum. Vegna veikingar á gengi krónunnar hækkar verðlag, á þeim tíma sem ella væru forsendur fyrir afar lítilli verðbólgu og jafnvel tímabundinni verðhjöðnun. Þessa ólánsþróun er eingöngu hægt að skrifa á syndaregistur tveggja aðila; ríkisstjórnarinnar og Seðlabankans.

Erfitt er í rauninni að sjá hvert ríkisstjórnin ætlar sér við efnahagsstjórnina. Stefnumörkunin er öll í skötulíki. Öllu er vísað inn í framtíðina og miklar efasemdir eru um getu stjórnarinnar til þess að takast á við sitt stóra verkefni; ríkisfjármálastefnuna sjálfa.

Seðlabankinn sendir út misvísandi skilaboð. Það er til dæmis fáum ljóst hvert bankinn ætlar varðandi jöklabréfin, sem hanga yfir okkur eins og Damoklesarsverð, sem getur fallið yfir okkur hvenær sem er. Gjaldeyrishöftin eru farin að valda hér geysilegum skaða og yfirlýsingar norska seðlabankastjórans um þau mál eru lítt traustvekjandi.

Það er þessi óvissa sem er þess vegna svo þrúgandi og er í rauninni orðið sjálfstætt efnahagslegt vandamál.

Vegna þessa ráðleysis húrrar nú krónan okkar niður rússibanabrautina og enginn getur sagt hvar hún endar. Fyrir vikið æðir innflutningsverðlagið upp og vinnur á móti þeirri verðlækkun sem er orðin á öðrum sviðum.

Húsnæðisverð var einu sinni aðal aflvaki verðbólgunnar. Nú dregur lægra verð á húsnæði, verðbólguna niður. Á sama tíma þrýstir innflutningsverðlagið verðbólgunni upp. Í kjölfarið hækka síðan lán almennings og fyrirtækja. Og ríkisstjórn og Seðlabanki yppta bara öxlum. Þetta dúó efnahagsstjórnarinnar kærir sig kollótt um vandamálin sem hrannast upp hjá fólkinu í landinu. - Það er nógur tími segja Jóhanna og Steingrímur J. í boði Ólafs Ragnars Grímssonar. 

Sem sagt. Unga fólkið og aðrir húsnæðiseigendur í landinu sjá eigur sínar lækka í verði, en skuldirnar hækka á sama tíma. Ríkisstjórnin greiðir almenningi í landinu með þessu tvöfalt kjaftshögg og slappar svo af við ríkisstjórnarleikritið.

29.4.2009 : Ráðaleysi fremur en skeytingarleysi?

Samlíking úr síðasta bloggi, um að stjórnarmyndunarviðræður væru líkt nýtt leikrit á fjölunum, verður æ raunverulegri. Það er auðvitað löngu ljóst að ríkisstjórn vinstri flokkanna verður að veruleika. Leikurinn felst í því að setja upp atburðarrás ( sem klisjugerðarmenn Samfylkingar myndu væntanlega kalla ferli) sem líkist sem mest hefðbundinni stjórnarmyndun. Tímasetningin hefur meiri þýðingu í þessum viðræðum en innihaldið. Spuninn blívur !

Nú berast fréttir af tveimur áhersluatriðum sem draga athygli að þeirri leihúsumgjörð sem umlykur viðræður flokkanna.

Viðræðurnar hófust í Norræna húsinu. Þar með er fundin skírskotunin til norræna velferðarmódelsins, sem er hugtak sem nýtur hylli í báðum flokkunum sem nú sitja við samningaborðið. Skaði fyrir Samfylkinguna að ekkert finnst hér Evrópuhúsið, það hefði getað orðið skemmtileg umgjörð viðræðnanna í ljósi umræðna um ESB.

Og svo er það hitt. Mikill vilji er til að ljúka stjórnarmynduninni á 1. maí. Þá væri tengingin fengin við verkalýðsflokka. Verst er að í Samfylkingunni nýtur verkalýðshreyfingin lítils álits, eins og við vitum sem með þeim flokki höfum starfarð. Nafnbótin verkalýðsflokkur er þess vegna eins og glens með upphrópunarmerki, þegar við ræðum um flokka með slík viðhorf.

Annars er það til marks um stórfurðulegt raunveruleikaskyn þegar forsvarsmenn ríkisstjórnarinnar tala um að ekkert liggi svo sem á varðandi stjórnarmyndun, af því að flokkarnir hafi góðan meirihluta út úr kosningum og sitji við stjórnvölinn. Þetta segja þeir á sömu stundu og fréttir berast af hækkandi verðlagi innanlands vegna hruns krónunnar, gengi krónunnar er á slíkri ferð að enginn veit hvar það endar, atvinnulausum fjölgaði um 1.100 í mánuðinum, fleiri, fleiri fyrirtæki verða daglega gjaldþrota, skuldir almennings og atvinnulífs hrúgast upp, bankarnir eru ekki komnir í starfshæft ástand, fullkomin óvissa ríkir um sparisjóðakerfið, Seðlabankinn tekur hænuskref til vaxtalækkana á meðan okurvextir umlykja fólk og fyrirtæki og svo framvegis, og svo framvegis.

En kannski er þetta viðhorf forystumanna VG og Samfylkingar vísbending um ráðleysi, frekar en um skeytingarleysi gagnvart þessum alvarlegu tíðindum.

26.4.2009 : Það er nýtt leikrit á fjölunum

Nýtt leikrit er nú á fjölunum og við getum fylgst með því í fjölmiðlum í ýmsum útfærslum. Nokkuð langt er síðan að handritið var skrifað. Höfundar þess eru stjórnmálamenn, sem kunna ýmislegt fyrir sér í spunalistinni og hafa því reynt að láta leikverkið líkjast mest raunveruleikasjói. Hlutverkaskipan er hefðbundin og leikararnir kunnir og gamalreyndir á sínu sviði. Endir sýningarinnar er fyrirsjáanlegur. Aðalleikararnir munu fallast í faðma, eftir að hafa gert sér upp fálæti, einstaka reiðiköst og svo ólíkindalæti.

Hér er vitanlega verið að ræða um sýninguna sem okkur er boðið upp á varðandi viðræður Vinstrihreyfingarinnar græns framboðs og Samfylkingarinnar. Þetta er allt fyrirsjáanlegt. Fyrir löngu hafa allir vitað að þessir flokkar ætla saman í ríkisstjórn. Það var fyrir löng umrætt og ákveðið þeirra á milli. Leikaraskapurinn núna er bara hluti af því handriti.

Menn velta fyrir sér ágreiningi á milli flokkanna. Þau mál eru endalaus. Evrópa, stóriðja, landbúnaðarmál, skattamál, byggðamál og svo framvegis og svo framvegis. Þessum ágreiningi verður einhvern veginn landað. Viljinn til stjórnarsamstarfs er svo auðsær, að það þarf ekki einu sinni að velta fyrir sér spurningu um hvort stjórnarsamstarfið verður að veruleika. Spurningin er bara hve lengi flokksforingjarnir nenna þeim látalátum sem fylgja leikritinu.

Og svo eitt í lokin. Evrópumálin verða leyst þannig að VG ætlar að gefa eftir. Samfylkingin hefur talað þannig að hún á engrar undankomu auðið. Foringjar flokksins hefðu aldrei talað eins og þeir gerðu, nema vegna þess að þeir vita að VG muni gleypa oní sig fyrri yfirlýsingar. Leiðin verður sú sem Samfylkingin fór í vandræðum sinum í Hafnarfirði út af stækkun álversins hjá Ísal. Málinu var vísað í almenna atkvæðagreiðslu og foringjarnir komust hjá því að taka afstöðu. Þannig verður ESB málinu vísað hráu í atkvæðagreiðslu, þar sem ekkert kjöt verður á beinunum og átökunum þannig vísað frá ríkisstjórninni.

Þetta hafa þeir VG menn marg sagt, en kannski ekki alveg svona afdráttarlaust. Til dæmis á fundum í Norðvesturkjördæmi en endanlega mun þetta koma fram í síðasta þætti sjónleiksins sem nú er á fjölunum og fjallar um stjórnarmyndun sem löngu er búið að ákveða. 

25.4.2009 : Í þessum kosningum eru kostirnir skýrir

Kosningabaráttan hefur leitt í ljós skýrari kosti í stjórnmálum nú á kjördag, en við blasti. Samfylking og Vinstri græn hóta áframhaldandi stjórnarsamstarfi. Þó sjáum við að traustið á ríkisstjórninni minnkar með ljóshraða. Almenningur sér það æ betur að ríkisstjórnin hefur ekki tekið á vanda heimilanna almennt og fylgir háskalegri stefnu í atvinnumálum. Þess vegna er stuðningur við ríkisstjórnina svo ört minnkandi; og það einnig hjá kjósendum Vinstri grænna og Samfylkingar.

Svar þess fólks sem er að gefast upp á ríkisstjórninni er stuðningur við Sjálfstæðisflokkinn.

Til þess að verja hagsmuni heimilanna þurfum við öflugt atvinnulíf. Og hvað sjáum við birtast ? - Svarið er þetta:

Ríkisstjórn sem hótar að veikja sjálfan sjávarútveginn með fyrningarleið sem setur sjávarbyggðirnar í uppnám. Ætlunin er að taka aflaheimildirnar sem að langmestu eru á landsbyggðinni og færa þær eitthvað annað. Ríkisstjórnin vill ekki nýta orkuna til atvinnuuppbyggingar. Það sjáum við í því að hún er klofin til málsins og það var aðeins með harðfylgi Sjálfstæðisflokks að Helguvíkurmálið var afgreitt rétt fyrir þinglok. Ríkisstjórnin vill ekki einu sinni láta leita að olíu ! Umhverfisráðherrann er á móti því og hún á stuðning til þessarar afstöðu sinnar í eigin flokki og í Samfylkingunni.

Með boðaðri ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna yrði til óvenju afturhaldssöm stjórn; fjandsamleg atvinnulegri uppbyggingu og öfgasinnuð í afstöðu sinni til atvinnulífsins.

Við sjálfstæðismenn leggjum áherslu á uppbyggingu atvinnulífsins. Tafarlaust þarf að ganga þannig frá málum að bankarnir geti farið að gegna hlutverki sínu í þágu atvinnulífs og heimila. Þar hefur ekkert gerst ennþá. Vextina þarf að lækka; ekki í hænuskrefum heldur svo um munar. Við eigum að nýta auðlindirnar til hagsbóta fyrir atvinnulífið, hraða opinberum verklegum framkvæmdum og standa vörð um landbúnað og innlenda matvælaframleiðslu.

Almennt talað að skapa atvinnulífinu svigrúm til að dafna. Það gerir ríkisstjórnin ekki.

Í stað flækjufótareglna um fjármál heimilanna þurfa úrræðin að vera einföld og taka til hagsmuna venjulegra fjölskyldna. Það hefur ekki verið gert.

Þetta eru því kostirnir sem við stöndum frammi fyrir í dag. Jákvæð stefna okkar gagnvart atvinnulífinu en ekki þær öfgar sem ríkisstjórnin boðar. Hagsmunagæsla fyrir heimilin, en ekki flóknar leiðir sem fáum gagnast, eins og verklítil ríkisstjórnin hefur boðið upp á.

24.4.2009 : Ferleg blanda og háskaleg

Við fengum innsýn í hugarheim pólitískra öfga, þegar Kolbrún Halldórsdóttir umhverfisráðherra sagðist vera á móti því að við leituðum að og ynnum olíu á landgrunssvæði okkar. Þetta hljómar fáránlega, enda hváðu ýmsir. En henni er alvara. Og ekki bara henni. Í flokki hennar Vinstri grænum er þetta vinsæl skoðun, svo mikið er víst og studd einarðlega af mörgum áhrifamönnum. Því fer víðs fjarri að hún standi ein. Við fylgdumst með vandræðagangi formanns VG, Steingríms J. Sigfússonar, sem annars vegar var að reyna að halda utan um hagsmuni síns kjördæmis af olíuleit og hins vegar að gæta þess að stugga ekki við öfga-umhverfisverndarsinnunum, sem allt er fullt af í flokki hans.

Kolbrún Halldórsdóttir á ekki einasta marga stuðningsmenn í þessum málflutningi á meðal áhrifamanna í flokki sínum; í Samfylkingu eru til staðar nákvæmlega sömu sjónarmið. Þau sjónarmið komu fram þegar síðasta ríkisstjórn ákvað að leggja fé í olíuleit á Drekasvæðinu. Merkilegt er að fjölmiðlar skuli ekki hafa leitað eftir þeim sjónarmiðum.

Nú ætla Vinstri græn og Samfylking í ríkisstjórn. Þá munu tvinnast saman mestu afturhalds og öfgaöfl landsins þegar kemur að atvinnulegri uppbyggingu. Þau munu ná saman í að draga lappirnar varðandi olíuleit, þau munu gera allt sem þau geta til að koma í veg fyrir stóriðjuuppbyggingu.

Össur Skarphéðinsson iðnaðarráðherra sem á Húsavík er mikill stóriðjusinni, lyppast niður í sjónvarpssal í Reykjavík, af ótta við Mörð Árnason og fylgismenn hans í Samfylkingunni. Honum tókst á þremur mínuútum í einum sjónvarpsþætti, að hafa þrjár skoðanir á því hvort reisa ætti álver á Bakka við Húsavík. Þetta er hægt að sjá hér á sprenghlægilegum tengli þar sem iðnaðarráðherrann snýst í marga hringi.  Og Kristján Möller og Örlygur Hnefill fyrir norðan segja ekki eitt einasta orð,  af því þeir eru líka svo hræddir við kaffihúsaliðið í Samfylkingunni fyrir sunnan.

Svo boðar Steingrímur J. nýja skattastefnu til þess að tortíma störfum sem hann hefur ekki velþóknun á. Hann ætlar að prufukeyra þetta á hvalveiðum og svo má þá alltaf beita þessu frekar ef vel tekst til.

Þetta er dauðans alvara. Samfylking og Vinstri græn ætla sér saman í ríkisstjórn og þau munu framfylgja atvinnustefnu, sem einkennast mun af því sem að ofan er lýst.

Öfgastefnur í umhverfis og atvinnumálum eru ekki eitthvað jaðarsjónarmið í einum stjórnmálaflokki. Þessi stefna er greipt í stein í Vinstrihreyfingunni grænu framboði og á öfluga talsmenn í Samfylkingunni. Samkrull þessara flokka í ríkisstjórn er þess vegna ferleg blanda og háskaleg þegar kemur að atvinnuupbbyggingu.

21.4.2009 : Hvor ætlar að gefa málið sitt upp á bátinn ?

Enn er fátt farið að skýrast um afstöðu Vinstri grænna til evrópumálanna hér i okkar kjördæmi, Norðvesturkjördæminu. Frambjóðendurnir fara með löndum og lesa bara upp stílinn sinn þegar þeir eru beðnir um skýr svör um afstöðu sína.

Þversögnin sem þeir treysta sér ekki til að rjúfa er þessi. Vinstri grænir og Samfylking ætla saman í ríkistjórn eftir kosningar, hvað sem það kostar. Málefni ráða ekki för. Þetta er eins og Þorsteinn Pálsson segir í leiðara Fréttablaðsins í dag. Það verður ekki valdakreppa eftir kosningar, en það verður hins vegar málefnaleg stjórnarkreppa, af því að flokkarnir sem ætla að starfa saman eru út og suður í fjölmörgum málum.

Landbúnaðarmálum, evrópumálum, atvinnumálum, stóriðjumálum..... Og þannig má lengi áfram telja.

Þrátt fyrir margar atrennur þá vilja hinir meintu stjórnarflokkar ekki svara því hvernig þeir ætla að leysa úr evrópuflækjunni sinni. Það er þó næsta víst að fyrir því hafa þeir hugsað. Annað getur hreinlega ekki verið.

Við vitum að Samfylkingin er alveg skýr á því. Sækjum um aðild strax í júní segir Jóhanna Sigurðardóttir formaður flokksins. Björgvin G Sigurðsson alþingismaður er enn harðari og útilokar einfaldlega stjórnarsamstarf sem ekki lýsir vilja til tafarlausrar inngöngu í ESB. Samfylking gefur ekkert rými til samninga um þetta mál. Það er annað hvort af eða á.

En Vinstri grænir þegja og eða svara óljóst. Allt er umsemjanlegt segir Steingrímur J. Stefna þeirra af landsfundi er hins vegar skýr. Klár andstaða við ESB.

Það liggur fyrir að Samfylking og Vinstri grænir ætla saman í stjórn. Það liggur fyrir að einvörðungu stefna annars flokksins verður ofan á í þeirri ríkisstjórn. Hinn flokkurinn verður því að svíkja kjósendur sína.

Í kosningabaráttunni hefur komið skýrt fram að Samfylkingin ætlar ekki að bakka út úr þessu máli. VG liðar svara óskýrt. Kjósendur geta síðan metið hvor flokkurinn hyggst standa á meiningu sinni og hvor ætlar að gefa málið sitt upp á bátinn.

18.4.2009 : Þeim er sama, alveg nákvæmlega sama

Það er örugglega einsdæmi. Frumvarpið sem vorum að samþykkja í kvöld um fjárfestingarsamning til að greiða fyrir uppbyggingu álvers í Helguvík, nefndist stjórnarfrumvarp, en helmingur ríkisstjórnarinnar studdi það ekki ! Ef atkvæði hefðu verið greidd í ríkisstjórn hefð það verið fellt á jöfnu og því ekki komið til kasta Alþingis.

Þannig er staðan þegar kemur að því að samþykkja svo sjálfsagt framfaramál. Vinstri grænir, þverir og endilangir, voru á móti. Það var líka Mörður Árnason og Þórunn Sveinbjarnardóttir sat svo hjá; tveir samfylkingarþingmenn.

Af þessu sjáum við að þessum flokkum er ekki treystandi til að standa að atvinnuuppbyggingu. Þeir eru flinkari þegar kemur að því að eyðileggja atvinnuuppbyggingu, sbr. áform þeirra um ofurskattlagningu til þess að tortíma hvalveiðum.

Við Sjálfstæðismenn jafnframt fulltrúum Framsóknar og Frjálslyndra björguðum málinu. Þetta frumvarp var samþykkt af okkur í ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar, eftir miklar innantökur og kvalir í Samfylkingunni. Þar þurfa þeir sífellt að kljást við stóriðjuandstæðinga sem samsama sig Vinstri grænum. Þess vegna áttu þeir í mesta basli að koma málinu í gegn hjá sér.

Þetta fólk, fulltrúar Samfylkingar og Vinstri grænna, ætti að koma upp á Grundartanga og kynna sér þau glæsilegu fyrirtæki sem þar starfa. Svo gæti leiðin legið á Skagann til þess að læra hvernig starfsemin á Grundartanga hefur stóreflt allt atvinnulífið þar og um héraðið allt. Þá myndu þeir átta sig á margfeldisáhrifum stóriðjunnar, hvernig hún skapar fjölbreytileg störf, eykur umsvif út um allt og er eftirsóttur vinnustaður.

Loks gætu þeir áttað sig á miklum metnaði á umhverfissviðinu, nýtingu vistvænnar orku og að stóriðja skapar nauðsynlegan gjaldeyri.

Sennilega vita þau í Vinstri hreyfingunni grænu framboði þetta allt. - Já þau vita þetta örugglega. En þau halda áfram þvermóðsku sinni. Ef þau hefðu fengið að ráða væri þessi glæsilega atvinnustarfsemi á Grundartanga ekki til, störfin ekki til og atvinnuástandið í  sunnanverðu Norðvesturkjördæmi margfalt verra en núna. Þau vita þetta allt, en kæra sig greinilega kollótta um það. Svo ömurlegt sem er til þess að vita.

17.4.2009 : Vita ráðherrarnir ekki um hvað stjórnarskrárfrumvarpið snerist?

Stjórnarskrá hvers ríkis ber að umgangast af mikilli virðingu. Breytingar á henni gera menn að vel yfirlögðu ráði og í sem bestri sátt. Hvorugt átti við þegar minnihlutastjórnin með fylgihnetti sínum, Framsóknarflokknum, réðst í það verk, undirbúningslítið og í fullkomnu ósætti í þinginu og nánast við alla þá sem tjáðu sig um málið. Lögmannafélagið, fræðimenn og hagmunaaðilar vöruðu við, en ríkisstjórnin sat fast við sinn keip.

Við Sjálfstæðismenn buðum endalaust upp á sáttaleiðir en því var hafnað. Við vildum hins vegar ekki afgreiða þetta stórmál í óvissu og ósætti. Ríkisstjórnin sá loksins að sér og hætti við fyrirætlan sína. Það kostaði mikla baráttu en hafðist að lokum.

Nú er reynt að segja að við höfum alls ekki viljað setja ákvæði varðandi náttúruauðlindir og þjóðareign inn í stjórnarskrá. Það er rangt. Við vildum hins vegar að það yrði gert þannig að slíkt ákvæði væri skiljanlegt og skapaði ekki réttaróvissu.

Tökum dæmi af umsögnunum sem fyrir liggja. Orkustofnun taldi til dæmis þetta ákvæði "óskiljanlegt". Finnst mönnum ekki ástæða til að doka við, þegar slíkt er sagt? Vilja menn kalla endalaus málaferli yfir okkur varðandi stöðu auðlinda, með tilheyrandi óvissu.? Það er augljóst að ef við afgreiðum stjórnarskrá í slíku ósætti mun það kalla á að ekkert gerist í þeim atvinnugreinum sem nýta auðlindirnar og er sjávarútvegurinn glöggt dæmi um það.

Því verður bara ekki trúað að nokkur maður vilji stuðla að slíku. Sérstaklega ekki núna þegar sjávarútvegurinn mun gegna stærra hlutverki í þjóðarbúskap okkar en áður.

Talsmenn ríkisstjórnarinnar sögðu í umræðunum að þetta ákvæði eins og það var sett fram myndi engu breyta. Það kom fram í nefndaráliti, sem allir fulltrúar ríkisstjórnarinnar auk fulltrúa Framsóknar og Frjálslyndra skrifuðu undir. En Össur Skarphéðinsson iðnaðar og utanríkisráðherra þandi sig og talaði eins og þetta myndi öllu breyta og var með bullyfirlýsingar í þinginu í gær.

Þetta segir okkur bara að ráðherrann hefur ekki minnstu hugmynd um hvað þetta mál snýst um. Hann hefur ekki hlustað á talsmenn stjórnarinnar í þessu máli. Hann hefur ekki nennt að lesa það sem segir um þessi mál í áliti meirihluta sérnefndarinnar í þessu máli. Hann hefur ekki hirt um að kynna sér álit sinnar eigin undirstofnunar,Orkustofnunar. Hann hefði því betur þagað í þinginu í gær, í stað þess að verða sér til skammar og verða ber að því að hafa ekki kynnt sér málið sem hann gaspraði um í gær.

15.4.2009 : VG er lagsmaður Samfylkingar í ESB málum

Það er mikill misskilningur hjá Jóni starfsbróður mínum Bjarnasyni að Samfylkingin sé að einangrast í evrópupólitík sinni. Það er að vísu svo að Sjálfstæðisflokkurinn hefur ályktað að hagsmunum okkar sé betur borgið utan ESB, en innan þess. Og það mun líka vera svo að Vinstri grænir hafi sett álíka texta frá sér af síðasta landsfundi. Við fyrstu sýn virðist Jón hafa eitthvað til síns máls, en það er ekki svo í reynd.

Ljóst er að VG menn hafa alls ekki tekið af skarið um hvort þeir muni fylgja þessari stefnumörkun sinni eftir. Þegar að þeim þætti málsins kemur slá þeir VG - kappar úr og í. Þeir eru bersýnilega tilbúnir að láta undan Samfylkingunni. Það er því ekki rétt hjá Jóni Bjarnasyni að Samfylkingin sé að einangrast í ESB málum. Öðru nær. Samfylkingin hefur eignast lagsmann, sem heitir Vinstri hreyfingin grænt framboð og gleðst yfir því hvurn dag.

Ég reyndi til dæmis um daginn á Alþingi að fá Jón Bjarnason, formann þingsflokks VG til þess að svara því hvort þessi stefna flokksins væri úrslitaatriði, eða umsemjanleg. Hann svaraði engu; hefur hann þó aldrei verið þekktur fyrir feimni við ræðustól þingsins. Steingrímur J. formaður VG segir þetta mál vera samningamál.

Og eitt vitum við. VG og Samfylking ætla saman í ríkisstjórn bak kosningum fái þeir til þess fylgis. Annað vitum við líka. Samfylkingarforystan hefur talað gleiðgosalega um að þeir stefni að því að sótt sé um ESB aðild strax í byrjun nýs kjörtímabils, jafnframt því að segjast ætla í ríkisstjórn með Vinstri grænum.

Þess vegna er myndin að skýrast. Svardagar VG liða vegna ESB aðildar eru bara til heimabrúks fyrir kosningar. Það er augljóslega ætlunin að svíkja fyrirheitin eftir kosningar. Leiðin að pólitísku kjötkötlunum liggur um náðarfaðm Samfylkingarinnar. Og þangað ætlar VG, hvað sem það kostar.

Flokkarnir ætla saman í ríkisstjórn. Skoðanir þeirra í ESB málinu virðast ósamrýmanlegar. Samt er enginn bilbugur á þeim hvað varðar komandi stjórnarsamstarf. Annar hvor flokkurinn ætlar sýnilega að gefa eftir varðandi ESB og við blasir að það verða Vinstri græn sem svíkja munu sinn málstað. Svardagar Samfylkingarinnar eru afdráttarlausir, en ekki hjá VG.  Myndin er alveg orðin skýr. VG ætlar að lúta í gras í þessu máli.

14.4.2009 : Menntamálaráðherra lætur undan þrýstingi - loksins

Loksins lét menntamálaráðherra undan þeirri kröfu stúdenta, okkar þingmanna Sjálfstæðisflokksins og fleiri að opna á möguleika á háskólastúdentar geti stundað nám á sumarönn nú í sumar. Háskólinn í Reykjavík og Háskólinn á Bifröst höfðu þegar opnað á slíkar leiðir, en eftir stóð að fjölmargir háskólastúdentar voru í rauninni á köldum klaka, vegna þess að atvinnuleysi blasir við þeim fjölmörgu og ekkert var í höfn um að þeir gætu stundað nám í sumar.

Það væri skelfileg tilhugsun ef þúsundir háskólastúdenta þyrftu að mæla göturnar í sumar. Í ljósi hins vonda atvinnuástands er vitaskuld skynsamlegast að opna möguleika á að nemendur háskólanna geti nýtt tímans til náms.

Þess vegna hófum við að reyna að þrýsta á stjórnvöld að bregðast við. Fyrir lá að háskólarnir höfðu áhuga á að opna á námsleiðir í sumar. Stúdentar kölluðu eftir því, við sjálfstæðismenn gerðum það einnig og sú krafa endurómaði úr þjóðfélaginu.

Ríkisstjórnin sat hins vegar hjá þögul og sagði ekki orð. Ekkert heyrðist frá menntamálaráðherra. Menntamálaráðuneytið hafði engar upplýsingar um þessi mál, sem hönd var á festandi, þegar við kölluðum eftir þeim. Ég beitti mér fyrir því að menntamálanefnd Alþingis yrði kölluð saman til þess að ræða málin og við fengum á okkar fund fulltrúa háskólanna, fulltrúa háskólastúdenta og síðan fulltrúa menntamálaráðuneytisins.

Vandinn var sá að stjórnvöld voru eins og úti á þekju þegar við ræddum þessi mál og engin pólitísk lína fékkst úr ráðuneyti menntamála vegna þessa brýna máls. Fyrst eftir langa mæðu birtist mæðulegur, ungur menntamálaráðherra á tröppum stjórnarráðsins til þess að segja okkur að erfitt væri að verða við þessari kröfu. Það voru skilaboðin til 12 þúsund námsmanna sem nú leita sér að atvinnu.

Því ber hins vegar að fagna að loksins hefur fæðst ákvörðun hjá ríkisstjórninni. Nú bíðum við eftir viðbrögðum háskólanna, en varla er við öðru að búast en þeir bregðist við og opni á sumarnámskeið fyrir háskólastúdenta.

14.4.2009 : Sjálfstæðismenn höfnuðu sameiningu við FL fyrirtækið

Það er stórfurðulegt að fjölmiðlar og stjórnmálamenn reyni að tengja saman fjárhagsstyrk FL group til Sjálfstæðisflokksins og þær hugmyndir sem uppi voru um að sameina REI ( dótturfélag Orkuveitu Reykjavikur ) og Geysi Green energy, sem FL group átti stóran hlut í. Þeir sem svoleiðis iðju stunda eru í blekkingarleik. Vísvitandi blekkingarleik þegar í hlut eiga Svandís Svavarsdóttir og Dagur B. Eggertsson, sem láta í þessu máli tilganginn helga meðalið og dósera af fullkomnu virðingarleysi fyrir staðreyndum um málið.

Verra er og óskiljanlegra er hins vegar að hlýða á fimbulfamb ágæts prófessors og fréttakonu á RÚV sem setti saman dæmalausa dellu um þetta mál í útvarpinu á páskadagskvöld. Samsæriskenningarnar sem þá dundu á hlustum okkar útvarpshlustenda voru fáránlegar. Skrýtið er að þessi ágæta fréttakona fjallaði um málið á sínum tíma og hefði því átt að vita betur.

Sameining við FL fyrirtæki lofuð og prísuð

Það er eins og það hafi farið framhjá þessu ágæta fólki að það voru sex borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins sem stoppuðu þennan samruna dótturfyrirtækis Orkuveitunnar og fyrirtækis á vegum FL group. Þá voru þeir úthrópaðir fyrir tiltækið og Björn Ingi Hrafnsson sleit meirihlutasamstarfi við Sjálfstæðisflokkinn, svo svekktur var hann yfir því að geta ekki sameinað REI og Geysi green.

Svo blindur var hann líka á ágæti samningsins að hann sagði: "Það er stefnt á skráningu á alþjóðlegum hlutabréfamarkaði um mitt ár 2009 og þá hygg ég að komi í ljós að sú fjárfesting sem að Orkuveitan hefur gert í þessum efnum fyrir hönd íbúanna á suðvesturhorninu hafi enn margfaldast að raungildi og nemi jafnvel 30, 40 milljörðum sem að fari langt með að dekka skuldir Reykjavíkurborgar."

Samfylking gladdist yfir að sameinast fyrirtæki FL group

Vilji Samfylkingarinnar stóð til þessarar sameiningar. Henni fagnaði Össur Skarphéðinsson, með þesum orðum: ": Það sem að mér finnst standa uppúr í þessu er að Reykjavíkurborg leggur bara í beinum verðmætum inn sex milljarða. Mér skilst að hún eigi nú þegar hlut sem að er þá miðað við það sem að þú ert að segja yfir 20 milljarðar því að þeir eiga, Reykjavíkurborg, eitthvað um 35%. Þannig að þá finnst mér það nú mikil viðskiptaleg snilld að hafa tekist að búa þannig úr loftinu nánast til 14 - 15 milljarða verðmæti fyrir okkur sem að erum skattborgarar í Reykjavík og ég vildi bara óska þess að Reykjavíkurborg takist að realísera þessi verðmæti og þá hugsanlega getur hún notað það til þess að lækka orkuverðið til okkar. "

Og nú er spurt...

Vill nú ekki Samfylkingin segja okkur söguna alla af þessari viðskiptalegu snilld.? Hvað var það sem knúði Samfylkingu og Framsóknarflokk til þessara viðskipta við FL fyrirtækið? Er þessi fortíð svo mikið feimnismál að ekki megi rifja hana upp? Og ætla fjölmiðlar landsins ekki að sýna þá döngun að rifja upp þetta mál og hlut  Samfylkingar og Framsóknarflokks?

12.4.2009 : Þetta voru mistök

Það voru augljós mistök að hafa veitt styrkjum frá Landsbankanum og FL group viðtöku. Það höfum við sjálfstæðismenn viðurkennt með því að ákveða að endurgreiða þessar fjárhæðir. Forysta flokksins hefur síðan lagt sig fram um að varpa ljósi á þetta mál og draga ekkert undan. Það er rétt og heiðarleg ákvörðun sem við flokksmenn virðum og erum ánægð með.

En um hvað snýst þetta mál? Það er ljóst að stjórnmálaflokkarnir fóru í fjársöfnun haustið 2006. Ástæðurnar voru amk. tvenns konar. Að baki voru dýrar sveitarstjórnarkosningar sem flokkarnir komu skuldugir frá. Og framundan voru svo alþingiskosningar með fyrirsjáanlegum kostnaði. Flokkarnir fóru því í að afla fjár, hjá flokksmönnum og fyrirtækjum, eins og menn hafa gert fyrr og síðar. Við sjáum það til dæmis á lista Samfylkingarinnar um styrktaraðila að þar hefur víða verið leitað fanga; skv. listanum hafa samfylkingarmenn borið mun víðar niður en fjáröflunarmenn Sjálfstæðisflokksins. Baugsfyrirtækin styrktu ft.d Samfylkinguna um 11 milljónir samkvæmt því sem kom fram í fjölmiðlum nú um páskana.

Það sem er afleitt við verklag okkar fólks voru þær svimandi upphæðir sem bárust frá tveimur aðilum. Það hefur komið fram að upphæðirnar eru langt umfram það verklag sem hefur verið tíðkað í flokknum. Forysta flokksins gerði rétt í því að endurgreiða upphæðina.

Geir H. Haarde fyrrv. formaður flokksins segir í yfirlýsingu sem hann sendi frá sér: "Ég samþykkti að við henni skyldi tekið, enda fylgdi henni sú skýring að hér væri um að ræða framlag margra aðila sem umrætt fyrirtæki sæi um að koma til skila."

Þeir einstaklingar sem höfðu milligöngu um að afla fjárins hafa útskýrt aðkomu sína að málinu. Framkvæmdastjóri flokksins hefur sagt af sér. Bókhald flokksins fyrir  árið 2006 var opnað þannig að  listi var birtur yfir styrktaraðila.

Með þessum hætti og fyrir atbeina forystu flokksins hefur verið varpað skýru ljósi á málið. Flokkurinn hefur játað mistök með því að endurgreiða upphæðina og menn axlað ábyrgð. Þannig hefur verið tekið heiðarlega á málinu og af myndarskap, rétt eins og okkur ber að gera við svona aðstæður.

Í þessum efnum eins og öðrum ber okkur að virða sannleikann og hafa heiðarleika í hávegum, eins og alltaf. Það hefur og er aðalsmerki Sjálfstæðisflokksins og því merki höldum við hátt á lofti

3.4.2009 : Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn beitir neitunarvaldi

Við Gylfi Magnússon viðskiptaráðherra vorum um það sammála í utandagskrárumræðum sem ég hóf í þinginu núna áðan, að gjaldeyrishöft væru slæm - og ótæk til langframa. Þau voru sett á sem skammtímaráðstöfun á sínum tíma, nú fyrr í vetur. Ætlunin var svo alltaf að skapa þau skilyrði að við kæmumst út úr þessu ástandi.

Að gefnu tilefni úr umræðunum í dag, er nauðsynlegt að minna á að það var Björgvin G. Sigurðsson þáverandi viðskiptaráðherra sem flutti málið á sínum tíma. Samt talaði Árni Páll Árnason þingmaður Samfylkingarinnar í einni af sínum gaspursræðum í dag, eins og flokkur hans hefði þar ekki átt neinn hlut að máli.

Þetta er þó ekki aðalatriði. Það er í sjálfu sér aukaatriði þó samfylkingarmenn þori ekki gangast við verkum sínum. Svo alvanalegt er að heyra þá tala með slíkum hætti.

Kjarni málsins er sá að gjaldeyrishöftin voru réttlætanleg á þeim tíma sem þau voru sett á; en einungis sem skammtímalausn, eins og ég hef áður bent á. Það er nauðsynlegt að feta sig út úr þessu fari. Ella gerist það bara áfram sem við höfum séð; að við gröfum okkur dýpra í haftafenið.

Ég spurði eftir því hvað gert hefði verið. Það var ekki uppörvandi að ekkert er handfast í þeim efnum. Svörtin voru óljós og almenn og alls ekki fullnægjandi. Viðskiptaráðherra sagði unnið að málunum. En svo upplýsti hann eitt sem mér er ekki kunnugt um að hafi komið upp á yfirborðið fyrr.

Ráðherrann greindi frá því að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn (AGS) hefði lagst gegn þeim lausnum sem helst hefur verið talað um til þess að slaka á spennunni og gera okkur kleyft að ráðast gegn vandamálinu. Þetta bætist við þær upplýsingar sem áður höfðu komið fram, að sjóðurinn vildi ekki fara að ráðum Seðlabankann um gjaldeyrisuppboð sem sett höfðu verið fram fyrr í vetur.

Þegar ég innti viðskiptaráðherra eftir því hvort Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefði lagt fram aðrar tillögur svaraði hann neitandi og sagði raunar að sjóðurinn hefði ekki virst hafa miklar áhyggjur af þessu máli, eða gert mikið úr vandanum vegna haftanna.

Þetta eru stórtíðindi. Ríkisstjórn og Seðlabanki leggja fram tillögur til að taka á vanda sem allir eru sammála um að er mikill. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafnar og þar við situr. Sjóðurinn virðist hafa þarna neitunarvald og ráða förinni gagnstætt vilja íslenskra yfirvalda.

Svona getur þetta ekki gengið. Það hlýtur að vera meðal forgangsmála að koma okkur út úr höftunum, þó það muni taka tíma. Það er ekki hægt að una við það að AGS stoppi svona mál, sem Alþingi, ríkisstjórn og Seðlabankinn eru sammála um að séu forgangsatriði

1.4.2009 : Ofríkisstjórnin

Þegar núverandi ríkisstjórn fór af stað, nefndi ég hana tilskipanaríkisstjórn, með skírskotun til þess hvernig vinnubrögðum hún beitti. Nú hefur hún haft tvo mánuði til að sýna sitt rétta andlit og það hefur hún gert svo um munar og eftir er tekið. Það er of vægt til orða tekið að kalla ríkisstjórnina tilskipanaríkisstjórn. Nær er sanni er að hún sé fullkomin ofríkis-ríkisstjórn. Í einu orði: Ofríkisstjórn. Þannig eru vinnubrögðin.

Svo lengi sem ég hef setið á Alþingi hafa menn kvartað undan skorti á samstarfi ríkistjórnar og stjórnarandstöðu. Vönustu menn í stjórnarandstöðu, Steingrímur J og Jóhanna Sigurðardóttir hafa hvatt til góðs samstarfs og þannig hafa menn þrátt fyrir ágreining jafnan unnið þegar til stykkisins hefur komið.

Alltaf hafa stjórnmálamenn verið sammála um að eðlilegt svigrúm þurfi að gefa til stjórnmálaumræðna og samskipti við almenning í aðdraganda kosninga. Nú blása hinir þingreyndu þingmenn Steingrímur og Jóhanna á allt slíkt. Gefa fólkinu í landinu langt nef. Kjósendur eiga að vera þiggjendur í kosningabaráttunni. Láta sér duga að meðtaka málflutning þingmanna í gegn um útsendingar frá Alþingi og með því að hlusta á málflutning í gegn um fjölmiðla. Viðræður við almenning í aðdraganda kosninga eiga helst ekki að fá nokkurt rými. Þannig er ekki einasta vaðið yfir þingmenn heldur líka fólkið í landinu.

Stjórnarskrármál, grundvöll stjórnskipunar okkar, er ætlunin að afgreiða á handahlaupum, kortéri fyrir kosningar, án eðlilegs aðdraganda, í fullkomnu ósætti og í ofríkisstíl sem er ekki fáheyrður, heldur einstæður. Allir þeir sem Alþingi kallar til, vara við þessu og mótmæla. Ofríkisstjórnin segir hér ráðum við og lætur viðvörunarorðin öll sem vind um eyru blása.

Ofríkisstjórnin neitar að upplýsa almenning og Alþingi um hvað sé á döfinni í efnahagsmálum. Ráðherrarnir eiga leynifundi með Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og leggja sín plön fyrir mennina í Washington. Alþingi er neitað um þær upplýsingar. Það er líka látið eins og þjóðinni komi það ekki við. Þetta er ofríki.

Íslenska löggjafarsamkoman fær ekkert að vita, vestur í höfuðborg Bandaríkjanna hafa þeir upplýsingarnar. Málin sem lögð hafa verið fyrir embættismenn vestur í Washington um skattahækkanir og niðurskurð verða falin fyrir almenningi og þinginu, af því að þau eru ekki talin vænleg til pólitísks árangurs hér fyrir kosningar.

Ingibjörg Sólrún er hætt og með henni hafa farið leifarnar af samræðustjórnmálum. Jóhanna Sigurðardóttir og Steingrímur J. Sigfússon hafa markað sér nýja slóð. Ofríkisstjórnin hefur kynnt verklagið sitt.

31.3.2009 : Formennska til bráðabirgða

Jóhanna Sigurðardóttir gerði það af einni saman flokkshollustinni að leysa forystukreppuna sem Samfylkingin var komin í. Þegar fyrir lá að Ingibjörg Sólrún Gísladóttir hafði ákveðið að stíga til hliðar út stjórnmálunum og láta af formennsku í Samfylkingunni lenti flokkurinn í miklum hnút. Á þann hnút gat bar einn einstaklingur höggvið; Jóhanna Sigurðardóttir.

Það lá fyrir frá fyrsta degi að hún vildi alls ekki verða flokksformaður. Það vildu hins vegar ýmsir aðrir. Gallinn var bara sá að þá vildi enginn í formannssætið! Staðan var vandræðaleg. Sú sem menn vildu að reddaði málunum, vildi alls ekki verða formaður. Þeir sem höfðu löngunina til að bera, höfðu ekki til þess traust.

Vitaskuld var ljóst frá fyrsta degi hvernig þetta myndi enda. Jóhanna myndi nauðug viljug taka að sér starfið. Hún átti ekki undankomuleið. Svo fékk hún rússneskia kosningu á landsfundinum. Allt var þetta fyrirsjáanlegt og allir gátu séð það fyrir.

Rifjast nú upp ummæli endalausra samfylkingarmanna um fánýti þess að leggja áherslu á stöðu formanns í stjórnmálaflokki. Síðast minnist ég sigurvegarans úr prófkjöri Samfylkingarinnar í Reykjavík, Sigríðar Ingibjargar sem geipaði mjög í þeim dúrnum í útvarpsþættinum Sprengisandi fyrir svona hálfum mánuði. Svoleiðis skoðanir verða ábyggilega lagðar í saltpækil næstu vikurnar. Þær henta enda illa um þessar mundir fyrir Samfylkinguna.

Kjör Jóhönnu er hugsað til að fleyta flokknum fram yfir kosningarnar. Alveg sama hvað sagt er þá er það augljóst mál. Svo þegar líður aðeins á kjörtímabilið þá munu þeir taka að spretta fram sem segja, nú get ég. Spurningin er aðeins hvort það muni gerast á fyrsta eða öðrum landsfundinum sem haldinn verður eftir kosningarnar nú í vor. Á þcví nenni ég ekki að hafa skoðun.

30.3.2009 : Frá Landsfundi

Vel heppnuðum Landsfundi okkar sjálfstæðismanna er nú lokið. Við höfum markað okkur stefnu í helstu málaflokkum og kosið nýja forystu. Bjarni Benediktsson verður glæsilegur og vinsæll formaður; til þess hefur hann alla burði og allar forsendur. Með kjörinu á Landsfundinum sótti hann óskorað umboð til landsfundarfulltrúa, sem skiptir vitaskuld miklu máli. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir fékk afdráttarlausa kosningu, 80% atkvæða, sem segir að sjálfstæðisfólk er ánægt með störf hennar.

Veganesti okkar út í kosningabaráttuna sem er framundan, eru þær ályktanir sem við samþykktum. Stjórnamálaályktunin er á vissan hátt grunnur þess erindis sem við flytjum með okkur nú þegar við göngum til  kosninga. Hin yfirgripsmikla vinna Evrópunefndarinnar og Endurreisnarnefndarinnar eru síðan bakfiskur í gríðarlega mikilvæga umræðu sem fram mun fara; annars vegar um evrópumálin og hins vegar um stöðu efnahagsmála, þar sem áherslan verður á lausnir til framtíðar.

Þessi stefnumörkun okkar er skýr og markviss.

Tökum evrópumálin fyrst. Þar segir í ályktun okkar: "Sjálfstæðisflokkurinn hefur talið að aðild að Evrópusambandinu þjóni ekki hagsmunum íslensku þjóðarinnar en jafnframt talið mikilvægt að sífellt sé í skoðun hvernig hagsmunum Íslands verði best borgið í samstarfi Evrópuríkja. Endurnýjað hagsmunamat hefur ekki leitt til grundvallarbreytinga á afstöðu Sjálfstæðisflokksins".

Varðandi endurreisnarmálin þá er sú ályktun í all mörgum efnisliðum. Við fórum í gegn um heiðarlegt uppgjör við fortíðina; nokkuð sem aðrir flokkar hafa ekki treyst sér í. En síðan hitt, sem er aðalatriðið; við mörkum ítarlega stefnu um hvernig við getum unnið okkur út úr þeim vanda sem við erum í.

Landsfundir Sjálfstæðisflokksins hafa einlægt verið öfundarefni okkar pólitísku andstæðinga. Þannig er það núna og þannig verður það líka áfram. Kröftugir, árangursríkir og fjölsóttir fundir eins og landsfundirnir okkar, þar sem fram fara hreinskiptar umræður og lýðræðislegar kosningar, eru skiljanlegt öfundarefni andstæðinga okkar. Við skiljum það og virðum þeim það til vorkunnar

26.3.2009 : Til Landsfundar

Landsfundurinn okkar sem hefst í dag er tilhlökkunarefni, eins og alltaf. Þessi fundur er alveg einstakur og hefur fyrir vikið löngum verið öfundarefni annarra stjórnmálaflokka. Fundinn sækja 1700- 1800 manns. Konur og karlar, ungir sem eldri, fólk úr öllum stéttum og alls staðar að af landinu. Þarna hefur maður kynnst fólki sem maður hittir svo einvörðungu á landsfundum og rifjar upp kynnin. Þarna eru vináttuböndin hnýtt og kynnin efld. Þarna birtist okkur það mikla afl sem er í Sjálfstæðisflokknum jafnt í mótlæti sem í meðbyr.

Við göngum til Landsfundarins okkar við sérstakar og erfiðar aðstæður. Þjóðin glímir við óvenju erfiðar efnahagslegar aðstæður í kjölfar bankahrunsins. Skoðanakannanir eru okkur mótdrægar. Við völd er sundurleit vinstri stjórn, ráðalaus í besta falli á hinum góðu dögum sínum og orðlögð fyrir ofríkistilhneigingar og tilskipanatón sem einkennir framgang hennar.

Á Landsfundinum bíða okkar erfið verkefni, sem miklu varðar að vel séu af hendi leyst. Þannig mun það einnig verða núna.

Á vegum flokksins hefur starfað sérstök Evrópustefnunefnd nú í vetur, sem kynna mun afrakstur starfs síns fyrir okkur landsfundarfulltrúum. Þá mun nefnd um endurreisn efnahagslífsins, gera grein fyrir starfi sínu og tillögum. Báðum þessum nefndum var valið erfitt hlutverk. Þær líta til baka, til þess að læra af fortíðinni, en umfram allt hljóta þær að marka okkur vegvísi til framtíðar.

Álíka starf er ekki unnið á vettvangi annarra stjórnmálaflokka. Þar líta menn ekki til baka til þess að læra af fortíðinni. Telja sér nægja að afgreiða þau mál með yfirborðskenndum frösum. Hjá okkur nálgumst við verkefnið með opnum lýðræðislegum hætti og finnum niðurstöðu á gríðarlega fjölmennum Landsfundi okkar.

Á þessum Landsfundi verða líka þau þáttaskil að Geir H. Haarde lætur af formennsku. Hann hefur verið einn áhrifamesti stjórnmálamaður síðari ára og notið mikilla vinsælda og virðingar í okkar röðum. Geir stofnaði til kynna við ótölulegan fjölda fólks út um allt land á meðan hann var þingmaður, varaformaður og formaður. Þessa naut hann ríkulega þegar að flokki okkar - og honum sérstaklega - var sótt með ódrengilegum og á stundum óþverralegum hætti.

Ný forysta verður síðan kosin á lokadegi landsfundar og síðan höldum við ótrauð til móts við kosningarnar þann 25. apríl nk.

24.3.2009 : Nú hefst baráttan

Nú að loknu gríðarlega fjölmennu prófkjöri Sjálfstæðisflokksins hér í Norðvesturkjördæmi vil ég færa alúðarþakkir öllum þeim sem studdu mig  og aðstoðuðu á alla lund.  Stuðningur alls þess fólks var mér ómetanlegur og sú vinna sem gríðarlega margt fólk vítt og breitt um kjördæmið lagði á sig í mína þágu, verður mér ógleymanlegur.  Fyrir það mun ég aldrei fá fullþakkað.

Mér er það ákaflega mikilsvert að vita að ég naut afdráttarlauss stuðnings í forystusætið mjög víða í  kjördæminu. Fyrir þingmann eins og mig sem starfað hefur í Norðvesturkjördæmi frá því að það varð til árið 2003 er slíkur trúnaður og traust mikils virði.

Öllum meðframbjóðendum mínum færi ég sömuleiðis kærar þakkir fyrir ánægjulegt samstarf í prófkjörsslagnum. Af fyrri reynslu og kynnum við allt þetta fólk vissi ég vel að þar væri á ferðinni afbragðsfólk og í prófkjörinu staðfestist það enn. Sigurvegaranum Ásbirni Óttarssyni  færi ég hamingjuóskir  og hlakka til samstarfs við hann sem og aðra þá sem framboðslistann munu skipa. Við Ásbjörn hefur þekkst um árabil og unnið mikið og vel saman. Þannig verður það einnig í framtíðinni.

Lýðræðisleg stefnumótun

Nú er prófkjörið að baki. Það var þýðingarmikill þáttur og hafði það hlutverk að leita álits allra flokksbundinna sjálfstæðismanna á skipan framboðslista okkar. Nú höfum við fengið þá niðurstöðu og sem móta mun framboðslistann.  Framundan er síðan endanlegur frágangur hans sem verður á Kjördæmisráðsfundi um næstu helgi. Þar með erum við tilbúin í slaginn og munum ekkert gefa eftir.

Á landsfundi Sjálfstæðisflokksins um næstu helgi  kjósum við forystu flokksins og  mótum  stefnuna í bráð og lengd. Þar með er hinn málefnalegi upptaktur kosningabaráttunnar jafnframt orðinn fullskapaður. Stefnumótun flokksins fer þannig fram í höndum flokksmanna sem sækja umboð sitt til tugþúsunda flokksbundinna manna alls staðar að af landinu.  Sérstök stefnumótun verður jafnframt samþykkt á grundvelli  vinnu endurreisnarnefndar flokksins og Evrópustefnunefndar hans. Þessar nefndir hafa á umliðnum mánuðum haldið gríðarlegan fjölda funda  um allt land til undirbúnings stefnumótunarinnar. Þannig hefur hið mikla afl flokksins verið virkjað með lýðræðislegum hætti og sem kallað hefur fram frjóar og athyglisverðar hugmyndir.

Stöndum vel saman

Hjá okkur í Norðvesturkjördæmi sem og annars staðar  verður kosningabaráttan stutt og snörp. Nú er rétt um mánuður til kosninga og inni í því eru páskar. það er því ljóst að eiginleg kosningabarátta verður trauðla nema um þrjár vikur. Framundan er því mikið starf.

Ég heiti á allt sjálfstæðisfólk að standa vel saman og vinna af alefli að góðum árangri flokks okkar hér í Norðvesturkjördæmi.   Góð og mikil þátttaka í prófkjörinu – sú langbesta sem þekkist hjá flokknum okkar í prófkjörum að þessu sinni – segir okkur að í fylkingu flokksins hefur skipað sér mikill fjöldi manna og kvenna sem er tilbúinn til virkrar þátttöku,  auk þeirra allra sem vilja leggja okkur lið í því að ná vopnum okkar í þeim mikilvægu kosningum sem eru framundan. Það er okkur ákafalega mikils virði og við frambjóðendur flokksins munum alls ekki láta okkar hlut eftir liggja. Öðru nær.  Við heitum því að heyja snarpa og kröftuga  baráttu  og ekkert gefa eftir.  Vikurnar framundan eru því tilhlökkunarefni fyrir svo samstæða og öfluga  sveit.

Sameiginlega munum við öll ná þeim árangri sem að er stefnt; að tryggja Sjálfstæðisflokknum í Norðvesturkjördæmi gott brautargengi í kosningunum 25. apríl næst komandi.

21.3.2009 : Reynsla og yfirsýn í öndvegi

Uppbygging samfélags okkar er brýnasta verkefni stjórnmálanna. Þrátt fyrir áföll síðustu mánaða blasa möguleikarnir við ef vel er á málum haldið. Þar mun miklu valda hver á heldur. Í slíku uppbyggingarstarfi verðum við að leiða saman reynslu og þekkingu, nýjar hugmyndir og frjóa hugsun.

Í prófkjöri okkar sjálfstæðismanna í Norðvesturkjördæmi blasir við mikil endurnýjun. Tveir þingmanna okkar hafa ákveðið að láta af störfum eftir farsælt og gott starf. Nú ríður því á að sú reynsla og þekking sem hefur byggst upp skili sér áfram inn í þau mikilvægu verkefni sem sinna þarf í kjördæminu.

Norðvesturkjördæmið er margbrotið á alla lund; ekki einasta landfræðilega vegna stærðar sinnar og stórbrotinnar náttúru, heldur vegna þeirrar fjölbreytni sem einkennir það. Þessu hefur verið lærdómsríkt að kynnast með samstarfi við fólk úr kjördæminu öllu. Þeirra forréttinda hef ég notið í ríkulegum mæli sem þingmaður kjördæmisins frá því að það varð til árið 2003.

Stjórnmálastarfið er margslungið og ögrandi enda eru úrlausnarefnin fjölþætt. Alþingi er líka einstæður vinnustaður sem vettvangur opinnar umræðu lýðræðislega kjörinna fulltrúa. Hlutverk þingsins verður vaxandi á næstunni, vegna þeirra einstæðu verkefna sem við okkur blasa.

Sú reynsla sem ég hef aflað mér, sem þingmaður og ráðherra þýðingarmikilla málaflokka mun án efa nýtast í þessum uppbyggingarverkefnum. Með skírskotun til alls þessa býð ég mig fram í 1.sætið í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Norðvesturkjördæmi sem fer fram nú í dag.

Okkar sjálfstæðismanna bíður það verkefni að setja fram skýra stefnu og tafarlaus úrræði vegna þeirra vandamála sem hvarvetna blasa við. Þá gildir að læra af reynslunni; horfast í augu við þau mistök sem hafa verið gerð, viðurkenna þau og umfram allt að læra af þeim. Það minnkar nefnilega enginn af því að viðurkenna það sem miður hefur farið.

En framtíðinni skuldum við fyrst og síðast það að við leggjum fram trúverðugar tillögur um mótun samfélags okkar, setjum fram skýra framtíðarsýn. Ísland er gott samfélag. Unga fólkinu okkar skuldum við að móta samfélag, þar sem allir hafi möguleika og tækifæri, óháð stöðu og búsetu. Þannig viljum við að Ísland framtíðarinnar sé.

19.3.2009 : Þegar gjaldeyrishöftin eyða störfum

Gjaldeyrishöftin sem við settum í vetur í samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn voru réttlætanleg á þeim tíma. Þeim var ætlað að koma í veg fyrir gjaldeyrisútstreymi sem hefði sett okkur í alvarlega stöðu og veikt krónuna umfram það sem við hefðum þolað.

Nú eru hins vegar breyttir tímar. Alltaf var um það rætt að þetta væri skammtímaráðstöfun. Markmiðið væri að koma gjaldeyrisviðskiptum í eðlilegt form svo fljótt sem verða mætti, svo viðskipti á þeim markaði yrðu snurðulaus og án þess kostnaðar sem núverandi fyrirkomulag hefur í vör með sér.

Tímann á meðan gjaldeyrishöftin myndu vara, hugðust menn nýta til þess að ná samkomulagi við lánardrottnana sem eiga krónubréfin sem hanga yfir okkur sem eins konar Damoklesar sverð sem enginn veit hvenær fellur. Nú berast þær fréttir að lítt miði í þessu verki. Lánardrottnar fái misvíandi skilaboð og tíminn sé illa nýttur.

Þetta er hörmulegt. Því á meðan birtast okkur öll neikvæðu áhrifin af gjaldeyrishöftunum. Það var vitað að slíkt myndi skella á okkur eftir því sem höftin myndu vara lengur. Og nú berast fréttir af slíku, sem grafa undan samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja.

Skuggaleg dæmi

Fyrir mig hafa verið lögð slík dæmi sem sýna okkur hversu háskalegt það er að viðhalda þessum höftum svona lengi og ættu að vera tilefni til þess að lausn þessa vanda yrði sett í öndvegi og drifið í að komast að niðurstöðu.

En svona lítur ástandið út núna:

Útlendingar kaupa krónur erlendis sem auðvelt er að nálgast og greiða fyrir þær með allt öðru gengi en íslenskir útflytjendur fá hér fyrir gjaldeyrinn sinn. Þar með eru þessir útlendingar búnir að eignast krónur á kannski 50 til 80% lægra verðgildi. Með þessar krónur upp á vasann koma þeir hingað til lands og bjóða til dæmis í fisk eða aðra framleiðsluvöru og geta yfirboðið íslenska keppinauta sína.

Og ekki nóg með það. Þegar út er komið geta þeir undirboðið íslenska útflytjendur og valdið þeim þannig tvöföldum skaða. - Og í leiðinni tortímt störfum.

Svona ástandi verður að ljúka. Þetta er afleiðing langvarandi gjaldeyrisskömmtunar. Það er því ekki að undra að bæði atvinnulífið og launþegasamtökin krefjist þess að ríkisstjórnin láti hendur standa fram úr ermum á þessu sviði. Það er svo sannarlega kominn tími til. Þetta gengur ekki lengur.

18.3.2009 : Stjórnlagaþingsvitleysan

Stjórnlagaþingsvitleysan heldur áfram. Enn er reynt að keyra það mál áfram á sama tíma og Alþingi í miklum tímaskorti er að reyna að afgreiða mál sem snúa að heimilum og atvinnulífi. Það er greinilegt að ríkisstjórnarflokkarnir með Framsóknarflokknum vilja forgangsraða málum þannig að stjórnarlagaþingsmálið og breytingar á stjórnarskrá séu sett í forgang. Þar með verður athygli - áherslan á þau mál sem snúa að almenningi og atvinnulífinu minni. Flóknara er það nú ekki.

Það virðist engu breyta þótt stjórnarlagaþingið eigi að kosta tvo milljarða. Ekkert hrín á stjórnarliðum. Þeir hafa bitið þessa dellu í sig og ekkert fær við þeim hruggað. Þetta er auðvitað ömurlegt og maður verður var við mikla hneykslan fólks.

Það er hins vegar næsta víst að tveir milljarðarnir eru örugglega ekki oftaldir. Sérfræðikostnaður er til dæmis varlega talinn og ekki ólíklegt að þingið neyðist til að starfa lengur en tvö ár. Þetta er jú þannig batterí að það kæmi ekki alls á óvart.

Það eru til aðrar leiðir að þessu sama markmiði, sem er endurskoðun stjórnarskrárinnar, sem eru allt eins lýðræðislegar, en skjótvirkari og ódýrari.

Aðalatriðið er þó það að ekkert hastar að ljúka þessum málum fyrir kosningar núna. Þvert á móti; það ber vitni um flaustursleg vinnubrögð láti menn sér detta í hug slíka vitleysu.

Eðlilegast er að setjast yfir málið eftir kosningar. Koma málinu í fastan farveg, setja sér ákveðin tímamörk og ljúka því með skikkanlegum hætti á tilsettum tíma.

En stjórnlagaþingsvitleysuna, tveggja milljarða bruðlið skulum við leggja til hliðar. Það er nóg annað, betra og skynsamlegra við þessa peninga að gera - ekki síst núna.

16.3.2009 : Af hverju þessar tafir á vegagerðarútboðum?

Það er gjörsamlega óskiljanlegt hversu hægt miðar við að bjóða út verkefni í vegagerð. Alls staðar hrópar þörfin, fjármunir eru til staðar, tæknilegum undirbúningi lokið, en ekkert bólar á útboðum í vegamálum. Mér satt að segja dauðbrá þegar ég gerði mér grein fyrir því að núna á tveimur og hálfum mánuði, það er þessu ári, er einungis búið að bjóða út þrjú verkefni og opna tvö tilboð. Síðasta vegagerðarverkefnið sem boðið var út, var auglýst 23. febrúar og síðan ekki söguna meir.

Þetta er auðvitað gjörsamlega ólíðandi og verður að breytast. Þess vegna tók ég þetta upp á Alþingi sl. fimmtudag og hvatti Kristján L. Möller samgönguráðherra og mikinn áhugamann um samgöngubætur,  til þess að sjá til þess að úr þessu verði bætt snarlega.

Við sjáum líka að verktakar eru í mikilli þörf fyrir verkefni. Tilboðin sem hafa komið í verkefnin sem út hafa verið boðin, eru í kring um 60%, sem segir okkur allt sem segja þarf um stöðuna á verktakamarkaðnum.

Verkefni í vegagerð eru líka mjög vel til þess fallin að draga úr atvinnuleysi. Og hér fyrrmeir var oft gripið til slíkra aðgerða. Og því er spurt: Af hverju ekki núna líka ? Ríkisstjórnin hreykti sér af ýmsum áformum sínum til þess að slá á atvinnuleysi, með aðgerðum eins og þeim að fjölga listamönnum sem fá listamannalaun frá ríkinu.

Á meðan er setið á útboðsverkefnum í vegagerð, sem er himinhrópandi þörf fyrir. Samgönguráðherra nefndi töluna 6 milljarða þegar hann vék að fjármagni til nýframkvæmda sem nota mætti til útboðs núna. Það eru peningar sem myndi muna um inn í gaddfreðið hagkerfi okkar. Það myndi tafarlaust skapa hundruð starfa að minnsta kosti með beinum hætti, örva efnahagsstarfsemina og búa þannig til enn fleiri störf.

Ég trúi ekki öðru en að samgönguráðherra taki mig á orðinu og sjái til þess að Vegagerðinni verði heimilað að setja fullan kraft í útboð vegagerðarverkefna. Það standa öll rök til þess.

15.3.2009 : Rannsóknunum verður að hraða

Ég sat á Sprengisandi Bylgjunnar undir stjórn Sigurjóns M. Egilssonar nú í morgun. Ásamt mér voru alþingismennirnir Siv Friðleifsdóttir og Björgvin G. Sigurðsson. Umræðuefnið var staðan í stjórnmálum eftir prófkjörshrinuna þau stóru mál sem verið er að rannsaka í kjölfar bankahrunsins.

Það var samdóma skoðun okkar, eins og mér hefur fundist koma mjög vel fram í viðræðum við almenning á síðustu dögum, að samfara endurnýjunarkröfu þá sé uppi mjög ríkur vilji til þess að þingið skipi einnig reynslumikið fólk. Ekki síst við þessar aðstæður.

Björgvin benti til dæmis á að leiðtogar ríkisstjórnarflokkanna séu reynslumestu þingmenn okkar. Og í prófkjörum helgarinnar endurspeglast þetta. Hjá Sjálfstæðisflokknum fengu þingmennirnir almennt brautargengi í Reykjavík, í Suður og Suðvesturkjördæmi má segja að úrslitin hafi verið sambland af endurkjöri þingmanna og endurnýjun.

Umræðan snerist síðan að bankamálunum og fjármalakreppunni. Í máli mínu lagði ég mjög mikla áherslu á nauðsyn þess að allir þeir sem fást við rannsókn á bankahruninu, orsökum og afleiðingum fái ríkulegar heimildir. Til þess hefur alltaf staðið vilji okkar sjálfstæðismanna og því erum við tilbúin að styrkja enn þennan grundvöll með lagasetningu gerist þess þörf. Mörgum óaði við þegar Björn Bjarnason þáv. dómsmálaráðherra gerði grein fyrir umfangi þess verks sem hinn sérstaki saksóknari stæði frammi fyrir. Núna gagnrýnir það enginn; miklu frekar að kallað sé eftir frekari rannsóknum, meiri mannafla og þess háttar.

Svo má ekki gleyma því að málefni tengd bankahruninu eru víða til skoðunar. Til dæmis hjá Fjármálaeftirlitinu. Mjög mikilvægt er að þar sé málum hraðað. Óþægilega oft heyrir maður að hin og þessi mál séu þar til skoðunar, en færra segir af lyktum þeirra athugana. Þetta kallar fram tortryggni og óánægju.

Allra hluta vegna verðum við að fara sjá niðurstöður einhverra þessara mála. Þjóðin krefst þess og jafnframt að allar slíkar niðurstöður séu gerðar heyrum kunnar, líkt eins og gerist hjá öðrum eftirlitsstofnunum okkar. Leyndarhjúpurinn mengar andrúmsloftið og spillir umræðunni. Þess vegna er svo mikilvægt að málum fari að ljúka og að þau séu útskýrð.

13.3.2009 : Þetta eru staðreyndirnar !

Ég rek nokkrar staðreyndir um búvörusamningana og matvælafrumvarpið svo kallaða í grein sem ég skrifaði í Bændablaðið sem kom út í gær fimmtudag. Þessi mál hafa hvorutveggja verið til all mikillar umræðu og því nauðsynlegt að árétta helstu atriði þeirra mála.

Um búvörusamningana segi ég: "Vilji minn stóð vitaskuld til þess verja búvörusamningana og gerði ég það í lengstu lög. En þegar svo var komið að ekki yrði hægt að ljúka fjárlagagerðinni með sæmilegum hætti nema að verðbæta greiðslur ríkisvaldsins ekki að fullu, þá hlaut það að gilda um búvörusamningana eins og annað. Þetta var mjög miður en undan varð ekki vikist við þessar einstöku aðstæður. Því varð niðurstaðan sú að búvörusamningar og bætur almannatrygginga (til dæmis örorku og ellilífeyris) lutu sams konar reglu. – Ég fullyrði að í ljósi ástandsins var ekki hægt að ná betri árangri hvað snerti búvörusamningana."

Síðan vek ég athygli á því að eftirmaður minn á stóli sjávarútvegs og landbúnaðarráðherra, sem einnig er fjármálaráðherra, Steingrímur J. Sigfússon er búinn að kveða upp úr um að hann ætli ekki að taka skerðinguna til baka og bætir um betur og boðar að hún muni einnig gilda á næsta ári. Þetta segir hann þó hann hafi gagnrýnt skerðinguna áður en hann varð ráðherra.

Varðandi matvælafrumvarpið þá vek ég athygli á því að ég kom sem næst að orðnum hlut. Málið hafði verið lengi í undirbúningi. Mitt hlutverk var að reisa eins miklar varnir fyrir landbúnaðinn og kostur var. Þannig hafnaði ég þráfelldum kröfum ekki síst úr Samfylkingunni um að lækka tolla. Þeir verða því óbreyttir og skapa landbúnaðinum vörn.

Nýtt matvælafrumvarp sem nú liggur fyrir Alþingi hefur tekið miklum breytingum í þágu landbúnaðarins enda var það í anda þess sem ég hafði alltaf sagt. Ég vek svo athygli á því í greininni í Bændablaðinu að formaður Bændasamtakanna Haraldur Benediktsson telur að hægt sé að ná samkomulagi um þetta mál á grundvelli frumvarpsins og með tilteknum breytingum.

Um þetta erum við algjörlega sammála og undir þetta tek ég.

11.3.2009 : Forystukreppan í Samfylkingunni

Það ríkir forystukreppa í Samfylkingunni. Og hún er einhvern veginn svona.

Þegar Ingibjörg Sólrún Gísladóttir formaður Samfylkingarinnar lýsti því yfir að hún drægi sig út úr stjórnmálum af heilsufarsástæðum upphófst ótrúlegur og fordæmalítill vandræðagangur. Það leynir sér ekki að ýmsir gætu hugsað sér að setjast í formannsstólinn á flokksþinginu í lok þessa mánaðar. Vandinn er bara sá að það vilja svo fjarskalega fáir sjá þá í þeim stóli.

Innanbúðarmenn í Samfylkingunni segja að mikil bylgja stuðnings sé við það að Jóhanna Sigurðardóttir verði formaður flokksins, enda sé hún forsætisráðherra og vel látin. Vandinn er sá að það vill Jóhanna bara alls ekki sjálf.

Þess vegna staðan svo vandræðaleg og sem sé svona: Þeir sem vilja verða formenn hafa ekki til þess stuðning. Það vill þá eiginlega enginn og ekki er gott að fara af stað með formann í farteskinu sem enginn vill sjá. Og þó sagt sé að Jóhanna njóti stuðnings í starfið, þá er sá galli á gjöf Njarðar, að hún vill ekki sjá það.

Með öðrum orðum; það eru ýmis formannsefni sem enginn vill, en formannsefnið sem nýtur stuðnings, vill sjálf ekki sjá jobbið!

Forvitnilegt verður að sjálfsögðu að sjá hvernig úr þessu leysist. En eitt er ljóst. Það er sama hvernig fer. Málið verður allt hið vandræðalegasta og versta fyrir Samfylkinguna. Kostirnir sem flokkurinn mun geta boðið upp á er annað hvort formaður, valinn í einhverju hallæri, ef Jóhanna Sigurðardóttir lætur ekki undan þrýstingnum. Eða þá. Jóhanna Sigurðardóttir í einhvers konar nauðungarvist í formannsstólnum, sem allir sjá að verður hugsað sem biðleikur þar til fús formannskandídat finnst, sem menn telja brúklegan í Samfylkingunni.

10.3.2009 : Vextirnir eru hengingaról almennings og atvinnulífs

Umræðurnar í þinginu í gær um endurreisn efnahagslífsins ollu miklum vonbrigðum. Innlegg forsætisráðherra og fjármálaráðherra var eins konar endurtekið efni frá blaðamannafundum. Steingrímur J. barmaði sér yfir erfiðu starfi sínu ( eins og vanalega) og Jóhanna sagði okkur að lítið hafi gerst í ríkisstjórninni sem hún sat í fram í febrúar ( eins og vanalega) þótt staðreyndir segi aðra sögu. Stefnumótunin sem glitti í var sjálfhælin og óljós skírskotun til fyrirheita, sem öngva hönd mátti festa á.

Það var fyrst eftir að við höfðum, all nokkrir þingmenn, gert að forsætisráðherra harða hríð varðandi hina svimandi háu stýrivexti að talið varð ögn skýrara. Við fengum hana til að segja nánast að stýrivextir yrðu lækkaðir eftir viku. Það er vonum seinna.

Verðbólgan er á hraðri niðurleið, líkt eins og við höfðum sagt fyrir áramótin að yrði raunin. Gengið er að styrkjast, í samræmi við þær efnahagsáætlanir sem við höfðum lagt upp með fyrir áramótin; og Steingrímur J og félagar hans í VG höfðu gagnrýnt hvað harðast vel að merkja. Sterkara gengi í bland við lækkandi innflutningsverðlag á mörgum sviðum, lægra húsnæðisverð, horfin eftirspurnarspenna, samdráttur og svo framvegis og svo framvegis. Allt mun þetta leiða til skarprar lækkunar á verðbólgu.

Eftir hverju er þá verið að bíða með vaxtalækkun?

Og þegar við bætist síðan að vextir allt í kring um okkur eru að fara niður að núllpunkti, þá sjá allir að þetta vaxtastig sem er núna er algjörlega galið.

Sérstaklega af því að það er stórskaðlegt. Núna er það eins og myllusteinn eða hengingaról fyrir heimilin og atvinnulífið. Bændur sem fara til dæmis í bankann sinn til að fá lán fyrir áburðakaupum fyrir vorið, fá slík lán ekki nema á amk. 25% vöxtum. Fólkið sem vill dytta að húsunum sínum fær sömu trakteringar. Og atvinnulífið úti um allt land sem þarf eðlilegt rekstrarfé, til þess að fjármagna birgðahald eða aðra hluti sem rekstrinum fylgja, fær einungis slíka fjármagnsfyrirgreiðslu á sama tíma og arðsemin í atvinnulífinu minnkar og þar með getan til þess að standa undir fjármagnskostnaði.

Við svona aðstæður er þessi pengingamálastefna stórháskaleg og algjörlega tilefnislaus. Og það sem meira er. Samkvæmt áliti Samtaka ativnnulífsins myndu lægri vextir skapa 7 þúsund störf; lækka atvinnuleysið um nær helming.

5.3.2009 : Laun stuðningsins eru vanþakklæti

Mjög skrýtin staða er komin upp á Alþingi og almennt í stjórnmálunum. Fyrir liggur að Framsóknarflokkurinn hefur skuldbundið sig til að verja minnihlutastjórn Samfylkingar og Vinstri Grænna. Sú skuldbinding felur ekki í sér nein fyrirheit um að styðja einstök mál hennar. Um það ber að semja. Framsóknarflokkurinn er greinilega í huga ríkisstjórnarflokkanna eins konar þriðja hjól á vagninum.

Við ríkisstjórnarmyndunina um mánaðarmnótin janúar/febrúar kom glögglega í ljós hvert hlutverk Framsóknarflokkurinn átti að leika, að mati VG og Samfylkingar. Hann átti að vera einhvers konar gefin stærð, sem hægt væri að grípa til eftir hentugleikum. Þetta mislíkaði Framsóknarflokknum - eðlilega og mótmæltu. Því dróst ríkisstjórnarmyndunin, eins og kunnugt er.

Nú er hafinn nýr kafli í þessu leikriti. Nú er sem sé komið á daginn að ríkisstjórnarflokkarnir ætla að kasta Framsóknarflokknum út í ystu myrkur, strax og þeir fá til þess færi.

Þetta sést á þeim lítt dulbúnum yfirlýsingum um að koma á nýrri ríkisstjórn, bak kosninga þar sem Samfylking og Vinstri grænir koma einir að verki; fái þeir til þess nægjanlegan þingstyrk. Það er greinilega ekki gert ráð fyrir Framsóknarflokknum í þeim áformum.

Ráðherrastólarnir fjórir, sem nú eru geymdir og ætlaðir til ráðstöfunar eftir kosningar, eiga samkvæmt hinum nýju áformum að falla VG og Samfylkingu í skaut. Ekki framsóknarmönnum, eins og sennilega var hugsunin í upphafi. Þetta er nú að renna upp fyrir öllum sem fylgjast með.

Þakklætisvotturinn fyrir vel unnin störf að stuðningi við ríkisstjórnina er sem sagt þessi. Að Framsóknarflokkurinn fái ekki aðild að ríkisstjórn.

Oft er sagt að laun heimsins séu vanþakklæti. Nú er greinilegt að ætlunin er að Framsóknarflokkurinn fái að reyna það á eigin skinni.

3.3.2009 : Landbúnaðarmálin rædd á Alþingi

Við ræddum landbúnaðarmálin og vandamálin sem þar er við að glíma á Alþingi í gær. Það var fullt tilefni til þess vegna mikilla kostnaðarhækkana sem hafa hellst yfir greinina. Þyngst vega áburðaverðshækkanir. Ofan í 70-80% verðhækkun í fyrra kemur 50% áburðaverðshækkun á þessu ári. Þetta er hroðalegt. Bændasamtökin telja enda að þessi kostanaðarauki nemi allt að tveimur milljörðum króna.

Ég vakti athygli á því í ræðu minni að ég hefði haft að því frumkvæði með Bændasmtökunum að ræða við fulltrúa viðskiptabankana um málefni landbúnaðarins, strax eftir bankahrunið. Það voru árangursríkar viðræður og leiddu meðal annars til þess að bankarnir tóku á því að frysta lán og bregðast við aðstæðum á margan hátt.

Því fer auðvitað víðs fjarri að það leysti allan vanda, en það gaf þó mönnum nokkur grið og það skipti máli, eins og allir sjá. Landbúnaðurinn hefur enda mikla sérstöðu. Almennt er um að ræða blöndu búrekstrar og heimilisrekstrar og því þarf að taka málefni bænda sérsstökum tökum.

Ég hvatti nýjan landbúnaðarráðherra að efna til annarra slíkra viðræðna við bankana. Nú er sérstakt tilefni. Framundan er mikil rekstrarfjárþörf í landbúnaði og áburðarkaupin verða mörgum þung í skauti. Það er alvarlegt ef menn neyðast til að draga úr eðlilegri áburðargjöf. Áhrifa þessa mun gæta í lakari uppskeru og minni afurðum. Nokkuð sem þekkist líka í öðrum löndum, vegna óhagstæðrar verðþróunar á áburði.

Það er athyglisvert að í umræðunni kom fram, líkt eins og ráðherra greindi frá á Búnaðarþingi á sunnudaginn, að hann hygðist ekki láta verðbótaskerðingar á búvörusamningum ganga til baka. Vísaði hann til örðugleika í efnahagsmálum. Þarna kveður við nýjan tón frá því fyrir áramótin. Þá sögðu VG liðar að ekki ætti að skerða verðbæturnar. Nú þegar þeir þurfa að vera ábyrgir gerða sinna treysta þeir sér ekki til þess að standa við þær yfirlýsingar.

Þannig hafa vistaskipti frá stjórn í stjórnarandstöðu oft áhrif á menn.

2.3.2009 : Forgangsröðum rétt

Því verður ekki að óreyndu trúað að ríkisstjórnin taki ekki í útrétta sáttahönd og leggi kapp á að sinna fyrst og fremst þeim málum á Alþingi sem snúa að efnahagsmálum, atvinnuuppbyggingu og hagsmunum heimilanna. Það var það sem forystumenn okkar þau Geir H. Haarde og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir lögðu áherslu á, á Alþingi nú síðdegis.

Það olli óneitanlega vonbrigðum að heyra Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra daufheyrast við þessu, en vonandi skiptir hún um skoðun.

Við getum ekki leyft okkur við þessar aðstæður að dreifa athyglinni og kröftunum. Það blasir við að verkefnin eru þau sem ég nefndi hér að framan, atvinnu og efnahagsmál og hagsmunir heimilanna. Það hlýtur að vera forgangsröðunin.

Vissulega er það áhyggjuefni að verkstjórnin er þannig við ríkisstjórnarborðið að mál koma seint og illa fram og forgangsröðunin er eins og hún er. Nú er bara búið að afgreiða eitt þingmál ríkisstjórnarinnar. Lögin um Seðlabanka; sem var í grunninn illa undirbúið og flausturslegt. Fáein mál eru komin til þings og eru í þingnefndum, önnur og margboðuð mál sem sögð eru skipta tugum, eru á einhverri óskilgreindri siglingu, en hafa ekki litið dagsins ljós.

Samt sem áður er vel hægt að ljúka áríðandi málum á þeim fáu dögum sem þingið hefur til umráða að öllu óbreyttu. En þá verður ríkisstjórnin vitaskuld að láta af þeirri þrákelkni sinni að vilja afgreiða mál sem ekki lúta að þeim meginverkefnum sem blasa við stjórnvöldum.

Það getur hreinlega ekki verið að stjórnvöld séu svo heillum horfin að ætla að stritast við mál sem vel geta beðið nýs þings nú um mitt þetta ár eða þá haustsins. Menn verða að kunna að forgangsraða og slá af tildurslegum metnaði sínum.

Þjóðin á það ekki skilið að brýnustu hagsmunum sé vikið til hliðar fyrir málum sem þola bið og krefjast mikillar samfélagslegrar umræðu áður en þau verða afgreidd.

23.2.2009 : Snúum okkur að því sem mestu máli skiptir

Öllum að óvörum impruðu stjórnarflokkarnir á því að seinka kosningum, frá því sem áður hafði verið um rætt. Sérkennilegt í ljósi þess að Samfylkingin lagði á það áherslu að flýta kosningum í síðustu ríkisstjórn og Vinstri grænir lögðu á það ofuráheerslu að kosningar yrðu sem fyrst og fluttu um það sérstakt þingmál.

Þeir segja nú að tíminn sé ekki nægur til þess að hrinda í framkvæmd verkefnum ríkisstjórnarinnar. En er það svo?

Kjarni málsins er þessi. Nú blasa við þjóðinni gríðarleg verkefni, bæði til lengri og skemmri tíma. Nú ríður á að fara í þau verk en leggja aðrar hugmyndir til hliðar. Menn verða einfaldlega að forgangsraða og leggja áherslu á þau úrlausnarefni sem snúa að heimilunum og endurreisn atvinnulífsins. Þar er um skilgreind tiltekin viðfangsefni að ræða sem menn eiga að einbeita sér að. Flóknari er sú dagskrá ekki.

Við þingmenn - úr öllum flokkum fullyrði ég, - erum tilbúnir til slíkrar vinnu. Við Sjálfstæðismenn höfum enda sýnt það að við nálgumst verkefnun út frá efni máls og viljum þoka góðum málum áfram. Við hljótum að sinna þeirri lýðræðislegu skyldu okkar sem minnihluti á Alþingi að veita eðlilegt aðhald. En við viljum gjarnan vinna að skynsamlegum málum með öðrum stjórnmálaflokkum.

En þá verða menn að kunna að takmarka sig. Við getum ekki tekið dýrmætan tíma okkar frá lífsnauðsynlegum viðfangsefnum til þess að sinna verkefnum sem geta beðið næsta kjörtímabils. Þjóðin unir því ekki að menn dvelji dögum og vikum saman við verkefni sem ekki lúta að því treysta hag heimilanna og byggja stoðir undir atvinnulífið.

Þetta hljóta allir að skilja.

Við finnum kröfuna út um allt samfélagið um að áfram sé tekið á málum. Brugðist við þeim vanda sem steðjar að fólki og fyrirtækjum og mörkuð framtíðarstefna, sem unnt sé að hrinda í framkvæmd. Það er ærið starf, sem menn hljóta að geta sammælst um, en fullkomlega er ástæðulaust að taka dýrmætan tíma þingsins til stórmála sem ekki lúta að þeim brýnu verkefnum dagsins sem allir vita hver eru.

Svo skulum við ekki gleyma því að nú situr minnihlutastjórn á Alþingi, sem verður að semja sig í gegn um afgreiðslu allra mála. Allir sjá að slík stjórn hefur ekki pólitískt umboð til þess að marka línur um aðskiljanleg mál sem vel geta beðið nýs þings og nýrrar ríkisstjórnar.

19.2.2009 : Hvalveiðarnar eru komnar til að vera

Það var í sjálfu sér vandséð hvað Steingrímur J. Sigfússon sjávarútvegs og landbúnaðarráðherra gat annað gert en að láta reglugerðina mína frá 27. janúar um hvalveiðar standa. Með því að afturkalla hana hefði hann verið kominn í stríð við Alþingi; og því hefði hann tapað. Þetta lá fyrir, vegna þess að meirihluti þingheims stóð að þingsályktunartillögu, þar sem ég var fyrsti flutningsmaður, um að halda áfram hvalveiðum með þeim hætti sem reglugerðin umrædda mælti fyrir um.

Þeir voru sumir sem reyndu að bera kápuna á báðum öxlum í þessu máli. Sögðust svo sem fylgjandi hvalveiðum en gagnrýndu hvenig að ákvörðuninni var staðið. Nú liggur fyrir frá lögmanni sem starfaði á vegum Steingríms að ákvörðun mín var í samræmi við lög og reglur og henni verður ekki breytt. Þetta sagði ég vitaskuld allan tímann, en vissulega er ágætt að fá þetta sjónarmið fram úr ólíkri átt.

Steingrímur J. segist ætla að vinna að nýrri lagasetningu um hvalveiðar. Það er gott. Ég lét í minni tíð undirbúa slíkt í ráðuneytinu. Sú lagasetning þarf ekki að vera flókin. Vegna óvissunnar um hvalveiðar taldi ég ekki tilefni til að leggja fram frumvarp um þessi mál, en það er rétt að nú er það sannarlega tímabært.

Það að Steingrímur vilji láta endurskoða gömlu hvalveiðilögin segir okkur líka að hann gerir sér grein fyrir að hvalveiðarnar eru komnar til með að vera. Þær munu halda áfram, enda blasir við hverjum manni að enginn lætur sér detta í hug að stöðva atvinnurekstur eftir að hann er kominn af stað. Atvinnurekstur sem lýtur lögmálum sjálfbærrar nýtingar, er í samræmi við íslensk lög og alþjóðlegar skuldbindingar og eftir að fyrir liggur að sala afurða er trygg. það á við um hvalveiðar.

Og svo til viðbótar. Hvalveiðar munu veita fjölda fólks vinnu nú strax þegar mikil þörf er á.. Þær örva fjárfestingar og skapa gjaldeyri. Það veit hvert mannsbarn að hvorki Steingrímur J. né neinir aðrir fara að taka upp á því að banna slíkt með lögum.

Það er því ástæða til að fagna niðurstöðunni frá í gær.  Eitthvað orðaskak frá síðustu dögum og stóryrði einstakra ráðherra í minn garð út af hvalveiðiákvörðun minni eru nú grafin og gleymd.  Það er eins og gerist í lífinu . Stundum hafa menn rétt fyrir sér og stundum skjöplast mönnum. Það er aukaatriði þegar niðurstaðan er fundin og hún er farsæl. Það var í þessu tilefni og nú er bara að gleðjast og horfa fram á veginn.

15.2.2009 : Tilraun til að afvegaleiða umræðuna

Ný ríkisstjórn sem ætlar sér fáa daga til verka sinna vandar að sjálfsögðu og velur af kostgæfni þau mál sem hæst eiga að bera í upphafi vegferðarinnar. Frumvarpið um Seðlabankann, átti að vera frumvarpið sem gæfi stjórninni góðan byr í seglin. Búið var að byggja upp andstöðu við stjórnendur bankans. Frá sjónarhóli VG og Samfylkingar var því tilvalið að gera það frumvarp að eins konar vörumerki stjórnarinnar.

Frumvarpið hefur náð þeim tilgangi; en með allt öðum formerkjum en til stóð.

Seðlabankafrumvarpið var illa unnið. Um það deilir enginn lengur. Það var unnið í kjöltu forsætisráðherrans upp úr gömlum breytingartillögum þeirra Jóhönnu Sigurðardóttur og fleiri og var svo sótt í gamalt frumvarp úr samfylkingarsmiðjunni. Björgulegra var það nú ekki.

Þetta fletti ofan af auðsæjum tilganginum; sem sé að koma Davíð Oddssyni úr stóli seðlabankastjóra. Aðdragandinn (hið klaufalega og ótrúlega bréf forsætisráðherrans til bankastjóra Seðlabankans), vandræðaleg þögn vegna athugasemda Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og krafan um fljótaskrift við afgreiðslu máls sem snýr að skipulagi stjórnsýslu við peningamálastjórnina. Allt var þetta líkt og kennslustund í því að upplýsa okkur um raunverulegan tilgang frumvarpsins.

Þess vegna er það rangnefni að kalla frumvarpið, frumvarp til laga um breytingu á lögum um Seðlabanka Íslands. Þetta er bara frumvarp um að reka Davíð Oddsson. Svo einfalt er það.

Athugasemdir Alþjóðagjaldeyrissjóðsins eru ekki tæknilegs eðlis, eins og reynt var að skrökva að okkur. Þær lúta að meginefni, fletta upp nýjum álitamálum, vekja athygli á því að ekki er farið í efnisatriði í þessu frumvarpi sem ástæða væri að gefa gaum samhliða.

Þetta er mikið áhyggjuefni. Það er ekki gott þegar ríkisstjórn kastar fram illa búnu frumvarpi sem lýtur að mikilvægum þáttum og sem getur haft áhrif á hvernig til tekst í framtíðinni. Svo ekki sé talað um þegar reynt er að afvegaleiða umræðuna með því að segja okkur að efnismiklar athugasemdir Alþjóðagjaldeyrissjóðsins séu bara tæknilegs eðlis.

Svona geta stjórnvöld ekki komið fram gagnvart þinginu; hvað þá gagnvart þjóðinni.

12.2.2009 : Hinir auðsveipu

Þingmenn Samfylkingarinnar tala nú purkunarlaust um að vel gangi að tjónka við þingmenn Vinstri Grænna í Evrópumálum. Þrátt fyrir svardaga þeirra síðarnefndu og yfirlýsta andstöðu þeirra við aðild að ESB eru kollegar þeirra í ríkisstjórninni ekki feimnir við að lýsa hve þeir séu auðsveipir og ágætir við að eiga á ESB - vegferðinni.

Síðast utanríkisráðherrann okkar, sem í morgun taldi það ólíkt auðveldara við að eiga að ræða við VG liða en Sjálfstæðismenn þegar kemur að ESB málum og aðildarviðræðum.

Þetta er í samræmi við það sem sagt hefur verið frá fyrsta degi. Gleymum því ekki að formaður Samfylkingarinnar og fyrrum utanríkisráðherra sagði að meiningin með breytingum á stjórnarskrá væri að auðvelda aðild okkar að ESB. Vinstri Græn, samþykktu þessa túlkun með þögninni.

Í fyrradag fór hinn nýji formaður Utanríkismálanefndar Alþingis, Árni Þór Sigurðsson þingmaður VG með versið sitt og sagði flokk sinn andsnúinn ESB. Í dag setti utanríkisráðherrann ofan í við þennan trúnaðarmann sinn í utanríkismálanefndinni og talaði glaðlega um hve allt væri nú elskulegra við að eiga við VG en Sjálfstæðisflokkinn þegar kæmi að ESB spurningunni.

Til þess að rifja upp fyrir lesendum þessarar heimasíðu hverjir hinir auðsveipu ESB menn eru, er rétt að birta hér lista yfir þingflokk Vinstrihreyfingarinnar Græns framboðs:

Atli Gíslason, Álfheiður Ingadóttir, Árni Þór Sigurðsson Jón Bjarnason, Katrín Jakobsdóttir Kolbrún Halldórsdóttir,  Steingrímur J. Sigfússon,  Þuríður Backman, Ögmundur Jónasson.

10.2.2009 : Óskaplega fara þau illa af stað

Á óvart kemur hversu nýja ríkisstjórnin fer illa af stað. Yfir henni virðist vera eitthvað lánleysi; vandræðagangur, sem eltir stjórnina uppi í hverju málinu á fætur öðru.

Látum liggja á milli hluta allan vandræðaganginn og ósamstöðuna í hverju málinu á fætur öðru. Hér á þessari síðu voru fyrstu dagar slíkra uppákoma raktir á dögunum og stöðugt bætist í þann sarpinn.

En vandræðin halda sífellt áfram og taka á sig stöðugt nýjar birtingarmyndir; miklu fleiri en maður gat ímyndað sér að væru til. Þetta er áhyggjuefni, af því að ríkisstjórnin hefur vandasömu og ábyrgðarmiklu hlutverki að gegna á svona erfiðleikatímum. Þess vegna veldur það kvíða hjá þjóðinni að upplifa svona vandræðalega hluti.

Tökum dæmi af bréfi Alþjóðagjaldeyrissjóðsins um fyrirhugaðar breytingar á Seðlabankalögunum. Það mun hafa borist um helgina. Um miðjan mánudag var ekki ennþá búið að greina forsætisráðherranum, þeirri vænu konu Jóhönnu Sigurðardóttur frá tilurð bréfsins. Aðstoðarmaður hennar sagði svo nokkrum klukkustundum eftir að málið hafði komið til tals á Alþingi, að frumkvæði Birgis Ármannssonar, að hann vissi ekki til þess að svona bréf hefði birst. Þetta er alveg makalaust.

Síðan var hins vegar rokið í að greina frá tilurð þess, rétt fyrir sjö fréttir Sjónvarpsins! - Þetta er ofureinfaldlega ekki í lagi.

Annað dæmi. Þórunn Sveinbjarnardóttir þingmaður Samfylkingar og fyrrv. umhverfisráðherra talar um hvalamál og lýsir vel þekktum skoðunum sínum. Hennar helsta nýbreytni í röksemdafærslunni var að nú þyrftum við að sýna þeim þjóðum sérstaka tillitssemi, sem eru að pína okkur og kvelja vegna Ice-Save, reikninganna. Eins og það sé brýnast að hverfa frá hvalveiðum af nærgætni við þá herramenn mister Brown og Darling, sem settu á okkur hryðjuverkalögin !

Heyr á endemi !

Og loks má nefna dæmið af henni Kolbrúnu Halldórsdóttur umhverfisráðherra sem lét eins og alþjóðlegar samningsskuldbindingar meinuðu okkur að stunda hvalveiðar, þegar hið gagnstæða liggur fyrir og hefur margoft verið rakið. Ég meina. Hún er ráðherra umhverfismála og á að vita betur.

Svona hrannast dæmin upp og það bara á einum degi sem sannarlega lofar ekki góðu um framtíðina;  og það er eiginlega verst.

9.2.2009 : Tilskipanaríkisstjórnin kynnir verklagið sitt

Einu sinni var stjórnmálaflokkur sem sagði að árangursríkast væri að stjórnmál byggðust á samræðum en ekki átökum. Þess vegna ætti að leita lausna á grundvelli pólitískra umræðna, en ekki tilskipana. Þessi flokkur hét Samfylking.

Svo var það annar flokkur sem lagði líka í umræðum, áherslu á mikilvægi þess að menn ættu þess kost að ræða málin, undirbúa þau vel og gefa sem flestum kost á aðkomu við undirbúning mála. Þessi flokkur hélt upp á tíu ára afmæli sitt nú um helgina og heitir Vinstrihreyfingin grænt framboð.

Nú vitum við að það var ekki orð að marka þetta. Þessir flokkar eru í ríkisstjórn - í minnihlutaríkisstjórn - og hafa ekkert gert með fyrirheit sín, en stjórna þess í stað í tilskipana og "vér-einir-ráðum" stíl.

Tökum tvö dæmi.

Þegar lögum um Seðlabanka hefur verið breytt, að minnsta kosti í veigamiklum atriðum, þá hefur jafnan verið leitast við að skapa um það góða sátt. Þannig var það síðast til dæmis og þau lög sem þá voru sett, byggðust á starfi þverpólitískrar nefndar. Það var tvímælalaust til góðs.

Nú er hins vegar öldin önnur. Nú er illa unnið frumvarp lagt fram, án nokkurs samráðs, enda er tilgangur þess fyrst og fremst pólitískt sjónarspil. Og það sem verra er. Forsætisráðherrann hefur í hótunum um að þetta þingmál eigi að afgreiðast hratt, svo að samráðið verði sem minnst á vettvangi þingsins.

Hitt er þó jafnvel ennþá verra að nú á sýnilega að hafa sömu háttu varðandi mögulegar breytingar á stjórnarskrá og kosningalögum. Slíkar breytingar hafa ævinlega haft góðan fyrirvara, þær hafa ævinlega verið undirbúnar af þverpólitískri nefnd, með tilstyrk sérfræðinga og þær hafa ævinlega byggst á pólitískri niðurstöðu í bærilegri sátt.

En ekki núna.

Nú skal hafa sama háttinn á og er orðið aðalsmerki þessarar nýju tilskipana-ríkisstjórnar. Engin tilraun til þverpólitískrar sáttar, engin aðkoma stjórnmálaflokkanna. Undirbúningurinn á að fara fram í hópi þriggja sérfræðinga, algjörlega án aðkomu annarra en þeirra sem ríkisstjórninni stýra.

Þetta er ótrúleg óskammfeilni, en sem er þó að verða daglegt brauð í minnihlutastjórninni.

5.2.2009 : Eitt deiluefni á dag

Í umræðum um skýrslu forsætisráðherra um stefnu ríkisstjórnarinnar sem fram fór í gærkveldi, var ég einn ræðumanna Sjálfstæðisflokksins. Ég fjallaði um stöðu efnahagsmála, hvalveiðarnar og fór fáeinum orðum um ótrúlegt sundurlyndi sem einkennir hina nýju ríkisstjórn. Sá kafli fer hér á eftir, lítt breyttur.

Fyrstu dagar nýju ríkisstjórnarinnar eru ekki uppörvandi. Málin frá ríkisstjórninni streyma sem á færibandi, - það er að segja ágreiningsmálin. Hingað til hefur enginn dagur liðið án þess að þau birtist í einu eða öðru formi.

Í fyrradag voru það stóriðjumálin. Og enn veit enginn hvort fylgt sé uppbyggingarstefnu Össurar Skarphéðinssonar hæstv. iðnaðarráðherra, eða stoppstefnu  Kolbrúnar Halldórsdóttur hæstv. umhverfisráðherra.

Í gær deildu hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra um gjaldmiðilsmál frammi fyrir þjóðinni og fullum sal af fréttamönnum.

Og í morgun sáum við glitta í ansi efnilegt rifrildi um evrópusambandsmál, sem ýmist eru sögð úti á köldum klaka, eða á tvíbreiðri hraðbraut, með fyrirhuguðum breytingum á stjórnarskránni. Eða eru Vinstri græn sammála formanni Samfylkingarinnar um að tilgangurinn með boðuðum breytingum á stjórnarskrá, sé að greiða fyrir ESB aðild. Það er algjörlega óhjákvæmilegt að flokkurinn svari þessu með skýrum hætti hér í þessari umræðu.

Hinni nýju ríkisstjórn er afmörkuð 80 daga stund, til verka sinna. Haldi hún uppi háttum sínum má búast við að það verði tími 80 ágreiningsefna, einnar deilu á dag.

1.2.2009 : Með góðum óskum

Steingrímur J. Sigfússon tók við lyklavöldum í Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytinu nú um kvöldmatarleytið. Ég afhenti honum lyklana að ráðuneytinu. Lyklakippan hangir í myndarlegri skeifu, sem er við hæfi í ráðuneyti grundvallaratvinnuveganna.

Steingrímur þekkir til í þessum málaflokkum. Hann var landbúnaðarráðherra á árunum frá haustdögum 1988 og fram að kosningum árið 1991. Á sínum langa þingferli hefur hann einnig látið sjávarútvegsmálin til sín taka.

Annars erum við Steingrímur jafnaldra, báðir fæddir á árinu 1955. Ég tjáði honum þegar ég afhenti honum skeifuskrýdda lyklakippuna, að hann væri nú að setjast að í afar áhugaverðu ráðuneyti þar sem að mörgu sé að hyggja. Fyrir nú utan það hve lánsamur hann verði að fá að vinna með svo hæfu og ágætu starfsfólki í ráðuneytinu þar sem góður starfsandi ríkir og sömuleiðis með þeim ágætu stofnunum sem undir ráðuneytið heyra og með öll því góða fólki sem í sjávarútvegi og landbúnaði starfar og þarf oft að eiga samskipti við ráðuneytið og stofnanir þess.

Sjálfur hef ég átt þar góða tíma, þó margt hafi á stundum verið á fótinn. Það hefur verið ögrandi verkefni að sameina þessi grónu ráðuneyti sjávarútvegs og landbúnaðar og nú hillir undir að starfsemin verði öll undir einu þaki.

Nýrri ríkisstjórn sem tók við í dag, fylgja góðar óskir. Þó að til hennar hafi verið stofnað með umdeilanlegum hætti og mörgum spurningum um áform hennar sé enn ósvarað vonum við auðvitað að verk hennar verði til farsældar. Það ríður á. Við lifum mikla háskatíma þar sem minnstu mistök geta orðið okkur dýrkeypt. Efnahagsáætlunin sem við unnum með Alþjóðagjaldeyrissjóðunum, byggir á því að við förum að með mikilli gætni og af ráðdeild.

Það er einmitt á þeim sviðum sem ástæða er til efasemda. Í nýju ríkisstjórninni er hópur fólks sem hefur bókstaflega gert út á aukin ríkisútgjöld, þegar fyrir liggur að þjóðfélag okkar þarf að rifa seglin alls staðar. Líka á ríkisfjármálasviðinu. Útgjaldaloforð við þessar aðstæður eru þess vegna mestan part innistæðulaus.

Nú er því brýnt að við veitum ríkisstjórninni málefnalegt aðhald. Það er gríðarlega mikilvægt að menn fari ekki út um víðan völl í eyðslu og loforðasæg. Nú er tími aðgæslu, ekki útgjaldafárs. Við þurfum að vera óþreytandi að minna á það. 

31.1.2009 : Jóhanna kallar Framsóknarflokkinn handavinnu

Það hefur komið á óvart hversu hægt stjórnarmyndunarviðræður Samfylkingar og Vinstri Grænna hafa gengið. Sérstaklega í ljósi þess að nú er orðið ljóst að þreifingar á milli flokkanna áttu sér stað löngu áður. Því var almennt ætlað að þess yrði skammt að bíða eftir að viðræðurnar hófust, að ríkisstjórn yrði að veruleika.

Því trúðu líka talsmenn þessara flokka í viðræðunum. Að minnsta kosti tjáðu þau þjóðinni það í gegn um fjölmiðla. Allt gengur svo vel, engar brekkur framundan, engir finnast ásteytingssteinarnir. Ríkisstjórnin er í burðarliðnum og stutt í fæðingu. - Þetta var tónninn, alveg fram á daginn í gær, að þeim var kippt oná veruleikaplanið.

Nú hefur komið í ljós meðgangan er lengri, fæðingin erfiðari og ekki alveg laust við að gleðibragðið hafi vikið fyrir pirringarvotti.

Í gær sagði Jóhanna Sigurðardóttir, í fimmta sinn á jafn mörgum dögum, að skammt yrði nýrrar ríkisstjórnar að bíða. Nú væri handavinnan ein eftir. En bíðum nú við.

Hver reyndist hún vera þessi handavinna Jóhönnu Sigurðardóttur og Steingríms J. Sigfússonar? Svar. Framsóknarflokkurinn eins og hann lagði sig, hvorki meira né minna. Framsóknarflokkurinn er eintóm handavinna, að mati Jóhönnu og Steingríms.

Þegar afrakstur erfiðis VG og Samfylkingar var fyrst borinn á borð Framsóknarflokksins, blöstu við þeim óraunhæfar tillögur; samsuða sem hafði það eitt markmið að halda nýrri stjórn við völd fram að næsta kjördegi.

Það var greinilegt að hlutverk Framsóknarflokksins átti að vera það eitt að gefa nýrri stjórn grið í 100 daga. Flokkurinn átti ekki að hafa neina aðkomu og samþykkja ríkisstjórnarvíxil vinstri flokkanna meira og minna óútfylltan.

Það er ekki að ófyrirsynju að Framsóknarflokkurinn uni ekki svona trakteringum. Þessi tilskipanastíll nýrrar ríkisstjórnar boðar ekki gott  og því ekki að undra  að sá flokkur sem hefur líf stjórnarinnar í hendi sér, láti ekki bjóða sér hvað sem er.

29.1.2009 : Sömu rökin eiga við

Ég hafði gaman af því að sjá að forseti Norðurlandaráðs, Svíinn Sinilla Bohlin var að skammast út í hvalveiðar Íslendinga. Ekkert var haft eftir þessari mætu konu um hvalveiðar Norðmanna, enda er það plagsiður ýmissa að gagnrýna fremur verk smærri þjóða en hinna stærri. Afstaða sænskra stjórnvalda kemur ekki á óvart. Hún hefur lengi legið fyrir.

En nú má ég til með að rifja upp afstöðu sænskra stjórnvalda þegar kemur að nýtingu sjávarspendýra á þeirra eigin slóðum.

Ég hef setið eina tvo fundi matvælaráðaherra Norðurlanda á síðustu árum. Þar hafa mjög verið rædd, mikil vandamál sem fiskimönnum við Eystrasalt stafar af mikilli fjölgun sela. Sænsk yfirvöld hafa þess vegna beitt sér mjög fyrir því að við ályktuðum um réttmæti þess að selirnir séu veiddir og nýttir, eins og tilefni er til. Er skemmst frá því að segja að þetta hefur orðið samdóma álit okkar ráðherranna, enda alveg sjálfsagt mál.

Þetta er kannski dálítið ankannalegt vegna þess að þrjú Norðurlandanna eru innan ESB þar sem rætt er núna um að banna verslun með selaafurðir; nokkuð sem gæti orðið stórháskalegt fyrir vini okkar og nágranna í Grænlandi. Og vonandi hugsa því aðrar Norðurlandaþjóðir með sama hug til þess máls, er það kemur til afgreiðslu innan ESB innan tíðar og þeir hugsa um selveiðar í Eystrasalti.

En fróðlegt er að heyra rökin fyrir selveiðum í Eystrasalti. Þau rök eru okkur kunnugleg. Segja má að í stað orðsins selur, gætum við sett orðið hvalur. Rökin eru algjörlega þau sömu.

Við Eystrasalt kvarta sjómenn undan því að selurinn sé í samkeppni við fiskinn um fæðuna, að selurinn éti fiskinn og takmarki þannig veiðina og þess vegna þurfi að veiða sel, til þess að skapa jafnvægi í lífríki hafsins.

Kannast menn ekki við þessi rök ? Þau eru alþekkt hér á landi þegar við ræðum hvalveiðar. Ég er sammála Svíum varðandi selanytjarnar í Eystrasalti á sama hátt (og raunar af fleiri ástæðum) sem ég tel hvalveiðar á grundvelli sjálfbærrar nýtingar vera skynsamlegar og eðlilegar.

28.1.2009 : Ákvörðun á valdi sjávarútvegs og landbúnaðarráðherra

Hvalveiðar hafa staðið yfir hér við land samfleytt frá árinu 2003. Fyrstu árin í vísindaskyni, en haustið 2006 var ákveðið að hefja jafnframt veiðar í atvinnuskyni og kvóti gefinn út í langreyði og hrefnu. Hrefnuveiðar í atvinnuskyni hafa staðið yfir öll árin frá 2006. Hlé varð á langreyðarveiðunum vegna þess að vandamál voru á sölu afurðanna til Japan. Veiddir hafa verið á þriðja hundruð hvalir á þessum tíma.

Á þeim tíma kom fram hjá þeim sem andmælt höfðu hvalveiðum að ekki væri ástæða til að gefa út langreyðarkvóta á meðan afurðir seldust ekki. Sú varð og raunin. Nú eru markaðsmálin hins vegar í höfn og hvalveiðar hefjast því að nýju.

Nú er spurt. Var ekki ástæða til að bera þessa ákvörðun undir ríkisstjórn?

Því er til að svara að allir vita að ágreiningur hefur ríkt á milli stjórnarflokkanna í þessu máli. Sjáflstæðisflokkurinn hefur viljað og vill að hvalveiðar séu stundaðar. Í Samfylkingunni eru skoðanir skiptar (og í hvaða máli er það svo sem ekki!!). Þingmenn flokksins hafa þrýst á mig að gefa heimild til veiðanna. Þessi mál voru því rædd á mánuðunum eftir að ríkisstjórnin var mynduð.

Segja má að ráðherrar Samfylkingarinnar hafi höggvið mjög myndarlega á þennan hnút, með því að segja að þetta mál sé á forræði sjávarútvegs og landbúnaðrráðherra, málið sé ekki nýtt af nálinni heldur í samræmi við löngu boðaða og markaða stefnu og að ekki þurfi að fara með það fyrir ríkisstjórn. Þetta geta menn lesið í yfirlýsingu sem formaður Samfylkingarinnar sendi frá sér fyrir hönd ráðherra flokksins.

Þess vegna kemur á óvart að Össur Skarphéðinsson iðnaðarráðherra kvartar undan því að hafa ekki fengið þetta mál til efnislegrar meðhöndlunar í ríkisstjórninni. Þótt ég viti það af fenginni reynslu, að minni hans sé sem fílsins, þá hafa annir líðandi daga og vikna og slímusetur með VG fólki líklega máð þessa yfirlýsingu úr hugsun míns gamla félaga.

En svo eitt í lokin.

Mér finnst ekki einu sinni ómaksins vert að velta því fyrir mér hvort ný ríkisstjórn afturkalli hvalveiðiheimildirnar. Gáum að því að nú stefnir í minnihlutastjórn, sem styðst væntanlega við Framsóknarflokkinn. Formaður hans styður hvalveiðar og það gera þingmenn flokksins upp til hópa. Á Alþingi er klár þinglegur meirihluti fyrir halveiðum. Og ef minnihlutastjórnin fer þannig gegn þingviljanum og gegn vilja þeirra flokka sem halda í henni lífi, þá skortir mig orð til að lýsa slíku athæfi.

26.1.2009 : Ekki Samfylking í eintölu heldur samfylkingar í fleirtölu

Samfylkinguna þraut örendið. Flóknara er það nú ekki. Þegar á reyndi brast kjarkurinn og síðan var farið í að reyna að búa til einhverjar, eftir-á-skýringar.

Ríkisstjórnin var afar vel verkfær og kom miklu í framkvæmd á verktíma sínum. Eftir bankahrun var gripið til margra og viðurhlutamikilla efnahagsráðstafana. Það getum við kynnt okkur með því að lesa ágæta ræðu Össurar Skarphéðinssonar iðnaðarráðherra á Alþingi sl. fimmtudag. Hans meginstef var lýsing á margháttuðum verkum sem ríkisstjórnin hrinti í framkvæmd og ekki síður lýsing á þeim mörgu tækifærum sem við værum að hrinda úr vör.

En nú mæta vinir hans í Samfylkingunni til leiks með rýtinginn í erminni og hefja verkefni sitt við að tala í þveröfuga átt.

Nú er sagt að verkstjórnin í ríkistjórnarsamstarfinu hefði þurft að vera kröftugri. Ekki rímar það við þau miklu afköst sem ríkisstjórnin hefur sýnt og Össur lýsti af svo mikilli ástríðu. Vandinn var ekki ónóg verkstjórn, það vantaði ekkert upp á hana. En á hina ístöðulitlu samfylkingarmenn, sem fóru út og suður við minnsta tilefni, þurfti allt annað og meira en verkstjórn. Þeir þurftu hreina handleiðslu ættu þeir ekki að fara af límingunum þegar á móti blés.

Þetta sáum við þegar trommuslátturinn jókst nú eftir áramótin. Þá var farið að leita útgönguleiða, sem kom svo ágætlega í ljós nú síðustu dægrin. Þessi öfl náðu undirtökunum og báru þá ágæta samverkamenn okkar úr Samfylkingunni ofurliði þegar til stykkisins kom.

Þess vegna breytti litlu þótt við værum tilbúin til efnislegs samkomulags, hvort sem var um aðgerðir í þágu heimila eða atvinnulífs eða uppstokkun í Seðlabanka, Fjármálaeftirliti eða ríkisstjórn. Þá voru einfaldlega búin til ný efnisatriði, í leit að nógu stórum ásteitingarsteinum til að hlaupa frá ábyrgð sinni.

Vandi Samfylkingarinnar er nefnilega fyrst og síðast sú að hún er ekki Samfylking í eintölu, heldur samfylkingar í fleirtölu. Ólík öfl sem erfitt er að skipa í heild eða skipulega fylkingu.

Þess vegna þraut flokkinn örendið, leitaði sér útgönguleiðar og hætti ekki þeirri leit fyrr en að hún bar árangur. Það var ekki efnislegur, pólitískur ágreiningur sem grandaði ríkisstjórninni, heldur innri vandamál samstarfsflokks okkar.

17.1.2009 : Nú vandast málin !

Nú eru mál farin að vandast nokkuð hjá okkur Sjálfstæðismönnum og óvíst hvernig við eigum að rata úr þeim vandræðum okkar. Þetta skal nú skýrt með nokkrum orðum.

Hversu oft höfum við ekki mátt sitja undir því að vilja ekki tala um Evrópumál. Ástunda einhvers konar þöggun. Mig rekur til dæmis minni til að hafa skrifað hér á þetta blogg pistil einn þar sem ég sagði framboð af umræðum um ESB væri meiri en eftirspurnin. Vísaði meðal annars til alls þess kynsturs sem um þau mál hefði verið skrifað og talað, meðal annars af okkur Sjálfstæðismönnum. Færði fyrir því rök að umræðan væri meiri en almenningur hefði áhuga á. Talaði kannski svipað og á Heimsýnarfundinum á sunnudaginn var þegar ég sagði:

"Þeir sem síðan segja að einhver þöggun hafi verið í gangi um Evrópumál vaða því í nokkurri villu og svíma. Umræður, rannsóknir, skýrslur og álitsgerðir um þessi mikilvægu mál nægja til þess fylla upp í loftrými lofts og gólfs í flestum venjulegum híbýlum."

Þegar ég skrifaði téð orð á bloggið mitt á sínum tíma reis upp bloggarinn afkastamikli Egill Helgason - Silfur Egils og taldi þetta hina mestu dellu og flutti einhver rök fyrir því.

Nú ætlar Sjálfstæðisflokkurinn að taka nokkra mánuði í stefnumótun um Ísland í Evrópu; ekki langur tími að sönnu en grunnurinn er nægjanlegur til þess að þetta þurfi ekki meiri tíma.

Kemur þá ekki á vettvang sami Egill Helgason sem fyrir skemmstu sakaði okkur Sjálfstæðismenn um tómlæti í Evrópumálum og gagnrýnir okkur fyrir að taka tíma til þessa verks, þegar við ættum annað þarfara að gera! Er þetta ekki stórfurðulegt.

Það er hins vegar rangt að umræðan um stöðu Íslands innan Evrópu hamli öðrum verkum. Þau verk eru unnin eins og tíunda má í löngu máli og við blasir.

Og hvenær er annars of mikið af Evrópuumræðu og hvenær of lítið? Það er spurningin, eins og eitt sinn var sagt. Egill Helgason hefur svar við því. Evrópuumræðan er aldrei í réttum skömmtum !

8.1.2009 : Óravegu frá langtímajafnvægi

Tölur um vöruskiptajöfnuð á síðasta ári sýna svart á hvítu að vöruskipti við útlönd stefna sem óðast í átt að jafnvægi. Tölur Hagstofunnar um útflutning og innflutning gefa okkur til kynna að útflutningsverðmæti séu að verða meiri en kostnaður við innflutning. Þannig varð bæði afgangur í nóvember og desember, sem að öðru jöfnu ætti að leiða til styrkingar krónunnar. Enn eru þó til staðar ýmsir óvissuþættir, sem tefja að krónan styrkist eins og vonir höfðu staðið til. Styrking krónunnar er hins vegar lykilatriði fyrir okkur við viðreisn efnahagslífsins.

Hagfræðingar sem hafa tjáð sig um þessi mál hafa einmitt fært rök fyrir þessu.

 Skemmst er að minnast sjónarmiða 32 landsþekktra hagfræðinga sem skrifuðu grein í Morgunblaðinu í gær þar sem þeir færðu rök gegn hugmyndum um einhliða upptöku evru. Þeir segja að gengi krónunnar sé núna lægra en langtímajafnvægisgengi. Í greininni segja þeir:

 “Raungengis krónunnar er afar lágt um þessar mundir og mikilvægt að það færist smám saman nær langtíma jafnvægi.......”

 Greining Glitnis fjallar ennfremur um þessi mál í fyrradag, en þar segir:

 “Raungengi krónunnar er, þrátt fyrir að hafa sótt í sig veðrið undanfarið, óravegu frá langtímajafnvægi og meðaltali og flýtir þessi þróun allverulega fyrir aðlögun hagkerfisins að ytra jafnvægi. Ísland er nú í raun ódýrt í alþjóðlegum samanburði sem er mikill viðsnúningur frá fyrri tíð þegar Ísland komst ítrekað ofarlega á blað yfir dýrustu lönd í heimi og óvíða annars staðar en í Reykjavík þóttu peningar ferðmanna duga jafn skammt og raun bar vitni. Þetta lága raungengi er tímabundið ástand enda mun raungengi krónunnar hækka til lengri tíma litið þegar jafnvægi næst á gjaldeyrismarkaði og nafngengi krónunnar tekur að stíga á nýjan leik.  Engu að síður býður lágt raungengi upp á ýmis tækifæri enda er samkeppnishæfni hagkerfisins nú með besta móti  í alþjóðlegu tilliti og ódýrara er fyrir erlenda ferðmenn að sækja landið heim. Að sama skapi hafa krónur Íslendinga rýrnað verulega  að verðgildi í útlöndum eins og þeir landsmenn sem hafa lagt land undir fót undanfarna mánuði hafa fengið að kenna á. “

Þetta er athyglisverð umfjöllun, sem segir okkur tvennt. Í lágu gengi felast þrátt fyrir allt líka tækifæri, stuðlar að aðlögun hagkerfisins, en er samt sem áður “óravegu frá langtímajafnvægi”.

5.1.2009 : Evrópumenn geta lært af íslenskri fiskveiðistjórnun

Evrópumenn geta lært mikið af íslenskri fiskveiðistjórnun. Fiskveiðistjórnunarkerfi þar sem grundvöllurinn er einstaklingsbundinn framseljanlegur fiskveiðiréttur, er aðalatriðið.

Þetta er niðurstaða hins virta breska tímarits The Economist í ítarlegri úttekt á málefnum hafsins, í nýjasta tölublaðinu. Tímritið tekur til gaumgæfilegrar athugunar marga þætti fiskveiðimála og annarra mála sem snerta umgengni um hafið. Í sérstakri umfjöllun blaðsins er talað um íslensku velgengnina (Icelandic success) þegar rætt er um fiskveiðistjórnun. Þar eru rakin helstu atriðin í íslenskri sjávarútvegsstefnu og hún síðan borin saman við sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins. Vakin er athygli á því að þrátt fyrir góðan vilja framkvæmdastjóra ESB í sjávarútvegsmálum sé stefna sambandsins þjökuð af grundvallarvanda sem ekki hafi orðið samkomulag hinna 27 aðildarþjóða að ná utan um.

Leiðin út úr vandanum er að líta til Íslands, segir blaðið. Í umfjölluninni er rifjuð upp ítarleg úttekt þriggja fræðimanna, hagfræðinga og fiskifræðinga, í hinu þekkta vísindariti Science (19. september á síðasta ári) þar sem úttekt er gerð á veiðum út um allan heim. Eindregin niðurstaða þeirrar úttektar er að hrun fiskistofna sé nær óþekkt þar sem beitt er fiskveiðistjórnun á grundvelli einstaklingsbundinna fiskveiðiréttinda, líkt og þekkjast hér við land, í Noregi, Nýja Sjálandi og víðar.

Athyglisvert er að þessi athugun var mjög umrædd í alþjóðlegum fjölmiðlum. Hér á landi hlaut hún enga athygli og enginn fjölmiðill gerði henni skil. Er það þeim mun furðulegra sem verið var að fjalla um fiskveiðistjórnun sem er viðhöfð hér á landi.

Er það til marks um að lítill áhugi sé á alþjóðlegum fræðilegum úttektum á fiskveiðistjórnarmálum í íslenskum fjölmiðlum? Eða telst það ekki fréttnæmt þegar fræðileg rannsókn leiðir í ljós að kerfi framseljanlegra fiskikvóta stuðli að fiskvernd? Hvert sem svarið er þá vekur það óneitanlega furðu að umfjöllun af þessu tagi veki ekki athygli hér á landi, þar sem sjávarútvegur er grundvallaratvinnuvegur og hann byggir á fyrirkomulagi sem er grundvallarumfjöllunarefni viðkomandi rannsóknar.

PS

Frá því að þetta blogg var skrifað hefur umrædd grein í Economist birst í íslenskri þýðingu á heimasíðu LÍÚ. Þýðinguna má nálgast með því að smella á þessi orð

2.1.2009 : Augljós tilgangur, fordæmanleg meðul

Ofbeldisfólkið sem réðist til inngöngu inn á Hótel Borg, í því augnamiði að koma í veg fyrir lýðræðislegar umræður stjórnmálaleiðtoganna og fór fram með ofbeldi gegn lögreglunni, starfsmönnum fjölmiðils og starfsfólki Hótel Borgar, getur ekki réttlætt gjörðir sínar með skírskotun til stjórnmála. Það sem þau gerðu á gamlársdag var ekki pólitísk barátta, heldur hreint ofbeldi; óréttlætanlegt ofbeldi sem ber að fordæma.

Þeir eru margir sem skýla sér á bak við "málstað" og stjórnmálaskoðun, til réttlætingar á líkamlegu ofbeldi. Þetta er alþekkt fyrr og síðar og víða um lönd og álfur. Þangað sækja hinir íslensku ofbeldismenn fyrirmyndir sínar og kenna svo athæfi sitt við mótmæli !

- Þetta er þóðfélaginu að kenna, stjórnvöldum að kenna, er sagt; það er einhverjum öðrum að kenna en sjálfum ofbeldisgerandanum. Ofbeldisfólkið sem hefur farið mikinn síðustu vikurnar, ruðst inn á Alþingi, meinað ráðherrum inngöngu á ríkisstjórnarfundi, ruðst inn á lögreglustöðina í Reykjavík og nú síðast með árásum á fólk sem var að sinna lögmætum störfum sínum, réttlætir athæfi sitt með skírskotun til stjórnmála og tilgangi sem helgi meðalið. Þetta er gamalkunnug réttlæting á óréttlætanlegu athæfi.

Tilgangurinn er jafnan í svona tilvikum að reyna að brjóta niður það sem einkennir frjálst og umburðarlynt bogaralegt samfélag og nota til þess þau meðul sem við höfum séð. Þetta á ekkert skylt við þau lýðræðislegu mótmæli sem við höfum séð undanfarnar vikur, eða þau mótmæli sem íbúar landsins hafa efnt til fyrr og síðar, með friðsamlegum hætti í þágu tiltekins málstaðar.

Hinum fámenna hópi - þeirri litlu ofbeldisklíku - sem við sáum til á gamlársdag mun ekki takast ætlunarverk sitt. Hvorki að laska einkenni okkar opna samfélags né að koma óorði á þá sem mótmæla með lýðræðislegum hætti, í þágu málstaðar sem ekkert á skylt við ofbeldisverk.

Lýðræðislegir innviðir samfélags okkar eru sterkari en svo að litli en harðskeytti ofbeldishópurinn nái að valda því tjóni.

29.12.2008 : Hefur stjórnarandstaðan engin spil til að sýna á?

Vandinn sem við glímdum við í fjárlagagerðinni var tvíþættur. Tekjubrestur sem stafaði af minni umsvifum í þjóðarbúinu og snarminnkandi fjármagnstekjum. Hins vegar hafa orðið til umtalsverð útgjöld sem óhjákvæmilega féllu á ríkissjóð vegna falls bankanna. Þess vegna vantaði ríflega 200 milljarða upp á að ríkissjóður gæti staðið undir því þjónustu- og framkvæmdastigi og hann hafði gert fyrir tíma efnahagsáfallsins sem við höfum orðið fyrir.

Þetta er bitur veruleiki; en veruleiki samt, sem enginn getur vikist undan.

Það eru engin ráð einföld eða auðveld við þessar aðstæður. Úrræðin eru satt að segja öll frekar gamalkunn.

Hækkun tekna, með því að auka óbeina tekjuöflun ríkissjóðs. Hækkun áfengisgjalda, tóbaksgjalda, bensín- og olíugjalda eru dæmi um þetta, þó ljóst sé að hækkun þeirra í ýmsum tilvikum amk. fylgi ekki verðlagsþróun. Hækkun tekna með hærri tekjuskattsprósentu og útsvarsprósentu til sveitarfélaga, eru annað dæmi um það hvernig við á tekjuhlið fjárlaga reynum að minnka fjárlagahallann.

Niðurskurður ríkisútgjalda fer fram með þrenns konar hætti. Dregið verður úr framkvæmdaáformum, þó ljóst sé að framkvæmdastigið verði engu að síður hátt á næsta ári. Lækkuð verða framlög til rekstrar. Rekstrarútgjöld stofnana verða almennt lækkuð um 3 til 5%. Og loks má nefna að lækkuð verða svo ölluð tilfærlsuútgjöld. Sett verður þak á vísitöluhækkanir almannatrygginga og búvörusamninga, svo dæmi séu tekin.

Þessar aðgerðir eru óhjákvæmilegar í ljósi aðstæðna. Við verðum að færa útgjaldastig ríkisins niður. Rétt eins og allur almenningur er að gera í sínum búreikningum og atvinnulífið sömuleiðis. Lækkun útgjalda ríkisins verður þó örugglega minni en hjá heimilum og fyrirtækjum, þó stjórnarandstaðan hafi uppi stór orð um vonsku okkar sem að þessum aðhaldsaðgerðum stöndum.

En þá er þess að geta að stjórnarandstaðan er ráðalaus og leggur ekki fram neina trúverðuga valkosti. Við aðstæður sem þessar reynir á burði stjórnarandstöðunnar. Ekki bara á hvort hún kunni að orða gagnrýni sína, heldur einnig hvort hún hafi einhver spil til að sýna á.

14.12.2008 : Skítt og laggóstefnunni hafnað

Þegar tekjur ríkisins dragast saman um milljarðatugi og óhjákvæmileg útgjöld aukast sömuleiðis um milljarðatugi, er ekki nema tvennt að gera. Beita auknu aðhaldi og lækka útgjöld. Auka tekjur með hærri sköttum og aukinni gjaldheimtu. Þetta er ekki vinsælt verk, en hins vegar algjörlega óhjákvæmilegt. Eftir því sem aðhaldsstigið er meira verður afkoman betri og tilefni til skattahækkana minna og svo auðvitað öfugt.

Eitt er að minnsta kosti ekki hægt að gera. Stinga hausnum í sandinn og láta sem ekki sé tilefni til aðgerða. Slíkt er raunveruleikaflótti og stórháskálegur fyrir efnahagslífið. Það er hins vegar leiðin sem stjórnarandstaðan, að minnsta kosti Vinstrihreyfingin Grænt framboð, kaus að ráfa eftir.

Það þarf í sjálfu sér ekki að hafa um þessa hluti mörg orð. Ríkissjóður varð af miklum tekjum við fall fjármálakerfisins. Veltan í samfélaginu minnkar og þar af leiðandi þær tekjur sem ríkissjóður hafði fengið. Afleiðing fjármálakreppunnar er síðan að til verða ný útgjöld sem ekki voru óhjákvæmileg í betra efnahagsástandi. Þess vegna fór ríkissjóðshallinn úr tæpum 60 milljörðum, eins og hann leit út í fjárlagafrumvarpinu sem var lagt fram í októberbyrjun og upp í 214 milljarða eins og raun hefði orðið á ef ekkert hefði verið aðhafst.

Hvað myndi það kallast ef ekkert væri gert? Ef við myndum fylgja einhverri skítt -og laggóstefnu, líkt og Vinstri Grænir leyfa sér? Það heitir ábyrgðarleysi. VG skammast bæði yfir tekjuöflun og útgjaldasamdrætti. Þeir kjósa að vera ábyrgðarlausir.

Ábyrgðarleysisstefnan hefði leitt yfir okkur aukna skuldasöfnun. Ríkissjóður hefði orðið að sækja stórfé á skuldabréfamarkað hér innanlands. Það hefði kallað á eftirspurn eftir fjármagni í samkepppni við atvinnulífið og ríkisvaldið. Það hefði því haldið uppi háum vöxtum á næsta ári, einmitt þegar þeir þurfa að lækka. Skítt -og -laggóstefna VG hefði því ekki einu sinni verið þægindastefna til skamms tíma. Hún hefði bitið fast í almenning og atvinnulíf. Sem betur fer ræður þessi óábyrga stefna því ekki för núna.

4.12.2008 : Ekki veitir af

Það er rétt sem á hefur verið bent, að mikilvægt er að stuðla að því með öllum tiltækum ráðum að snúa hinni kröppu vörn samfélagsins í öfluga sókn. Að undanförnu höfum við brugðist við margvíslegum vanda fyrirtækjanna og heimilanna þó alveg sé ljóst að enn þurfi að gera betur.

Nefna má aðgerðaráætlun þá sem ríkisstjórnin hefur kynnt og verið er að hrinda í framkvæmd fyrir heimilin. Þessi áætlun leit dagsins ljós þann 14. nóvember síðast liðinn. Um þau mál má lesa með því að smella á þessi orð.

Þá sendi ríkisstjórnin frá sér yfirlýsingu um aðgerðir til að bæta rekstrarumhverfi atvinnulífsins í tólf tölusettum atriðum. Hana má lesa hér.

Að ýmsu hefur verið unnið sem miðar einnig að því að örva atvinnulífið. Ekki síst að nýta þau tækifæri sem nú eru að verða til fyrir sprotafyrirtæki og nýsköpun af margs konar tagi. Um þau mál hefur margt verið fjallað og ljóst að nú eru að verða til ákaflega spennandi atvinnutækifæri, sem ekki veitir af við þessar aðstæður.

Ég gerði þessi mál að umræðuefni í ræðu sem ég flutti á Sauðárkróki nú á dögunum og gerði þar grein fyrir ýmsum spennandi hlutum sem væru að eiga sér stað á vettvangi MATÍS. Enn fjallaði ég um þessi mál í pistli sem skrifaður var á þessa heimasíðu nú fyrir skemmstu.

Þá ræddi ég þessi mál all ítarlega við setningu 26. þings Sjómannasambands Íslands nú í morgun. Þar fjallaði ég meðal annars um tvo sjóði á sjávarútvegssviði sem heyra undir Sjávarútvegs og landbúnaðarráðuneytið. Annars vegar samkeppnisdeild Verkefnasjóðs og hins vegar AVS sjóðinn. Báðir eru þessi sjóðir samkeppnissjóðir og verða þeir sem styrk hljóta að leggja fram amk. jafn há framlög. Með því er hægt að tvöfalda rannsóknarféð.

Hinn fyrri sjóðurinn (Samkepppnisdeildin)  hefur það hlutverk að efla hafrannsóknir og auka fjölbreytni þeirra. Varlega má áætla að sá sjóður hafi stuðlað að rannsóknum fyrir amk. 300 milljónir króna, á sviði þar sem ekki var auðvelt um fjármögnun áður og fyrr.

AVS er mun stærri sjóður og hefur víðtækara hlutverk (aukið verðmæti sjávarfangs) Má ætla að vel á fjórða milljarð króna hafa verið leystir úr læðingi til nýsköpunar í sjávarútvegi fyrir tilstilli AVS frá stofnun hans.

Þetta eru dæmi um sóknarhug og að við erum að nýta það fé sem við höfum til rannsóknar og þróunarstarfs til þess að efla atvinnulífið og einkum nýsköpun í landinu. Víst er að ekki mun af veita.

25.11.2008 : Önnur sjónarmið

Dálkurinn Önnur sjónarmið hefur löngum verið vanræktur hér á þessari heimasíðu. Það er mjög miður, því hann hefur verið mjög góð viðbót við efni síðunnar. Satt að segja jafnan tekið mjög fram, efni því sem hrotið hefur úr pennastöng síðuritara. Slóðaskapur ritara einn, hefur valdið því að ekki hefur verið nægjanleg rækt verið lögð við þennan ágæta þátt heimasíðunnar, með því að kalla til fleiri skrifara.

En nú er bætt úr því. Sá ágæti borgarfulltrúi í Reykjavík, Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir var svo elskuleg að skrifa í dálkinn að þessu sinni. Grein hennar er mjög góð og vel rökstudd, eins og vænta mátti. Fjallar hún um stöðu sveitarfélaga í þeirri alvarlegu krepputíð sem nú gengur yfir þjóðfélag okkar. Það er ástæða til að vekja sérstaka athygli á þessari áhugaverðu grein.

Þorbjörg Helga leysir nú af hólmi ágætan Framsóknarmann, (eða hann var það amk.síðast þegar ég vissi) Bjarna Harðarson, sem skrifaði snöfurmannlega grein hér á síðuna. Skömmu fyrir brotthvarf Bjarna af þingi sagði ég við hann að enn trjónaði hann efst í þessum dálki svo óafvitandi væri ég líklega að leggja málstað framsóknarmanna lið, með því framferði mínu. Honum líkaði það ekki illa.

Á undan honum skrifaði minn góðir vinur Hlynur Þór Magnússon á Reykhólum einhver snjallasti penni Eyjunnar og ótrúlega fær um að sjá óvæntar og frumlegar hliðar mála í snarpri þjóðfélagsrýni sinni; eða þá bara í mannlegum og þekkilegum skrifum um hversdagslega hluti sem hann kann að glæða lífi með eftirminnilegum hætti. Mér þótti mjög vænt um það þegar hann þekktist boð mitt um að skrifa á síðuna. Nú heldur Hlynur úti gríðarlega góðri síðu, www.reykholar.is þar sem efnið er sótt í Reykhólasveit og nágrenni og ratar oft inn á aðra fjölmiðla, sakir snilldartakta ritarans.

Ég gæti talið þá fleiri upp. Nefni þó að sinni bara gamla vini, pólitíska andstæðinga og baráttujaxla af Alþingi. Ögmund Jónasson sem reið á vaðið með mikilli árásargrein á okkur í íhaldinu, Össur Skarphéðinsson núverandi iðnaðarráðherra sá eitursnjalli og víðfrægi bloggari og svo Hjálmar Árnason sem var á þeim tíma þingflokksformaður framsóknarmanna, en við höfðum mikið saman að sælda þegar ég gegndi sama starfi í Sjálfstæðisflokknum

Og nú lofa ég að herða mig við umsjón þessa dálks. Nú verður þessum dálki haldið úti með fleiri skríbentum og því fer svo vel á því að hefjast handa með ágætum skrifum flokkssystur minnar Þorbjargar Helgu Vigfúsdóttur.

23.11.2008 : Sanngjarnt og skynsamlegt

Niðurstaða ríkisstjórnarinnar sem vonandi fær almennan hljómgrunn á Alþingi um að skerða lífeyriskjör þingmanna, ráðherra og dómara, er útkoman úr mikilli vinnu og umræðum um þessi mál. Margt hefur verið misgáfulega sagt um þetta. Og merkilegt er að vita hve margir hafa misskilið margt í sambandi við lífeyrissjóðamálin.

Niðurstaðan sem lögð verður fram sem frumvarp von bráðar, tekur á þeim þáttum sem helst hafa verið gagnrýndir. Þar vegur einna þyngst að afnumið verður ríflega fjörutíu ára gamalt ákvæði lífeyrislaganna sem felur í sér að þingmenn og ráðherrar sem komnir eru á eftirlaun geti jafnframt þegið laun fyrir störf á vegum ríkisins. Þetta hefur misboðið réttlætiskennd manna og því engin ástæða til annars en að afnema þetta gamla ákvæði. Sömu sögu er að segja um réttindaávinnslu sem hefur verið meiri fyrir ráðherra og þingmenn og ákvæði um að ráðherrar og þingmenn geti farið mun fyrr á eftirlaun en almennt gerist.

Í viðbót við þetta hefur forsætisráðherra beint þeim tilmælum til Kjararáðs að lækka laun okkar þingmanna og ráðherra og annarra sem undir ráðið heyra. Þetta eru tilmæli í ljósi þeirra alvarlegu aðstæðna sem eru uppi í þjóðfélagi okkar. Á almenna markaðnum er þetta orðið mjög tíðkanlegt. Menn lækka laun þeirra sem betur eru launaðir, til þess að skapa atvinnulífinu svigrúm og draga úr atvinnumissi. Það er sjálfsagt að við gerum eins hjá hinu opinbera. Og út á það gengur þessi hugsun sem forsætisráðherra gerði grein fyrir í bréfinu til Kjararáðs.

Það vekur því undrun og athygli að talsmaður neytenda telur þetta stjórnarskrárbrot og lögbrot. Þetta er aldeilis fráleitt. Dettur einhverjum það í hug í alvöru að forsætisráðherra hvetji til stjórnarskrárbrota og lögbrota og ríkisstjórnin leggi blessun sína yfir slíkt ?

Hér er einvörðungu verið að bregðast við efnahagslegri neyð. Reyna að stuðla að auknu réttlæti, jafnari kjörum og hvetja til þess að þeir sem rýmri kjör hafi í opinbera geiranum geri slíkt hið sama og fólk á almenna vinnumarkaðnum.

Sveigjanleiki er eitt megineinkenni vinnumarkaðar okkar og örugglega einn helsti styrkileiki hans. Hið sveigjanlega fyrirkomulag vinnumarkaðarins mun auðvelda okkur leiðina út úr vandamálum dagsins. Við sem þiggjum laun frá skattborgurum og erum í hópi þeirra sem hærri laun þiggja hjá hinu opinbera, eigum ekki að standa stikkfrí og aðgerðarlaus álengdar. Þess vegna var varfærnislega orðað bréf forsætisráðherra rétt og skynsamlegt

20.11.2008 : Miklir erfiðleikar framundan en góðar langtímahorfur

Sú efnahagsáætlun sem við bjuggum út í samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, IMF, er háð óvanalega mikilli óvissu og umtalsverðri áhættu. En hins vegar eru horfurnar um hagvöxt til lengri tíma góðar, sakir sterkra innviða  þjóðfélagsins, góðrar menntunar landsmanna, aðlaðandi fjárfestingaumhverfis og mikilla náttúruauðlinda.

Þetta er í hnotskurn það mat sem IMF leggur á stöðu mála hér á landi. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur nú afgreitt umsókn okkar með jákvæðum hætti. Fyrir liggja lánsloforð annarra þjóða. Í þessu felst traustsyfirlýsing þessara aðila um  þau áform sem við höfum sett fram um viðreisn efnahagslífsins og skýr skilaboð um að unnt sé að hefja hér eðlilegt gjaldeyrisviðskipti á markaðsforsendum. Þetta er afar mikilvægt og ætti að þjóna þeim mikilvæga  tilgangi að styrkja krónuna að nýju, ná þannig niður verðbólgu, stuðla að vaxtalækkun og lækka skuldir heimila og fyrirtækja.

IMF færir fyrir því rök í áliti sínu sem kynnt er á heimasíðu sjóðsins að gert sé ráð fyrir að hagkerfi okkar færist tiltölulega skjótt í jafnvægisástand. Framundan sé hins vegar erfiður samdráttartími sem vara muni fram á árið 2010. Snöggur samdráttur í innflutningi geri það á hinn bóginn að verkum að þrálátur halli á viðskiptum við útlönd breytist fljótlega í umtalsverðan afgang. Útflutningsverðmæti verði sem sagt mun meira en kostnaðurinn við innflutning.

Þá segir sjóðurinn í áliti sínu, að jafnskjótt og við höfum byggt upp traust og skapað viðskiptajöfnuð muni einkaneysla taka fljótt við sér og fjárfesting einnig aukast að nýju á árinu 2011. Og vel að merkja. Sjóðurinn telur að bæði vöruskiptajöfnuður og viðskiptajöfnuður verði jákvæður strax á næsta ári.

Með öðrum orðum. Það sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn er þá að segja er þetta: Framundan eru miklir erfiðleikar í efnahagslífinu og miklir óvissutímar. En þjóðin hefur alla möguleika til þess að vinna sig út úr þessum vanda og snúa vörn í sókn; og þeirrar sóknar mun gæta fyrr en síðar.

20.11.2008 : Ný þöggunarstefna

„Skyndilega er farið að glitta í þöggunarstefnu í umræðunni um Ísland og Evrópu. Þegar Sjálfstæðisflokkurinn ákveður að efna til vinnu á vegum nefndar sem skoðar stöðu Íslands gagnvart Evrópusambandinu, ríkjum Evrópu og valkostum Íslands í alþjóðasamstarfinu, þá bregst annar ritstjóra Fréttablaðsins, Jón Kaldal, svo við að hann nefnir það fum og máttleysi. Hans sjónarmið er greinilega það að umræða um Evrópumálin eigi ekki að fara fram með lýðræðislegum og opnum hætti.“

Þetta eru upphafsorð greinar í Fréttablaðinu, sem birtist í fyrradag. Þar segir einnig:

„Er það til marks um máttleysi þegar hrint er af stað skipulegri vinnu við endurmat á stefnu Sjálfstæðisflokksins í stóru máli? Er það til mats um fum að á Landsfundi flokksins í ársbyrjun verði tekin afstaða til þessa máls eftir að það hafi verið skoðað og rætt opinskátt í nýju ljósi?

Auðvitað ekki. Jón Kaldal aðhyllist bersýnilega einhvers konar þöggunarstefnu. Honum finnst greinilega ekki að lýðræðislegur stjórnmálaflokkur eigi að virkja flokksmenn sína í opinni umræðu um mikilvæg mál, þar sem málin eru rædd á grundvelli bestu fáanlegrar þekkingar. Það finnst honum máttlaust. Honum finnst þetta óttalegt fum.

Sannleikurinn er sá að innan Sjálfstæðisflokksins hafa löngum farið fram miklar og kraftmiklar umræður um stöðu Íslands í alþjóðasamfélaginu. Okkar forystumenn hafa alla tíð verið í forystu þeirrar umræðu. Það var á grundvelli slíkrar umræðu sem flokkurinn hafði forystu um EES samninginn, ásamt Alþýðuflokknum. Snemma árs 2007 lauk stefnumótun nefndar í Evrópumálum, sem allir stjórnmálaflokkar komu að og þáverandi forsætisráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, Davíð Oddsson hafði forystu um. Núverandi ríkisstjórn hefur síðan skipað  evrópumálunum í tiltekinn farveg undir forystu tveggja öflugra þingmanna.

Þannig hefur Sjálfstæðisflokkurinn verið virkur þátttakandi í umræðunni um stöðu Íslands í evrópsku samhengi. Við höfum ekki staðið í vegi slíkrar umræðu. Þvert á móti. Við höfum hvatt til hennar, við höfum tekið þátt í henni og sett fram sjónarmið okkar. Og við teljum nauðsynlegt að þessari umræðu vindi fram.“

16.11.2008 : Evrópumálin tekin til endurmats

Einhver lífseigasta lygasaga stjórnmálanna er sú að Sjálfstæðisflokkurinn hafi verið á móti því að evrópumál séu rædd. Það er þvaður. Sjálfstæðismenn hafa þvert á móti tekið virkan og lifandi þátt í evrópuumræðunni og örugglega lagt til hennar meira en flestir aðrir. Við höfum hvatt til þessarar umræðu og við höfum tekið þátt í þessari umræðu og stundum hefur manni fundist að framboð af evrópuumræðu frá okkur stjórnmálamönnunum og álitsgjöfum hafi verið meira en eftirspurnin frá almenningi.

Það er í rauninni óþolandi að þurfa að hlusta á svona bull-síbylju um meinta óbeit okkar á því að tala um Ísland og Evrópusambandið. Og það jafnvel frá vænu og yfirveguðu fólki, eins og honum Baldri Þórhallssyni prófessor sem talaði í þessa veru í útvarpinu á föstudagskvöldið.

Það er ekki nema eitt og hálft ár síðan við mótuðum okkur stefnu í þessum málaflokki í aðdraganda kosninga. Okkar niðurstaða á Landsfundi var sú að hagsmunum þjóðarinnar væri betur borgið utan en innan ESB. Þeir voru sannarlega til á landsfundinum sem þessu voru ekki sammála, en ekki risu miklir úfar með mönnum vegna þess. Með þessa stefnumörkun gengum við til kosningabaráttunnar og fengum góða útkomu í kosningunum.

Það er ekki algengt að stjórnmálaflokkar endurmeti stefnu sína í grundvallarmáli eins og þessu innan við tveimur árum eftir að hún er ákveðiðn í æðstu valdastofnun flokksins. Þetta ætlum við þó núna að gera með vönduðum hætti.

Ekki út frá því þrönga sjónarhorni sem nú tíðkast þar sem aðeins virðist mega ræða um einn anga - stóran anga - evrópumálsins; þ.e evruna. Við ætlum að ræða þetta yfirvegað og skoða málin í heild.

Við ætlum sem sé í hagsmunamat, eins og formaður okkar Geir H. Haarde forsætisráðherra nefnir það. Við ætlum að skoða þessi mál með opnum huga og fordómalaust þar sem við höfum aðeins eitt leiðarljós. Hagsmuni íslensku þjóðarinnar. Við erum ekki að fara í hugsjónauppgjör, af því að ekkert kallar á það, en við viljum skoða hleypidómalaust hvað þjónar hagsmunum Íslands best. Þessu verkefni ætlum við að ljúka á Landsfundinum í janúarlok.

6.11.2008 : Í þágu bandarískra hagsmuna

143 árum eftir að þrælahald var afnumið í Bandaríkjunum var blökkumaður kosinn þar forseti. Sigur Baracks Hussein Obama var á allan hátt sögulegur. Sigur hans var í raun staðfesting bandaríska draumsins, árétting þess að þrátt fyrir allt þá eru Bandaríkin vettvangur tækifæra.

Trú á tiltekin megingildi setja svipmót sitt á bandaríska stjórnmálaumræðu. Okkur Evrópumönnum finnst sumt sérkennilegt; eilíf skírskotun til fósturjarðarinnar og almættisins myndi til dæmis hljóma sérkennilega í okkar heimshluta. Þar vestra er það hins vegar sjálfsagt og eðlilegt. Obama er trúr þessum snara þætti bandarískrar stjórnmálaumræðu og er núna skýrasta afsprengi þeirrar hugmyndafræði sem sameinar menn um þvert og endilangt hið pólitíska litróf þar vestra.

Breska blaðið The Times kallar kosningarnar í Bandaríkjunum, afburðalýðræði og það er réttnefni. Ekki bara vegna þess að þær skipta svo miklu máli fyrir heiminn, í voldugasa ríki veraldarinnar. Ekki bara vegna þess að þær marka tímamót. Heldur vegna þess að kjör Obama styrkir hina hefðbundnu ímynd Bandaríkjanna; ímyndina um frjálsborna menn sem geta hafist af sjálfu sér í lýðræðislegu ríki.

Þessi ímynd hefur beðið hnekki. Ekki vegna verka George Bush, eins og stjórnmálaskýrendur með skammtímaminni halda fram. Heldur er þetta þróun sem hefur orðið á lengri tíma.

Sé einhver sá til sem ennþá véfengir að Bandaríkin séu staður þar sem allt er mögulegt, hefur fengið svar við efasemdum sínum nú í kvöld, sagði Obama í áhrifaríkri ræðu á íþróttaleikvanginum í Chicago, eftir að sigur hans var í höfn. Og það er  einmitt þessi einbeitta skírskotun til föðurlandsins og hugsjóna þess sem gengur sem rauður þráður í gegn um málflutning hans og markar honum skýran sess.

Andstæðingur hans, John McCain  var sömuleiðis holdtekja hins bandaríkja draums þó á annan hátt væri. Hann er tiltölulega frjálslyndur, traustur í öryggismálum, en hafði slæman drösul að draga. Hin afkáralega siðgæðishræsni sem plagar Repúblikanaflokkinn - og birtist meðal annars í varaforsetaefni hans - gerði það að verkum kjör hans hefði fært Bandaríkin aftur til fortíðar á margan hátt.

Kjör Baracks Obama þjónaði því bandarískum hagsmunum betur.

PS

Og nú hefur það gerst að Obama hefur valið sér sinn fyrsta samstarfsmann, félaga sinn frá Illinoisfylki, fulltrúadeildarþingmanninn Rahm Israel Emanuel. Hann verður starfsmannastjóri Hvíta Hússins, sem er mjög áhrifamikið starf. Þetta er áhugavert. Emanuel er gyðingur, grjótharður stuðningsmaður Ísraelsmanna, studdi innrásina í Írak og  er frjálslyndur í innanríkismálum. Þetta gæti verið vísbending um það sem koma skal bæði um afsöðu nýju stjórnarinnar í innanríkis og utanríkismálum.

- Og svo má því bæta við að nýi starfsmannastjórinn er þrautþjálfaður balletdansari með prófgráðu í þeim fræðum.

3.11.2008 : Blákalt hagsmunamat

"En þegar allt kemur til alls fela svörin við spurningunum einfaldlega í sér blákalt hagsmunamat að lokum. Hvar eigum við að skipa okkur í sveit svo hagsmunum þjóðarinnar sé sem best borgið? Svörin við þessari og viðlíka spurningum eru ekki einhlít. Það fer auðvitað ekki á milli mála að því geta fylgt kostir fyrir þjóð sem okkar að starfa innan vébanda Evrópusambandsins. Þetta er ekki bara svart eða hvítt. Þjóðir sem telja 400 milljónir manna álíta til dæmis hag sínum betur borgið innan þessa sambands en utan og framhjá því á ekki að líta. Þetta er eins og að bera saman plústölurnar og mínustölurnar. Útkoman af þeim útreikningum ræður því hvar við skipum okkur í sveit."

Í ræðunni sem ég flutti á aðalfundi Landssambands íslenskra útvegsmanna á fimmtudaginn var komst ég meðal annars svona að orði þegar ég fjallaði um þá stöðu sem upp er komin í evrópumálunum. Nánar má lesa um skoðanir mínar með því að smella á þessi bláletruðu orð.

Í ræðunni sagði ég ennfremur:

"Þjóðfélagið okkar er orðið býsna ólíkt því sem það var fyrr á þessu ári. Þær forsendur sem við gáfum okkur í Evrópuumræðunni fyrrmeir, eru einfaldlega ekki til staðar lengur, á því verðum við að átta okkur og umræðan verður að ná yfir víðtækara svið en gjaldmiðilinn einan.

Nú er ljóst að íslenska hagkerfið skreppur mjög mikið saman. Þær áskoranir sem okkar litli - og nú vinasnauði gjaldmiðill - stóð frammi fyrir verða öðruvísi en þegar fjármálakerfið var margföld stærð þjóðarframleiðslu okkar. Í annan stað má ekki gleyma því að í þessu samhengi koma óhjákvæmilega upp spurningar um stöðu okkar sem fullvalda þjóðar. Það er í raun ekki deilt um það að með aðild að Evrópusambandinu þyrftum við að afsala okkur að hluta til fullveldi sem við sannarlega höfum nú. Það er viðtekið sjónarmið, hvar í flokki sem menn skipa sér í þessu deiluefni, að ef við göngum í Evrópusambandið þyrfti að breyta stjórnarskránni til að möguleiki væri á slíku fullveldisafsali. Þetta hlýtur að vera áleitin spurning fyrir þjóð sem fagnaði sjálfstæði sínu fyrir ríflega 60 árum. Í þriðja lagi finnst mér undarlegt í þessari umræðu að svo virðist sem menn hafi lagt til hliðar spurninguna, sem þó var áleitnust þegar Evrópumálin voru mest rædd hér fyrrmeir; þ.e. hvað líður hagsmunum sjávarútvegsins og hvernig yrði þeim borgið innan ESB?"

1.11.2008 : Gátum við séð þetta allt fyrir?

Margir spyrja hvort við höfum ekki staðið vaktina nægilega vel – hvort við höfum ekki gáð að okkur, hvort ekki hefði mátt sjá alla þessa hluti fyrir? Þeir eru sannarlega margir sem nú stíga fram og segja að allt hafi þetta verið fyrirsjáanlegt. Gott er að vita að við eigum svo skynsamt og framsýnt fólk að það hafi séð alla þessa hluti fyrir. Og þeir eru auðvitað til, eins og við þekkjum svo sem, sem alltaf og alls staðar hafa sagt að allt sé á leið norður og niður. Núna eru þeir auðvitað mættir til leiks og segja; sagði ég ekki, og telja sjálfa sig hafa verið framsýna spámenn. En gleymum þá ekki hinu heldur, að það er ekki ýkja langt síðan, það var raunar langt fram á þetta ár, að fjármálafyrirtækin okkar – og svo ekki sé nú talaða um skuldalausan ríkissjóðinn – fengu fyrstu ágætiseinkunn hjá þeim alþjóðlegu matsfyrirtækjum sem mestrar viðurkenningar njóta.

Þannig kemst ég að orði í ræðu sem ég flutti á aðalfundi Landssambands íslenskra útvegsmanna á fimmtudaginn. Þar vék ég meðal annars þeirri alvarlegu stöðu sem er í efnahagsmálum okkar og velti upp þeirri spurningu hvort hægt hefði verið að sjá þá fyrir, eins og sumir spekingar spjalla um núna. Ennfremur sagði í ræðunni:

"Sannarlega er rétt að það voru ýmsir váboðar sem gáfu okkur til kynna að rifa þyrfti seglin. Ég ætla þó að fullyrða að enginn er sá til í heiminum sem gat með neinum rökum sýnt fram á, til dæmis í ársbyrjun, að það stefndi í þá grafalvarlegu stöðu sem nú er komin upp. Því hefði þetta verið augljóst, þá væri staðan að sjálfsögðu ekki sú sem raun ber vitni. Bandaríkin, Evrópa og lönd um allar heimsins álfur glíma við svipuð vandamál og við. Þar hafa menn því augljóslega verið jafn glámskyggnir og við. Það sem greinir okkur hins vegar frá flestum öðrum er sú staðreynd að hagkerfið óx mjög hratt hér og skuldbindingar fyrirtækja, einkanlega fjármálafyrirtækja, sem hlutfall af þjóðarframleiðslu voru miklu meiri vegna smæðar þjóðarinnar og stærðar þeirra fyrirtækja sem höfðu vaxið svo mjög á undanförnum árum. 

Á næstunni setjast menn yfir þessi mál og reyna að átta sig á því hvers vegna svo fór sem fór. Ástæðurnar eru örugglega margslungnar og ýmislegt á þar eftir að koma í ljós. Þetta mikla endurmat verður ekki bara bundið við okkar litlu þjóð heldur mun það verða í öllum ríkjum heims þegar frá líður.  Það er því ekki ástæða til þess að hrapa að of miklum ályktunum nú sem stendur. Vissulega þurfum við þó að átta okkur á ákveðnum hlutum strax í upphafi og hafa að leiðarljósi þegar farið er í þá nauðsynlegu uppbyggingu sem við blasir."

26.10.2008 : Ekki bitið úr nálinni - ennþá

Við sem fylgjumst með breskum stjórnmálum vitum að fjármálaráðherra Breta er ekki í miklum metum. Jafnvel svo hófstillt blað sem The Economist hefur haft uppi hin stærstu orð um frammistöðu hans. Þegar stjórnmálamaður í slíkri örvæntingarstöðu fær tækifæri til að dreifa athyglinni frá eigin vadræðagangi og efnahagsvandræðum heima fyrir, þá grípur hann það; sé hann maður lítilla sæva og sanda í pólitík.

Þetta er ástæða þess að þeir félagarnir mr. Darling og mr. Brown fóru fram með þeim dæmalausa hætti gegn Íslandi og íslenskum hagsmunum. Þetta hefðu þeir ekki leyft sér gegn stórþjóðum. Þeir hefðu aldrei þorað í Frakka, Þjóðverja, hvað þá Bandaríkjamenn. Þeir spörkuðu hins vegar í okkur, af því þeir töldu sig eiga í fullu tré við okkur.

Þeim var greinilega sama þótt við værum vinaþjóð. Hefðu þeir brugðist svona við gagnvart stórþjóð, hefðu strax komið fram efasemdir um að hægt væri almennt fyrir aðrar þjóðir að eiga viðskipti í gegnum London, sem þó er alþjóðleg fjármálamiðstöð. Tvímenningarnir úr Downingstræti töldu að spörkin í okkur sköpuðu enga slíka hættu. Þeir hafa þó ekki bitið úr nálinni með það. Að því kemur - fyrr en síðar - að umræður skapast um einmitt þetta. Um það hvort óhætt sé að láta London vera vettvang viðskipta, þegar sýnt er að yfirvöldin beita hryðjuverkalögum tilefnislaust og eftir (pólitískum) hentugleikum.

Og síðan eitt enn. Hinn seinheppni Darling kom fram í fjölmiðlum og laug um samtal sitt við íslenskan starfsbróður sinn. Það vitum við núna eftir að fyrirliggja upptökur af samtölum þeirra Árna M. Mathiesen. Afleiðingarnar af ofsafengnum viðbrögðum breskra stjórnvalda fyrir stærsta fyrirtæki okkar Íslendinga liggja fyrir. Hið óafsakanlega framferði þeirra að setja okkur á bekk með verstu morðhundum heimsins, liggur fyrir. En eitt á þó eftir að koma í ljós.

Breskir fjölmiðlar hafa birt frásagnir af samtölum þeirra Darling og Árna M. Mathiesen. Þeir hafa dregið sínar ályktanir eins og óhjákvæmilegt er. Virðulegustu dagblöð Breta, eins og The Times og Financial Times segja skýrt og skorinort, að Darling hafi sagt ósatt um símtal þeirra Árna.

Þetta eru gríðarlega alvarlegar fullyrðingar. Í Bretlandi er ósannsögli stjórnmálamanna nefnilega litin afar alvarlegum augum og tilefni brottvikningar. Enn situr Darling þó á stól sínum.

10.10.2008 : Spurningar á erfiðum tímum

Undanfarnir dagar hafa reynst Íslendingum og þjóðarbúi okkar mjög þungir í skauti svo ekki sé fastar að orði kveðið. Við þessar aðstæður ríður á að landsmenn standi saman og sýni samtakamátt sinn og æðruleysi á raunastund. Og það er þakkarvert hve einhugurinn hefur verið mikill síðustu dægrin. Stjórnvöld leggja sig öll fram um að greiða úr málum með sem farsælustum hætti og njóta til þess liðsinnis fjölmargra. Við svona aðstæður vakna auðvitað upp ýmsar spurningar sem nauðsynlegt er að svara. Á meðal þess sem hleypt hefur verið af stokkunum undanfarna daga er upplýsingavefur þar sem finna má svör við mörgu því sem á fólki brennur. Þar má einnig senda inn þær spurningar sem ekki hefur þegar verið svarað og eiga netspjall. Slóðin er http://www.felagsmalaraduneyti.is/upplysingar

3.10.2008 : Miklir erfiðleikar og alvörutímar

Nú eru miklir erfiðleika og alvörutímar. Við slíkar aðstæður er mikilvægt að menn horfist í augu við þann raunveruleika; hversu bitur og erfiður sem hann er. Við slíkar aðstæður leyfist ekki léttúð. Við verðum að takast á við þennan vanda af fullkominni alvöru og með öllum þeim ráðum sem eru okkur tiltæk.

Lækkun gengis íslensku krónunnar er stóralvarlegt mál. Lánsfjárskortur sem bitnar grimmilega á fjármálakerfi okkar eins og annarra er það sömuleiðis. Verkefnið snýr að því að ná tökum á þessu ástandi.

Geir H. Haarde forsætisráðherra fjallaði einmitt um þessi mál í stefnuræðu sinni í gærkveldi. Það er ástæða til að vekja hér athygli á því sem hann sagði:

"Staða efnahagsmála hér á landi hefur á skömmum tíma breyst mjög til hins verra og fullyrða má að íslensk stjórnvöld, íslensk fyrirtæki og heimilin, fólkið, í landinu hafi sjaldan staðið frammi fyrir jafn miklum erfiðleikum og nú blasa við. Eftir blómlega uppgangstíma er skollið á gjörningaveður í efnahagskerfi heimsins og brimsjórinn af því mikla umróti skellur nú Íslandsströndum af miklu afli. Allir vissu að góðærið myndi ekki vara endalaust en enginn sá fyrir þann storm sem skall á sl. vetur og fer nú um efnahagskerfi heimsins með mikilli eyðileggingu.

Við horfum fram á að íslensku bankarnir, flaggskip útrásar síðustu ára, búa sig nú undir mikla varnarbaráttu. Þurrausnar lánalindir gera íslenskum fyrirtækjum afar erfitt fyrir og þau sem færst hafa of mikið í fang berjast nú í bökkum. Íslensk fyrirtæki hafa á undanförnum árum teflt djarft í sókn sinni og uppskeran hefur í mörgum tilvikum verið ríkuleg. Hagnaður íslenskra fyrirtækja hefur verið ævintýri líkastur og hafa hluthafar notið góðs af. Þegar uppstreymið hættir er fall þeirra sem hæst fljúga mest.

Það sem mest svíður er þó hin óhjákvæmilega lífskjaraskerðing sem almenningur í landinu stendur frammi fyrir. Á undanförnum árum höfum við Íslendingar notið þess að búa við bestu lífskjör sem fyrirfinnast í heiminum. Við gerum öll kröfu um það besta og þannig á það að vera. En íslenska þjóðin er ekki samansafn af óhófslýð sem heldur að verðmæti og góð lífskjör falli af himnum ofan. Íslenska þjóðin veit að leiðin til velmegunar er vörðuð erfiðum hindrunum og íslenska þjóðin er það sem hún er í dag vegna þess að hún hefur tekist á við erfiða tíma og sigrast á þeim.

Á sama hátt og við brutumst út úr vesöld og fátækt fyrir áratugum síðan með bjartsýni og baráttuhug að vopni, þá munum við komast útúr þeim hremmingum sem yfir okkur ganga nú. Við Íslendingar gefumst ekki upp þótt á móti blási og við munum ekki örvænta eða leggja árar í bát í þeim stjórsjó sem þjóðarskút siglir nú í gegnum. Við erum öll á sama báti, stjórnvöld, fyrirtækin og fólkið í landinu."

25.9.2008 : Staðarskáli er Ísland

Staðarskáli er Ísland, segir í samnefndu kvæði Þórarins Eldjárns. Þessu augljósu sannindi hafa oft verið rifjuð upp á þessum sólarhring í tilefni af því að hinn gamalgróni söluskáli Staðarskáli er að flytja um set. Söluskálinn hefur þjónað vegfarendum vel og dyggilega frá því að hann var tekinn í notkun en víkur nú fyrir nýrri og glæsilegri byggingu.

Á leið minni af fundi á Hólmavík í gærkveldi kom ég við í nýju byggingunni, sem er stórglæsileg, björt og aðlaðandi. En þarna gerði ég stuttan stans en fór á gamalkunnar slóðir gamla veitingaskálans. Það styttist í að gamla veitingaskálanum yrði lokað fyrir fullt og fast. Og nákvæmlega kl. hálf tólf setti Eiríkur Gíslason lykilinn í skráargatið, eins og hann hafði svo oft gert áður og læsti; en nú í síðasta sinn.

Þetta var áhrifarík stund. Þarna voru þau mætt sem höfðu staðið fyrir rekstrinum og aldrei hvikað af vaktinni. Bára Guðmundsdóttir ekkja Magnúsar Gíslasonar og Eiríkur Gíslason, en þau þrjú stofnuðu til rekstrarins og svo Vilborg Magnúsdóttir og Kristinn Guðmundsson. Öll hafa þau verið í forsvari við rekstur þessarar stofnunar sem Staðarskáli hefur í rauninni verið í veitingaflóru okkar. Og starfsfólkið sem eru kunnugleg andlit, okkur sem oft höfum litið þarna við í áranna rás, lögðu lokahöndina á verk sín við að veita og þjóna þakklátum gestum sem þarna voru komnir á síðustu mínútum opnunartíma Staðarskála.

Vetingarekstur og þjónusta við ferðamenn á sér langa sögu á Stað. Eldsneytissala hófst árið 1929. Þau Bára, Magnús Gíslason maður hennar og bróðir hans Eiríkur ábúendur á Stað hófu veitingasölu árið 1960 í Staðarskála. Byggt var við skálann árið 1971, hótelrekstur hófst á Staðarflöt í glæsilegu hóteli árið 1988, svo fátt eitt sé talið í uppbyggingarsögunni og lesa má um hér.

Margt hefur breyst á langri leið. Eiríkur sagði mér til dæmis að á upphafsárunum hefði Holtavörðuheiðin oft aðeins verið opin tvo daga í viku yfir vetrartímann. Vegir voru slæmir og ferðatíminn milli Norður og Suðurlands því allt annar en nú.

Staðarskálinn hefur hins vegar staðið af sér allar sviptingar og verið fyrir sakir dugnaðar eigenda og ágæts starfsfólks  einhver vinsælasti áningarsstaður sem um getur við þjóðveginn. Varla er til sá Íslendingur sem kominn er til þroska sem ekki hefur lagt leið sína um þennan sögufræga stað.

23.9.2008 : Glöggt er gests augað

Ótrúlega lítið hefur farið fyrir þeim tíðindum að alþjóðlega matsfyrirtækið Moodys hefur staðfest lánshæfismat íslenska ríkisins. Þetta eru góðar og jákvæðar fréttir, sem berast okkur mitt í alvarlegum tíðindum af gríðarlegum alþjóðlegum fjármálavanda. Á sama tíma og bandaríski ríkissjóðurinn - stórskuldugur eins og hann er nú fyrir- axlar þúsundir milljarða, fáum við þá einkunn hjá hinu alþjóðlega matsfyrirtæki að horfur séu stöðugar og fyrra lánshæfismat sé staðfest.

Við þær aðstæður sem við búum núna í hinu alþjóðlega umróti eru þetta mikil og góð tíðindi.

Hitt er ekki síður athyglsivert að sjá hvað matsfyrirtækið segir að öðru leyti um stöðu Íslands.

Veikleikarnir sem nefndir eru, koma ekki á á óvart. Mögulegar ábyrgðir ríkisins vegna hins umsvifamikla alþjóðlega bankakerfis okkar Íslendinga. Lítið opið hagkerfi er viðkvæmara fyrir sveiflum segir Moodys. Og jafnframt að hinn opni frjálsi fjármálamarkaður geri það að verkum að erfiðara sé að beita peningamálastjórn til þess að hamla gegn ójafnvægi þjóðarbúsins.

En hitt er kannski ennþá athyglisverðara að lesa þegar Moodys fer yfir önnur einkenni hagkerfis okkar. Þar eru nefnd fimm atriði sem full ástæða er til að vekja athygli á.

1. Þróað efnahagskerfi og stjórnmálalíf, þar sem verg þjóðarframleiðsla á mann er með því hæsta sem fyrirfinnst í heiminum.

2. Jöfn dreifing lífskjara

3. Heilbrigð ríkisfjármál og lágar skuldir hins opinbera

4. Stjórnmálalegur stöðugleiki til langs tíma og þjóðfélag þar sem sátt ríkir um grundvalllaratriði.

5. Efnahagskerfi sem styðst við æ fjölþættara atvinnulíf.

Allt eru þetta athyglisverðar niðurstöður sem Moodys kemst að. En vegna hinnar pólitísku umræðu er áhugavert að nefna tvennt í þessu samhengi.

Í fyrsta lagi blasir það við Moodys, sem við höfum mörg hver haldið fram, gegn háværum mótmælum nokkurra spekinga, að lífskjör á Íslandi eru jöfn í samanburði við önnur lönd.

Og í annan stað að það er einn af styrkleikum okkar samfélags að efnahagsgrunnurinn hvílir á fleiri stoðum en áður. Uppbygging fjármálaþjónustu, stóriðju, margs konar hátækni og ferðaþjónustu eru gott dæmi um þetta. Ýmsir hafa reynt að gera lítið úr þessu atriði, en hér sannast sem fyrr að stundum er gests augað glöggt.

21.9.2008 : Stöndum vörð um jafnlaunastefnuna

Það er ástæða til að rifja upp lykilatriðin í kjaramálastefnunni sem fylgt hefur verið á þessu ári.

Þegar aðilar vinnumarkaðarins settust niður við gerð kjarasamninga fyrr á árinu blöstu augljósar staðreyndir við. Sem sé þær, að ekki yrði mikið til skiptanna, vegna þess einfaldlega að slegið hafði í baksegl þjóðarskútunnar. Menn urðu því að komast að niðurstöðu um hvert beina ætti þeim fjármunum sem ætla mætti að yrðu til skiptanna við samningsborðið. Og niðurstaðan varð skýr.

Menn mótuðu jafnlaunastefnu og ákváðu að beina þessum fjármunum einkum til þeirra sem hefðu lægstu launin. Það þýddi þá að aðrir myndu sætta sig við minni kauphækkanir við þessar aðstæður.

Slíkir samningar voru erfiðir fyrir hluta atvinnulífsins, vegna þess að hlutfallslegur kostnaðarauki kom þungt niður á tilteknum atvinnugreinum. Og augaleið gefur að fyrir launþega sem ekki báru mikið úr býtum úr slíkrum jafnlaunasamningum hefur þessi stefnumótun ekki verið auðveld.

En öllum þessum aðilum til hróss má segja að menn undu þessari stefnumótun og studdu hana. Jafnvel þótt hún þýddi litlar kjarabætur fyrir einstaka starfsstéttir og tæki ekki tillit til menntunar svo dæmi séu tekin.

Nú er full ástæða til að árétta þessa stefnumótun. Hjá ríkinu hafa nú verið gerðir 100 kjarasamningar eða þar um bil þar sem þessi stefnumótun liggur til grundvallar. Það er mjög nauðsynlegt til þess að almennur vinnufriður haldist og launastefnan sé í samræmi við brýn efnahagsmarkmið okkar. Að við höldum áfram á þessari braut hóflegra launahækkana og að tryggt sé að sem mestur hluti mögulegra kjarabóta rati í vasa þeirra sem lökust hafa kjörin.

Einstaka starfsstéttir geta örugglega fært sanngirnisrök fyrir því að lúta ekki jafnlaunastefnunni. Og við heyrum þessi rök mjög þessa dagana. En hversu vel sem þau hljóma, breytir það engu um að við eigum þær skyldur nú að beina mögulegum kjarabótum sem mest til þeirra sem helst þurfa á að halda. Við eigum að standa vörð um jafnlaunastefnuna.

14.9.2008 : Hið nýja einkennistákn stjórnarandstöðunnar

Þingið í september var fróðlegt. Einnig fyrir okkur þingreynda, þar sem hér var fitjað upp á nýmæli. Hálfsmánaðarþing í september sem afgreiddi ein níu lög þar af sum hver býsna viðurhlutamikil verður að teljast starfssamt þing. Tilganginum, að minnsta kosti að þessu leyti, virðist hafa verið náð.

Eins og við var að búast varð þingið líka nýr umræðuvettvangur. Það hófst með afar fróðlegri skýrslu forsætisráðherra um efnahagsmál, sem sýndi fram á, - ólíkt öllu röflinu um hið gagnstæða, - að gripið hefur verið til margvíslegra ráðstafana í efnahagsmálum, við erfiðar og óvenju snúnar aðstæður. Um þetta má lesa hér.

En á þessu þingi sem var mikill umræðuvettvangur, mátti líka sjá á spil stjórnarandstöðunnar. Nú hefur hún haft ríft ár til að brýna vopn sín og slípa sig saman; sé einhver vilji til þess.

Og þó maður vilji sýna alla mögulega sanngirnir er ekki hægt að bera það upp á stjórnarandstöðuna að hún sé samstæð. Það væri að minnsta kosti afskaplega ósanngjarnt að gera það.

Þetta kom til dæmis í ljós í atkvæðagreiðslu um veigamesta mál septemberþingsins, lögin um sjúkratryggingar. Þar voru Vinstri grænir algjörlega einangraðir. Þeim fylgdi enginn, nema Framsókn í atkvæðagreiðslu um einn efnisþátt frumvarpsins. VG var sumsé alltaf á móti (hvað annað) Framsókn sat hjá (gat ekki tekið afstöðu) og Frjálslyndir fylgdu frumvarpinu.

Í umræðum um stóriðju neistaði bókstaflega á milli VG og Framsóknar. Viðkvæmnin var svo ofurmikil, að eitt frammíkall frá formanni Framsóknarflokksins þegar formaður VG flutti ræðu, fékk þann síðarnefnda til að hreyta í formann Framsóknarflokksins ónotum.

"Þegiðu Guðni", sagði Steingrímur J. við Guðna. Þannig ganga ávarpsorðin á milli stjórnarandstöðuleiðtoganna.

Hið nýja einkennis og sameiningartákn stjórnarandstöðunnar var þarna orðið að veruleika; þegiðu Guðni !

9.9.2008 : Vestfirskur sigur í Vesturbænum

Menn létu rigninguna í Vesturbæ Reykjavíkur ekkert á sig fá í kvöld, þegar við sáum BÍ / Bolungarvík bursta vesturbæjarliðið KV. Það var til mikils að vinna. Þessi leikur réði úrslitum um að okkar menn tryggðu sér sæti í 2. deild. Þetta var frábær árangur, að loknum bráðskemmtilegum leik þar sem lið Bolvíkinga og Ísfirðinga hafði algjöra yfirburði. Úrslitin 4 - 0 segir alla söguna. Okkar menn voru einfaldlega mikið betri.

Það var mjög gaman að vera viðstaddur þessi tímamót. Leikurinn var fjörugur og háður af leikglöðum Vestfirðingunum. Sigur þeirra var tæplega nokkurn tímann í hættu, þó aldrei geti verið á vísan að róa; sérstaklega ekki þegar mikið er í húfi.

En hitt var líka gaman; að hitta mikinn fjölda Ísfirðinga og Bolvíkinga sem lagði leið sína á knattspyrnuleikvang KR - inga í Vesturbænum, þar sem leikurinn fór fram. Þarna voru samankomnir hópar fólks að vestan, afar, ömmur, frændur, frænkur og foreldrar, systkini og vinir. Svo sá maður fullt af ungu vestfirsku námsfólki sem fór á leikinn til að hvetja jafnaldra og vini. Síðan var mættur drjúgur hópur brottfluttra Vestfirðinga sem dró heldur ekki af sér í hvatningarhrópunum og vinsamlegum ráðleggingum til leikmanna - og vel að merkja dómara, eins og gengur.

Það fór heldur ekkert á milli mála að vel var fylgst með "strákunum okkar" að vestan og fólk lagði þeim lið í undirbúningnum með ýmsum hætti. Dísa Hjartar í Vikinni bauð þeim upp á orkudrykk, sem lesa má um nánar á hinu góða vefriti Víkara og nálgast með því að smella á þennan bláleita texta. Og Jóhann Torfason lét ekki sinn hlut eftir liggja; bauð strákunum í grill fyrir leikinn gegn Ými fyrir viku. Og auðvitað var Jói mættur galvaskur suður, til þess að hvetja mannskapinn og leggja honum til góð ráð, hins þaulreynda kappa.

En allavega. Þetta var mjög skemmtilegur tími þarna í reykvísku rigningunni, innanum fullt af Vestfirðingum - með regnhlífar.

Og ríkisstjórnin átti tvo fulltrúa þarna í hópi áhorfenda. Okkur Kristján L. Möller, sem vorum mættir til að hvetja BÍ/Bolungarvík. Stuðningur ríkisstjórnarinnar var því algjörlega óskoraður, án þess að það hafi valdið miklu um úrslitin !! - En mikið var þetta sætur sigur og gaman að vera með sigurliðinu á þessari skemmtilegu stundu.

8.9.2008 : Öllu þessu svipar saman

Það er dálítið merkilegt að sjá hvernig þróun mála hér á landi líkist oft þróuninni í nágrannalöndum okkar. Þessa sér stað á mörgum sviðum. Og þó að hagsveiflan hér sé ekki á sama róli og til að mynda í evrulandinu, dregur þróunin hér oft dám af því sem lesa má um í útlöndum.

Við vitum að hér á landi hefur orðið mikil fjölgun fólks sem er af erlendu bergi brotið. Og þó þessu fólki hafi eitthvað fækkað þá er miklu fleira fólk hér af erlendum uppruna en var fyrir fáeinum árum. Enginn vafi er á því að þetta hefur verið jákvætt fyrir okkur. Vinnumarkaðurinn réði einfaldlega ekki við þá stækkun hagkerfisins sem hér varð. Án þessarar viðbótar á vinnumarkaðnum hefði vöxtur hagkerfisins einfaldlega orðið takmarkaður.

Í Bretlandi sjáum við svipaða þróun. Því er haldið fram af fræðimönnum að aldrei fyrr í sögu Bretlands hafi jafn margir flutt til landsins og á undanförnum árum. Með stækkun ESB opnaðist gríðarlega stór vinnumarkaður, líkt og við þekkjum, sem hluti EES svæðisins. Ein milljón manns hefur komið til Bretlands frá nýju ESB löndunum eftir að þau urðu hluti af vinnumarkaði ESB ríkjanna (og þar með EES svæðisins). Umönnunarstéttir, þjónustugeirinn og byggingariðnaðurinn einkennist af starfsfólki frá gömlu Austur Evrópu. Tveir þriðju þessa fólks hefur komið frá Póllandi.

En nú er þróunin að snúast við. Og ástæðan? Starfstækifærum í þjónustugeiranum og byggingariðnaði fækkar. Á sama tíma er árlegur hagvöxtur í Póllandi 5%. Sterlingspundið hefur veikst og hinn pólski kaupmáttur þeirra tekna sem menn vinna sér inn í Bretlandi hefur minnkað.

Þetta hljómar kunnuglega. Íslenska krónan hefur lækkað. Störfum í verktakabransanum fækkar og ætla má að svipað muni eiga sér stað í þjónustugeiranum, þó atvinnuleysiðsé varla mælanleg stærð hér á landi. Þróunin hér á landi á sér hliðstæðu úti í heimi, af því að þar eins og hér er verið að glíma við afleiðingar alþjóðlegrar fjármálakrísu, sem veldur sams konar búsifjum; einnig í löndum þar sem menn búa við öflugan bakhjarl á gríðarstórum myntsvæðum.

7.9.2008 : Ofgnóttin kemur mönnum í koll

Það eru margsönnuð sannindi að eigi menn ofgnótt af einhverju þá fara menn ekki vel með. Það er eins og ráðdeild verði óþörf þurfi menn ekki að spara við sig. Ætli við höfum ekki öll upplifað þetta. Reynsla fólks er jafnan einhvern veginn svona. Þegar menn eru ungir og blankir eyða menn minnu en þegar fjárhagurinn verður rýmri. Þetta er ekki mjög flókið.

Sama á við um fjárfestingar. Það er kunnugt að menn gerðu ekki sömu arðsemiskröfur á þeim áratugum hérlendis þegar raunvextir voru neikvæðir. Þegar lán var virkilegt LÁN - eða gæfa, - í þeim skilningi - að það sem maður fékk að láni sá verðbólgan um að greiða til baka; að minnsta kosti að einhverju marki. Fjárfestingarmistök komu mönnum þá síður í koll.

Í gamla daga þegar ég nam íslenska haglýsingu hjá Jóni Baldvin í Menntaskólanum á Ísafirði sagði hann okkur að þessir neikvæðu raunvextir væru til dæmis ein ástæða þess að menn hefðu fjárfest svona grimmilega í steinsteypu hér á landi, eins og það var kallað þegar menn byggðu on yfir sig.

Nú heyrum við hins vegar tröllasögur af miklum fjárfestingartöpum, erlendis og hérlendis. Eignir íslenskra fjárfesta rýrna stórlega vegna lækkandi hlutabréfaverðs í útlöndum.

Og rifjum þá upp samhengið. Upphaf þeirra þrenginga sem við upplifum núna á alþjóðlegum mörkuðum - og þess vegna líka hér á landi - má rekja til þess að menn höfðu nær takmarkalausan aðgang að ódýru fjármagni. Þess vegna vönduðu menn ekki fjárfestingarnar.

Kannast lesendur ekki við hugtakið "skuldsett yfirtaka", sem þýðir að menn fjárfesti án mikils eða nokkurs eigin fjár. Þetta var oft gert á Íslandi fyrir daga verðtryggingar með góðum árangri. Verðbólgan kom nefnilega til bjargar. En nú gilda önnur lögmál. Nema að því leyti að enn á það við að ofgnóttin leiðir til þess að menn vanda sig síður. Blasir það ekki við að ein ástæða vandræðanna nú er hinn takmarkalausi aðgangur að ódýru lánsfé?

4.9.2008 : Þetta kalla þeir að gera ekki neitt !!

Geir H. Haarde forsætisráðherra hrakti eftirminnilega síbylju stjórnarandstæðinga um að ekkert væri gert í efnahagsmálum, í skýrslu sem hann flutti Alþingi á fyrsta starfsdegi haustþingsins nú á þriðjudaginn. Meðal þeirra þátta sem forsætisráðherra nefndi voru eftirfarandi:

1. Rýmkaðar hafa verið reglur Seðlabankans um veð í reglum bankans við viðskiptastofnanir, sem hefur auðveldað þeim aðgengi að lánsfé.

2. Seðlabankinn hefur gert gjaldeyrisskiptasamninga við Seðlabanka, Noregs, Svíþjóðar og Danmerkur, sem felur í sér bakstuðning bankanna og styrkir gjadeyrissjóð Seðlabankans um 180 milljarða

3. Nú er verið að nýta heimildina sem Alþingi gaf í vor til að styrkja gjaldeyrisforðann um allt að 500 milljörðum króna.

4. Ráðstafanir voru gerðar í júní, tengdar Íbúðalánasjóði sem bæta lausafjárstöðu fjármálafyrirtækja. Þetta kemur einkum hinum minni fyrirtækjum, svo sem sparisjóðum til góða

5. Í lok júní var tilkynnt um 75 milljarða skuldabréfaútgáfu ríkisins. Þetta eykur gengisstöðugleika og laðar að erlenda fjárfesta til Íslands.

6. Felld hafa verið niður stimpilgjöld vegna kaupa á fyrstu íbúð. Þessi ákvörðun glæðir fasteignamarkaðinn og er einkum til hagsbóta fyrir ungt fólk.

7. Gjaldeyrisvarasjóðurinn var aukinn um liðlega 12% með víxlaútgáfu ríkissjóðs.

8. Skattar á fyrirtæki voru lækkaðir í 15% til þess að styrkja stöðu atvinnulífsins.

9. Nú er verið að ganga frá nýju gjaldeyrisláni upp á 300 milljónir evra, sem svara til um 36 milljörðum króna.

10.  Gjaldeyrisvaraforðinn nam 100 milljörðum um mitt ár 2006. Í lok júní sl. var hann helmingi hærri, eða 200 milljarðar. Núna er gjaldeyrisvaraforðinn 500 milljarðar. Hefur sem sé fimmfaldast á tveimur árum og er þar með orðinn hlutfallslega meiri en í nágrannalöndum okkar.

Flestir aðrir en þeir, sem ævinlega hafa kíkinn fyrir blinda auganu þegar þeir rýna í efnahagsstærðir, sjá að hér er um margvíslegar og markvissar aðgerðir að ræða. Sem sýnir og sannar að allt er það endalausa tal um að ekkert sé gert og ríkisstjórnin aðhafist ekkert, fullkomlega merkingarlaust..

Hér að ofan er vakin athygli á umtalsverðum ákvörðunum í tíu liðum, sem vitaskuld hafa áhrif og eru liður í þeim margháttuðu aðgerðum  sem ríkisstjórnin og Seðlabankinn hafa tekið. Enda bendir greiningardeild Glitnis á þessa þætti í athyglisverðri úttekt þann 2. september og segir: "Þegar litið er í baksýnisspegilinn kemur á daginn að stjórnvöld hafi vissulega brugðist við breyttum aðstæðum í hagkerfinu með ýmsum hætti undanfarna mánuði."

1.9.2008 : Upptökusvæðið er heimurinn allur

Nýja háskólanámið á Ísafirði sem hófst í gær markar tímamót. Ástæðan er sú að með tilkomu námsleiðarinnar verður í fyrsta sinn boðið upp á staðbundið háskólanám, sem að öllu er kennt á Vestfjörðum.

Það er óneitanlega líka dálítið sérstakt að af þeim tíu nemendum sem hefja námið núna eru bara þrír Íslendingar. Alþjóðlegra getur það því varla orðið. Menn tala um upptökusvæði skóla og í þessu tilviki er upptökusvæði skólans heimurinn allur.

Umhverfið var því óneitanlega alþjóðlegt í Edinborgarhúsinu í gær, þegar námsleiðin var ræst. Og hið metnaðarfulla yfirbragð sem einkenndi upphafið leyndi sér alls ekki.

Áður en námskeiðið hófst flutti ég ræðu og setti ráðstefnu sem efnt var til í tilefni af hinni nýju námsleið. Þar sátu meðal annars væntanlegir nemendur á námskeiðinu og fyrir vikið fór ráðstefnan að mestu fram á ensku. Viðfangsefnið var viðeigandi; Málþing um sjálfbæra nýtingu íslenskra strandsvæða. Meðal annars í ljósi þeirra breytingar sem eru að verða á nýtingu þessara svæða í ljósi þeirra breytinga sem eru að verða á þessum sviðum.

Við vorum öll sammála um það sem sátum þessa ráðstefnu að eftirtektarvert væri að fylgjast með þeirri miklu grósku sem er í rannsóknar og þróunarstarfinu á Vestfjörðum. Margvíslegar rannsóknir eru stundaðar á fjölbreyttum sviðum. Kynntar voru niðurstöður frá MATÍS á Ísafirði og í hinu nýja rannsókna og fræðasetri Háskóla Íslands í Bolungarvík, en þar stunda fjölmargir nemar nám undir handleiðslu forstöðumannsins Guðbjargar Ástu Ólafsdóttur. Athyglisvert er að enginn hörgull er á nemendum sem vilja koma til náms í hinu nýja setri; gagnstætt mati sumra svartsýnismanna.

Þetta var dagur mikilla vona og heiðríkja í hugum okkar sem þarna vorum saman komin. Vonirnar eru að rætast og enn sjáum við rétt uppbyggingarskref í rannsóknar og þróunarstarfi á háskólastigi á Vestfjörðum.

28.8.2008 : Gæti stuðlað að lægri fjármagnskostnaði

Sá gríðarlegi fjöldi sem sótti fund sem Félag sauðfjárbænda í Dalasýslu efndi til í Dalabúð í Búðardal í gærkveldi undirstrikar þann vanda sem nú steðjar að sauðfjárframleiðslunni. Fundurinn var boðaður í skugga mikilla verðhækkana á aðföngum og í kjölfar ákvarðana sláturleyfishafa um verð fyrir næsta ár. Við Haraldur Benediktsson, formaður Bændasamtakanna, Jóhannes Sigfússon formaður Landssamtaka sauðfjárbænda og Sigurður Jóhannesson formaður Landssamtaka sláturleyfishafa vorum frummælendur en Halla Steinólfsdóttir í Fagradal var fundarstjóri.

Fundurinn var afar málefnalegur og tóku margir til máls. Í ræðu minni kom ég víða við, og vil hér einvörðungu vekja athygli á tveimur efnisatriðum sem ég nefndi. Ekki síst vegna þess að þessi bæði efnisatriði voru mjög til umræðu á fundinum. Í fyrsta lagi hinn mikli vaxtakostnaður í þjóðfélaginu sem bitnaði á bændum og afurðastöðvum þeirra og hins vegar spurningar um áhrif hagræðingaraðgerða í sláturhúsaumhverfinu.

Ræðuna má í heild sinni nálgast með því að smella á þessi bláleitu orð

"Það blasir við að ekki bara bændur heldur einnig afurðastöðvar hafa þurft að mæta miklum kostnaðarhækkunum að undanförnu. Síðustu kjarasamningar voru sláturhúsunum dýrir, og háir afurðalánavextir eru mörgum húsunum þungur baggi. Bændasamtökin hafa nú leitað eftir því við mig að geta breytt samningi við sláturleyfishafa um vaxta- og geymslugjöld á þann hátt að greiðslum verði lokið í janúar, þ.e. að flýta til muna greiðslunum frá því sem nú er. Við það háa vaxtastig sem nú er munar þetta þó nokkru fyrir afurðastöðvarnar og ætti að stuðla að því að lækka fjármagnsgjöld. Þetta mun ég skoða jákvæðum huga og svara fljótlega.

Á undanförnum árum hefur verulegum fjármunum verið varið til hagræðingar í rekstri afurðastöðva, þ.e. með úreldingarframlögum. Forsendan fyrir þessum framlögum var að bæta hlut bænda; árangur hagræðingarinnar skyldi skila sér í hærra afurðaverði. Nú tel ég að nægilega langur tími sé liðinn til að unnt eigi að vera að meta árangur þessara aðgerða og vil hvetja til þess að bændur og afurðastöðvar beiti sér fyrir úttekt á því hverju þær hafa skilað. Sé þess óskað lýsi ég ráðuneyti mitt reiðibúið til þess að leggja slíkri úttekt lið. Með þeirri úttekt yrði jafnframt varpað ljósi á hvernig verðmyndun dilkakjöts hefur þróast á undanförnum árum. Þetta er vitneskja sem nauðsynlegt er fyrir alla aðila að hafa til að geta rætt stöðuna og mótað stefnu á skynsamlegum forsendum."

26.8.2008 : Þegar landsstjórnarfundur vék fyrir handboltanum

Seint verður nokkuð ofsagt um afrek strákanna okkar í handboltanum á Ólympíuleikunum. Ég fylgdist með Spánverjaleiknum á stórum sjónvarpsskjá sem komið hafði verið fyrir á Landbúnaðarsýningunni á Hellu á dögunum. Það var gríðarleg stemming og nánast ólýsanlegt þegar við tryggðum okkur þátttöku í sjálfum úrslitunum.

Þegar ég kom út af sýningunni biðu mín kveðjur frá tveimur góðum færeyskum vinum mínum. Björn Kalsö fyrrverandi sjávarútvegsráðherra Færeyja sendi mér heillaóskir í smáskilaboðum í símann minn.

Síðan hringdi í mig núverandi starfsbróðir minn í Færeyjum, Thorbjörn Jacobsen, sömu erinda. Ég spurði hann hvort Færeyingar fylgdust almennt með handboltanum. Hann hélt það nú! Ríkisstjórn Færeyja var sest á fund um það leiti sem leikurinn við Spán var að hefjast. Og sá merkisatburður setti allan landsstjórnarfundinn úr skorðum. Menn sóttu sér stóran sjónvarpsskjá, lögðu fundarstörfin til hliðar og stukku hæð sína í loft upp í landsstjórnarherkæðunum þegar sigur Íslands var í höfn.

Sem sannar enn og aftur að Færeyingar eru frændur okkar og vinir.

Nú bíðum við þess að geta tekið á móti hetjunum okkar frá Peking. Það verður gaman að fá að taka þátt í þeim fagnaði með öllum þeim þúsundum - já og örugglega tugþúsundum - sem koma til að fagna. Þeir eiga það skilið að við samfögnum þeim.

Gleymum því ekki að það er í sjálfu sér afrek að komast í gegn um nálaraugað og ná á Ólympíuleikana. En að vinna silfurverðlaun er afrek sem ekki verður lýst með orðum. En við öll, íslenska þjóðin skilur þýðingu þess og hlökkum til að berja hetjurnar okkar augum.

18.8.2008 : Svigrúm nýtt til hins ítrasta

Sveitasælan í Skagafirði, sem er í senn landbúnaðarsýning og bændahátíð er orðin föst í sessi. Þátttaka fyrirtækja og almennings er orðin mikil og margir leggja leið sína þangað til þess að skoða áhugaverða hluti og til þess að sýna sig og sjá aðra. Svo var einnig núna. Umfang sýningarinnar núna var meira en í fyrra, eins og sjá mátti í Reiðhöllinni Svaðastöðum þegar þar var gengið um nú um helgina.

Ég fékk það hlutverk að setja sýninguna líkt og í fyrra. Í ræðu sem ég flutti af þessu tilefni á föstudaginn og sem sjá má hér í heild ræddi ég einmitt hlutverk og stöðu landbúnaðarins í breytilegum heimi og lagði áherslu á þau tækifæri sem landbúnaðurinn ætti. Meðal annars vék ég að mikið umræddu matvælafrumvarpi sem nú er til meðferðar á Alþingi í ræðu minni sagði ég meðal annars:

Á þeim breytingatímum sem við lifum nú skiptir það hins vegar máli að til staðar sé kjölfesta. Landbúnaðurinn er íslensku þjóðfélagi slík kjölfesta. Þess vegna meðal annars, viljum við tryggja hagsmuni hans í hvívetna. Þær breytingar sem fyrirsjáanlegar eru, til dæmis með nýrri matvælalöggjöf, verða gerðar með hagsmuni íslensks landbúnaðar að leiðarljósi. Við munum gera strangar kröfur um heilbrigði matvæla og öll vitum við að slíkt þjónar hagsmunum landbúnaðarins, enda þótt það sé gert í þágu neytenda. Er þetta enn ein sönnun þess að hagsmunir landbúnaðarins og neytenda fara jafnan saman.

Um þessar mundir fer fram þrotlaus vinna á vegum sjávarútvegs og landbúnaðarráðuneytisins varðandi nýja matvælalöggjöf. Við viljum kosta kapps að vinna þá hluti í sem mestri sátt við bændur og aðra hagsmunaaðila á sviði landbúnaðar. Sjálfur er ég sannfærður um að slíkt samstarf getur dugað okkur til þess að ná niðurstöðu sem verður viðunandi landbúnaðinum og færir honum ný tækifæri.

Á undanförnum árum hefur verið lagt mikið fjármagn í uppbyggingu afurðastöðva landbúnaðarins. Ekki síst hér á Norðurlandi vestra. Þrjú af helstu sláturhúsum landins eru til dæmis starfrækt hér í Skagafirði og í Austur- og Vestur- Húnavatnssýslum auk annarrar starfsemi við við úrvinnslu landbúnaðarafurða. Þessi fyrirtæki eru vel í stakk búin til að mæta þeim skilyrðum sem vænta má. Við höfum nefnilega á undanförnum árum undirbúið okkur vel á margan hátt og gerum nú gríðarlega miklar kröfur til matvælaframleiðslu okkar. Nákvæmlega sömu kröfur – og alls ekki minni - verða gerðar til framleiðslu á öllum matvælum sem hér verða seldar. Slíkt er gert í þágu neytenda og tryggir um leið hina sterku stöðu íslenskrar matvælaframleiðslu, ekki síst framleiðslu á landbúnaðarafurðum.

Það er ljóst að stjórnvöld hafa svigrúm í þá veru að setja skorður við innflutningi á matvælum sem ekki standast ítrustu kröfur. Það er ætlun mín að nýta það svigrúm til hins ítrasta. Ég ætla líka að fullyrða að fáir vilja ganga þannig frá löggjöfinni að hagmunir landbúnaðarins og úrvinnslugreinanna verði fyrir borð bornir. Það er í það minnsta ásetningur stjórnvalda að hagsmuna landbúnaðar okkar sé gætt.

Hér í Skagafirði sjáum við glæsileg dæmi um það hvernig landbúnaðurinn hefur á öllum tímum svarað kalli tímans. Öflugur og fjölþættur búrekstur um allt héraðið, traust menntasetur landbúnaðarins á Hólum, kröftug úrvinnsla landbúnaðarafurða. Allt er þetta til marks um það góða starf sem hér er unnið á landbúnaðarsviðinu. Allt eru þetta dæmi um landbúnað sem við viljum að geti eflst á komandi árum og við vitum að getur eflst enn í framtíðinni.

Þess vegna eigum við ekki að óttast breytingar, heldur takast á við þær. Stjórnvöld hafa þar hlutverki að gegna. Það hlutverk felur í sér varðstöðu um hagsmuni landbúnaðarins. Ekki með því að varðveita kyrrstöðuna, heldur með því að auðvelda okkur að takast á við framtíðina og breytingarnar og nýta okkur þau tækifæri sem í þeim eru falin.

14.8.2008 : Hvaða rétt á að taka af lýðræðislega kjörnum fulltrúum?

Í tengslum við nýja meirihlutamyndun í Reykjavík hefur enn á ný skotið upp kollinum sú sérkennilega skoðun að meina eigi kjörnum fulltrúum að reyna að ná saman um samstarf. Þess í stað eigi að fara fram kosningar ef pólitískan meirihluta þrýtur örendið. Þetta er skrýtið sjónarmið.

Það er skilyrðislaust hlutverk stjórnmálamanna að tryggja að til staðar verði starfhæfur meirihluti, hvort sem það er á vettvangi sveitarstjórna eða Alþingis. Svo kann hins vegar að fara að forsendur meirihlutasamstarfs bresti og þá gerist það bara að menn freista þess að búa til nýjan pólitískan meirihluta, sem axlar sína ábyrgð. Þetta hefur hvað eftir annað gerst í landsmálum og á vettvangi sveitarstjórna. Nú er það að skilja á formælendum hinna sérkennilegu sjónarmiða um tafarlausar kosningar, að taka eigi þennan rétt af póltitískt kjörnum fulltrúum.

Fjölmörgum spurningum er ósvarað þegar þessi mál eru rædd. Og þá fyrst þessari: Hver á að taka ákvörðun um að boða til þessara kosninga í sveitarstjórnunum? - Væntanlega kjörinn meirihluti. Nú, sé hins vegar til staðar meirihluti kjörinna sveitarstjórnarmanna sem vill starfa saman þá er augljóst að ekki er fyrir hendi meirihlutavilji til að boða til kosninga.

Ástandið í Reykjavík hefur vissulega verið óviðunandi. Það vita allir. Forsendur meirihlutasamstarfs Sjálfstæðismanna með Ólafi F. Magnússyni voru horfnar. Það var hins vegar mat forystumanna Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks í borginni að forsendur væru til samstarfs og því eðlilegasti hlutur í heimi að láta á það reyna.

Það eru engin klækjastjórnmál, eins og oddviti Samfylkingarinnar í borgarstjórn uppnefndi þetta í Kastljósinu áðan. Hins vegar glitti í það fyrirbrigði þegar sá kvittur komst á kreik að hugmyndir væru uppi um að Ólafur F. Magnússon hyrfi af vettvangi borgarstjórnar og Margréti Sverrisdóttur yrði sjanghæjuð inn í borgarstjórnina í hans stað til þess að berja þrótt í lífvana Tjarnarkvartettinn.

24.7.2008 : Það er mál að linni

Það lýsir merkilegri þrákelkni að móast stöðugt við vegagerðinni í Gufudalssveitinni, sem ætlað er að bæta vita vonlaust ástand í vegamálum Vestur og Austur Barðstrendinga. Vegurinn um þessar slóðir yfir Hjallháls og Ódrjúgsháls er þvílíkur farartálmi að ekki verður við búið.

Árum saman stóðu yfir umræður um þá kosti sem í boði væru. Heimamenn höfnuðu því að fara með veginn um endurbætta hálsana. Jarðgangaleiðin sem menn ræddu var svo dýr að hún var óraunhæf. Svo kölluð B leið - sem felur í sér vegagerð yfir og síðan út Þorskafjörð að vestan verðu og þverun Gufufjarðar og Djúpafjarðar með vegi og brú frá Hallsteinsnesi í Melanes, varð síðan ofan á.

Það er ekki eins og umhverfisáhrifin hafi ekki verið skoðuð. Það var gert með nákvæmum rannsóknum. Málin fóru í gegn um alla þá ferla sem kveðið er á um í lögum og reglum. Umhverfisráðuneytið átti svo síðasta orðið og kvað upp vandaðan úrskurð sem fól í sér strangar reglur til þess að lágmarka umhverfisáhrifin af þessari vegagerð.

En samt halda menn áfram, nú síðast framkvæmdastjóri Landverndar.

Á meðan dragast lífsnauðsynlegar vegabætur, sem heimamenn hafa kallað eftir, búið er að marka stefnu um í samgönguáætlun og tryggja fjármunina.

Nú hlýtur að vera mál að linni.

Þarna er vel hægt að leggja veg í góðri sátt við náttúruna. Það er augljóst leikmannsauganu, ef gengið er um þessar slóðir, svo sem eins og ég hef gert í tvígang á síðustu tveimur árum. En meira um vert er það að hinn vandaði og efnismikli úrskurður Umhverfisráðuneytisins sem kveðinn var upp í tíð Jónínu Bjartmarz sýnir það svart á hvítu að sú leið er vel fær. Auk þess sem hún opnar fjölda fólks leið að fögru svæði, með góðum og vel lögðum vegi um vestanverðan Þorskafjörðinn

21.7.2008 : Fjörug bryggjuhátíð

Bryggjuhátíðin á Drangsnesi er ein þessara skemmtilegu hátíða sem efnt er til víða um land á sumrin. Drangsnesingar hafa haldið úti sinni hátíð árum saman. Hófust fyrst handa árið 1996 og ég hef haft þá ánægju að sækja þá nokkrum sinnum heim á Bryggjuhátíðina. Nú síðast á laugardaginn var.

Það einkennir hátíðina á Drangsnesi hversu heimamenn eru duglegir að vinna að undirbúningi í sjálfboðastarfi. Einn hápunkturinn er svo glæsilegt fiskihlaðborð, þar sem getur að líta alls konar krásir úr djúpum hafsins, sem heimamenn hafa aflað og matreitt.

Athygli vekja meðal annars réttir matreiddir úr sela og hvalkjöti og var ekki annað að sjá en að almennt hafi þvi öllu verið vel tekið; líka þvert á alla pólitík. Engan hitti ég að minnsta kosti sem óttaðist að meiri hagsmunum væri fórnað fyrir minni þó boðið væri upp á þessar miklu kræsingar, sem forboðnar eru á sumum bæjum eins og kunnugt er.

En þýðingarmikill þáttur hátíða eins og þessara er hið gamal kunna, að maður er manns gaman. Það er gaman að hitta fólk víða að, ekki þó síst heimamenn og brottflutta Strandamenn sem drífur þarna að.

Með mikilli samstöðu og góðri þátttöku er enginn vafi á því að Bryggjuhátíðin tókst vel að þessu sinni eins og fyrri árin og er gott tákn um þann samtakamátt sem með fólkinu ríkir.

Sá vinsæli bloggari Jón Halldórsson frá Hrófbergi, var að sjálfsögðu mættur á svæðið, með myndavélina sína með í för. Til þess að fá frekari innsýn inn í það sem fram fór á Drangsnesi er ágætt að skoða síðuna hans, ríkulega myndskreytta að vanda. Síðuna má skoða með því að smella á þessi bláleitu orð.

18.7.2008 : Ólíku saman að jafna

Ólíku er saman að jafna ríkisstyrkjum í landbúnaði og sjávarútvegi. Þess vegna gæti Morgunblaðið allt eins sleppt hótfyndni sinni í leiðaranum í dag um ríkisstuðning í landbúnaði og sjávarútvegi. Tilefni leiðarans eru ummælin hér á þessari heimasíðu, í bloggfærslu sl. miðvikudag. Skoðum því málin aðeins betur.

Þegar það er upplýst að ESB ætli að beita ríkisstyrkjum til sjávarútvegsfyrirtækja fram til ársins 2010 upp á fjórðung árlegrar íslenskrar landsframleiðslu, þá er það alvarlegt. Við og ýmsar þjóðir greiðum nefnilega ekki ríkisstyrki til sjávarútvegsins og engar alvöru umræður fara fram um slíkt hér á landi. Íslenskir útvegsmenn eru til að mynda andsnúnir allri slíkri hugmyndafræði.

Þetta er alvarlegt fyrir tveggja hluta sakir. Annars vegar vegna þess að slíkt skekkir samkeppnisstöðuna, eins og allir sjá og ekki þarf að orðlengja um. En hitt atriðið er að ríkisstyrkir geta leitt til rányrkju á fiksimiðunum. Þetta virkar þannig, að þegar fiskistofnar fara minnkandi, eykst sóknartengdur kostnaður. Við eðlilegar aðstæður gefast útgerðir upp við slíka veiði og því er hverfandi hætta á að fiskistofnar þurrkist algjörlega upp. Ríkisstyrkir í sjávarútvegi gera fyrirtækjunum hins vegar kleyft að sækja á slík mið og eyða þannig fiskistofnum. Um það eru mýmörg dæmi.

Í landbúnaði er þessu öðruvísi farið. Þar má heita að niðurgreiðslur séu regla í flestum löndum; amk. þeim flestum sem við þekkjum best. ESB er klassískt dæmi og í Bandaríkjunum fara sömuleiðis fram gríðarlega miklir ríkisstyrkir til landbúnaðar. Ef við myndum hverfa frá niðurgreiðslum okkar er afleiðingin augljós. Landbúnaðarafurðir frá ríkisstyrktum landbúnaði annarra þjóða yrðu hér alls ráðandi. Með öðrum orðum. Í því viðskiptaumhverfi sem ríkir á sviði landbúnaðarmála í heiminum væri afnám niðurgreiðslna og annars stuðnings við okkar landbúnað  til þess fallin að skekkja mjög samkeppnisstöðu okkar landbúnaðar.

Er það sanngjarnt? Það finnst skrifara þessarar síðu ekki. En Morgunblaðinu?

Í annan stað. Þau rök sem vísað er til hér að framan um tengsl ríkisstyrkja og rányrkju á hafinu eiga ekki við þegar til landbúnaðar kemur.

Hitt er hins vegar ljóst að miklar breytingar verða á stuðningskerfi landbúnaðarins ef og þegar DOHA lotunni lýkur innan vébanda WTO, Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar. Við Íslendingar eins og þær 152 aðrar þjóðir sem eru aðilar að stofnuninni, munum þurfa að aðlaga okkur að þeim veruleika þannig að þá megi segja að stuðningskerfið verði sambærilegra í þessum löndum.

16.7.2008 : Skipta þá sjávarútvegshagsmunirnir engu máli?

Nú tala margir býsna gagnrýnislaust um möguleika þess að við Íslendingar gerumst aðilar að Evrópusambandinu. Merkilegt er að þáttur sjávarútvegsmála er sjaldan ræddur þegar möguleg aðild Íslands er til umræðu. Þó er alveg ljóst að menn sækja sér ekki rök í sjávarútvegsstefnu ESB þegar kostir aðildar eru til umfjöllunar.

Enginn getur að minnsta kosti fullyrt með rökum að við værum betur sett með því að taka upp sjávarútvegsstefnu ESB. Þau mál blasa við. Sjálfur ræddi ég þennan þátt málsins á aðalfundi Heimsýnar þann 4. júní sl.

Nýlegar ákvarðanir ESB á sjávarútvegssviðinu styrkja þennan máflutning enn. Það blasir við að sjávarútvegsstefna eins og sú sem ESB framfylgir fæli í sér mörg skref aftur á bak fyrir okkur.

Á heimasíðu Landssambands íslenskra útvegsmanna hafa þessi mál verið rakin skilmerkilega. Nú síðast með nýrri færslu sem birtist í dag, þar sem fram kemur að ESB hafi ákveðið að styrkja sjávarútveg sinn með um 250 milljarða framlögum til ársins 2010.

Það er ljóst að þessar aðgerðir munu skekkja samkeppnisstöðu sjávarútvegs okkar og annarra þeirra þjóða sem ekki ríkisstyrkja sinn sjávarútveg. Um skaðsemi slíkra aðgerða má hafa mörg orð.

Sjálfur hef ég fjallað um þessi mál í tveimur nýlegum bloggfærslum, sem lesa má annars vegar hér  þann 5. júní sl.  og síðan í annarri bloggfærslu sem lesa má hér þar sem ég vek athygli á að hið merka vikurit The Economist skrifi á svipuðum nótum.

Ýmsir telja sig sjá stundarhag í ESB aðild. En er þá ekki rétt að hafa í huga heildarmyndina, svo sem með því að skoða áhrifin á sjávarútveg okkar? Eða telja menn kannski að þau mál skipti engu þegar svo stór og afgerandi mál sem ESB aðild eru rædd ?

7.7.2008 : Vel heppnuðu Landsmóti lokið

Nú er lokið vel heppnuðu Landsmóti hestamanna. Talið er að um 12 þúsund manns hafi sótt mótið, sem endurspeglar þann gríðarlega áhuga sem er á hestamennskunni í landinu.

Það sem einkennir landsmót af þessu tagi er sú mikla fagmennska sem sjá má öllum sviðum.

Fyrst og fremst sjáum við það í þeim framförum sem einkennir hestamennskuna. Þeir sem gleggst þekkja til, benda á að á milli landsmóta megi sjá og skynja endalausar framfarir. Ræktunarstarf og mikill og góður undirbúningur setur svip sinn á hestana sem leiddir eru fram á völlinn.

Svo er það þessi mikla breidd. Það eru einungis gæðingar sem maður ber augum á mótinu. Og manni verður hugsað til allrar þeirrar þrotlausu og einbeittu vinnu sem liggur hér að baki. Fjöldi fólks hefur lang tímum saman stefnt með gæðinga sína á mótið. Margir eiga á að skipa gífurlega góðum hestum, sem hlotið hafa látlausa þjálfun undir miklum aga. Síðan ræður auðna hversu hátt þeir ná. Mýmörg dæmi eru um hesta sem hafa allt til að bera, hafa fengið góða og vel undirbúna þjálfun, eru setnir af bestu knöpum - en ná samt ekki verðlaunasætum. Þetta segir okkur hve samkeppnin er í raun mikil.

Hestamennskan er svo sérstök að þvi leyti að hún sameinar marga kosti í senn. Þarna mætist fólk úr öllum stéttum, á öllum aldri, af báðum kynjum og úr sveit og borg og eiga það sameiginlegt að unna íslenska hestinum.

Síðan er það skipulag slíks móts. Það kostar engan smá undirbúning að taka á móti 12 þúsund manns, svo vel sé, eða sjá til þess að allur þessi mikli fjöldi hesta sé sýndur við góðar aðstæður.

Sjálfur átti ég þess kost að ríða í kjölfar fánaberanna þegar Landsmótið var sett sl. fimmtudag. Þetta var hátíðleg stund. Ég reið Braga, 15 vetra úrvalshesti sem ég fékk að láni frá góðu fólki. Hesturinn fór vel með mig, vanur sýningum og bar mig á góðu tölti um völlinn.

Og á síðasta degi Landsmótsins fékk ég það virðulega hlutverk að afhenda Sleipnisbikarinn, æðstu viðurkenningu sem nokkrum getur hlotnast í hrossaræktunni. Það var Hróður frá Refsstöðum sem vann bikarinn að þessu sinni og mér fannst það því hátíðleg stund þegar ég, - frammi fyrir 12 þúsund manns, -  rétti eiganda hans, Mettu Manseth á Þúfum í Viðvíkursveit í Skagafirði bikarinn, en ræktandi hestsins var Jenný Sólborg Franklínsdóttir sem lengi bjó á Refsstöðum í  Hálsasveit.

30.6.2008 : Í átt til jafnvægis

Flestir hafa verið sammála um að einn af hættuboðunum í íslensku efnahagslífi hafi verið viðskiptahallinn. Við vissum auðvitað að á meðan umfang stórframkvæmda væri hvað mest og uppgangur efnahagslífsins hvað mestur, myndum við búa við viðskiptahalla. Með fjárfestingum í áliðnaði fyrir austan og á Grundartanga var lagður grundvöllur að auknum útflutningstekjum, sem skipta auðvitað miklu máli nú og til framtíðar litið.

Nær allir sem tjáð hafa sig um efnahagsmálin hafa lagt á það áherslu að viðskiptahallinn yrði að minnka. Það gerist með tvennu, svo augljóst það er. Í fyrsta lagi með auknum útflutningstekjum og hins vegar með minni innflutningi.

Lækkun gengisins nú eykur tekjur á útflutningshliðinni, en dregur líka úr innflutningi. Það hefur verið að gerast síðustu mánuðina.

Nú hafa birst fréttir af því að hinn mikli halli sem hefur verið á vöruskiptum okkar sé nú sem óðast að hverfa. Það segir okkur að jafnvægið í þjóðarbúskapnum sem nær allir hafa kallað eftir er að verða til. Til þess að þetta jafnvægi næðist, var öllum ljóst sem að þessum málum gáfu gaum, að draga þyrfti úr innflutningi. Metinnflutningur á bílum og hvers konar neysluvörum hlaut að taka endi. Það er nú að eiga sér stað.

Nú hljóta þeir því að fagna sem hafa talað fyrir því að jafnvægi í vöruskiptum / viðskiptajöfnuði yrði að verða. Það á ekki síst við um stjórnmálamenn í stjórnarandstöðu, hagsmunasamtök, hagfræðinga og álitsgjafa.

Í fréttum Glitnis í dag, er einmitt vikið að þessari þróun undir fyrirsögninni Vatnaskil í vöruskiptum. Þar segir orðrétt:

"Horfur eru á að vatnaskil séu orðin í viðskiptum með vöru og þjónustu við útlönd, og að tímar mikils halla á slíkum viðskiptum séu nú að baki í bili. Þar leggjast á eitt stóraukin framleiðslugeta álvera, hátt verð okkar helstu útflutningsvara á alþjóðamörkuðum og snarpur samdráttur í innlendri eftirspurn vegna versnandi efnahagshorfa, ásamt gengisþróun sem að öðru jöfnu ætti að bæta samkeppnisstöðu útflutningsgreina og draga úr eftirspurn eftir innfluttum vörum og þjónustu. Vöruskiptahalli mun að okkar mati verða lítill á næstu misserum í samanburði við það mikla ójafnvægi sem einkennt hefur utanríkisviðskipti undanfarin ár."

Þetta eru athyglisverð orð sem túlka vel þá (sársaukafullu) þróun í átt til jafnvægis sem mjög hefur verið kallað eftir.

24.6.2008 : Látið sem ekkert sé

Ekki þarf að lesa mikið í erlendum blöðum, eða hlusta mikið á erlendar sjónvarpsstöðvar til þess að uppgötva að vandamálin sem við er að etja í þróuðum löndum Vestur Evrópu í efnahagsmálum eru býsna lík því sem við glímum við. Stutt dvöl í Bretlandi á dögunum færði mér heim sanninn um þetta.

Forsíðufréttir stórblaðanna sögðu okkur frá kunnuglegum vandamálum. Lausafjárskortur í fyrirtækjum, lánsfjárskortur í bönkum. Aðgengi að lánsfé takmarkað og það sem fáanlegt er fæst á ofurvöxtum sem fyrirtækjum eru óárennileg.

Þetta þekkjum við af fjármálafréttum á Íslandi. Þetta eru frásagnir í nágrannalöndum okkar.

Jafnvel breska sterlingspundið sem oft hefur verið ankeri á alþjóðlegum gjaldeyrismarkaði glímir við mótvind. Svo ekki sé nú getið um bandaríkjadalinn, þá alþjóðlegu mynt sem nú siglir um brælusjói alþjóðlegs ofviðris á efnahagssviðinu. Þó eru menn ekki á þeim bæjum að tala um að leggja niður þessar myntir til að taka upp evru!! - Hér á landi tala sumir um slíkt, jafnt þegar krónan er veik og þegar hún er sterk.

Þegar allt þetta er haft í huga er stórfurðulegt að hlýða á málflutning þeirra sem reyna allt til þess að gera sem minnst úr áhrifunum af þessum örðugu alþjóðlegu skilyrðum, á þróun efnahagsmála hér á landi. Fyrir þá væri kannski ómaksins vert að líta í svo sem eitt erlent dagblað, eða kíkja á svo sem einn fréttatíma í alþjóðlegum fréttaveitum, til þess sjá hvaða augum er litið á þróun alþjóðlegra efnahagsmála.

Þá er kannski von að augu manna ljúkist upp; nema auðvitað að málflutningurinn sé einber leikaraskapur. Menn viti betur og líti á það sem einhvers konar leiktjöld í dramastykki að láta sem þeir viti ekki af því sem fer fram utan landsteinanna. - Það gæti svo sem vel verið og væri eftir öðru.

Látalæti eru í sjálfu sér ekki neitt fyrirbrigði í pólitískri umræðu. En það er alltaf verra þegar slíkt er viðhaft þegar rætt er um alvörumál. Við ættum að muna að við erum ekki eyland í pólitískum eða efnahagslegum skilningi. Það sviptir okkur vitaskuld ekki ábyrgð að taka á málum, enda hafa stjórnvöld ekki gert það. En að minnsta kosti er lágmarkið að menn viðurkenni staðreyndir sem blasa við og eru til opinberrar umræðu úti í hinum stóra heimi og allir gera sér grein fyrir, þó hér á landi telji sumir sér henta að sniðganga.

23.6.2008 : Á tindi Heklu hám

Þú stóðst á tindi Heklu hám

og horfðir yfir landið fríða.

Þetta alþekkta upphaf úr kvæði Jónasar Hallgrímssonar, Til herra Páls Gaimards, kom oft upp í huga manns, aðfararnótt 21. júní á leið upp Heklu, með vini mínum Agli Guðmundssyni og konu hans Kristinu Andersson, Kiki. Þetta var ekki undirbúið með miklum fyrirvara hvað mig áhrærði. Eitt símtal á fimmtudagskvöldið frá Agli vini mínu og ferðin var ákveðin.

Við lögðum í hann frá Heklurótum rétt fyrir miðnætti. Rétt í þann mund sem sólargangur var lengstur, samkvæmt því sem ég hafði heyrt Þór Jakobsson veðurfræðing greina okkur útvarpshlutendum frá um morguninn. Ekki það að við værum ein á ferð þessa fögru nótt. Þegar við vorum komin vel áleiðis upp hlíðar Heklu tókum við að mæta myndarlegum hópi fólks á vegum Ferðafélagsins; 120 manns í fylgd tíu fararstjóra höfðu verið upp á Heklutindi um eða eftir miðnættið. Fleiri og smærri hópar voru þarna á ferð um líkt leyti. Alls gæti ég því trúað upp undir 150 manns.

Það kom mér á óvart hversu fjalladrottningin var snæviþakin. Það var svo sem ekki erfiðara fyrir okkur göngufólkið. Spor mynduðst í fönnina sem ágætt var að ganga eftir, þar til ofar dró. Þá fór snjórinn að verða mýkri. Og á leiðinni niður hafði sólbráðin sýnilega haft sín áhrif. Snjórinn var mjúkur og þvælinn, þó það gerði ekki mikið til fyrir okkur, svona forbrekkis.

Það var kalt á toppnum. Vindurinn blés og kældi svitastorkið andlitið og hár. Þá var ekki annað að gera en setja á sig höfuðfat. Síðan var notalegt að leggjast niður, hvíla lúin beinin, drekka kaffi og borða flatkökur með hangikjeti og kæfu. Láta síðan gufuna, sem streymir heit úr iðrum Heklu þarna efst uppi, leika um sig og hlýja um stund, þó maður verði að vara sig á því að vökna ekki af rekjunni.

Þarna var útsýnið ómótstæðilegt og ógleymanlegt.

Það var líka skemmtileg tilhugsun að vera sporgöngumaður þeirra Eggerts og Bjarna, en þeir eru taldir hafa fyrstir klifið fjallið fyrir nær 160 árum.

Og svo eitthvað fleira sé tínt til af fróðleik um Heklu: "Hekla sem er megineldstöð, er ógurlegasta eldfjall á landinu, en einnig eitt hið óvenjulegasta. Hún er næstvirkasta eldfjall landsins á sögulegum tíma og hefur gosið að meðaltali á 55 ára frest síðan land byggðist. Að minnsta kosti 17 gos eru þekkt úr Heklu sjálfri á þessum tíma, en að auki er vitað um 5 gos í nágrenni hennar í sama eldstöðvakerfinu. Grímsvötn í Vatnajökli eru eina megineldstöðin sem hefur gosið oftar, eða um 40 - 50 sinnum. Aftur á móti er heildarrúmmál gosefna úr Heklu mun meira, eða um 7 km3 en innan við 2 km3 úr Grímsvötnum. Fjallið stendur á hinni 5,5 kílómetra löngu Heklugjá og úr henni hafa flest eldgosin komið."

Maður finnur vel kyngimagnaðan kraft Heklu. Kannski ekki síst í nálægð Jónsmessunnar, þegar landið blasir við manni á þeirri stundu ársins þegar birtan verður lengst og mest. Að sitja þá í hásæti sjálfrar Heklu verður aldrei með orðum, né í myndum lýst, þó veikburða tilraun sé hér gerð til slíks.

18.6.2008 : Economist tekur undir skrif www.ekg.is !!

Annað hvort erum við tímaritið Economist, svo sammála, eða þeir hafa á ritstjórninni lesið blogg mitt á dögunum um kröfur sjómanna í ESB um niðurgreiðslur á olíu. Hvort heldur sem er má segja að skrif blaðsins í síðasta tölublaði sé nánast endurómur þess sem ritað var hér á heimasíðuna um þessi mál þann 5. þessa mánaðar.

Í skrifum blaðsins í föstum dálki sem kallast Karla Magnús, Charlemagne, er lýst þeim viðhorfum að óskynasmlegt væri fyrir stjórnvöld ESB eða aðildarríkja þeirra að taka undir kröfurnar um niðurgreiðslu á olíu til fiskiskipa. Kjarni málflutnings tímaritsins er að kröfunum verði að hafna - í þágu evrópsks sjávarútvegs.

Blaðið segir að niðurgreiðslur á olíu til skipa myndi gera út um vonir manna um uppbyggingu sjálfbærs sjávarútvegs í Evrópu. Þá vitnar tímaritið til mats framkvæmdastjórnar ESB um að 88% fiskistofna í lögsögum ESB ríkja séu ofveiddir. Skipum hafi sannarlega fækkað og sjómönnum einnig. Hins vegar sæki menn sjóinn á öflugri og afkastameiri skipum. Segir tímaritið að innbyggt sé í fiskiskipaflotann 2% árleg afkastaaukning sem taka verði tillit til þegar sóknarþunginn er ákveðinn.

Þetta hafi ekki verið gert segir tímaritið ennfremur. Því sé fiskiskipaflotinn í löndum ESB allt frá 20% til 60% of stór, miðað við það aflamagn sem heimilað er að veiða úr kvótum sambandsins. Það sé vandamálið sem við sé að eiga, í bland við áralanga ofveiði.

Það var því jákvætt að heyra að framkvæmdastjórn ESB og framkvæmdastjóri sjávarútvegsmála ESB Joe Borge hafnar kröfunum um frekari niðurgreiðslur, en leggur þess í stað til að sjávarútvegurinn ESB verði fremur aðstoðaður við að aðlaga sig að þeim sóknarþunga sem skynsamlegur er.

5.6.2008 : Ábyrgðarlausar kröfur

Mótmæli franskra sjómanna og útgerðarmanna og nú síðar starfsbræðra þeirra í nokkrum ESB löndum vegna olíuverðhækkana gefa okkur innsýn inn í þann hugarheim sem umlykur sjávarútvegsstefnuna sem fylgt er í ýmsum löndum. Þegar verðhækkanir dynja yfir á tilteknum aðföngum er kallað eftir ríkisstyrkjum. Það þarf ekki að koma á óvart í löndum þar sem ekki er litið til sjávarútvegs sem alvöru atvinnugreinar.

Hækkun aðfanga þar með talið olíu mun hafa afleiðingar í för með sér fyrir sjávarútveginn. Við þær aðstæður er ekki óeðlilegt að menn leiti allra leiða til þess að stuðla að verðlækkunum, svo sem eins og með því að horfa til opinberrar skattlagningar. Það er að vísu ekki einfalt mál og lýtur líka að spurningum á sviði umhverfismála og útblásturs á óæskilegum efnum, eins og allir þekkja.

En mótmæli fiskimannanna í Frakklandi og víðar snúast ekki um þetta. Þar á bæ er kvartað yfir því að ekki sé strax brugðist við með niðurgreiðslum.

Við Íslendingar höfum unnið gegn niðurgreiðslum í sjávarútvegi og flutt fram margvísleg rök. Meðal annars þau að niðurgreiðslurnar stuðli að því að menn stundi rányrkju. Haldi úti skipum til veiða úr stofnum langt umfram afrakstursgetuna og það geti menn með opinberum stuðningi. Þegar fiskistofnar minnka verður veiði úr þeim almennt óhagkvæm. Við slíkar aðstæður er ríkisstyrkur stórhættulegur og algjörlega ábyrgðarlaus.

Hér er nauðsynlegt að vísa til þess sem ég gerði meðal annars að umræðuefni í Sjómannadagsræðunni minni, þar sem ég dró upp mynd af íslenskum sjávarútvegi sem alvöru atvinnugrein og sjávarútvegi í ýmsum öðrum löndum sem ekki lýtur slíkum lögmálum. Í ræðunni sagði ég meðal annars:

"Þegar þessi mál eru rædd er afar mikilvægt að undirstrika að sjávarútvegur okkar er undirstöðuatvinnugrein sem verður að lúta sömu hagræðingarkröfum og aðrar atvinnugreinar. Ella verður hann einfaldlega undir og laðar ekki til sín það fólk sem hann þarf á að halda. Víða um heim má einmitt sjá dæmi um sjávarútveg sem orðið hefur þeim örlögum að bráð. Sjávarútveg sem ekki hefur verið álitin alvöru atvinnugrein og er því ekki áhugaverður sem vettvangur lífsstarfs."

2.6.2008 : Fiskifræði sjómannsins eða fiskifræði sjómannanna

Ég gerði fiskifræði sjómannsins að umræðuefni í ræðu minni á Sjómannadaginn. Þar vakti ég í raun athygli á því að ekki er það alveg réttnefni að tala um fiskifræði sjómannsins. Nær er að tala um fiskifræði sjómanna. Því sannleikurinn er sá að einnig á meðal sjómanna er sýn manna á ástandið í hafinu mismunandi og sjómenn leggja til breytilegar aðgerðir þegar kallað er eftir tillögum um uppbyggingu fiskistofna.

Um þessi mál hafði ég eftirfarandi að segja í Sjómannadagsræðunni:

"Það hefur verið kallað eftir því að við tökum meira og betra tillit til fiskifræði sjómannsins. Það er sjálfsagt að virða það viðhorf og það hef ég reynt að gera með samtölum við fjölmarga sjómenn og útvegsmenn víða að af landinu. En jafnvel það gefur ekki eina eða einhlíta niðurstöðu. Sýn manna á hvað skynsamlegast sé að gera er alls ekki alls staðar hin sama. Veturinn í vetur var gott dæmi um það. Á meðan sumir sjómenn og útvegsmenn hvöttu mig til að auka loðnuveiðar, fékk ég áskoranir frá öðrum um banna þær með öllu. Hér á það við sem oft hefur verið sagt. Sínum augum lítur hver á silfrið; silfur hafsins, svo ég yfirfæri viðurkennt hugtak yfir á alla fiskistofna."

Þá vék ég að því hvernig stjórnmálamaður geti brugðist við þegar tillögurnar og ráðgjöfin sem berst er ekki öll á eina lund. Ef farið er bil beggja er líklegt að niðurstaðan verði hvorki hrá né soðin. Við skröltum í sama farinu og miði hvorki lönd né strönd. Ef öllum á að gera til hæfis sveiflast menn til eftir því sem vindurinn blæs og verða algjörir pólitískir vinglar.

En hvað á þá að gera ? Þeirri spurningu svaraði ég í Sjómannadagsræðunni, þannig:

"Við slíkar aðstæður gildir það eitt að fylgja meginreglum og taka þá ákvörðun sem telst skynsamlegust. Í stjórnmálum á hið sama við og þegar skipstjóri stýrir skipi sínu. Í báðum tilvikum verða menn að vita hvert þeir ætla og styðjast við þau bestu siglingatæki og kort sem fáanleg eru. Einungis þannig komast menn heilir í höfn að lokum."

1.6.2008 : Veiðireglan ákveðin til lengri tíma

"Á þessari stundu vitum við ekki hvað framundan er varðandi hámarksafla komandi fiskveiðiárs. Tillögur fiskifræðinga liggja ekki fyrir, - hvað þá ákvörðun stjórnvalda. Nema að því leiti, að á síðasta ári var ákveðið hvernig nýtingarstefnu næsta fiskveiðiárs yrði háttað, hvað þorskinn áhrærði. Við tókum sem sé ekki bara ákvörðun um þriðjungs lækkun þorskafla þessa fiskveiðiárs, heldur var einnig ákveðið að á komandi árum verði veiðihlutfallið í þorski 20% af viðmiðunarstofni og að á næsta fiskveiðiári yrði aftur tekin upp sú sveiflujöfnun sem hefur verið við ákvörðun heildarafla. Þá var sú ákvörðun jafnframt tekin í fyrra að aflamark í þorski yrði aldrei lægra á næsta fiskveiðiári en 130 þúsund tonn. Þannig var stefnan mörkuð í fyrra til lengri tíma. Það er í samræmi við óskir manna í sjávarútvegi, sem kallað hafa eftir því að dregið yrði úr óvissu og menn vissu sem mest og best um leikreglurnar sem ynnið yrði eftir á komandi árum."

Á þetta lagði ég meðal annars áherslu í Sjómannadagsræðu minni sem ég flutti við Reykjavíkurhöfn í dag. Umræðuefnið var þó margvíslegt. Fiskveiðiráðgjöfin, mannréttindaálitið, Sjómannadagurinn og staða sjómannsfjölskyldna.

II

Góður samhljómur var annars á margan hátt í ræðum okkar sem þarna töluðum þótt ekki værum við að öllu leyti sammála, eins og eðlilegt var. Við Guðmundur Ragnarsson fulltrúi sjómanna vékum til dæmis báðir að mikilvægi þess að þannig sé búið að sjávarútveginum og sjómannastéttinni að sjómannsstarfið verði alltaf eftirsóknarvert. Um það sagði ég meðal annars:

"Þegar þessi mál eru rædd er afar mikilvægt að undirstrika að sjávarútvegur okkar er undirstöðuatvinnugrein sem verður að lúta sömu hagræðingarkröfum og aðrar atvinnugreinar. Ella verður hann einfaldlega undir og laðar ekki til sín það fólk sem hann þarf á að halda. Víða um heim má einmitt sjá dæmi um sjávarútveg sem orðið hefur þeim örlögum að bráð. Sjávarútveg sem ekki hefur verið álitin alvöru atvinnugrein og er því ekki áhugaverður sem vettvangur lífsstarfs. Við þurfum að tryggja að okkar sjávarútvegur verði alltaf eftirsóttur starfsvettvangur, hvort sem er til sjós eða lands. Þar þurfum við á okkar besta fólki að halda. Slíkt mun hins vegar ekki verða, ætli menn að sækja fyrirmyndir að skipulagi hans til landa sem glutrað hafa niður sóknarfærum á þessu sviði. Við eigum eingöngu að horfa til þeirra landa sem hafa náð bestum árangri í leit að fyrirmyndum. Við getum ekki leyft okkur neitt annað en að keppa að því að vera alltaf í fremstu röð."

18.5.2008 : Þrír fundir á tveimur dögum

Við sjálfstæðismenn nýttum kjördæmadagana vel í síðustu viku. Við blésum til funda víða um land og fengum þannig tækifæri til þess að hitta fólk að máli á opnum stjórnmálafundum. Þessir fundir féllu vel on í fundaprógramm okkar þingmanna Sjálfstæðisflokksins í Norðvesturkjördæmi.

Ég sótti þrjá fundi þessa tvo daga. Á þriðjudagskvöld var ég með Kjartani Ólafssyni alþm á fundi á Hvolsvelli, þar sem umræður voru að sjálfsögðu um matvælafrumvarpið. Daginn eftir fórum við Geir H. Haarde á fund í hádeginu í Varmahlíð í Skagafirði. Þar voru málin rædd nokkuð almennt en þó var mikilli athygli beint að matvælafrumvarpinu, enda skiptir efni þess miklu máli fyrir héraðið.

Við Geir ókum svo af stað vestur til Ísafjarðar, skoðuðum framkvæmdir sem eru miklar á mörgum sviðum um þessar mundir. Á Ísafirði hittum við Herdísi  Þórðardóttur alþm. og sátum mjög fjölmennan fund á Ísafirði, þar sem umræðuefnin voru af mörgum toga.

Daginn eftir fórum við út í Bolungarvík á meðan við biðum flugs; á því var nokkur töf vegna þoku - sem er mjög óalgengt hjá okkur fyrir vestan. Við skoðuðum fyrirhugað jarðgangastæði, heimsóttum nýjan bæjarstjóra Elías Jónatansson á fyrsta starfsdegi hans, og hittum fólk á förnum vegi, meðal annars þau Hálfdán Einarsson fyrrv. skipstjóra og Hildi Einarsdóttur.

Þetta voru góðir og afkastamiklir dagar og sýndu enn einu sinni gildi þess að eiga fundi.

12.5.2008 : Barist gegn aðstoð við þegna sína

Birtingarmyndir mannvonskunnar geta orðið margvíslegar. En það þarf alveg einstakt hugmyndaflug til að ímynda sér annað eins og það sem hefur birst okkur síðustu dægrin frá Burma. Þar er það einfaldlega að gerast að stjórnvöld þessa hræðilega grimmdarríkis leggja sig öll fram um að afstýra því að hrjáðum íbúunum sé veitt aðstoð að loknum hamförum sem þar gengu yfir á dögunum og við höfum heyrt af í fjölmiðlum.

Verra er varla hægt að hugsa sér. Stjórnvöld sem gera sitt til að afstýra því að þegnum þess sé bjargað frá dauða, verða varla nefnd nema hinum hrikalegustu nöfnum.

Mannskepnan getur verið sérkennileg. Og sjálfsagt er innræti landsstjórnendanna alla vega austur þar. En fyrst og fremst er þetta til marks um það þjóðfélag sem þarna hefur verið skapað í aldarfjórðungs harðstjórn herforingjanna. Í hugann kemur síðan nafn Aung San Suu Kyi frelsishetjunnar sem landsmenn kusu til forystu, en hefur verið haldið í stofufangelsi æ síðan. Hún er táknmynd frelsishugsjónar í ríki harðræðisins.

Burma er eitt illræmdasta harðstjórnarríki heims. Ekki er nema ríflega hálft ár síðan að þar átti sér stað hljóðlát bylting, þar sem hinir friðsömu  Búddamunkar voru mjög áberandi.

Nú er þessi barátta gleymd umheiminum. Við sinnum okkar daglegu störfum og hyggjum sjaldan austur þangað eða veltum fyrir okkur örlögum frelsisunnandi fólks þar í landi. Safron byltingin er runnin út í sandinn, en vegna hamfaraveðursins á dögunum fáum við þó aftur innsýn inn í það furðulega ríki harðýðgisstjórnarinnar, sem hvorki getur komið þegnum sínum til bjargar þegar þörf er á, né treystir sér til að greiða hjálparsamtökum eða öðrum þjóðum leið sem koma vilja til aðstoðar þegar neyðin er stærst.

Hið umtalaða alþjóðasamfélag sem stundum er ákallað af minna tilefni er bjargarlítið og afskiptalaust þegar örlög manna í einhverju lokaðasta og versta samfélags heims á í hlut.

4.5.2008 : Talað út frá mikilli reynslu

Það var skemmtilegt tilbreyting frá dægurumræðunni að hlusta á þá Ragnar Arnalds og Jón Baldvin Hannibalsson ræða Evrópusambandsmál í Sifri Egils í nú áðan. Einkenni þjóðfélagsumræðunnar þar sem álitsgjafar hafa látið ljós sitt skína í ljósvakamiðlunum er einsleitnin. Ekki vegna þess að þátttakendurnir hafi verið svo sammála; það hafa þeir alls ekki verið. Heldur hitt að sjónarhóllinn er svo fyrirsjáanlegur og svipaður þótt hið pólitíska útsýni hafi verið mismunandi.

Það hefur til dæmis grátlega oft blasað við manni mikil vanþekking á pólitískri sögu og þar með skilningsskortur á því samhengi umræðunnar sem er þó svo nauðsynlegt. Þess vegna var það svo fróðlegt að fá svo reynda menn til þess að tala saman um þau miklu álitamál, Evrópumálin, sem svo vinsælt er til viðfangs í stjórnmálaumræðunni.  Þó að ég segi það hér og segi það enn, að framboðið af slíkri umræðu er almennt meiri en eftirspurnin. (Nú sé ég reyndar að þetta sjónarmið er farið að pirra geðslag manna sem  hafa aðra skoðun en ég!!!)

Jón Baldvin og Ragnar hafa þá sérstöðu að hafa stöðu sinnar vegna verið beinir þátttakendur og gerendur í stjórnmálaumræðunni og ákvarðanatöku sem mestu máli hefur skipt á síðustu áratugum. Sjálfur sat ég með þeim báðum á Alþingi á frumbýlingsárum mínum við Austurvöll. Það var lærdómsríkt. Því þótt ég væri í pólitískri andstöðu við þá báða var mikill lærdómur í því fólgin að vinna með mönnum með svo mikla pólitíska reynslu.

Báðir eru fyrrum flokksformenn. Báðir hafa sopið marga fjöruna í pólitískum skilningi. Ragnar hefur meiri þingreynslu, en pólitísk afskipti Jóns spanna líka langa sögu, en sumpart á ólíkum vettvangi.

Jón er minn gamli lærimeistari, fræddi mig í Menntaskólanum á Ísafirði fyrir margt löngu um furður samtímastjórnmálanna og um hið stóra samhengi við hugmyndir útlendar og innlendar, sem vitandi og óafvitandi ráða nú yfirleitt mestu um gjörðir manna þegar upp er staðið.

Og með Ragnari starfaði ég í hinni ágætu Evrópunefnd forsætisráðherra undir forystu Björns Bjarnasonar dóms og kirkjumálaráðherra. Það var góður tími og þar nýttist ekki síst hin gríðarlega mikla reynsla Ragnars til þess að varpa ljósi á hluti sem ekki blöstu við ella.

Síðan er rétt að minna á - samhengisins vegna  - að við Björn, fulltrúar Sjálfstæðisflokksins í Evrópunefndinni skrifuðum undir sameiginlegt álit með fulltrúm VG, þeim Ragnari og Katrínu Jakobsdóttur, þar sem sérstaklega var fjallað um sjávarútvegsmálin, við lok nefndarstarfsins.

13.4.2008 : Gore og trukkabílstjórarnir

Al Gore setti upp glæsilega sýningu og flutti boðskap sinn í Háskólabíói á dögunum. Liðin er sú tíð að menn fari um og haldi ræður. Boðskapur Gores var ekki í gamaldags ræðuformi en var skreyttur mikilli grafík og myndskeiðum; ekki skrýtið heldur, Gore er orðinn verðlaunaður kvikmyndaframleiðandi.

Ekki er þó hægt að mæla með því að menn sæki sýningar hans oft. Sjálfur sat ég svona sýningu úti í Færeyjum á ráðstefnu þar sem ég var með erindi. Las svo í frásögnum þegar heim var komið að allt var eins á báðum stöðum. Meira að segja brandarinn sem sagður var í upphafi sýningarinnar úti í Færeyjum var sá sami í Háskólabíói.

Endurnýtingin er góð og göfug og hendir okkur víst líka fleiri. En það er annað mál.

Hitt er það að Gore lagði fram tillögu um hvernig draga megi úr útblæstri gróðurhúsalofttegunda. Tillaga hans var sú að lækka skatt á neyslu og tekjur, en auka skattheimtu á mengandi útblástur. Þetta er einföld og þekkt hugsun. Með því væri það gert dýrara að nota bíla og önnur mengandi tól. Ergo: útblástur minnkar.

Á sama tíma fluttu aðrir mál sitt hér á landi og eru bersýnilega algjörlega á móti boðskap Gores. Þetta eru vörubílstjórarnir sem hafa með ýmsum ólöglegum aðgerðum reynt að vekja athygli á skoðunum sínum. Fyrir utan athugasemdir við tilskipanir frá Brussel, kvarta þeir undan háu eldsneytisverði. Það vita þó allir að hækkað eldsneyti á fyrst og fremst rætur að rekja til heimsmarkaðsaðstæðna sem við ráðum ekkert við og þess að gengi gjaldmiðilsins hefur lækkað í ólgusjó alþjóðlegra peningavandræða.

Nú hefur hins vegar verið upplýst að skattlagning á eldsneyti sé lægra hér en víða í nágrannalöndum okkar. Þar er því að minnsta kosti ekki að leita aðalástæðu hækkandi eldsneytisverðs.

Nú vill Gore hins vegar breyta þessu. Hann vill að ríkið hækki skatta á bensín og olíur. Hækka álögur á menn eins og trukkabílstjórana.

En skaði er á því að svo lítið hefur verið fjallað um þennan þátt í máli Gores frá komu hans hingað. Því þetta er þó alla vega klár og kvitt tillaga sem vel má taka afstöðu til. Nú bíðum við þess að einhver komi fram með þennan þátt úr boðskap Gores.

Hver verður til þess skal ósagt látið. En það verða alla vega ekki trukkabílstjórarnir...  Svo mikið er alla víst að minnsta kosti.

11.4.2008 : Jákvæð afstaða almennings til landbúnaðar

"Það hefur nokkuð borið á því í umræðunni undanfarna daga, að menn óttist að með hinni nýju löggjöf (um matvæli, innskot hér ) séu allar varnir landbúnaðarins brostnar og nú muni alls konar kjötafurðir flæða yfir án heilbrigðisskoðunar og tollverndar. Þetta er auðvitað ekki þannig vaxið.Í fyrsta lagi felur þessi lagabreyting ekki í sér neinar breytingar á tollvernd "

Þannig komst ég að orði í ræðu sem ég flutti á aðalfundi Landssamtaka sauðfjárbænda í gær, eða 10. apríl sl. Þar fór ég meðal annars yfir viðhorf mín varðandi tollvernd landbúnaðarins, svo sem eins og ég hafði áður gert á öðrum vettvangi. Um þau mál sagði ég ennfremur:

"Ég hef engin áform uppi um að ganga hraðar fram í lækkun tolla en alþjóðlegar skuldbindingar munu krefjast, nema gagnkvæmar tollaívilnanir fáist í staðinn til að styrkja útflutningsmöguleika landbúnaðarins í breyttum heimi. Það er nauðsynlegt að árétta að íslenskum stjórnvöldum ber að reyna að stuðla að því að greiða leið fyrir íslenskar framleiðsluvörur inn á erlenda markaði. Það hafa stjórnvöld alltaf og ævinlega gert og þannig verður það. Slíkt verður hins vegar ekki gert nema með gagnkvæmum samningum og eru hinir fjölmörgu fríverslunarsamningar okkar við aðrar þjóðir glöggt dæmi um það. Ég held líka að enginn sá sem til dæmis hefur átt í samskiptum við ESB, - sem ég tek þó fram að hafa verið almennt góð, - velkist í vafa um að þar á bæ muni menn nokkurn tíma opna glufur í tollmúra sína fyrir íslenskar framleiðsluvörur nema að fá eitthvað í staðinn. Þess vegna miðast þær viðræður sem nú eiga sér stað við það að ná samkomulagi sem fela í sér gagnkvæmar tollalækkanir sem báðir aðilar telja hagkvæma."

Þá hvatti ég bændur til þess að taka höndum saman um merkingar á íslenskum landbúnaðarafurðum til þess að tryggja stöðu þeirra á markaði, með þessum orðum:

"Við vitum að íslenskir neytendur hafa afar jákvæða afstöðu gagnvart íslenskum landbúnaðarafurðum. Þær merkingar sem íslenskir garðyrkjubændur hafa á sínum afurðum og ég vék að hér að undan, hafa skilað þeim betri sölu auk þess sem þær hafa ótvírætt upplýsingagildi fyrir neytendur. Mér er kunnugt um að á vettvangi íslenskra bænda hefur verið að því hugað að taka upp sambærilegar merkingar almennt fyrir íslenskar landbúnaðarvörur. Það tel ég vera skynsamlega hugsun og lýsi því yfir að sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið er reiðubúið til þess að vinna að slíku með bændum standi hugur manna til þess. Alveg óháð hinni nýju matvælalöggjöf tel ég að slíkar merkingar feli í sér markaðsleg tækifæri fyrir íslenskan landbúnað, sem menn eigi að reyna að nýta sér."

8.4.2008 : Útflutningshagsmunirnir skipta líka máli

"Það er ekki svo, eins og stundum er haldið fram, að bændur starfi í vernduðu umhverfi og þurfi ekki að taka tillit til samkeppni eða aðstæðna að öðru leyti. Þvert á móti er landbúnaðurinn í margs konar samkeppni um fólk og fjármagn og í samkeppni við innfluttar matvörur ýmis konar og þarf þess vegna að beita öllum úrræðum til að hagræða og lækka kostnað."

Þannig komst ég að orði í ræðu sem ég flutti hjá Landssambandi kúabænda, sem haldinn var á Selfossi sl. föstudag.

Í ræðunni vék ég meðal annars að þeirri umræðu sem uppi hefur verið um innflutning á landbúnaðarafurðum og gerði grein fyrir sjónarmiðum mínum með eftirfarandi hætti:

"Þótt undarlegt sé að hugsa til þess og það blasi kannski ekki við okkur við fyrstu sýn, þá er það engu að síður svo að margt bendir til þess að þær hræringar sem orðið hafa á alþjóðlegum matvælamarkaði kunni að styrkja hlutfallslega samkeppnisstöðu íslensks landbúnaðar. Lægra gengi íslensku krónunnar, skapar útflutningsmöguleikum okkar líka nýja viðspyrnu og bætir almennt samkepppnisstöðu íslenskrar framleiðslu – þar með talið landbúnaðarframleiðslu.

Í þeirri umræðu sem nú fer fram um efnahagsmál og í ljósi vaxandi krafna um aukin alþjóðleg viðskipti, meðal annars með landbúnaðarvörur, er mikilvægt að hafa það í huga. Gleymum því ekki að við erum útflutningsþjóð og þegar við gerum viðskiptasamninga við önnur ríki eða ríkjasambönd þá hljótum við ekki síður að hafa þá hagsmuni í huga, en hagsmuni innflutningsins. Þess vegna hef ég lagt á það ofuráherslu að við semjum ekki um einhliða tollalækkanir heldur gagnkvæmar, svo að útflutningsgreinar okkar njóti ávinningsins einnig."

30.3.2008 : Talað í kross

Það getur stundum verið erfitt að vera sjálfum sér samkvæmur. Sérstaklega ef það felur í sér að menn verða að halda á lofti óvinsælum skoðunum í bland við þær sem til vinsælda geta fallist. Tökum dæmi.

Tveir þingmenn úr sama stjórnmálaflokknum hafa rætt við mig á Alþingi um tvö aðskilin mál sem snerta stefnumótun og hagsmuni landbúnaðarins. Kröfur þeirra beggja höfðu það yfirbragð að vera settar fram í þágu íslensks landbúnaðar. Báðir þessir ágætu og vel meinandi þingmenn settu mál sitt fram undir ljósi velvildar í garð bænda. Hins vegar er alveg ljóst að kröfur þessara ágætu þingmanna eru í hróplegri innbyrðis mótsögn, eins og nú skal rakið.

Nú ríður yfir mikil hækkun á áburðarverði. 80% hækkun á skömmum tíma. Þetta veldur miklum búsifjum. Talið er að kostnaðarauki íslensks landbúnaðar sé 1 til 1,2 milljarðar. Hvað er þá til ráða? Undir hverju rifi míns ágæta félaga úr Norð Vesturkjödæmi Jóns Bjarnasonar, mátti sjá glitta í ráðin. Ríkið á að koma til skjalanna, - mátti lesa úr ummælum hans í ræðustóli Alþingis - og létta þessar byrðar. Sannarlega efnislegt sjónarmið sem þó er umdeilt, en skýrt sjónarmið engu að síður.

Líða nú og bíða fáeinir dagar. Mætir þá ekki í hinn sama ræðustól Alþingis, félagi Jóns úr flokki Vinstri grænna, Þuríður Bachmann. Hennar erindi var að finna að því að ekki væri nægjanlega gert af ríkisins hálfu til þess að hvetja til lífrænnar ræktunar. En samkvæmt prinsippum slíkrar ræktunar má ekki nota tilbúinn áburð af þeirri sort sem Jón Bjarnason vill auðvelda mönnum kaupin á.

Blasa mótsagnirnar ekki við öllu hugsandi fólki? Er ekki öllum ljóst að það, að stuðla að lækkun áburðarverðs, dregur úr hvatanum til lífrænnar ræktunar? Er ekki alveg augljóst mál að slakna mun á áhuga manna á lífrænum landbúnaði ef aðgengi að tilbúnum áburði er betra en núna?

Látum vera að sinni að taka afstöðu til sjónarmiða þeirra flokkssystkina. En augljóst hlýtur það að vera þau tala algjörlega í kross. Nema að niðurstaðan eigi að vera að gera hvort tveggja og gleðja þannig alla. Lækka verð á áburði, sem dregur úr hvata til lífrænnar ræktunar og leggja síðan einnig aukið fé til lífrænnar ræktunar, sem fælir menn frá því að nota tilbúinn áburð. Þannig er hægt að leggja aukið fé til tvenns konar verkefna og toga með þeim aurum í tvær gagnstæðar áttir.

Það er nefnilega ekki alltaf hægt að gera svo öllum líki vel.

23.3.2008 : Ómissandi hátíð og öflugri Skíðavika

Fólkið streymdi að strax upp úr kl. 7 niðrí skemmunni hans Aðalsteins Ómars, niður við höfn á Ísafirði. Hafnarstjórinn var vitaskuld mættur til leiks; Muggi sem setti hátíðina með nokkrum vel völdum orðum og kynnti fyrstu hljómsveitina til leiks. Þar með byrjaði þéttur tónlistarflutningurinn á hinni rómuðu hátíð, Aldrei fór ég suður sem stóð þindarlaust til miðnættis og hófst síðan um miðjan dag á laugardag og var fram yfir miðnættið.

Maður skynjaði að hátíðin var í nánd með því að aka eða ganga um götur ( og gangstéttir) Ísafjarðar. Ungt fólk sem skar sig úr með yfirbragði sínu, en kurteislegri framkomu, fyllti stræti og torg og boðaði nærveru hinnar miklu hátíðar. Þetta einstaka framtak þeirra feðga Arnar Elíasar Guðmundssonar og Guðmundar Magnúsar Kristjánssonar, sem landsmenn þekkja sem Mugison og Mugga föður hans hefur fyrir löngu fest sínar kyrfilegu rætur í alþýðumenningu landsins og aukið hróður Ísafjarðar og Skíðavikunnar. Enginn sem vill láta taka sig alvarlega í tónlist eða tónlistaráhuga lætur þessa góðu hátíð framhjá sér fara sem hefur meira að segja hlotið sjálfa Eyrrarrósina við hátíðlega athöfn á Bessastöðum.

Ég missti að vísu af Listaskáldinu góða, Megasi, en bætti mér það aðeins upp með því að fara inn á heimasíðu hátíðarinnar, aldrei.is og hlustaði á afrek hans. Hins vegar mætti ég samviskusamlega til þess að njóta tónlistarflutnings Eivarar og síðan Karlakórsins Ernis og Óttars Proppé, sem fjölmiðlar kölluðu hátind hátíðarinnar. Það gladdi mitt gamla karlakórshjarta og ég samgladdist öllum þeim stóra hópi vina minna sem syngja í þessum stórgóða karlakór. Við náðum að vísu aldrei svona langt þegar ég söng á sínum tíma í þessum góða kór og það er ekki fjarri því að mig dreymi dagdrauma um að eiga afturkvæmt í kórinn.

En það var dálítið sérkennilegt að vera þarna viðstaddur hátíðina miklu í hópi gríðarlegs fjölda, upplifa kátur og glaður fínan tónlistarflutning og fíla hann vel og gera sér síðan grein fyrir að hinir virðulegu, miðaldra karlar sem skipa Karlakórinn Erni eru menn af minni kynslóð, en hinir ungu frísku strákar sem á undan komu og eftir all miklu yngri ( svo ekki sé nú tekið dýpra í árinni) En þetta sýnir að gott rokk þekkir engin kynslóðabil, heldur rýfur þau.

En aðalatriðið er þá þetta. Skíðavikan á Ísafirði er frábær áratuga hefð sem hefur nú gengið í kröftuga endurnýjun lífdaga með þessari frábæru hátíð. Fjölþætt dagskrá, frábær aðstaða til skíðaiðkunar  og helgi páskanna helst vel í hendur og er einhvern vegin algjörlega ómissandi þáttur hvers ár, í  lífi okkar heimamanna.

19.3.2008 : Gefið og tekið

Í þeirri miklu efnahagsbrælu sem nú gengur yfir heimsbyggðina koma enn á ný upp í hugann orð Björgólfs Thors Björgólfssonar sem hann lét falla í viðtali við áramótablað Viðskiptablaðsins: "Að hluta til má segja að fólk hafi of mikið horft á fjármálamarkaðinn og um leið fjármálafyrirtækin og því gleymt rekstrarfélögunum. Núna held ég að það muni breytast og áherslan verði á þau fyrirtæki sem skila hagnaði og skapa verðmæti".

Þetta eru greinilega orðin áhrínsorð. Ólgusjóirnir svipta til jafnt alþjóðlegum stórfyrirtækjum og hagkerfum. Hinir miklu kraftar sem eitt sinn toguðu allir í eina átt, í krafti mikils aðgengis að ódýru fjármagni, líkjast núna helst mikilli brælu til sjós, þar sem brotsjóirnir koma að úr öllum áttum. Þetta sjáum við allt í kring um okkur út um allan heim.

Í þessu ástandi eru upp runnir tímar mikillar tekjumyndunar fyrir rekstrarfélög á Íslandi sem stunda útflutning.

Þó svo að veiking krónunnar hafi verið bæði kærkomin og löngu tímabær, felur hið mikla fall í sér mikla ógn. Um það má hafa langa upptalningu, en nægjanlegt er í sjáfu sér að nefna verðlagsáhrifin. Og mikilvægt er að undirstrika að enginn gerir lítið úr þeim háska sem steðjar að í efnahagslífi heimsins við þær miklu sviptingar sem orðið hafa.

En jafnvel þarna glittir auðvitað líka í jákvæða þætti sem sjálfsagt er líka að halda til haga.

Gleymum því ekki að við erum útflutningsþjóð, með agnarsmáan heimamarkað. Gengisfellingin skapar því ekki bara tap, eins og ætla má af umfjöllun. Hún stóreykur tekjur fjölmargra atvinnugreina.

Sjávarútvegur er skýrasta dæmið sakir stærðar sinnar í efnahagslífinu. Ofan í umtalsverðar verðhækkanir á ýmsum sjávarafurðum (alls ekki öllum þó, því miður) eykur veikari króna tekjur greinarinnar. Sveinn Hjörtur Hjartarson hagfræðingur LÍÚ taldi í viðtali við RÚV í gær að ávinningurinn miðað við núverandi stöðu gengisins væri um 25 milljarðar; sem er vel að merkja mjög umtalsvert hærri tala, en nam áætluðum tekjubresti vegna þorskaflaskerðingarinnar. Hér er þó nauðsynlegt að slá þann varnagla að fáir ef nokkrir gera ráð fyrir að þetta gengisstig haldist til nokkurrar frambúðar. Það skiptir líka máli að þessi þróun kemur beint ofan í loðnuvertíð; framleiðsluafurðirnar verða seldar á hagstæðu gengi og skila því hærri tekjum inn til fyrirtækjanna.

Sama lýsing á við um stóriðju, ferðaþjónustu, ýmsar tæknigreinar; og yfirhöfuð allar samkeppnis- og útflutningsgreinar. Þær hafa framundan þessu með réttu kvartað undan of sterku gengi. Og þó öllum sé ljóst að svona ýktar gengissveiflur séu engum til góðs til lengdar, er óneitanlegt að þær spýta miklum tekjum inn í íslenskt þjóðarbú.

Björgólfur Thor hefur nefnilega hitt naglann á höfuðið, eins og svo oft. Orðin sem vitnað var til í upphafi eru orð að sönnu.

16.3.2008 : Offramboð á Evrópuumræðu, en lítil eftirspurn

Það er eðlilegt að menn hafi skiptar skoðanir á aðild Íslands að Evrópusambandinu. Það er slíkt álitaefni að það hlýtur að kalla á mikla umræðu þeirra sem hafa áhuga á stjórnmálum. Spurningin um ESB aðild er líka þess konar að hún vekur spurningar um grundvallarviðhorf; spurningar sem lúta að fullveldi þjóðar og stöðu okkar í alþjóðlegu samfélagi.

Þessi spurning leiðir líka fram sitthvað um efnahagsmál, fríverslun og ýmislegt af því tagi sem menn hafa togast á um á hinum póltíska vettvangi.

Fleira má nefna í þessu sambandi sem örvar hugsun þeirra sem pólitískt eru meðvitaðir. Fyrir vikið hafa áhugamenn um stjórnmál og stjórnmálamenn í fullu starfi, mjög gaman af því að ræða um hin svo kölluðu Evrópumál - með stórum staf og stundum einnig með greini. Því getur að líta í blöðunum greinar og skrif sem fylla ekki bara heilu dálksentrimetrana, heldur dálk - metrana í mánuði hverjum. - Vandinn er bara sá að svo fáir hafa áhuga á eða nennu til að hlusta á blessaða Evrópuumræðuna.

Þess vegna er alveg stórfurðulegt þegar einhverjir æpa alltaf öðru hvoru upp fyrir sig að NÚNA verði að hefja Evrópuumræðuna. Það sé kominn tími NÚNA á upplýsta Evrópuumræðu. Eða hvað er átt við? Hefur allt þetta óendanlega kynstur af umræðu um Evrópumál ekki hlotið athygli þeirra sem svona tala og skrifa? Eða líkar þeim ekki umræðan og telst hún ekki á nægjanlega háu plani?

Ætli þetta sífur stafi ekki frekar af því að þeir sem svona láta, líkar ekki niðurstaðan; semsé sú að við erum ekki á leið inn í ESB?

Sá sem hér stýrir tölvubendli sat í hinni ágætu Evrópunefnd undir forystu Björns Bjarnasonar dóms- og kirkjumálaráðherra, sem Davíð Oddsson þáverandi forsætisráðherra skipaði okkur í þann 8. júlí árið 2004. Í nefndinni áttu sæti fulltrúar allra flokka. Nefndin skilaði af sér mjög greinargóðri skýrslu um málið sem hvetja þarf til að sem flestir kynni sér. Handhægt er að nálgast hana á netinu, með því að smella á þessi bláleitu orð.

Og ef einhver ætlar rétt einu sinni að byrja fimbulfambið um að það skorti á umræður um ESB mál vil ég biðja þann hinn sama að fletta upp á bls. 132 í skýrslunni, Heimildir og ítarefni. Þar getur að líta lista yfir heimildir og helstu gögn sem lögð voru fram á fundum nefndarinnar.

Þessi "helstu gögn " voru 60 skýrslur og rit ! - Ýmis þeirra þverhandarþykk. !!

Og svo kvarta menn undir skorti á efni í umræðuna, skorti á umræðu eða að stjórnvöld, ( sem staðið hafa fyrir mörgu af téðum gögnum og heimildum) hafi þvingað burtu alla umræðu. Þvílík della!

Vandinn í Evrópuumræðunni er ekki skortur á framboði af umræðu. En það er ríkir hins vegar lítill áhugi á þessari umræðu á meðal alls almennings. Það er með öðrum orðum skortur á eftirspurn.

10.3.2008 : Sjálfstæðisflokkurinn í NV-kjördæmi

Ný heimasíða Sjálfstæðisflokksins í Norðvesturkjördæmi hefur verið opnuð á slóðinni www.nordvesturland.is. Þar ber margt forvitnilegt á góma - fréttir úr flokksstarfinu, greinar frá þingmönnum og ráðherrum og upplýsingar um stefnu flokksins og kjördæmið. Hægt er að nálgast helstu vefmiðla Norðvesturkjördæmis á einu bretti, heimasíður sveitarfélaga og upplýsingar um stjórnir sjálfstæðisfélaga í kjördæminu svo nokkuð sé nefnt.

Fyrir þá sem vilja rifja upp skemmtilega kosningabaráttu í máli og myndum má benda á að fundum og mannfögnuðum síðasta vors er vel til haga haldið í myndaalbúmi vefjarins. Áhugamenn um pólitík ættu ekki að láta síðuna fram hjá sér fara enda getur þar margt fleira athyglisvert að líta - sjón er sögu ríkari.

Þetta eru ánægjuleg tímamót í starfi okkar og mikilvægur vettvangur til að fylgja stefnumálunum eftir. Eins og sjá má á vefnum snýst hann þó ekki einungis um NV-kjördæmi og heldur hefur mun breiðari skírskotun.

Brynhildur Einarsdóttir framkvæmdastjóri kjördæmisráðsins hefur veg og vanda af framtakinu og fylgdum við þingmennirnir síðunni úr hlaði við hátíðlega athöfn á Hótel Hamri í Borgarnesi á hlaupársdag.

5.3.2008 : Sproksett ei meir

Spurningin um matvælaöryggi kom upp í ræðum okkar þriggja sem töluðum við setningu Búnaðarþings, Ólafs Ragnars Grímssonar forseta Íslands, Haraldar Benediktssonar formanns Bændasamtakanna og mín. Umfjöllun okkar kallaði á all nokkrar umræður í fjölmiðlum. Hér fer á eftir kafli úr ræðu minni sem um þessi mál fjallaði

"Öryggi matvæla verður nú sem sagt æ þýðingarmeira og það er af sem áður var þegar menn reyndu að hlæja út af borðinu alla umræðu sem fram fór hér á landi um matvælaöryggi þjóðarinnar. Menn sáu fyrir sér stórar frystigeymslur fullar af fiski og kjöti og spurðu í forundran, hvort við Íslendingar þyrftum að velta fyrir okkur hugtakinu matvælaöryggi að þessu leytinu. Víðast hvar um heiminn eru menn hættir að sproksetja slíkar umræður. Þær eru dauðans alvara. Spurningin er ekki lengur sú hvernig eigi að koma í lóg öllum þeim matvælum sem framleidd eru í heiminum. Heldur er spurningin þessi: Hvernig ætlar landbúnaðurinn og aðrir matvælaframleiðendur að anna þeirri miklu eftirspurn sem nú er um allan heim eftir matvöru. Þessi umræða hefur auðvitað líka áhrif hér á landi. Það er ekki ólíklegt að þróun matvælaverðs í heiminum hafi margvísleg áhrif á matvælaframleiðslu hér. Líklegt má telja að hlutfallslegar breytingar á verði á matvælum leiði til þess að samkeppnisstaða íslensks landbúnaðar almennt verði betri. Þegar sjást ýmis teikn um þetta, þrátt fyrir hækkandi verð á aðföngum. Til viðbótar eykst stöðugt skilningur á mörkuðum á nauðsyn þess að framleiða hreina og heilnæma vöru. Oftar en ekki er spurt um uppruna vörunnar og gæði og þar höfum við Íslendingar ekkert að fela, öðru nær, í því felst okkar styrkur.

Langt hagvaxtarskeið með stöðugri kaupmáttaraukningu hefur fært íslenskum bændum stærri markað en áður. Í þessu felast heilmikil tækifæri sem tvímælalaust á að reyna að nýta. Samtímis hefur verið unnið með markvissari hætti en áður að útflutningi bæði á kjöti og mjólkurvörum þar sem hollusta, gæði og heilbrigðir framleiðsluhættir eru lagðir til grundvallar. Því miður hefur gengisþróunin á margan hátt tafið þetta mikilvæga starf, en þó felast þarna ýmis tækifæri. Við Íslendingar getum því litið svo á, að aukin fríverslun færi landbúnaðinum tækifæri eins og við höfum séð á undanförnum árum. Gagnkvæmir tollkvótar Íslands og Evrópusambandsins eru gott dæmi um það. Þeir hafa fært okkur möguleika á nýjum sviðum, sem vonandi getur orðið frekara framhald á.

Það er einnig ánægjulegt fyrir einn sjávarútvegs og landbúnaðarráðherra að skynja hvar hagsmunirnir liggja sameiginlega hjá þessum atvinnugreinum, sjávarútvegi og landbúnaði. Báðar byggja atvinnugreinarnar á matvælaframleiðslu. Báðar framleiða þær úrvalsvöru. Báðar geta vísað með stolti til hreins uppruna vörunnar. Báðar nýta náttúruauðlindir með sjálfbærum hætti."

4.3.2008 : Því miður hafði Smári rétt fyrir sér

Smári Geirsson forseti bæjarstjórnar í Fjarðabyggð sagði athyglisverðan hlut á ráðstefnunnni um atvinnumál á Ísafirði um daginn. Umræðuefnið var hugsanleg uppbygging stóriðjufyrirtækis á Vestfjörðum og Smári hafði fengið það hlutverk að fræða okkur um reynsluna fyrir austan af slíkri uppbyggingu. Margt minnisstætt kom fram hjá Smára, en í samhengi umræðunnar sem síðan hefur farið fram um þessi mál er sérstaklega eitt atriði sem á erindi inn í umræðuna núna.

Það var þegar Smári sagði okkur að búast við miklum árásum og mikilli gagnrýni frá hinum talandi og skrifandi stéttum gegn uppbyggingu atvinnulífs af þessu tagi á landsbyggðinni. Hann fullyrti að slík mótmæli heyrðust ekki þegar um væri að ræða sambærilega uppbyggingu á höfuðborgarsvæðinu eða i næsta nágrenni þess. En öðru máli gegndi þegar um væri að ræða hugmyndir er lytu að atvinnuuppbyggingu fjær stór - höfðuborgarsvæðinu.

Og mikið rétt. Svona er þetta. Því miður.

Menn fara hamförum gegn hugmyndum um olíuhreinsistöð fyrir vestan og virðast ekki einu sinni telja að þann kost megi skoða sem aðra. En uppbyggingu í Helguvík t.d er ekki mætt með sambærilegri gagnrýni. Þar gilda greinilega önnur sjónarmið.

Ekki er efnt til sérstakra funda gegn þeirri uppbyggingu. Og hið algjörlega hlutlausa Ríkisútvarp flytur manni ekki einhliða áróðursfrétt gegn atvinnuuppbyggingu á Suðurnesjum, líkt og við lögskipaðir afnotagjaldsgreiðendur fengum að heyra í Ríkissjónvarpinu sl sunnudag. Sú frétt var nú meiri skandallinn. Þar voru leiddir fram í einni prósessíu Árni Finnsson, Mörður Árnason og Bergur Sigurðsson hjá Landvernd. Krítíklausir andsstæðingar þessarar hugmyndar og fréttin í samræmi við það. Þarna fauk hlutleysisgríma sjónvarpsins út í buskann.

Það er mikið umhugsunarefni þetta. Atvinnuuppbygging úti á landi er tekin öðrum tökum, en sú sem á höfuðborgarsvæðinu á sér stað. Við munum það sem fylgdumst með átökunum um stóriðjuna fyrir austan og við sjáum það núna í því undarlega trúboði sem nú fer fram gegn því að menn láti á það reyna hvort uppbygging olíuhreinsistöðvar geti fallið að lögum og reglum sem við höfum um slíka starfsemi hér á landi.

Smári Geirsson hafði sem sé á réttu að standa. Því miður.

2.3.2008 : Mótsagnakenndar efnahagsaðstæður

Staða efnahagsmála er ákaflega mótsagnakennd. Það þarf ekki að hafa mörg orð um það að fjármögnunarvandinn á alþjóðamörkuðum er fyrir löngu farinn að setja svip sitt á fjármálalífið hér á landi sem annars staðar. Allir vita að það þrengir að lánsfjármögnun og umsvif á ýmsum sviðum hafa dregist saman.

Skemmst er að minnast þess að mikið hefur dregið úr fasteignaviðskiptum. Hagtölur sýna það. Nú sér fyrir endann á miklum framkvæmdum í tengslum við uppbygginguna fyrir austan vegna álversins. Það minnkar umsvif. Og í raun er þetta hollt. Við vitum að þenslan var of mikil. Þar hafði kúplast margt saman í einu; stórframkvæmdir vegna stóriðju, gríðarleg umsvif í tengslum við fasteignamarkaðinn, fjárfestingar opinberrra aðila og síðast en ekki síst gríðarlegar fjárfestingar einkafyrirtækja og einstaklinga, sem birtast manni í frumskógi byggingakrana út um allt höfuðborgarsvæðið. Eitthvað er farið að grisjast í þeim skógi.

Þrátt fyrir að við vitum að þrengst hafi um á fjármagnsmarkaði, eru enn gífurlega mikil umsvif í efnahagslífinu. Fyrirtækin eru þó farin að hægja á sér. Einstaklingar sömuleiðis. Í pípunum eru á hinn bóginn heilmiklar framkvæmdir af öllu tagi. Þær bremsast aldrei niður svona einn, tveir og þrír.

Svo eru opinberir aðilar með mikil umsvif. Við ákváðum að auka framkvæmdir  ríkisins á þessu ári til þess að vega gegn samdráttaráhrifum sem ella hefðu orðið vegna minnkandi umsvifa. Nú vitum við að tímasetningin er rétt, líkt eins og við héldum fram. Þegar þessara framkvæmda verður farið að gæta má ætla að dregið hafi  úr öðrum umsvifum, eins og hagspár segja. Auk þess sem samdráttur vegna minni þorskafla verður farinn að vega þyngra..

En stóra mótsögnin í þessu öllu saman er að einkaneysla blómstrar og blómstrar. Kreditkorta og debetkortanotkun eykst á milli mánaða. Ekki getur það allt skýrst af jólaeyðslunni, eins og einhver var með tilgátur um í kring um áramótin. Þá er vaxandi bílainnflutningur og íbúðaverð hækkar áfram - þó í minni mæli sé - þrátt fyrir spár um annað.

En kjarni málsins er þá þessi: Þrátt fyrir erfiðleika, er efnahagsgrundvöllurinn sterkur. Góðir kjarasamningar eru að baki. Fjármálamarkaðurinn hefur eflst, fólk hefur aukið eignir sínar og tekjur. Fyrirtæki eru fjölþættari og síðast en ekki síst  eigum við firnasterkan ríkissjóð og mikinn gjaldeyrisforða. Við ráðum við mótblástur og aðgerðir ríkisvaldsins í tengslum við kjarasamninga eru til þess fallnar að bæta grundvöll atvinnulífsins.

19.2.2008 : Sum orð eru of dýr til þess að nota þau

Það væri heillaráð að koma fyrir eintaki af Brekkukotsannál eftir Halldór Laxness í einkaþotunum sem löngum prýða Reykjavíkuflugvöll um þessar mundir. Þetta er sagt vegna þess að í þeirri bókmenntaperlu getur að líta hin fleygu orð; "Í Brekkukoti voru orðin of dýr til þess að nota þau - af því þau þýddu eitthvað; okkar tal var einsog óverðbólgnir peníngar:"

Á sama tíma og atvinnulífið siglir krappan dans og orð sem hrjóta af vörum stjórnmálamanna og áhrifamanna í atvinnulífi eru lesin, krufin og út af þeim lagt, er eins gott að vanda orðfæri sitt, þegar kemur að því að fjalla um svo vandmeðfarna hluti sem hin djúpu tilvistarrök efnhagsgangverksins.

Hver á fætur öðrum koma menn og segja að ímynd landsins skipti máli og geti hreinlega haft áhrif á viðskiptakjör okkar. Jón Ásgeir, einn helsti og áhrifamesti kaupsýslumaður landsins segir landið okkar búa við ímyndakreppu og væri gaman að vita hvernig sú kreppa hafi orðið til. Líka af því að nýleg ummæli um fjárhagslega stöðu bankanna voru kannski ekki alveg beinlínis fallin til að bæta þessa ímynd. Þau orð voru því miður ekki byggð á misskilningi okkar sem lásum þau og heyrðum. Misskilningur var það sem sé ekki, en mistök svo sannarlega og þá er bara að viðurkenna það. Það er stórmannlegast.

Þegar gefur svona á bátinn í viðskiptalífinu er þess vegna eins gott að menn gangi fram af fyllsta gagnsæi og gefi ekki færi á neinum efasemdum um að allt sé með felldu. Það verður að liggja algjörlega fyrir að allir séu jafnir; stórir sem litlir hluthafar. Þegar stór hluthafi kaupir hlutabréf með fjórðungsafslætti frá markaðsverði og annar er síðan keyptur út á yfirverði í kjölfarið vakna spurningar. Eðlilega.

Einnig þegar út spyrst að hægt sé að lækka rekstrarkostnað fyrirtækis í Kauphöllinni um meira en helming. Þá spyr hinn litli hluthafi (og sá stóri örugglega líka); hvað voru stjórnarmenn að aðhafast, til þess að gæta hagsmuna okkar? Sé hægt að lækka rekstrarkostnað um milljarða vaknar hin eðlilega spurning um ástæður þess að rekstrarkostnaðurinn var svona hár í fyrstunni.

Þetta er nefnilega spurning um ímynd, það er mikið rétt. En einnig um fleira. Hluthafar verða að geta treyst upplýsingum og einnig því að upplýsingar séu veittar. Ella skapast tortryggni sem ekki má eiga sér stað í opnum félögum, þar sem hagsmunir margra eru svo ríkir. Allra síst núna, þegar þörf er á trausti.

Það er nefnilega þannig þegar allt kemur til alls að atvinnulífið hefur miklar skyldur. Bæði gagnvart sjálfum sér, en einnig  fólkinu sem hefur lagt eigur sínar að veði, í trausti á stjórnendur og í trausti þess að upplýsingarnar sem berist séu gagnsæjar og áreiðanlegar.

18.2.2008 : Kjarasamningar valda þáttaskilum

Nýju kjarasamningarnir voru mikið afrek. Grétar Þorsteinsson forseti ASÍ segir að þeir  séu einstæðir í þeim skilningi að fara þurfi áratugi aftur í tímann til þess að finna sambærilega samninga. Séu samningarnir skoðaðir annars vegar og útspil ríkisstjórnarinnar hins vegar, er ljóst að saman leiðir þetta til verulegs kaupmáttarauka fyrir þá sem lægst hafa launin. Það þurfti kjark og þroska til þess að gera slíkan samning. Þeir sem stóðu fyrir samningunum nú eiga því hrós skilið.

Vilhjálmur Egilsson frkvstj. SA bendir einnig á að lækkun verðbólgu sem samningarnir leggja drög að, stuðli líka að bættum lífskjörum. Það er varanlegur bati sem skiptir gríðarlega miklu máli.

Það er mikilvægt að þetta verði leiðarljós í kjaramálum á næstunni. Það er enginn að tala um að taka nokkurn rétt af einum né neinum. En öllum hlýtur að vera ljóst að samningar sem leggja aðallega áherslu á að hækkun lægstu launa, stuðla að lægri verðbólgu og kalla ekki óhóflegan kostnað yfir atvinnulífið, eru gott fordæmi til að fylgja. Það getur ekki verið að nokkrum detti í hug að þegar slíkir samningar eru orðnir að veruleika þá geti meginlínur annarra samninga orðið þvert á þessa.

Með innsiglun kjarasamninga núna hefur ramminn utan um afskaplega mikilvægar hagstærðir verið markaður. Við höfum þarna því fastara land undir fótum. Ýmislegt sem gera þarf til þess að bregðast við ölduróti alþjóðlegra fjármálamarkaða hefði orðið giska ómarkvisst án niðurstaðna í kjaraviðræðunum. Þess vegna voru skynsamlegir kjarasamningar svo gríðarlega þýðingarmiklir, einmitt núna og forsenda annarra ákvarðana.

Staðan er á margan hátt margræð. Við vitum að lækkun eignaverðs, einkanlega á hlutabréfamörkuðum, hefur verið mjög umtalsverð. Að öllu jöfnu ætti það að skila sér í  minni einkaneyslu, lægri eyðslu á kredit og debetkortum, minni innflutningi og lækkun annars eingaverðs. Fátt af þessu hefur þó gerst. Lúxuseignir virðast að vísu vera að lækka í verði. Einkaneyslan heldur þó áfram, innflutningur bíla - hið sígilda merki neyslugleðinnar - veður nú upp að nýju og fjárfesting er enn mikil.

Kjarasamningarnir hafa hins vegar dregið úr óvissu, lagt línur, jafnað kjör og markað stefnu sem taka ber fullt mark á. Þess vegna skipta þeir svo miklu máli.

14.2.2008 : Atvinnulífið kallar alls ekki á ESB aðild

Niðurstaða Viðskiptaþings varðandi evrumál í gær var kannski ekki frumleg. En hún skipti samt miklu máli. Það má heita að öllum hafi verið ljóst eftir umfjöllun á Viðskiptaþingi í gær að við Íslendingar stæðum bara frammi fyrir tveimur kostum varðandi gjaldeyrismálin. Áframhaldandi krónu eða upptaka evru, að undangenginni aðild að ESB og EMU.

Það er að vísu nærri komið ár síðan við bentum á þetta í skýrslu Evrópunefndar, Tengsl Íslands og Evrópusambandsins ( bls 90) En samt hafa einhverjir haldið áfram að tala eins og aðrir kostir séu í boði og þannig talaði einn fyrirlesaranna á Viðskiptaþinginu í gær, prófessor Portes.

Það var hins vegar skotið rækilega niður af Jurgen Stark stjórnarmanni í Evrópska Seðlabankanum. Vonandi skýrist þá umræðan og menn rata aftur út af villigötunum.

En fleira gerðist á Viðskiptaþingi. Þar var meðal annars kunngerð viðhorfskönnun á meðal félaga í Viðskiptaráði um Evrópumál og tengda hluti. Þarna gat að líta athyglisverða hluti. Sérstaklega í ljósi þess að mjög hefur verið haldið á lofti því sjónarmiði að í atvinnulífinu - og þá ekki síst félagar innan VÍ - séu óðir og uppvægir að ganga í Evrópusambandið. En er þetta svo?

Þarna voru forsvarsmenn aðildarfélaganna spurðir. Og svarið er skýrt. Menn hafna aðild að Evrópusambandinu. 31,7 prósent vilja ganga í Evrópusambandið, 17,7 % taka ekki afstöðu en 50,5% eru því andvíg. Þetta er afskaplega afgerandi og lóst að ef þeir eru teknir frá sem ekki taka afstöðu nálgast þau 60% innan VÍ sem ekki vilja ESB aðild.

Hitt er svo athyglisvert að VÍ félagar vilja að meirihluta kasta krónunni og taka upp annan lögeyri; flestir evru. Hins vegar má sjá að margir hafi talið þann kost í stöðunni að taka upp aðra mynt án þess að ganga í ESB. Það blasir því við að loknu Viðskiptaþingi að slíkt er ómögulegt og því má ætla að viðhorf manna breyttist fyrir vikið, í ljósi þess að meirihluti félagsmanna VÍ er andsnúinn ESB aðild.

6.2.2008 : Gravel er minn maður

Á síðu Egils Helgasonar, Silfri Egils, er hægt að nálgast próf sem gefur til kynna hverjum hinna bandarísku forsetaframbjóðenda maður eigi mesta pólitíska samleið með. Þetta var eins konar krossapróf, í fjórtan tölusettum liðum. Þó játa beri að ekki voru allir efnisflokkarnir ofarlega í sinni mínu, þá freistaðist ég til þess að fara í gegn um allt prófið og fékk svo niðurstöðuna.

Minn maður er Mike nokkur Gravel, sem ég hafði aldrei nokkru sinni heyrt um, né séð nokkuð til hans. Strax í kjölfar hans fylgdi sá áhrifamikli ræðusnillingur Barak Obama, og síðan hlið við hlið Hilary Clinton og John McCain. Frjálshyggjumaðurinn Ron Paul kom þar næst og gladdi það mitt gamla frjálshyggjuhjarta að eiga þó einhverja samleið með honum. Lestina ráku svo hinir íhaldssömu Mike Huckabee og Mitt Romney. Það kom sjálfum mér lítt á óvart. Skoðanir þeirra eru svo víðsfjarri skoðunum verulegs hluta Íslendinga og sjálfsagt á hið sama við um drjúgan hluta Vestur Evrópubúa.

En hver er hann þessi Mike Gravel? Á því lék mér mikil forvitni. Satt best að segja var ég allt eins þeirrar skoðunar að Gravel þessi væri hreinn tilbúningur, en svo mun þó ekki vera.

Gravel var fæddur í Massachusettes fylki í Bandaríkjanna árið 1930, en flutti til Alaska á sjötta áratugnum og haslaði sér þar völl í stjórnmálum. Hann var kjörinn á þing Alaska og varð að lokum þingforseti. Kjörinn var hann til setu í Öldungadeild Bandaríkjaþings árið 1968 og sat til ársins 1980.

Án þess að hirða um að rekja feril hans, sem tíðum hefur augljóslega verið nokkuð skrautlegur, skal fernt þó nefnt. Hann barðist fyrir afnámi herskyldu í Bandaríkjunum; máli sem var ofarlega á baugi í Víetnamstríðinu. Þó ekki fengi hann sínu framgengt að sinni var herskyldan að lokum afnumin.

Í öðru máli var hann líka áberandi.  Bygging umdeildrar olíuleiðslu til Alaska mætti gríðarlegri andstöðu umhverfisverndarssamtaka og á bandaríkjaþingi. Þar sneru þeir bökum saman, hann og Ted Stevens þingmaður frá Alaska sem hefur reynst okkur Íslendingum vel meðal annars í hvalamálum, eins og fleiri Alaskabúar, og höfðu sigur. Leiðslan var lögð Alaskabúum til mikilla hagsbóta.

Þá má nefna að hann gat sér frægðar fyrir að hafa hótað að gera svonefnd Pentagon skjöl opinber, en þau  höfðu að geyma leyndardóma um Víetnamstríðið. Hótaði Gravel að lesa skjölin, sem voru 7 þúsund blaðsíður, í Öldungadeildinni og koma þeim þannig á framfæri.

Loks gaf hann kost á sér sem varaforsetaefni Demókrata árið 1972, en gjörsamlega árangurslaust

Þetta er sem sé minn maður í bandarísku forsetakosningunum, samkvæmt fyrrgreindu krossaprófi, sem ég lýsi hér með algjörlega óhæft til þess að draga mig inn í dilka forkosninganna þarna vestra !!

31.1.2008 : Fjögur þúsunda manna fækkun í sjávarútvegi

Þegar að er gáð þá kemur í ljós að fækkun starfsfólks í sjávarútvegi undanfarin ár hefur verið stöðug. Ekki er því um að kenna að skorið hafi verið svo hraustlega niður í aflaheimildum á þessum tíma að það geti skýrt þróunina. Við vitum hins vegar að bætt skipulag fyrirtækjanna, aukin tækniþróun, sem sagt framfarir og aukin framleiðni vinnuafls, ráða þarna mestu um.

Hagstofan heldur utan um talnaefni um starfsfólk eftir atvinnugreinum. Fróðlegt er að sjá tölur yfir síðustu árin. Því miður ná tölurnar ekki nema til ársins 2005 og er það sannarlega bagalegt. Engu að síður sjáum við skýr merki um þróunina með því að líta á tölulegu þróunina.

Árið 1998 unnu um 14.700 manns í sjávarútvegi, - fiskvinnslu og fiskveiðum, - á landinu öllu. Nú er þessi tala komin oní 10.800. Fækkun um tæplega fjögur þúsund á ekki lengri tíma. Fækkun starfsfólks í fiskveiðum nemur um 2.300 og um 1.600 í fiskvinnslunni.

Slá verður örugglega einhverja varnagla þegar einstök ár eru skoðuð. Þetta eru þó tölur þeirrar stofnunar okkar sem mesta vigt hefur á sviði tölfræðilegra upplýsinga á þessum sviðum. Því er eðlilegt að við styðjumst við þessar tölur til þess að skoða þróunina til lengri og skemmri tíma. Athyglisvert er í þessu sambandi að kanna tölur frá árunum 1998 og 1999. Samkvæmt tölum Hagfstofunnar fækkaði starfsfólki í fiskvinnslu um 800 manns og síðan 600 manns á milli áranna 1999 og 2000.

Og þá vaknar spurningin. Hver var þróunin í aflamarki á þorski, okkar helstu nytjategund, á þessum árum? Því er skemmst frá að segja, að afar litlar breytingar urðu í aflamarkinu, en samt fækkaði starfsfólkinu svo mikið. Í ljósi umræðu síðustu daga má kannski spyrja hvort þessa fækkun starfsfólks megi líka rekja til skerðingar aflamarks á því herrans ári 2007?!!!!!

Ennfremur er afskaplega athyglisvert að á sama tíma og starfsfólkinu í fiskvinnslunni fækkaði þá hækkuðu heildarlaunin, þó þau hafi hins vegar lækkað í fiskveiðum; afar misjafnlega samt eftir landshlutum.

Nú tala sumir í hinni opinberu umræðu þannig að auðvelt sé að bregðast við uppsögnum í sjávarútvegi. Skollið er á yfirboðskapphlaup tveggja stjórnmálaflokka sem boða hókus - pókuslausnir sem allir vita þó að lítil innistæða er fyrir. Við sjáum hins vegar af hinni talnalegu þróun, að tilhneigingin er alveg skýr. Hin undirliggjandi þróun blasir við. Fækkun starfa og uppsagnir núna verða sannarlega að hluta raktar til minni aflaheimilda í þorski. En alls ekki að öllu leyti. Um það vitnar fortíðin og reynslan.

Og reynslan er jafnan ólygnust.

29.1.2008 : Staðreyndir sem lítið hefur farið fyrir

Í aðdraganda utandagskrárumræðu um uppsagnir í fiskvinnslunni freistuðum við þess í Sjávarútvegs og landbúnaðarráðuneytinu að afla sem gleggstra upplýsinga um umfang þeirra uppsagna sem hefðu orðið frá því að tilkynnt var um kvótaniðurskurð í þorski á yfirstandandi fiskveiðiári. Niðurstaðan er sú að uppsagnir í bolfiskvinnslu nái til um 300 starfsmanna, þó svo að þær uppsagnir séu ekki allar varanlegar. Þetta er nógu há tala þó lægri sé en birst hefur í fréttum.

Í þessu sambandi benti ég einnig á eftirfarandi sem lítið hefur verið rætt um þegar fjallað hefur verið um uppsagnir í sjávarútveginum:

Í fyrsta lagi er ljóst að margar þeirra uppsagna sem rætt hefur verið um hafa ekki komið til framkvæmda og munu ekki koma til framkvæmda fyrr en síðar á árinu. Er það raunar í samræmi við það sem flestir álitu þegar ákvörðun var tekin um minnkandi aflaheimildir í þorski

Í annan stað verða menn að hafa í huga að ýmsar þessar uppsagnir eru tímabundnar og eru því ekki varanlegar. Gleymum því ekki að mjög algengt hefur verið í fiskvinnslunni undanfarin ár að fiskvinnsla liggi niðri um tímabundið skeið yfir sumartímann. Þær breytingar sem gerðar hafa verið á lögum og reglum um Atvinnuleysistryggingarsjóð gera slíkar ráðstafanir auðveldari núna.

Í þriðja lagi eru dæmi um að önnur sjávarútvegsfyrirtæki á sama atvinnusvæði hafi ráðið það fólk til starfa sem misst hefur vinnu sína vegna uppsagna. Þá eru dæmi um að ný fyrirtæki hafa risið á grunni þeirra sem hætt hafa starfsemi af ýmsum ástæðum, til dæmis vegna gjaldþrots.

Í fjórða lagi er að nefna að sums staðar þar sem uppsagnir hafa átt sér stað í fiskvinnslu er til staðar umframeftirspurn eftir vinnuafli, sem hefur getað ráðið við að ráða það fólk til annarra starfa.

Síðast en ekki síst er nauðsynlegt að minna á að uppsagnir í sjávarútvegi eru ekki nýtt fyrirbæri og dæmi um slíkt þekkjast fjölmörg áður en kom til ákvörðunar um minnkun þorskafla. Samkvæmt tölum frá Hagstofunni fækkaði störfum í sjávarútvegi um tæplega fjögur þúsund á árunum 1998 til 2005.

Í umræðunni um uppsagnir er nauðsynlegt að hafa þessa þætti í huga. Ekki til þess að gera lítið úr vandanum heldur til þess að fá sem raunsannasta mynd og gleggsta af ástandi mála

22.1.2008 : Gleðidagur í Bolungarvík

Fyrir okkur borna og barnfædda Bolvíkinga verður þessa dags, 22. janúar, einkanlega minnst fyrir að í dag voru opnuð tilboð í gerð Jarðganganna ( já með stórum staf og greini ! ) Hér er vitaskuld verið að tala um Bolungarvíkurgöngin sem liggja munu á milli Bolungarvíkur og Hnífsdals. Þetta er stór stund og vekur með okkur mikla gleði.

Tíminn líður hratt. Á fyrsta ríkisstjórnarfundinum sem ég sat, var ákvörðun tekin um að ráðast í þessi göng. Um það fjallaði ég í pistli á heimasíðunni. Þar með má segja að ísinn hafi verið brotinn. Í hönd fóru athuganir á fyrirhuguðu jarðgangastæði. Ýmsir kostir voru skoðaðir og að lokum komist að þeirri skynsamlegu niðurstöðu að láta göngin liggja á milli Ósbæjanna í Bolungarvík og að Skarfaskeri í Hnífsdal. Ákvörðunin um nýju Bolugarvíkurgöngin var svo innsigluð endanlega í Samgönguáætluninni sem Sturla Böðvarsson samgönguráðherra hafði alla forystu um og mælti fyrir á Alþingi. Þar með má segja að nær öllum hindrunum hafi verið rutt úr vegi og verkefni samgönguyfirvalda eftir það að vinna að því að koma þessari ákvörðun á framkvæmdastig.

Þetta verður gríðarlegt mannvirki. Um er að ræða 8,7 m breið, 5,1 km löng jarðgöng, byggingu um 310 m langra steinsteyptra vegskála, gerð um 3,0 km langra vega og byggingu tveggja um 15 m langra steinsteyptra brúa, eins og segir í tilkynningu Vegagerðarinnar. Jarðgöngin leysa Óshlíðina af hólmi; mikið mannvirki á sinni tíð, sem rauf á sínum tíma landfræðilega einangrun Bolungarvíkur og hefur verið byggð upp gríðarmikið síðustu árin.

En vegurinn um Hlíðina var mikill tálmi við tilteknar aðstæður og hefur hamlað vexti byggðarinnar. Nú opnast hin greiðasta leið á milli Bolungarvíkur og Ísafjarðarbæjar. Á löglegum hraða verðum við sennilega um 10 mínútur á milli; og helminginn af leiðinni undir þaki, ef þannig má að orði komast.

Það var sérstaklega ánægjulegt að finna þann stuðning og hlýhug sem hvarvetna birtist þegar ákvörðunin um nýju Bolungarvíkurgöngin var tekin. Ég vék einmitt að þessu í fyrrnefndum pistli á heimasíðunni. Þar sagði meðal annars: "Gamla bolvíska aðferðin að vinna án hávaða en með þrautseigju reyndist vel, eins og svo oft, fyrr og síðar. Þessu fögnum við Bolvíkingar. En það er ekki allt. Maður hefur fundið ótrúlegan stuðning við þetta mál úti í þjóðfélaginu. Ég hef varla hitt mann sem ekki hefur fært þetta í tal við mig upp á síðkastið. Og sem ég sit við gerð þessa pistils renna SMS sendingar með heillaóskum inn á símann minn. Þessi framkvæmd nýtur nefnilega ótrúlegs velvilja úti um allt þjóðfélagið. Fyrir það erum við afskaplega þakklátir, íbúar Bolungarvíkur."

Nú er einhverra vikna eða mánaða bið þar til framkvæmdir hefjast. Þar með verða stóraukin atvinnuleg umsvif á svæðinu, sem ætti að geta hleypt miklu lífi í atvinnulífið á svæðinu. Þetta skiptir máli og mikilvægt að menn reyni að nýta sér þessi færi sem best. Meginávinningurinn er þó sá að fá göngin, því þá skapast ótal tækifæri til þess að byggja upp á öðrum sviðum á norðanverðum Vestfjörðum.

20.1.2008 : Heimsfréttir sagðar af láti Fischer

Bobby Fischer naut gríðarlegs álits fyrir skáksnilli sína um víða veröld. Þrátt fyrir að ár og dagur sé liðinn frá velmektardögum hans við skákborðið, naut hann virðingar til dánardægurs fyrir einstaka snilli sína. Þetta endurspeglaðist í umfjöllun fjölmiðla á heimsvísu um lát hans.

Ég var staddur í Berlín, höfuðborg Þýskalands, þegar andlát snillingsins spurðist út. Tíðindin bárust mér í gegn um fréttir í þýskri útvarpsstöð þar sem þau voru sögð innan um stórfréttir dagsins. Síðar þann dag sá ég umfjöllun BBC World og CNN um andlát kappans frækna. Ferill hans var rakinn og hátindur þess talinn skákeinvígið í Reykjavík árið 1972. Síðan var það rakið nákvæmlega hvernig Íslendingar komu Fischer til bjargar á örlagastundu. Allar voru þessar fréttir sagðar af hlýhug og góðri meiningu og greinilegt að þær voru flokkaðar með helstu fréttum heimsins þennan dag.

Daginn eftir mátti sjá sams konar umfjöllun í dagblöðunum erlendis. Breska blaðið The Times, sem virðingar nýtur um allan heim, birti stóra mynd af Fischer á forsíðu, ítarlega umfjöllun inni í blaðinu og stóra minningargrein, eins og blaðið birtir bara um mektarfólk. Og aftan á þýsku stórblaði sá ég heilsíðu grein undir fyrirsögninni, Konungurinn er látinn.

Á næstu dögum skýrist væntanlega hvernig útför þessa mikla snillings verður háttað. Við viljum auðvitað sýna honum fullan sóma og slíkt megnum við vonandi að gera í samvinnu við nánustu ættingja og vandamenn hans.

En eitt er þó alveg ljóst. Lokið er merkum kafla í skáksögunni með láti Bobby Fischer. Nafn hans verður um ókomna tíð bundið Íslandi órjúfanlegum böndum. Af þeim ástæðum og af mannúðarástæðum einnig, var það sjálfsagt að veita honum skjól þegar mikið lá við. Það var ekki augljóst þegar þau mál komu fyrst til tals. En fyrir framgagn vina hans hér og vegna góðra undirtekta margra, ekki síst Davíðs Oddssonar þáverandi forsætisráðherra, var málinu róið í heila höfn. Það var því kannski táknræn tilviljun að dánardagur snillingsins bar upp á 60 ára afmælisdag forsætisráðherrans fyrrverandi.

13.1.2008 : Fiskveiðiréttindi og mannréttindi

Nýlegt álit mannréttindanefndar Sameinuðu Þjóðanna varðandi íslensk fiskveiðistjórnunarmál hefur kallað á nokkrar umræður, eins og eðlilegt er. Íslensk stjórnvöld taka sjónarmið nefndarinnar vitaskuld alvarlega og hafa þau nú til efnislegrar athugunar.

Það hefur marg komið fram að við erum ekki bundin áliti þessu að þjóðarrétti. Nefndin nýtur heldur ekki stöðu dómstóls né kveður upp dóma. Það breytir því þó ekki að við erum aðilar að þeim sáttmála sem er forsenda nefndarinnar og starfs hennar. Þess vegna erum við að fara yfir álit nefndarinnar. Gert er ráð fyrir að við höfum allt að hálfu ári til slíks starfs og ræðst það af eðli máls og umfangi þess hvort þörf reynist á að nýta allan þann tíma.

Nefndin klofnaði í afstöðu sinni. Meirihlutinn sem skipaður var 12 af átján nefndarmönnum lagði fram það álit sem því telst í raun skoðun nefndarinnar. Þriðjungur nefndarmanna var algjörlega á öðru máli og gerði raunar mjög alvarlegar athugasemdir við meirihlutaálitið og það sem í því fólst. Fulltrúar meirihlutans voru frá eftirtöldum ríkjum: Kólómbíu, Egyptalands, Tunis, Frakklands, Indlands, Benin, Ekvador, Sviss, Mauritius, Írlands, Suður Afríku og Perú. Þeir sem skipuðu minnihlutann voru tveir af þremur varaformönnum nefndarinnar, fulltrúar Bretlands, Bandaríkjanna, Ástralíu, Japan og Svíþjóðar, en þaðan er eini fulltrúi Norðurlandanna í hópnum.

Vegna þess að við viljum taka fullt mark á áliti nefndarinnar og í ljósi þess að það er hins vegar lítt rökstutt og ekki að öllu leyti skýrt, er ástæða til þess að vanda sig við vinnubrögð. Margir hafa talið sig bæra til þess að skilja álitið til hlítar án þess að hafa legið yfir því lengi. Það er sannarlega gott að slík gáfumenni leynist í hópi vorrar þjóðar. En affararsælla er örugglega að skoða það vel og vandlega. Hér er um að ræða stórt mál, sem skiptir efnahag okkar miklu máli og viðbrögð okkar við áliti þessu getur því haft afleiðingar.

Ekki síst vegna þess að svo virðist sem álitið sé mjög í andstöðu við niðurstöðu Hæstaréttar sem tekið hefur fyrir svipuð úrlausnarefni og mælt á kvarða stjórnarskrár okkar. Við vitum líka að fiskveiðikerfi framseljanlegra fiskveiðiréttinda, líkt og okkar, er algengt víða um heim þar sem sjávarútvegur er þróaður.

3.1.2008 : Tími hins þrönga sjónarhorns

Áramótin eru tími uppgjöra. Ekki er óalgengt að menn séu kvaddir til og þeir beðnir um að segja álit sitt á helstu atburðum líðandi árs. Þetta er oft fróðlegt. Bæði fyrir það sem sagt er og einnig í ljósi þess sem ekki er sagt. Það er kannski til marks um sjálfhverf viðhorf þess sem hér stýrir tölvubendli að athygli mín beindist ekki síst að því sem ekki var sagt. Þögnin getur nefnilega verið ótrúlega upplýsandi.

Sumpart má sjá af áliti manna að minni þeirra nær oft til ný liðinna atburða og því falla atburðir sem gerast fyrr á árinu frekar í gleymskunnar dá. Það skýrir væntanlega sumt, en verður varla sagt um allt. Skrýtið var til dæmis að lesa að í svörum álitsgjafa mátti sjá að ofar voru í sinni þeirra, hinir dramatísku dagar þegar borgarstjórnarmeirihlutinn í Reykjavík féll, en alþingiskosningarnar í vor og stjórnarmyndun Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar. Hefði þó mátt ætla að alþingiskosningar, lok 12 ára stjórnarsamstarfs og myndun ríkisstjórnar tveggja stærstu stjórnmálaflokkanna gætu ratað inn í analýsur um minnisstæða atburði. Segja má að í umfjöllunum hafi þessari atburðir verið sem lítil neðanmálsgrein.

Annað vakti líka athygli - og furðu. Það var til dæmis áberandi að í uppgjöri um atvinnulíf og efnahagsmál, var samviskusamlega sneitt hjá því að leita álits allra helstu útflutningsgreinanna. Kastljósinu var nær eingöngu beint að skoðunum úr fjármálageiranum.

Hvergi gat til dæmis að líta viðhorf fólks í sjávarútvegi. Hefði þó mátt ætla að forvitnilegt væri að lesa eða heyra skoðanir manna í þeirri grein sem hefur mátt búa við gríðarlegar sviptingar á nýliðnu ári, sem hafa mun áhrif á framvindu hins nýja árs. Niðurskurður aflaheimilda og sviptingar á gjaldeyrismörkuðum hafa mikil áhrif á þessa burðargrein íslensks atvinnulífs. Það var þó ekki tilefni til hjá nokkrum fjölmiðli að fjalla um það, svo einhverju nemi.

Önnur stór og - og mjög vaxandi útflutningsgrein - stóriðjan, var heldur ekki til umfjöllunar. Var þó árið 2007 stórt ár á þessu sviði. Fjarðarál, stærsta stóriðjuverið okkar var til dæmis gangsett, Kárahnjúkavirkjunarframkvæmdum var nær lokið. Segja má að í fyrra hafi því verið brotið í blað á þessu sviði. Það vakti þó ekki áhuga fjölmiðla.

Þriðja stóra útflutningsgreinin - ferðaþjónustan - sló enn nýtt met á síðasta ári. Þar er vöxtur mikill og næsta stöðugur. Ekki var - með einni undantekningu þó - leitað eftir sjónarmiðum forystufólks úr þessari atvinnugrein.

Þess í stað var umfjöllun um atvinnulíf nær eingöngu bundin við skoðanir forystumanna úr fjármálageiranum og fjárfestingarfyrirtækjum. Árið í fyrra var sannarlega viðburðarríkt á þessu sviði og verðskuldaði því umfjöllun. En finnst engum full vel í lagt ,að kalla eftir viðhorfum fulltrúa nær allra fyrirtækja á þessu sviði, sem ná máli, en skeyta ekki um skoðanir annarra mikilvægra atvinnugreina?

26.12.2007 : Gleðileg jól - góð bókajól

Jólahátíðin, hátíð ljóss og friðar hefur liðið hjá í minni fjölskyldu eins og vera ber. Við höfum átt hátíðlegar og yndislegar stundir saman; hist, glaðst, lesið, gert vel við okkur í góðum mat, treyst fjölskylduböndin og notið okkar í lestri góðra bóka. Og síðan gerðum við eitt sem aldrei hefur verið iðkað svo um jól á okkar heimili; við horfðum saman á dvd diska sem við höfðum keypt okkur. Það er góð og afar fjöslylduvæn iðkan.

Nú skal þessi vettvangur nýttur til þess að senda öllum þeim sem þessar línur les innilegar jólaóskir með ósk um farsæld og frið.

Sá prýðilegi siður að lesa góðar bækur hefur verið ágætlega nýttur. Að baki er bókin Himnaríki og helvíti eftir Jón Kalmann Stefánsson. Hreint mögnuð bók. Sjálfur þykist ég sannfærður um að sögusviðið sé utanvert Ísafjarðardjúpið um og fyrir aldamótin 1900. Þannig er verstöðin Bolungarvíkin sjálf,  en Plássið  í bókinni hlýtur að vera Ísafjörður. Þetta er gríðarlega áhrifarík bók, vel skrifuð og leiðir mann inn í þann harðneskjulega heim sem úræði á opnum, rónum sexæringi var við Íslandsstrendur. Bókin er skáldsaga, en það er greinilegt að höfundur hefur kynnt sér aðstæður þær sem hann skrifar um, afskaplega vel. Hugtök sem hann vitnar til, má lesa um í hinum frábæru ritum Jóhanns Bjarnasonar, Áraskip og Brimgnýr og styrktu mig í þeirri skoðun að sögusviðið sé heimabyggðin mín og nágrenni. Ýmsar lýsingar úr Plássinu má heimfæra á Ísafjörð. Það er þó ekkert aðalatriði og vel má vera að aðrir þykist kenna þar aðrar slóðir. Mestu máli skiptir að hér er á ferðinni athyglisverð og vel skirfuð bók.

Áður hafði ég lesið hina frábæru bók Hrafns Jökulssonar, Þar sem vegurinn endar, sem ég keypti mér strax við útgáfu hennar. Sú bók er sömuleiðis snilldarlega stíluð, skrifuð af mikilli kunnáttu en ekki síst af væntumþykju um þær fögru slóðir Árneshreppinn, sem höfundur ann bersýnilega. Um þá bók verður fjallað betur síðar hér á þessari síðu.

En síðast en ekki síst skal hér getið um stórvirkið hans Engilberts Ingvarssonar vinar míns, Undir Snjáföllum. Þættir um búsetu og mannlíf á Snæfjallaströnd. Um þá bók ritaði ég  á bb.is og einnig á Strandir.is. Þessa bók ætti enginn sá er áhuga hefur á byggðasögu; sérstaklega sögu byggðar við Djúp, að láta framhjá sér fara. Hún er í rauninni algjört afrek og hefur bjargað ómetanlegum upplýsingum frá glatkistunni.

Um þessa bók skrifaði ég í framangreindum miðlum: "Hún er holl lesning okkur nútímafólki sem ekki þekktum þessa tíma, nema af óljósri afspurn. Bókin er verðugur bautasteinn þess mannlífs sem á Snæfjallaströndinni var lifað og nægjanlegt þakklæti verður ekki fært í orð, til Engilberts Ingvarssonar fyrir að varpa ljósi á þessa einstæðu sögu, sem verðskuldar að vera minnst, með svo ágætri bók."

19.12.2007 : Tröllasögunum vísað á bug

Brottkast á fiski er vitaskuld alltaf óviðunandi. Og þó að brottkastið sé lítill hluti heildaraflamagnsins, getum við vitaskuld ekki sætt okkur við að það eigi sér stað. Einhverra hluta vegna telja sumir sér henta að segja miklar tröllasögur af brottkasti og heimfæra þær sögur upp á heildina. Mælingar og athuganir sem hafa verið gerðar benda sem betur fer til hins gagnstæða. Sömuleiðis er það brottkast sem hér mælist aðeins lítið brot þess sem viðgengst víða annars staðar.

Nýleg birting á athugunum Hafrannsóknarstofnunar, undir forystu Ólafs Karvels Pálssonar fiskifræðings segja okkur að brottkastið sé ekki mikið á þeim tegundum sem mældar voru. Það breytir því þó ekki að óviðunandi er það engu að síður.

Samkvæmt tröllasögunum á brottkast hér á landi að nema tugum þúsunda tonna. Aldrei hafa verið færðar nokkrar sönnur á þetta, enda útreikningarnir fremur ættaðir úr reikningskúnstum Sólon Íslanduss en frá raunvísindum samtímans. Engu að síður hafa menn látið sig hafa það að bera slíkt á borð fyrir alþjóð; og það menn sem ætlast til að mark sé á þeim tekið.

Sé litið yfir lengri tíma bendir flest til að brottkast hafi minnkað. Það segja einnig starfandi sjómenn. Þannig hefur Örvar Marteinsson skipstjóri í Ólafsvík bent á að úrræðin sem fiskveiðistjórnarkerfið hafi til að bera, gefi mönnum kost á því að forðast brottkast. Við vitum líka að sjómenn og útvegsmenn ganga almennt vel um auðlindina og tal um annað er afskaplega ósanngjarnt.

Við vitum að brottkast getur sveiflast nokkuð á milli einstakra ára. Skv. mælingu Hafrannsóknarstofnunar er það ívið meira árið 2006 en árið 2005 í þorskinum. Brottkast á ýsu hefur einnig aukist og það hlutfallslega meira. Athyglisvert er einnig að brottkast á ýsu er meiri en í þorski. Þetta stangast mjög á við það sem menn segja oft í umræðunni um að minni aflaheimildir stuðli að brottkasti. Eins og kunnugt er hafa aflaheimildir í þorski minnkað verulega en aukist að sama skapi þegar kemur að ýsunni. Engu að síður er þróunin þessi á milli áranna.

Aðalatriðið er þó ekki að stara á einstök ár heldur horfa fremur á þróunina. Sama er að segja um brottkast sem mælt er eftir veiðiaðferðum. Þar eru sveiflurnar sömuleiðis umtalsverðar. Hér kunna þó að vera á ferðinni vísbendingar sem hafa ber í huga, þó heildarmyndin skipti þó mestu máli. Viðfangsefnið er viðvarandi og þar skiptir mestu að beita hagrænum aðferðum í bland við virkt og eðlilegt eftirlit.

10.12.2007 : Hver lítur eftir hagsmunum litlu hluthafanna?

Þeir miklu sviptivindar sem nú ganga yfir íslenskt viðskiptalíf kalla á að menn sýni mikla gætni. Í húfi eru miklir hagsmunir. Hagsmunir þeirra sem eiga í fyrirtækjum á hlutabréfamarkaði. Gleymum því ekki að umtalsverður hluti sparnaðar margra - svo sem almennings í landinu - er bundinn í þessum félögum. Í annan stað má nefna að geta lífeyrissjóðanna til að standa undir framtíðarskuldbindingum sínum ræðst af árangri á hlutabréfamarkaðnum; umtalsverðir fjármunir þeirra eru nefnilega bundnir í hlutabréfum. Nú reynir líka á trúverðugleika þeirra sem stýra ferðinni í þeim félögum sem eru á hlutabréfamarkaðnum. Og loks er ljóst að þróun hlutabréfanna getur haft áhrif á efnahagslíf okkar almennt.

Meðal annars af framangreindum ástæðum skiptir máli að allar ákvarðanir séu gagnsæjar og verði hafnar yfir alla gagnrýni. Hin venjulegu meðal- Jón og hún meðal-Gunna treysta því að fjármunir sem þau festa í félögum sem lúta eiga agavaldi skipulegs og lögbundins hlutabréfamarkaðar, séu meðhöndlaðir þannig að þau njóti hins sama og þess sem svo kallaðir fagfjárfestar búa við.

Þess vegna þarf að liggja fyrir að verðlagning nýs hlutafjár sé óumdeild og sanngjörn. Það þarf líka að vera óumdeilt þegar tengdir aðilar eru að selja og kaupa hlutabréf sín í millum, í almenningshlutafélögum. Uppgjörsreglur þurfa sömuleiðis að vera þannig að þær mæli eignir, skuldir, tekjur og gjöld með sambærilegum hætti, alltaf, ætíð og alls staðar. Það vakna undireins spurningar þegar verðlagning hlutafjár í slíkum viðskiptum rímar ekki við markaðsverðið

Það var nefnilega heilmikið afrek þegar almennur hlutabréfamarkaður varð að veruleika hér á landi. Það skipti máli fyrir atvinnulífið, það skapaði almenningi ný færi til eignamyndunar, það opnaði nýjar leiðir til fjármögnunar fyrir ýmis fyrirtæki og var auðvitað ástæða  þess að menn gátu lagt af stað með nesti sitt og nýja skó út í heiminn; það sem menn kalla núna útrás.

Traust almennings var þess vegna forsenda þess hversu vel tókst til.

Hver á þá að gæta þessara hagsmuna. Sjálfur lagði ég fram frumvörp sem var ætlað að gæta hagsmuna litlu hluthafanna. Það var gert að gefnu tilefni. Hin gríðarlega valdasamþjöppun í atvinnulífi okkar, stærð fyrirtækjanna og það að þræðir þeirra tvinnast svo vítt um samfélagið gerir það að verkum að við þurfum að gæta trúverðugleikans, gagnsæisins og sanngirninnar núna, betur en nokkru sinni áður

29.11.2007 : Svarið er auknar, fjölbreyttari og betri rannsóknir

Ég gerði grein fyrir nokkrum þeirra aðgerða sem snúa að sjávarútvegsráðuneytinu og við erum nú að hrinda í framkvæmd í kjölfar niðurskurðar á þorskafla í ræðu við upphaf þings Farmanna og fiskimannasambands Íslands, sem hófst í dag. Þegar litið er yfir sviðið er alveg ljóst að þessar aðgerðir eru af margs konar toga og eru hugsaðar sem viðbrögð við ábendingum margra þeirra sem hafa gegnrýnt ákvörðunina um niðurskurð aflaheimilda. Hér eru líka á ferð hlutir sem segja má að hafa komið fram vegna þeirrar umræðu sem fram hefur farið á umliðnum árum um fiskveiðiráðgjöfina meðal annars.

Það sem ég nefndi var meðal annars þetta:

Nú er verið að auka verulega fjármuni til hafrannsókna. Menn greinir á um áreiðanleika þeirra eins og sakir standa. En um hitt held ég menn séu þó sammála, að svarið sé ekki að draga úr þessum rannsóknum. Þvert á móti. Svarið er að efla þær á alla lund. Sérstaklega hafa menn fundið að því að forsendur og fyrirkomulag togararallsins sé orðið úrelt þing. Svar okkar er að leggja 150 milljónir aukalega á þriggja ára tímabili til að efla þessar grundvallarrannsóknir vegna stofnstærðarmatsins. Það er að mínu mati engin smáupphæð og enginn getur haldið því fram með rökum að það muni ekki um annað eins.

Hafrannsóknastofnunin hefur nú það verkefni að vinna að undirbúningi hins nýja togararalls, með sjómönnum og útvegsmönnum – þ.e, þeim sem gleggst vita um þessi mál. Nýlega var skipað í faghóp um þetta verkefni. Af hálfu Farmanna og fiskimannasambandsins voru Páll Halldórsson og Birgir Sigurjónsson tilnefndir. Frá LÍÚ eru Guðmundur Kristjánsson og Kristján Vilhelmsson og frá LS er Arthúr Bogason. Þá sitja fjórir fulltrúar Hafrannsóknastofnunarinnar í hópnum, Björn Ævar Steinarsson, Höskuldur Björnsson, Þorsteinn Sigurðsson og Jón Sólmundsson sem leiðir starfið.

Enn fremur veit ég að á næstu dögum kemur saman samstarfshópur um þorskrannsóknir sem hefur á að skipa sérfræðingum frá Hafrannsóknastofnuninni og mönnum úr útveginum, þ.m.t. fulltrúum skipstjórnarmanna allt í kringum landið og af mismunandi skipum. Hópurinn hittist árlega á tveggja daga fundi til að ræða gang þorskveiðanna á árinu og horfur. Slíkt samráð er afar vel til þess fallið að auka samhljóm í atvinnugreininni sem nauðsynlegt er að skapa.

Þá vek ég athygli á því að með okkar sértæku aðgerðum verða rannsóknir fjölbreyttari. Verið er að styrkja þau sjávarrannsóknasetur sem komið hefur verið á laggirnar úti um landið sem og útibú Hafrannsóknastofnunarinnar. Sérstakur samkeppnissjóður á sviði hafrannsókna sem ég beitti mér fyrir strax og ég settist í stól sjávarútvegsráðherra haustið 2005, verður nú tvöfaldaður og áherslum sérstaklega beint að þorskrannsóknum.

Umsóknarfrestur vegna þessara rannsókna á yfirstandandi ári er liðinn og vænti ég mikils af því starfi. Þetta leiðir af sér tvennt: Í fyrsta lagi eykst fjölbreytni rannsókna og þeim ábendingum er mætt að opna þurfi fleirum leiðir en hingað til að hafrannsóknum hér við land. Í annan stað verður þetta til þess að við löðum fram aukið rannsóknafjármagn, sem á að geta orðið til að auka heildarumfang hafrannsókna við landið.

Þetta er aðeins hluti af þeim verkefnum sem við höfum efnt til á vettvangi Sjávarútvegsráðuneytisins. Margt annað mætti nefna, svo sem þær aðgerðir sem beinlínis var gripið til í framhaldi af ábendingum skipstjórnarmanna. Um það verður fjallað síðar, en um þessi mál má lesa í ræðu minni á þingi FFSÍ í dag.

29.11.2007 : Jákvæð stórtíðindi og afneitun sumra

Þær fréttir að að Íslendingar njóti bestra lífsgæða samkvæmt viðurkenndum staðli sem Þróunarstofnun Sameinuðu þjóðanna hefur unnið, eru auðvitað jákvæð stórtíðindi. Við skákum meira að segja hinum olíuauðugu nágrönnum okkar í Noregi. Þetta er mikil viðurkenning á íslensku samfélagi, sem ætla má að almennt hefðu menn fagnað.

Hér er ekki spurning um stjórn eða stjórnarandstöðupólitík. Hér er heldur ekki mál sem ætti að draga menn í einhverja aðra skoðanalega dilka. Ætla mætti að Íslendingar almennt, fögnuðu því þegar í ljós kæmi að þjóðfélag okkar væri þannig að hér séu bestu lífsgæði í heimi.

En það er ekki svo, því miður og kemur á óvart.

Það gekk fram af manni neikvæði nöldurtónninn sem birtist í þessari umræðu. Þingmenn úr Vinstri grænum og Frjálslynda flokknum fóru til dæmis í hefðbundna neikvæðni-gírinn sinn, þegar þessi mál voru rædd á Alþingi á þriðjudaginn. Undarlegt að menn geti aldrei haft sig í að skyggnast yfir sína pólitísku hundaþúfu.

Íslenska þjóðfélagið hefur tekið stórstígum framförum. Það hefur skapað okkur ný og algjörlega óþekkt færi. Við getum nú tekist á við viðfangsefni sem voru okkur svo gjörsamlega ofviða. Er skemmst að minnast þess hvernig íslenska hagkerfið í heild hefur ráðið við svo gríðarleg áföll sem skerðingu þorskafla, hvernig við höfum getað stóraukið framlög okkar til heilbrigðis og menntamála, samfara því að bæta lífskjör og stórhækka kaupmátt almennings.

Sem dæmi um stöðu okkar á þessum samanburðarskala þjóðanna má nefna, að velferðarríkið Danmörk, sem eitt sinn ríkti yfir okkur, vermir 14. sætið. Gamla breska heimsveldið er í 16. sætið, hin alþjóðlega fjármálamiðstöð Luxembourg er í því 18. Þýskaland sem menn kenndu einu sinni við efnahagsundur, er í því 22.

En við erum í því fyrsta, sem vekur þau viðbrögð helst í tilteknum ranni, að gera lítið úr og fara í stórfellda afneitun, eins og sá sem ekki vill viðurkenna raunveruleikann. Er þetta ekki dapurlegt?

Skýrslan segir ekki að allt sé í lagi í voru landi. Enda er það ekki þannig. Við vitum að fjölmargt má miklu betur fara, ekki síst á sviði byggðamála. En skýrsla Þróunarstofnunar Sameinuðu þjóðanna segir okkur að við búum í góðu samfélagi sem er í betri færum til þess að taka á slíkum viðfangsefnum, en aðrar þjóðir. Því eigum við að fagna.

25.11.2007 : Döpru vísindin minna á sig

Það er skemmst frá því að segja, að ef við notuðum sömu mælingu á verðlag og þjóðir Evrópusambandsins þá værum við á svipuðu róli og þær hvað verðlagsbreytingar áhrærir.Eins og ég benti á í ræðu á aðalfundi LÍÚ 25. október sl. Úti í Evrópusambandinu taka menn ekki tillit til þróunar húsnæðisverðs. Það gerum við hins vegar. Verðlag á húsnæði hefur þróast hér langt umfram annað. Knúið áfram af auknu lánsfjármagni úr bönkum og Íbúðalánasjóði og niðurgreitt með 5 til 6 milljarða vaxtabótum frá ríkinu. Allt í góðum tilgangi, en hefur orðið til þess að erfiðara er fyrir fólk - einkanlega ungt fólk - að eignast húsnæði. Þetta er gamla sagan um veginn til glötunar sem varðaður er góðum ásetningi.

Þegar það er rætt að taka húsnæðisliðinn út úr vísitölunni er einkanlega bent á eitt gegn því. Semsagt að verðhækkun á húsnæði (eignum) sé vísbending um aukna einkaneyslu síðar. Eignamyndunin gefi með öðrum orðum færi á því að fá frekari fjármagnsfyrirgreiðslu til þess að nýta til alls konar annarra hluta. Við þekkjum það svo sem. Stórir og stöðugt stærri bílar, ennþá betra húsnæði, utanlandsferðir og sitthvað annað.

Nú hillir undir breytingar. Seðlabankinn hefur knúið upp stýrivexti sína. Vísar í umsvif þjóðarbúsins, vekur athygli á verðbólgunni eins og við mælum hana. Þess vegna eru stýrivextirnir svona háir. Og þeir eru farnir að bíta. Vextir hér á landi hafa hækkað í kjölfarið. Og til viðbótar eru aðstæður þannig á erlendum mörkuðum að það stuðlar einnig að hærri vöxtum. Það ríkir varúðarástandi á erlendum fjármálamörkuðum. Íslensku bankarnir þurfa að greiða gríðarlega hátt álag á fjármagn sem þeir sækja sér til útlanda. Sumir þeirra eru mjög háðir slíku fjármagni. Þetta fjármagn verða þeir að forvalta og bjóða það viðskiptavinum sínum við háu afgjaldi - vöxtum. Þetta er farið að taka í.

Auðsáhrifin sem einu sinni sköpuðust vegna hækkandi hlutabréfa og hærra húsnæðisverðs hafa gengið til baka hvað varðar hlutabréfin og nú spá menn því að húsnæðisverð muni hækka með hóflegri hætti. Skuldugir hlutabréfaeigendur eru farnir að selja bréfin sín, sem leiðir líka til lækkunar á verði þeirra núna.

Húsnæðisliðurinn fer þess vegna væntanlega að hækka með skaplegri hætti og meir í takt við annað verðlag. Hann hættir að verða sérstakt fóður til stýrivaxtahækkana. Réttlæting til aukinnar einkaneyslu og misgáfulegra fjárfestinga, sem hefur fundist með skírskotun til hærra húsnæðisverðs og hlutabréfahækkana er á förum úr hagkerfinu okkar. Þess hlýtur því að fara að gæta á verðbólgutölum og stýrivöxtum. Þessa mun einnig gæta á vinnumarkaðnum sem stuðlar að meira jafnvægi

Hagfræðin virkar nefnilega í báðar áttir í þessum fræðum eins og öðrum þáttum hinna döpru vísinda.

22.11.2007 : Blekkingartjöld og ímyndarsköpun

Beint fyrir framan mig á fundi hjá FAO á dögunum, sátu fulltrúar frá Norður Kóreu. Þeir virtust ekki vinamargir, en fögnuðu hins vegar innilega þegar vinir þeirra frá Burma ( Myanmar) gengu að borði þeirra. Sækjast sér um líkir. Þarna var greinilega fagnaðar- og vinafundur og undireins spurt hvort Kínverjar væru á næstu grösum.

Það er með Norður Kóreu eins og ýmis önnur ríki, þar sem mannréttindi eru fótum troðin og virðing fyrir einstaklingunum engin, að heiti ríkisins er skrautlegt. Það er svo að sjá að í þeim ríkjum þar sem orðspor á sviði mannréttinda er verst sé reynt að hafa heitin þannig að telja megi að þar sé sem himnaríki á jörð. Democratic People's Republic of Korea , eða Lýðræðislega alþýðulýðveldið í Kóreu, er til dæmis nafn Norður Kóreu, þar sem hvorki fer þó vel um alþýðu manna né ríkið á nokkurn hátt lýðræðislegt.

Við þekkjum þetta svosem frá tímum gömlu austurblokkarinnar. Alþýðulýðveldin voru alræðisríkin í Austur Evrópu kölluð. Ætli þetta sé ekki dæmi um tilraun til ímyndasköpunar, sem hvert mannsbarn sér þó í gegn um.

Lýðræðisríkin skreyta sig ekki með þess konar heitum. Þar sem ástand mannréttinda er gott, þurfa menn ekkert að dylja sig með felulitum eða sveipa sig blekkingartjöldum, fráleitrara nafngifta.

Okkar fámenna ríki nýtur á vettvangi eins og FAO mikils álits. Árangur okkar við auðlindanýtingu og uppbyggingu sjávarútvegs sem atvinnugreinar skapar okkur gott orðspor. Eftir að ég hafði til að mynda flutt ræðu mína sem fjallaði um sjávarútvegs og landbúnaðarmál, kom til okkar fulltrúi fiskimáladeildar FAO, til þess að fá eintak af ræðunni. Orð Íslendinga vigta í umræðunni sagði hann, sem gladdi vissulega.

Á fjölþjóðlegum vettvangi getum við látið til okkar taka á efnislegum forsendum og það eigum við sannarlega að gera. Samstarf okkar við FAO er gott og þar má sjá ýmislegt sem við höfum haft áhrif á til góðs. Við þurfum hins vegar ekki að skreyta okkur með stolnum eða vafasömum fjöðrum. Okkur nægir bara að koma til dyranna þar eins og við erum klædd og leggja með okkur í umræðuna eitthvað af því sem við höfum að miðla.

15.11.2007 : Svona er pólitíska lífið afstætt

Umræður um frumvarp sem ég mælti fyrir á Alþingi í dag, endurspegluðu á vissan hátt afstöðu og stöðu stjórnmálaflokkanna sem áttu fulltrúa í umræðunni. Frumvarpið gengur út á að hverfa frá úreltu og þarflausu millifærslukerfi í mjólkuriðnaðinum. Annars vegar erum við að falla frá tilgangslausu verðmiðlunarkerfi, sem átti sína réttlætingu, en er alveg þarflaust í dag. Hins vegar - og efnislega skiptir það meira máli - er verið að afnema verðtilfærslukerfi, þar sem á vettvangi verðlagsnefndar búvara var verið að taka ákvarðanir sem höfðu bein áhrif á verðhlutföll á milli einstakra framleiðsluvara í mjólk.

Slík verðtilfærsla átti sömuleiðis sína réttlætingu, en ekki lengur. Þessi verðmiðlun hafði ekkert með heildarreikning fjölskyldna til kaupa á mjólkurafurðum að gera. Einungis var þessu kerfi ætlað að færa fjármuni á milli einstakra vöruflokka þannig að leiddi til verðhækkunar á einum lið á kostnað annars.

Samkomulag er um að breyta þessu á milli bænda og verkalýðshreyfingar og afurðastöðvanna.

Í umræðunum á Alþingi í dag mátti sjá allan sjóndeildarhringinn í afstöðunni til þessa máls. Fulltrúi Samfylkingar, Árni Páll Árnason, vildi ganga enn lengra og afnema meðal annars umdeilda 71. grein sem undanþiggur mjólkuriðnað frá ákvæðum samkeppnislaga. Framsóknarmaðurinn Höskuldur Þórhallsson talaði af gætni og með málefnalegum hætti, spurði um einstök atriði frumvarpsins, en var í meginatriðum býsna jákvæður í garð frumvarpsins.

En lífið getur verið afstætt. Það sannaðist í kvöld.

Því kom nú ekki röðin að Jóni mínum Bjarnasyni. Og þvílík afturhaldsræða! Ég hafði á orði að þegar maður væri búinn að hlusta á málflutning Jóns míns blessaðs, þá virkaði málflutningur Framsóknar sem hið argasta markaðshyggjutrúboð! Ræðan var samfelldur óður til fortíðarinnar og skemmti ég mér dável undir henni.Svona purkunarlaus og einlæg ræða í þessum fortíðartóni er mikið fágæti sem ekki er hægt annað en kætast yfir. Skap mitt var ágætt þegar ég gekk til umræðunnar síðdegis í gær, en ég var bókstaflega kátur eftir að hafa heyrt í félaga Jóni.

Svona efasemdir gagnvart breytingum geta verið upplífgandi á stundum. Kannski vegna þess að þær eru dálítið fágæti og fágæta hluti vill maður varðveita. Svona sjónarmið hafa eins konar verndargildi. Og vel getur maður verið rólegur. Slík rarítet verða til staðar á meðan VG vermir bekki þingsins.

15.11.2007 : Orð í tíma töluð

Þegar forsætisráðherra hvetur til sparnaðar í þjóðfélaginu, þá ætti það að hljóta almenna velþóknun. Orð Geirs H. Haarde forsætisráðherra í útvarpinu nú á dögunum í þessa veru, voru sannarlega í tíma töluð. Vextir eru háir, sparnaðarhlutfall of lágt, ójöfnuður í viðskiptum við útlönd, landsmenn að verða aðhlátursefni fyrir verslunaræði í útlendum verslunarútibúum á höfuðborgarsvæðinu og umsvif í framkvæmdum umfram það sem vinnumarkaður okkar ræður við.

Þess vegna var það afskaplega sérstakt að lesa neikvæði viðbrögð einstakra álitsgjafa í fjölmiðlum í dag vegna orða forsætisráðherra.

Við þurfum á minni eyðslu að halda og meiri sparnaði. Víst er að ekki eru allir í færum til þess að rifa sín segl. Þeir sem lökust hafa kjörin munu vísast ekki eiga þess kost að leggja mikið til hliðar. Enda beindi forsætisráðherra orðum sínum til þeirra sem hefðu borð fyrir báru.

En í þjóðfélagi sem einkennist af mikilli neyslugleði, metinnflutningi á lúxusjeppum, margföldun utanlandsferða og þvíumlíku, er sannarlega rúm til aukins aðhalds.

Í sumum löndum er forsjálni almennings vandamál. Þó vextir séu lækkaðir ofan í nánast ekkert, taka Japanir að sögn, ekki upp pyngju sína til þess að eyða. Þeir safna til hinna mögru ára. Hjá okkur eru þessu öfugt farið, eins og við vitum. Þegar vextir hækka innanlands sækjum við okkur bara aukinn neyslueyri í formi erlendra lána, af því þar eru vextirnir lágir. Fyrir ofan okkur dinglar svo Damóklesarsverð gengisáhættunnar. Greiningardeildirnar í bönkunum eru allar sammála um að gengi krónunnar muni lækka á næsta ári og hækka þá skuldir þeirra sem skulda í erlendri mynt. Slíkri hækkun lána verður ekki mætt með auknum kaupmætti, því við svoleiðis aðstæður myndast misgengi, sem enginn ætti að gleyma.

Þrátt fyrir þetta erum við lukkuleg þjóð. Hér er atvinnustig hátt, lífskjör hafa batnað, störfum fjölgað í heildina tekið og möguleikar þjóðarinnar til þess að njóta velsældar hafa aldrei verið svona miklir.

En orð forsætisráðherra voru í tíma töluð. Þau voru mælt af gefnu tilefni. Og jafnvel þeir sem vernda vilja stundarhagsmuni sína, verða að sýna umræðunni þá virðingu að hefja sig upp úr sérhagsmununum sínum. Ofhitnun efnahagslífsins, þensla og skortur á sparnaði hjá þeim sem tvímælalaust geta dregið úr útgjöldum sínum, hefnir sín að lokum. Og þá mega glataðir stundarhagsmunir sín lítið né stoðar mönnum að beita lítt dulbúinni  vörn í umræðunni í þágu sérhagsmuna sinna.

13.11.2007 : Hver er skoðun VG á samþykkt Landsvirkjunar?

Sú skynsamlega og rökrétta ákvörðun stjórnar Landsvirkjunar frá því fyrir helgi, um að selja ekki orku að sinni til stóriðjufyrirtækja á suðvesturlandi var rædd í þinginu í gær. Upp úr umræðunni stóð að Vinstri grænir höfðu ekki burði til þess að segja frá afstöðu sinni til þessa máls. Flestum lék forvitni á að heyra af skoðun flokksins til málsins. Um er að ræða ákvörðun sem ætla hefði mátt að félli VG vel í geð. Hætta við að selja orku til álverksmiðja, en selja þess í stað til annarra kaupenda; svo sem netþjónabúa. Við slíka iðju starfar vel menntað fólk, konur og karlar, þangað má sækja margvísleg störf. Þetta virðist manni eins konar uppskrift að stefnu sem VG hefði fallið í geð.

En er það svo?

Ekki glitti í það að VG lýsti ánægju sinni með þessa stefnumótun. Það var bara á ferðinni sama gamla sífrið. Vantaði þó ekki að stórkanónur VG í tækju þátt í þessum umræðum um orku og stóriðjumál. Væru á vettvangi umræðunnar. Bæði Steingrímur J. ( sem raunar hóf umræðuna) og Kolbrún Halldórsdóttir tóku til máls.

Kannski stafar þetta af því að í raun er VG eini flokkurinn sem núna heldur úti virkri stóriðjustefnu, eins og flokkurinn hefur nefnt stuðning við uppbyggingu orkufreks iðnaðar. Flokkurinn hefur öll tögl og hagldir í stjórn Orkuveitu Reykjavíkur. Svo er manni að minnsta kosti sagt þegar kemur að stórmálum eins og REI og skyldum hlutum. Nú vitum við að Orkuveita Reykjavíkur ætlar að sjá nýrri stóriðju í Helguvík fyrir orku. Annarri álverksmiðjuuppbyggingu er hins vegar ekki til að dreifa næstu árin í landinu. Stóriðjustefnan er þess vegna þessi dægrin ær og kýr VG. Þar er rekin "stóriðjustefnan" á Íslandi í dag. Í ljósi þess ber því að skoða hik talsmanna flokksins þegar kemur að því að tjá sig um stefnumörkun stjórnar Landsvirkjunar.

Flóknara er það mál því ekki. Álverksmiðjan á Bakka við Húsavík er ekki á framkvæmdastigi fyrir en að liðnum einhverjum árum og samþykkt stjórnar Landsvirkjunar snertir þau framkvæmdaáform ekki.

Svo var blessaður borgarstjórinn spurður í sjónvarpinu í gærkveldi út í áhrifin af stefnumörkun stjórnar Landsvirkjunar á áform OR. Svarið var í anda hins skýra vörumerkis borgarstjórans. Fullt af fallegum orðum, en lítil merking. Fyrir þá sem hafa gaman af getraunum og spurningakeppnum er ábyggilega áhugavert að velta fyrir sér merkingum þessara fögru orða-umbúða. Áhugaleysi höfundar þessara lína á slíkri ágiskanakeppni meinar hins vegar að hér verði þess freistað að ráða í orð borgarstjórans.

8.11.2007 : Hver vill yfirgefa dalinn í landi Sáms frænda?

Það er ekki nóg með að krónan sýni alltof mikinn styrk þessi misserin. Gengissveiflur á erlendum mörkuðum ýkja svo til viðbótar stöðu krónunnar. Hinn bandaríski dalur er óvenjulega ræfilslegur gagnvart öðrum myntum, svo mjög að slíkt er farið að hafa áhrif um víða veröld. Til dæmis blasir við að hið lága gengi bandaríkjadals hefur áhrif á verðþróun á olíu. Innflytjendur sem vinna á Asíumörkuðum og hafa selt varning sinn til Bandaríkjanna eru komnir í standandi vandræði. Og svo þekkjum við það héðan, að hlutur Bandaríkjanna í útflutningi frá Íslandi hefur snarminnkað á sama tíma og bandarískir bensínhákar eru fluttir hingað til lands í stórum stíl.

Við sjáum á þessu að sveiflur geta líka verið miklar á stóru og öflugu myntsvæði. Það er því engin allra-meina-bót að spyrða sig við stórt myntbandalag. Það ættu menn að hafa í huga sem daginn út og inn ákalla evruna.

Ég vék raunar að þessu í ræðu minni á LÍÚ þinginu 25 október. Þar sagði ég eftirfarandi:

"Gengissveiflur eru í sjálfu sér ekki nýjar meðal þjóða og þótt íslenska krónan sé lítill gjaldmiðill þá sjáum við að sveiflurnar eru líka til staðar í öðrum gjaldmiðlum. Bandaríkjadalur hefur til dæmis aldeilis ekki verið laus við sveiflurnar. Sé hann borinn saman við aðrar mynttegundir sjáum við það glöggt. Telst þó myntsvæði dalsins ekki vera neitt smáræði. En þrátt fyrir þessar sveiflur hef ég ekki heyrt þess getið að málsmetandi menn í landi Sáms frænda hvetji til þess að hverfa frá gjaldmiðlinum sínum, eins og nú er svo tíðkanlegt hér á landi.

 Ef við svo lítum á þróun einstakra mynta gagnvart krónunni okkar þá er eftirfarandi að segja. Bandaríkjadalur er um 13% veikari gagnvart íslensku krónunni en hann var um síðustu áramót, sterlingspundið tæplega 10% veikara og evran 7% veikari. Gengisvísitalan sjálf sýnir að krónan hefur að meðaltali styrkst um 9% en þó er þess að geta að ýmsir gjaldmiðlar hafa lotið annarri sveiflu. Kanadadalur hefur t.d. styrkst gagnvart íslenskri krónu á þessu ári og norska krónan aðeins veikst lítilsháttar. Þannig að við sjáum að sveiflurnar geta verið á marga vegu."

Breytingin er orðin ennþá ýktari frá því að þessi orð voru þau sögð. Gengi dalsins gagnvart krónu hefur breyst um ríflega 16% frá áramótum, gengið gagnvart evru helmingi minna, eða um 8%. Og merkilegt nokk; kanadíski dalurinn hefur styrkst um 4% gagnvart krónunni. Sjálf gengisvísitalan hefur breyst um 10 prósent ríf.

Sveiflur einkenna því gjaldeyrismarkaðina, sem ýkja því hina stekru stöðu okkar gegnvart einstökum myntum.

24.10.2007 : Kvöldstundir með Gísla

Vegna þess að ég er sem betur fer ekki þingmaður fyrir Framsóknarflokkinn, né framsóknarmaður yfirhöfuð get ég óhræddur ljóstrað því upp að ég sæki núna tíma hjá Endurmenntunarstofnun Háskóla Íslands, þar sem snilldarverkið Gísla saga Súrssonar er viðfangsefnið. Í Framsóknarflokknum mega þingmenn ekki stunda nám eins og kunnugt er, öðruvísi en verða undirorpnir gagnrýni flokkssystkina sinna fyrir tiltækið. Þessu er sem betur fer ekki svona farið í flokknum mínum. Þess vegna fer ég á þriðjudagskvöldum með Sigrúnu konu minni í tíma í Gísla sögu

Magnús Jónsson leiðir þennan góða hóp sem kemur saman á þriðjudags og miðvikudagskvöldum til þess að kryfja söguna af útlaganum vestfirska, sem hrífur hvern þann sem söguna les. Textinn er mergjaður, fullur af snjöllum orðatiltækjum, myndrænum lýsingum hvar sem borið er niður.

Fyrir nú utan atburðarrásina sjálfa. Ást og afbrýði, lýsing á miklum görpum, persónusköpun og frásögn þar sem spunnið er saman ótrúlegustu fléttum mannlegra örlaga.

Svo spillir það ekki fyrir að vettvangur sögunnar er svæði sem ég þekki vel. Vestfirðir eru sögusviðið. Haukadalur í Dýrafirði, Breiðafjörður og loks Geirþjófsfjörður, svo nokkrir landfræðilegir hápunktar sögunnar séu nefndir.

Fyrir nokkrum árum gengum við Sigrún með vini okkar Þóri Erni Guðmundssyni á Þingeyri um sögusviðið í Haukadal. Hann er manna kunnugastur; jafnt sögunni sem sögusviðinu. Þetta var ógleymanlegur eftirmiðdagur og frásögnin birtist manni sem ljóslifandi mynd. Í sumar bætti ég svo um betur. Við Þórir gegnum saman oní Geirþjófsfjörð í sumar og áttum þar góðan tíma, í þeirri einstöku náttúruperlu þar sem sagan drýpur af hverju strái. Um Þóri vin minn hef ég sagt og segi hvenær sem er, það sem hann ekki veit um Gísla  sögu er ekki þess virði að vita. Þessari ferð okkar í Geirþjófsfjörð lýsti ég í bloggi 2. ágúst síðast liðinn.

En aftur að tímunum hjá Magnúsi, í Gísla sögu. Þarna er notalegt að verja kvöldstund vikulega. Verð þó að játa að fundir hafa spillt nokkuð fyrir mér tímasókninni, en það breytir því ekki að þetta hafa verið lærdómsríkar kvöldstundir. Mörg andlit nemendanna eru kunnugleg frá fyrri násmskeiðum sem ég hef sótt; jafnvel alveg frá þeim tíma sem ég sótti námskeið Jóns Böðvarssonar í Njálu forðum tíð.

Það segir svo heilmikla sögu um hvernig Íslendingasögurnar lifa í hugum okkar nútímafólks að námskeiðið í Gísla sögu var svo vel sótt að Magnús kennari okkar mátti bæta við nýrri kvöldstund, til þess að geta hleypt okkur öllum, áhugasömum nemendunum að. Þökk sé honum, þökk sé Endurmenntunarstofnun.

En umfram allt, snilldarsagan af Gísla Súrssyni er sígilt snilldarverk. sem mun eiga erindi við lesendur um ókomna tíð.

18.10.2007 : Vel heppnað útboð

Nýtt útboð á tollkvótum vegna innflutnings á landbúnaðarvörum sem fram fór um síðustu helgi tókst vel. Árangurinn var sá sem að var stefnt. Þetta útboð tryggir það sem ætlunin var, að auka fjölbreytni í matvöruúrvali, stuðla að lægra vöruverði, en án þess að raska stöðu íslensks landbúnaðar.

Þannig var að tollkvótar voru boðnir út í vor. Þá gerðist það, sem aldrei hefur hent áður, að tiltekin fyrirtæki blokkeruðu í raun þennan innflutning. Það var klárlega í blóra við ásetning stjórnvalda og þau markmið sem sett voru varðandi innflutninginn. Því brugðum við á það ráð að hefja nýtt ferli. Lýst var eftir áhugasömum sem bjóða vildu að nýju í ónotaða kvóta. Jafnframt voru settar strangar reglur til þess að koma í veg fyrir að leikurinn frá því í vor endurtæki sig. Niðurstaðan var sú að tollkvótarnir gengu út, þeir verða staðgreiddir. Tilboðsupphæðirnar voru verulega lægri en í vor. Dæmi voru um að allt að 66% lægra hafi verið boðið í þess kvóta.

Að öllu óbreyttu á þetta að leiða til lægra vöruverðs. Fróðlegt verður að fylgjast með því hvernig það skilar sér í vasa neytenda. Ekki er ástæða til annars en að ætla að svo verði. Innflytjendur hafa talað með þeim hætti. Vonandi tryggir samkeppni að svo verði.

Athyglisvert er hins vegar að fjölmiðlar hafa sýnt máli þessu lítinn áhuga - ennþá að minnsta kosti. Hafa þeir þó ýmsir sýnt innflutningsmálum landbúnaðar töluverðan áhuga, auk þess sem umræðan um lægra matvöruverð er sífellt vakandi.

En aðalatriðið er þó það að vel tókst til. Ferlið sem leiddi til þessarar niðurstöðu var gagnsætt. Allir aðilar sitja við sama borð og niðurstaðan sú sem að framan er lýst.

16.10.2007 : Sama verðbólga og á evrusvæðinu

Verðbólga hér á landi er hin sama og á evrusvæðinu. Þetta sést ef notaður er hinn samræmdi mælikvarði sem lagaður er til grundvallar á evrusvæðinu þegar verðbólgan er mæld. Þetta er athyglisvert, þó ekki sé það nýtt af nálinni; en stangast auðvitað á við umræðuna sem fer oft fram hér á landi um að verðlagsþróun sé ekki í samræmi við það sem er að gerast í Evrópu.

Verðbólgan í september, mæld á 12 mánaða kvarða var 2,1 prósent, rétt eins á evrusvæðinu. Við mælum hins vegar verðlagsbreytingar á húsnæði. Það hefur hækkað langt umfram allt sem þekkist og því er verðbólgan hér þetta há. Ef við notuðum sömu aðferðir og á hinu ástsæla og marglofaða evrusvæði væru verðlagsbreytingar hér á landi hinar sömu og suður í Evrópu.

Það sem meira er. Stór lönd á evrusvæðinu, svo sem Þýskaland og Spánn búa við mun meiri verðbólgu en við. Var þó Þýskaland eitt sinn talið hið óvinnandi vígi traustrar efnahagsstjórnar og gætilegra fjármála. Á Spáni hefur verið mikill vöxtur efnahagslífs og eftirspurn útlendinga eftir húsnæði á sólbökuðum ströndunum við Miðjarðarhaf ýtt upp verðlagi á húsnæði. Þar telst það þó ekki til verðlagstbreytinga.

Hér á landi heldur Seðlabankinn vöxtum sínum í hæstu hæðum, trúr lögbundnu verðlagsmarkmiði sínu. Á evrusvæðinu þar sem sömu prinsípp gilda eru viðmiðin önnur, vextirnir lægri og gengið sligar ekki útflutningsgreinarnar eins og við höfum bitra reynslu af hér á landi.

Evrusinnar lofsyngja hina evrópsku mynt og telja að við eigum ekki annars úrkosta en kasta gjaldmiðli okkar fyrir borð. Í fyrirmyndarríkinu Evrulandi sé allt með öðrum og betri róm. Þó er verðbólgan þar sú hin sama og hér. Ef við notuðum sama viðmið má ætla að vextirnir væru aðrir og skaplegri, gengið veikara og stöðugra.

Það er engin þörf á því að yfirgefa gjaldmiðilinn okkar, til þess að afhenda efnahagsstjórntæki okkar í hendur annarra þjóða, þegar við blasir að hér er hagvöxtur betri en í samkeppnislöndunum okkar, lífskjörin batna hraðar og verðbólgan - mæld á samanburðarhæfan kvarða - hin sama og í löndum þeim sem brúka evruna.

13.10.2007 : Rýtingsstunga í bak Halldórs Ásgrímssonar

Segja má að koss Alfreðs Þorsteinssonar á tárvota hvarma Björns Inga Hrafnssonar og sem þjóðin varð vitni að í sjónvarpinu - hafi verið innsigli hins nýja meirihluta í Reykjavík. Þetta var viðeigandi. Alfreð er sjálfur guðfaðirinn( skrifað hér með litlum staf) og slæmir kossi á sitt pólitíska sköpunarverk.

Upphafið markar svo framhaldið. Það var ofið svikum af hálfu Björns Inga Hrafnssonar og snúið utan um hagsmuni en ekki hugmyndir, né málefni. Það hefur komið vel í ljós undanfarna daga og er nú alveg óumdeilt.

Björn Ingi Hrafnsson lýsir svo eftirfarandi yfir á vakningafundi Framsóknarflokksins í Reykjavík í gær: "Mér hefur fundist á undanförnum árum og kannski einhverjum fleirum að oftar hefði mátt standa í lappirnar í erfiðum málum og segja hingað og ekki lengra." Þess ber að geta þessum orðum var fagnað með lófataki í hópi trúnaðarmanna Björns Inga í Reykjavík í gær.

Hverjum eru nú þessi skeyti ætluð?

Það er augljóst. Halldór Ásgrímsson fyrrverandi forsætisráðherra verður fyrir þessum örvum Björns Inga Hrafnssonar fyrrum aðstoðarmanns síns. Það var Halldór Ásgrímsson sem stofnaði til hins farsæla stjórnarsamstarfs við Sjálfstæðisflokkinn. Síðustu árin sín í stjórnmálum var hann forsætisráðherra. Björn Ingi Hrafnsson er að segja núna að allt hafi þetta verið of dýru verði keypt. Forsætisráðherrastóllinn þá væntanlega líka. Engum manni öðrum geta því verið ætluð þessi eitruðu skot.

Svona er ekki sagt í hita leiksins, heldur meðvitað. Það er verið að kynda undir tiltekinni skoðun.

Þetta er líka drengilega mælt af hinum gamla aðstoðarmanni eða hitt þó heldur. Úti í Kaupmannahöfn situr Halldór Ásgrímsson á friðarstóli og er ekki gerandi í stjórnmálum dagsins í dag. Nú má hann sæta þessum lymskulegum árásum frá Birni Inga Hrafnssyni; í atburðarrás þar sem Halldór er víðsfjarri.

Hvað gengur honum eiginlega til, meintum framtíðarfoingjanum í Framsókn? Hvers vegna þarf hann að vega svona úr launsátri sínu í garð síns gamla læriföður? Er svarið kannski það að honum megi bara fórna á sigurstundinni, þegar að baki er tvöfeldnin í garð Sjálfstæðisflokksins, einleikirnir í hinni pólitísku skák; á sigurstundinni sé  því í lagi að niðurlægja sómamanninn Halldór Ásgrímsson.

Staða Björns Inga Hrafnssonar sem aðstoðarmanns formanns Framsóknarflokksins, lyfti honum í upphafi til þeirra metorða sem hann nýtur svo sæll og glaður í dag. Nú launar kálfurinn ofeldið.

8.10.2007 : Ásakanir um nasískt hugarfar og hatur

Ég heimsótti fyrir skemmstu útrýmingarbúðirnar í Sachsenhausen skammt frá Berlín. Heimsókn á þennan vettvang grimmdarverka nasista lætur engan ósnortin. Þarna skynjaði maður svo vel grimmdina og las frásagnir af því hvernig lífið var murkað með skipulögðum hætti úr fórnarlömbum nasista. Það tekur á allt fólk með ærlega taug að skynja þessi voðaverk í því umhverfi sem þau voru unnin. Eitt er vitaskuld að lesa og heyra af hryllingnum sjálfum, pyntingunum, slátruninni á saklausum borgurum og öllu því sem við höfum vitneskju frá þessum voðalegu tímum. En hitt er ekki síður hrollvekjandi að skynja hugarfarið sem leiddi til helfararinnar og hinna skipulegu þjóðarmorða.

Fyrir okkur stendur frásögn Leifs Muller lifandi fyrir hugskotssjónum. Saga unga Íslendingsins sem fangelsaður var í Noregi sendur til Sachsenhausen, var skráð á ógleymanlega bók Garðars Sverrissonar, Býr Íslendingur hér. Gamall maður gaf sig á tal við mig þar sem ég stóð við innganginn í Sachsenhausen og þekkti sögu Mullers. Það var merkileg upplifun.

Þarna, eins og fyrr og síðar, gerði maður sér grein fyrir óþverra Nasismans. Þessi helstefna var skipuleg aðferð við að útrýma tilteknum þjóðfélagshópum, þjóðum og þjóðarbrotum. Það var sjálf hugmyndafræðin; þessi skipulega, úthugsaða og fyrirfram útreiknaða stefna sem er grundvöllur alls óhugnaðarins. Útrýmingarherferðin gegn gyðingum stendur mann næst hugskotssjónum þegar þessir tímar eru rifjaðir upp.

Því er maður sleginn óhug að lesa grein Þráins Bertelssonar rithöfundar í Fréttablaðinu, útbreiddasta dagblaði landsins í gær, sunnudag. Þar segir hann að óskilgreindur hópur samsærismanna sem hann kallar svo og ristjóri Morgunblaðsins hafi haft það að ætlunarverki að klekkja á andstæðingum Sjálfstæðisflokksins, "en þó með snyrtilegri aðferðum en nasistar notuðu við gyðinga þótt hatrið og hugarfarið væri það sama".

Hér fer ekkert á milli mála. Hinn gamli ritstjóri Þjóðviljans líkir starfsaðferðum tiltekinna manna hér á landi við þann hugsunarhátt sem bjó að baki helfararinnar. Sá hugsunarháttur bjó til hugmyndafræði hatursins þar sem  útrýma átti þjóðum og þjóðarbrotum, fólki með tilteknar skoðanir, af tilteknum uppruna, með stjórnmálaskoðanir sem ekki voru þóknanlegar og með kynhneigð sem ekki féll í kramið. Er þá ekki allt upptalið. Það er þessi hugmyndafræði hatursins sem lagði grunn að öllum skelfingunum.

Þessi skrif Þráins Bertelssonar eru þess vegna með því óhugnanlegra sem ratað hefur inn á síður dagblaðanna síðari árin. Kannski hefur mátt lesa viðlíka í skrifum augljósra kverúlenta og erkifífla. En þegar þessi orð hrjóta úr penna virts listamanns, sem við alþingismenn höfum sett á bekk með helstu andans jöfrum okkar og sæmt listamannalaunum, þá setur að manni ansi illan hroll.

Það er þó bót í máli að þótt liðnir séu nær tveir sólarhringar frá því að þessi skrif birtust i Fréttablaðinu hafa þau enga athygli vakið. Orð skáldmæringsins hafa sennilega ekkert vægi. Það virðast engir taka mark á Þráni Bertelssyni. Það hlýtur að vera aumt hlutskipti rithöfundar.

1.10.2007 : Út og suður þrumustuð

Það er sennilega til þess að æra óstöðugan að fara einhverjum orðum um afstöðu stjórnarandstöðuflokkanna til einstakra mála. Frá því var greint í gær að þeir ætluðu að stilla saman strengi sína og koma samstæðir til þings, sem sett var í dag. Ósanngjarnt væri hins vegar að segja að upphaf þess samstarfs lofi góðu. Samstaðan virðist engin vera og sundurtættir mæta flokkarnir til leiks nú í þingbyrjun.

Tökum mótvægisaðgerðirnar. Þar syngur hver með sínu nefi. Einn talar um að ekkert hefði átt að hlusta á vísindamennina og gera í rauninni þveröfugt við það sem þeir lögðu til. Þetta er vitaskuld Frjálslyndi flokkurinn. Framsóknarflokkurinn vill sitja klofvega á girðingunni og fara svona bil beggja. Vinstri grænir lögðu til að fylgt yrði ráðum fiskifræðinga.

Athygli hefur hins vegar vakið að fulltrúi þeirra síðast nefndu, Jón Bjarnason alþm. vill að auknar verði enn veiðar á öðrum tegundum, en þar var aflaákvörðunin í flestum tilvikum umfram ráðleggingar Hafró. Er þetta einnig í hróplegri mótsögn við það sem margir hafa sagt, að erfitt kunni að vera við óbreyttar aðstæður að ná tilsettu aflamarki í sumum öðrum tegundum, td ýsu. Þetta stangast líka á við málflutning flokksbræðra hans og margra annarra úr stjórnarandstöðunni.

Málflutningur stjórnarandstöðunnar í sambandi við fjárlögin er sama marki brennd. Téður Jón taldi upp ótal málaflokka þar sem hann taldi að meira fjármagn þyrftu. Framsóknarmaðurinn Bjarni Harðarson var allt annarrar skoðunar. Hann taldi að í fjárlagafrumvarpið skorti aðhald. Það verður því fróðlegt að fylgjast með átökum þeirra félaga um þessi mál á Alþingi á næstunni.

Alla vega er það ljóst að þegar til stykkisins kemur varðandi þessi stóru mál eru stjórnarandstæðingar algjörlega út og suður. Einn talar í austur en annar í vestur. Það er því ljóst að allt þeirra tal um samstöðu stjórnarandstöðunnar er gjörsamlega innistæðulaust.

27.9.2007 : Þeir eru til sem vilja rýra eignir bænda

Hækkun á verði bújarða hefur kallað á umræður. Það er eðlilegt. Verðhækkun á bújörðum er breyting frá ástandi sem forðum ríkti þegar verðmæti þeirra var lítið. Ekki eru mörg ár síðan að hið opinbera varð að leysa til sín jarðir bænda. Þeir voru staddir í einhvers konar úlfakreppu - gildru - sem þeir ekki komust út úr. Nú þegar svo bregður við að þróunin er á annan veg fara menn að velta fyrir sér hinu nýja ástandi.

Verðhækkunin er jákvæð. Menn hafa velt þvi fyrir sér hvort hátt jarðaverð stuðli að fólksfækkun í sveitum. Má þá ekki spyrja hvort lágt verðgildi á bújörðum hafi stuðlað að því að fólk flutti í sveitirnar. Við vitum að svo var ekki. Hið lága verð endurspeglaði einmitt að eftirspurnin var lítil.

Við vitum að eignaverð í landinu hefur hækkað mikið undanfarin ár. Menn kalla það auðsáhrif og þau hafa meðal annars stuðlað að því að fólk og fyrirtæki hafa getað tekist á við stærri verkefni sem hafa síðan aukið almenna velferð í landinu. Húsnæðisverð hefur víða hækkað. Hlutabréf hafa hækkað í verði. Ávöxtun á margs konar fjárfestingum í hlutabréfum og skuldabréfum hefur verið góð. Hækkun á verði bújarða hefur örugglega ekki verið úr samhengi við aðrar hækkanir á eignum í landinu. Má raunar efast um að verðhækkanir á jörðum hafi einu sinni náð að halda í við ávöxtun á ýmsum öðrum eignum hér á landi.

Búháttabreytingarnar sem hafa orðið í landbúnaðinum okkar hafa átt sinn þátt í því að auka eftirspurn eftir jörðum og hafa stuðlað að bættri eignamyndun til sveita. Skógrækt, þar sem bændur eru helstu gerendurnir hefur til dæmis aukið verðmæti jarðanna. Nýrri framleiðslugreinar, sem laða að sér fólk úr þéttbýli, hafa sömuleiðis ýtt í sömu átt. Margt fólk hefur flutt úr þéttbýli í sveitirnar, vegna möguleika á slíkri nýrri atvinnustarfsemi. Það er góð þróun.

Þess vegna eiga menn ekki að hryggjast yfir því að eignamyndun á sér stað á meðal bænda. Öðru nær. Þeir sem láta í ljósi gagnrýni á þá þróun sem hefur orðið til sveita, hljóta að hafa þá skoðun í raun, að nauðsynlegt sé að rýra eignir bænda og jarðeigenda. Það eiga þeir þá að segja. Menn sem sjá skrattann í hverju horni þegar fréttist af hækkun jarðaverðs, eiga að vera sjálfum sér samkvæmir og leggja til aðferðir við að lækka jarðaverð og rýra þar með eignir bænda.

Þeir mega þá jafnframt vita að slíku verður ekki tekið þegjandi. Nær er nefnilega að gleðjast yfir aukinni eignamyndun í sveitum heldur en að hafa allt á hornum sér yfir slíku.

24.9.2007 : Saffron byltingin

Það er vart hægt að hugsa sér hógværari og friðsamlegri mótmæli. Hljóðlátir búddamunkarnir ganga um götur Rangoon, höfuðborgar Myanmar, sem forðum hét Burma. Í gær slógust svo nunnur með í hópinn, til þess að leggja áherslu á kröfur um einhvern vísi að lágmarksmannréttindum. Þetta fallega land, sem býr að gríðarlegum náttúruauðlindum, hefur verið höfuðsetið af harðstjórum áratugum saman, sem rænt hefur íbúana sjálfsögðustu mannréttindum og dæmt þjóðina til skelfilegrar fátæktar og harðstjórnar. Landið var undir breskri stjórn til ársins 1948 og þar voru lífskjör góð.

Herforingjar hafa verið við völd allt frá árinu 1962 og afleiðingarnar eru þetta skelfingar stjórnarástand og sár fátækt.

Eins og stundum hendir við slíkar aðstæður gerist einn atburður sem hrindir af stað mikilli atburðarrás. Skyndileg hækkun eldsneytisverðs, reyndist dropinn sem fyllti mælinn. Hinir friðsælu búddamunkar fóru út á göturnar, þeir njóta virðingar og stjórnvöld - þótt grimm séu - hafa hikað við að láta til skarar skríða gegn þeim

Munkarnir ganga um göturnar klæddir saffronrauðum búningum sínum. Sagt er að þetta sé skírskotun til helgs litar í trúabrögðunum. Nú kallast andófið austur í Burma Saffron byltingin og vísar til litar kuflanna sem munkar bera í Suðaustur Asíu. Það er dálítið merkilegt að slíkir atburðir fá hversdagsleg heiti oft sinnis. Saffron bylting er eitt slíkt, vekur upp í hugann vísbendingu um litinn og kannski kryddtegundina heimsfrægu. Hvorutveggja markað sakleysislegu og friðsælu yfirbragði. Og hvorutveggja svo viðeigandi þegar við gætum að því að það eru munkar og nunnur sem leiða andófið - byltinguna - þar eystra.

Öllum er svo ljóst að það er Aung San Suu Kyi friðarverðlaunahafi Nóbels sem gefur þessari miklu fjöldahreyfingu styrk. Hún fékk ríflega 60 % atkvæða í kosningum sem haldnar voru árið 1990, en var hneppt í gæsluvarðhald strax í kjölfarið. Hún  hefur með einstakri hugprýði staðið af sér tilraunir til herforingjanna til að brjóta hana niður. Siðferðisþrek hennar hefur verið öðrum styrkur, sem án nokkurs efa hefur haft mikla þýðingu núna.

Enginn veit hvað gerast mun. Margir spá því að herforingjastjórnin í Myanmar (Burma) láti til skarar skríða. Það hafa þeir svo sem gert áður. Nú er þeim þó meiri vandi á höndum. Munkar og nunnur hafa þannig stöðu í þessu búddíska ríki að það gæti reynst harðstjórunum dýrkeypt. Og þó að blaðamönnum sé meinaður aðgangur að landinu, gerir nútíma tækni það að verkum að auðveldara er að skrásetja atburðina fyrir heimsbyggðina. Stafræn myndavélatækni flytur myndir af ofbeldisverkum herforingjanna út fyrir landamærin, inn á síður blaðanna og um útsendingar sjónvarpsstöðvanna um heim allan.

Slíkt hefur áður reynst fallvöltum harðstjórum hættulegt. Við skulum því ekki útiloka að Saffron byltingin,  sem nú er fremur andóf,  leiði til þess að friðsamlegar aðgerðir búddamunka og nunna brjóti á bak aftur einhverja lífseigustu herforingjastjórn í heimi

18.9.2007 : Jákvæðar fréttir

Menntun er lykilhugtak í nútímasamfélagi. Við höfum séð það hvernig menntun á öllum skóastigum hefur verið að eflast og taka gagngerum breytingum. Skólahald er í mikilli þróun. Rekstrarform skólanna er að breytast, skólahald markast af þeim breytingum sem hafa átt sér stað í tækniumhverfi okkar. Hugmyndafræði útrásar er farið að einkenna skólastarfið og stjórnendur háskólanna okkar miða sig hiklaust við það besta sem er að gerast í menntamálum í umheiminum.

Rannsóknarstarf Háskóla Íslands margefldist við ákvörðun um að stórefla fjármagn í þann þátt skólans. Við sáum á dögunum að háskólarnir stóðust með glans að fara í gegn um matskerfið sem menntamálaráðuneytið stóð fyrir. Háskóli Íslands, Háskólinn í Reykjavík, Listaháskólinn og Landbúnaðarháskólinn fengu lofsverða umsögn í þessu ferli. Það segir gríðarlega mikla sögu.

Nú síðast voru stórtíðindi að gerast í gær, þegar Róbert Wessman kom með heilan milljarð inn í HR, sem ætlað er að efla innri starfsemi skólans. Þess má vænta að atvinnulífið og vel megandi einstaklingar láti frekar að sér kveða á þessu sviði. Það er afar þýðingarmikið að þeir miklu fjármunir sem urðu til við gjörbreytingu íslensks atvinnulífs rati einmitt inn í menntamál okkar og efli þau. Slíkt hefur orðið lykillinn að uppgangi háskóla úti í heimi, eins og kunnugt er. Umræður um þessi mál fara nú víða fram og öllum er orðið ljóst að háskólum er það brýnt að tengjast atvinnulífinu.

Það er í sjálfu sér ekki nýtt að atvinnulífið komi til liðs við skólana. Alþekkt er að fyrr meir voru ýmsar stöður í háskólum greiddar af fyrirtækjum. Sú þróun ætti því ekki að koma nokkrum á óvart.

Það sem nú er að gerast er til marks um mikla deiglu, sem er í skólastarfsemi okkar. Jákvæð teikn sem ber að fagna.

14.9.2007 : Skilað auðu - að mestu

Því miður voru viðbrögð stjórnarandstöðunnar við mótvægisaðgerðum ríkisstjórnarinnar óskaplega fyrirsjáanleg. Hefðbundin gagnrýni án nokkurra tillagna. Við þessu mátti svo sem búast, en innst inni var samt til vonarneisti um að í þetta skipti tækju menn hlutverk sitt dálítið hátíðlegar. Málið er af þeirri stærðargráðu að gera má þær kröfur til alvöru stjórnarandstöðu að hún hafi hugmyndir um aðrar leiðir. Svo er því miður ekki.

Menn tala meira að segja út og suður. Einn þingmanna Frjálslyndra finnur að því að of miklu fjármagni sé varið til þessara aðgerða. En almennt er tónninn sá að meira vanti hér og þar. Það er líka fyrirsjáanlegt.

Hitt er öllu lakara að ekki bólar á því að menn leggi til hugmyndir í hvað fjármunirnir eigi að fara. Helst er á að skilja að leggja hefði átt fjármuni með beinum hætti til fyrirtækjanna, í formi ríkisstyrks. Er það þó í algjörri andstöðu við forsvarsmenn útgerðanna sem hafa þvert á móti talað gegn slíkum hugmyndum.

Öllum öðrum hugmyndum um ný atvinnutækifæri sem ákveðnar eru í mótvægisaðgerðum ríkisstjórnarinnar er síðan mætt með tortryggni og hæðni. Er þó ljóst að atvinnutækifærum fækkar í fiskvinnslu og sjómennsku. Einnig vegna þess að tæknibreytingar leiða til færri starfa. Þess vegna er ennþá dapurlegra að verða vitni að því þegar reynt er að gera lítið úr hugmyndum um ný atvinnutækifæri. Á sama tíma er kallað eftir aukinni fjölbreytni atvinnulífsins á landsbyggðinni, kallað efrtir frekari möguleikum á menntun, kallað eftir uppbyggingu fjarskipta og samgangna. Því vekja viðbrögð stjórnandstöðunnar undrun.

Formaður Framsóknarflokksins Guðni Ágústsson, markaði þó afdráttarlausa stefnu að einu leyti og því ber að fagna. Hann hvatti í raun til þess að stjórnvöld lýstu því skýrt yfir að veiðirétturinn yrði hjá útgerðinni og að þeir sem nú tækju á sig skerðinguna nytu batans þegar þorskstofninn braggaðist. Þetta er gott að heyra. Hann þarf þó ekki að brýna okkur í þessum efnum. Sjálfur hef ég marglýst þessu yfir, til dæmis eftir að skýrsla Hafró kom út í júníbyrjun, en einnig þegar afstaða stjórnvalda um heildaraflamark lá fyrir. Forsætisráðherra hefur einnig talað mjög afdráttarlaust í þessum efnum á nákvæmlega sama hátt og ég.

Orð Guðna verðum við því að skoða sem ádrepu í garð forystumanns Framsóknarflokksins í Reykjavík, Björns Inga Hrafnssonar, sem talað hefur um að aflahlutdeildinni verði að skipta öðruvísi og koma í veg fyrir að þeir sem nú taka á sig skellinn njóti ábatans af auknum veiðiheimildum. Þess vegna skiptir máli að Guðni hefur talað. Orð formanns Framsóknarflokksins hafa vægi og hljóta að endurspegla afstöðu flokks hans. Því ber að líta svo á að orð Björns Inga hafi verið léttvæg fundin á mælikvarða formanns flokksins. Þá vitum við það að minnsta kosti.

13.9.2007 : Valgerður vegur að Guðna

Evrópumálin verða enn um sinn mikið ágreiningsmál í Framsóknarflokknum. Allir vita um andstöðu Guðna Ágústssonar við áherslur flokksins í þeim málum á umliðnum árum. Þegar hann varð formaður mátti ætla að sveigt yrði af leið flokksins í þessum efnum. Það verður þó ekki gert ef Valgerður Sverrisdóttir varaformaður flokksins fær nokkru um ráðið. Hún hefur óbifandi skoðun á málinu, eins og heyra mátti í fréttum Stöðvar 2 í fyrradag, 11. september.

Hún lætur sem hún sé að skamma Sjálfstæðisflokkinn. Öllum er þó ljóst að þangað er spjótunum ekki beint. Hún veit sem er að Sjálfstæðisflokkurinn hefur tekið virkan þátt í evrópuumræðunni, leiddi starf sérstakrar nefndar um evrópumálefni, sem skipuð var fulltrúum allra þingflokka og sem sendi frá sér ítarlega skýrslu. Þar kom fram hvílík kynstur hefur verið skrifað og fjallað um þessi mál. Þar á meðal um evruna. Þau mál hafa því lengi verið uppi á borðinu, skoðanir sannarlega skiptar en margir málsmetandi menn hérlendis og erlendis beinlínis lagst mjög hart gegn því að við köstuðum krónunni og tækjum upp evruna. Þar á meðal eru þekktir fræðimenn, innlendir og erlendir.

Hér er því einfaldlega um að ræða málefnalegan ágreining, sem teljast má eðlilegur í opnu lýðræðislegu þjóðfélagi.

Orð Valgerðar verða að skoðast í þessu ljósi. Engum er þetta betur ljóst en henni. Sjálfum utanríkisráðherranum fyrrverandi, sem gegndi því starfi einmitt þegar Evrópunefndin skilaði af sér.

Þess vegna blasir auðvitað við að spjótum hennar er fyrst og fremst beint til formanns hennar, að sjálfum Guðna Ágústssyni. Það er við hann sem hún á greinilegt erindi, með orðum sínum. Svona aðferð sem Valgerður Sverrisdóttir notar er alþekkt. Oft kölluð Albaníuaðferðin, svo sem kunnugt er og á rætur sínar aftur um marga áratugi. Til þessarar margreyndu aðferðar grípur varaformaður Framsóknarflokksins nú í málflutningi sínum. En enn athyglisverðarar er að  að formaðurinn svarar köpuryrðum varaformanns síns í engu. Á hann þó bersýnilega næsta leik í þessu tafli.

11.9.2007 : Vegagerð er öflug mótvægisaðgerð

Það hefur vakið athygli margra - og undrun - að ýmsir hafa orðið til að gera lítið úr áformum ríkisstjórnarinnar um flýtingu vegagerðar. Ákvörðun ríkisstjórnarinnar var hluti af þeim mótvægisaðgerðum sem nú líta dagsins ljós ein af annarri. Og í ljósi þess að bættir vegir hafa löngum verið áhugamál almennings og stjórnmálamanna hefur það sætt undrun að ákvörðun um aukna vegagerð skuli hafa verið mætt af tortryggni og að reynt hafi verið að gera lítið úr henni af ótrúlegustu aðilum.

Í fyrsta lagi er vegagerð atvinnuskapandi þegar á henni stendur. Til dæmis er á Vestfjörðum öflugt verktakafyrirtæki í jarðvinnu og vegagerð, KNH verktakar, sem er með 70 til 80 manns í vinnu, þegar ritari kynnti sér þau mál síðast. Við þekkjum fleiri dæmi um slíka atvinnusköpun í héruðunum. Nefna má til dæmis öfluga verktaka í Skagafirði sem nú voru að ljúka við lagningu bundins slitlags á Þverárfjallsveginn, heilu ári á undan áætlun. Það er ástæða til hamingjuóska af slíku tilefni.

Framundan eru jarðgangaframkvæmdir til Bolungarvíkur. Við þær framkvæmdir munu ábyggilega starfa 50 til 100 manns, auk hinna afleiddu starfa. Ætli það muni ekki skipta máli þegar þungi minnkandi aflaheimilda gerir vart við sig á norðanverðum Vestfjörðum sem og víðar. Sama verður uppi á teningnum víðar um landið, þar sem vegagerð verður flýtt.

En hitt skiptir ekki síður máli að bættar samgöngur eru liður í því að styrkja innviði samfélags okkar. Góðir vegir skapa ný tækifæri í atvinnumálum. Eða halda menn til dæmis að bætt vegasamband við Snæfellsnes, svo dæmi sé tekið, hafi ekki átt þátt í því að skapa því landsvæði byggðalega viðspyrnu. Nú er einmitt framundan flýting á vegagerð um Fróðarheiðina, sem hefur verið áralangt baráttmál manna á utanverðu Nesinu. Íbúum Snæfellsness er vel ljós þýðing þess máls.

Við vitum að lélegir vegir eiga mikinn þátt í því að halda uppi flutningskostnaði. Flutningskostnaður til Ísafjarðar er sagður fjórðungi hærri vegna lélegra vega, en flutningskostnaður um sömu vegalengd á öflugum slitlögðum vegi.

Það er því einhver óskapleg meinloka þegar reynt er að gera lítið úr margra milljarða áformum ríkisvaldsins um flýtingu á vegagerð. Þvert á móti  hljótum við að fagna slíkri ákvörðun.

Það er því holur hljómur í málflutningi þeirra sem tala niður þýðingu vegagerðar út um landsins byggðir. Sveitarstjórnarmennirnir sem kallað hafa eftir aukinni vegagerð, alþingismennirnir sem lagt hafa áherslu á hið sama og almenningur sem krafist hefur vegabóta, hafa haft á réttu að standa. Úrtölumennirnir sem reyna núna að slá pólitískar keilur og keilur af öðrum toga, með öfugmælatali sínu varðandi vegagerð í landinu ,eiga það eitt skilið að við svörum þeim fullum hálsi. Og almenningur á að bregðast hart við þegar slíkur málflutningur er hafður í frammi. Við eigum ekki að láta það líðast að reynt sé að gera lítið úr sanngjörnum framfaramálum sem fólk hefur lengi kallað eftir.

4.9.2007 : Athyglisverð þróun í sláturhúsamálum

Það er athyglisvert að sjá hvernig þróunin hefur orðið hér á landi, við sjáum þessa þróun varðandi stækkun framleiðslueininganna, mjólkurbúanna og sláturhúsanna. Það er líka merkilegt að mál skulu vera þannig hér á vestanverðu landinu að einungis þrjú sláturhús starfa nú í öllu norðvesturkjördæminu, og þau eru öll staðsett innan tiltölulega lítils radíuss hér á Norðvesturlandi. Þetta er mikil breyting á undraskömmum tíma.

Þannig komst ég að orði í ræðu sem ég flutti á 15. ársþingi Samtaka sveitarfélaga á Norðurlandi vestra nú í ágúst. Þar fjallaði ég meðal annars um þá stöðu sem uppi er í sláturhúsamálunum og varpaði ljósi á þá þróun sem þar hefði átt sér stað. Orðrétt segir einnig í ræðu minni:

"Frá því að sláturhúsin urðu aðeins þrjú hafa þau öll aukið hlut sinn á landsvísu í sauðfjárslátrun, mismikið þó. Sölufélag Austur-Húnvetninga eða SAH Afurðir ehf. hafa aukið sýnu mest við sig. Árið 2003 var slátrað þar tæplega 66 þúsund fjár eða sem nam 11,8% á landsvísu. Í fyrra voru það liðlega 87 þúsund fjár og 16,3% landsframleiðslunnar. Á sama tíma jókst hlutur Kaupfélags Skagfirðinga um ríflega tvö prósentustig og nam í fyrra 19,7%. Hjá Kaupfélagi Vestur-Húnvetninga er breytingin lítil á þessum fjórum árum. Þar hefur verið lógað um og yfir 12% sláturfjár á ári, eða sextíu og eitt til sextíu og sjö þúsund kindum.

Í fyrra var því tæplega helmingi alls sláturfjár á landinu lógað í þessum þremur húsum og hefur hlutur þeirra vaxið um 17% frá 2003. Þetta er sem sagt veruleikinn. Nær annar hver dilkur sem bíður örlaga sinna í sláturhúsum á haustin fer um sláturhúsin hér á Norðvesturlandi. Þetta er athyglisvert og sýnir eftirtektarverða þróun. "

Í ræðunni vék ég einnig að þeirri umræðu sem orðið hefur um hugmyndir um sölu afurða beint frá búum. Þar er um athyglisverða hugmynd að ræða sem ástæða er til að ýta undir. Um það sagði ég:

"Ég á ekki von á því að þessi þróun breytist mikið. Við kunnum hins vegar að sjá vaxtarbrodda sem fela í sér hugmyndafræðina, framleiðsla beint frá býli. Það er þáttur sem ég hef áhuga á að styðja við eftir föngum á næstunni. En í stórum dráttum hygg ég að við munum sjá öflug stór úrvinnslufyrirtæki og tiltölulega fá smærri."

19.8.2007 : Öflug atvinnugrein í örri þróun

Landbúnaðarsýningin á Sauðárkróki, Sveitasæla 2007, sem þar fór fram um helgina, var stórskemmtileg og fróðleg. Þar gat að líta fjölbreytni greinarinnar og þar mátti sjá hversu tæknivædd hún er. Ég hafði sjálfur gaman að hitta marga vini og kunningja sem komið höfðu til sýningarinnar; bæði voru þar vitaskuld Skagfirðingar og næstu nágrannar þeirra, vestan og austan að, en svo hitti ég fólk sem komið var af Vesturlandi víða, vestan úr Arnarfirði, Bolungarvík og af Barðaströnd svo dæmi séu tekin.

Ég fékk það hlutverk að ávarpa og setja þessa miklu sýningu, sem hét fullu nafni Sveitasæla 2007, Landbúnaðarsýning og Bændahátíð og rita einnig ávarpsorð í dagskrá og kynningarrit sýningarinnar. Þau ávarpsorð fylgja hér með.

Gagnstætt því sem oft er haldið fram í almennri umræðu, er íslenskur landbúnaður atvinnugrein í örri þróun. Flest hefur breyst við hefðbundin landbúnaðarstörf, tækni leyst mannshöndina af hólmi og hlutverk atvinnugreinarinnar hefur breyst. Landbúnaður krefst þekkingar á margvíslegum sviðum og slíku verður einvörðunga svarað með öflugri sókn í menntunarmálum landbúnaðarins og með kröftugri rannsóknar og vísindastarfsemi.

Allt þetta sjáum við þegar við skyggnumst um gáttir hér í Skagafirði. Öflugur landbúnaður setur mark sitt á héraðið. Margvíslegar búháttabreytingar hafa átt sér stað, ný atvinnustarfsemi hefur skotið þar rótum. Skil milli þess sem stundum er kallaður hefðbundin landbúnaður og annarrar atvinnustarfsemi í sveitum, eru fyrir löngu orðin ógreinileg. Ganga má svo langt að segja að úrelt sé að tala með þeim hætti að eitt sé hefðbundinn landbúnaður og annað óhefðbundinn. Í sveitum landsins fer fram margháttuð atvinnustarfsemi þar sem byggt er á fjölþættum grunni sem umhverfið og framtak einstaklinganna hefur mótað.

Þessar breytingar krefjast nýrra viðhorfa. Þess vegna er svo nauðsynlegt að öflug mennta, rannsóknar og vísindastarfsemi styðji við þessar breytingar. Sú uppbygging sem átt hefur sér stað í háskólanum hér á Hólum og í Landbúnaðarháskólanum á Hvanneyri eru einmitt góð dæmi um þetta.

Með landbúnaðarsýningunni sem hér fer fram fáum við að kynnast fjölbreytni íslensks landbúnaðar. Þetta er vettvangur bænda og annarra þeirra sem starfa að landbúnaði. En hitt skiptir líka máli að hér fær áhugafólk um landbúnaðinn, fólk sem starfar utan hans, einnig að kynnast þessari starfsemi. Það skiptir máli.

Á miklu ríður fyrir okkur að glæða skilning á starfi því sem unnið er að á vettvangi landbúnaðarins og leggja okkar þannig að mörkum til þess að glæða þann skilning sem þarf að ríkja í landinu á mikilvægi íslensks landbúnaðar fyrir landið allt, þjóðinni allri til heilla.

15.8.2007 : Alþjóðavæðing íslenska hestsins

Heimsmeistaramót íslenska hestsins var mikið ævintýri. Því lauk síðast liðinn laugardag og afraksturinn var glæsilegur fyrir okkur Íslendinga. Þarna suður í Hollandi gat að líta mikið safn gæðinga, frá fjölmörgum löndum. Íslenski hesturinn er ræktaður víða. Og þeir sem gleggst þekkja til eru á einu máli um að á síðustu árum hafi orðið gríðarleg framför í því ræktunarstarfi.

Ævintýrið fyrir okkur Íslendinga sem sækjum þessa heimsleika felst í því að skynja hvílíkur miðdepill íslenski hesturinn er. Jafnfram að gera sér grein fyrir hvílíkan hróður hann ber út um heimsins álfur. Aðdáun manna á íslenska hestinum út um allan heim fylgir aðdáun á Íslandi, íslenskum siðum, framleiðslu og háttum. Ekki er óalgengt að fá svar á íslensku þegar maður ávarpar útlendinga sem komnir eru á heimsmeistaramótið. Kannski vegna þess að viðkomandi hefur verið við nám á Hólum í Hjaltadal. En svo er ekki óalgengt að hitta fyrir fólk sem dvalið hefur í íslenskum sveitum við störf á bæjunum og numið íslensku.

Ég átti spjall við Jens Iversen formann FEIF sem er heimssamtök íslenskra hestaeigenda. Hann er danskur lögfræðingur og rekur íslenskt hestabú með konu sinni, snjöllum knapa. Sjálfur hafði Iversen dvalið í Skagafirði, við sveitastörf, eins og ég. Hann hjá Sveini á Varmalæk, en ég á Skörðugili hjá Dúdda og Sigrúnu. Ekki vorum við þar þó samtímis, en ætíð var mikill samgangur á milli Skörðugils og Varmalækjarheimilanna, enda húsbændurnir vinir og einlægir í hestamennsku sinni. Við höfðum því margt að spjalla um frá þeim dýrðardögum okkar í Skagafirði.

Bresk hjón sem eru í forystu fyrir samtökum hestamanna í Bretlandi og reka þar hestabúgarð með íslenskum hestum, búa líka með íslenskar kindur. Nú vantar þau hrút og færðu í tal við mig hvort nokkuð væri til fyrirstöðu af okkar hálfu að flytja slíkan frá Íslandi.

Og enn fleiri athyglisverð dæmi get ég tekið af því hvernig íslenski hesturinn hefur hnýtt eigendur sína á erlendri grundu vináttuböndum við allt það sem íslenskt er.

Heimsmeistaramótið sannaði mér enn hve mikilvægt það er að efla hestamennskuna og skapa henni enn frekari sess á erlendri grundu. Þar eru ýmis tækifæri. Ekki síst í löndum þar sem íslenski hesturinn er lítt kunnur ennþá. Við höfum náð prýðilegum árangri sums staðar og ævintýralegum árangri annars staðar. Það sýnir okkur að við getum gert hið sama víðar. Það þarf enginn að velkjast í vafa um að það er skynsamlegt að leggja sig fram í þessum efnum á næstu árum.

8.8.2007 : Já, nýtt upphaf

Tímamót, gleðidagur, tilhlökkunarefni, nú er langþráðu markmiði náð. Þessi orð og þvílík heyrðum við á Patreksfirði í dag, þegar opnuð var ný framhaldsskóladeild í tengslum við Fjölbrautaskóla Snæfellinga í Grundarfirði. Allt eru þetta orð að sönnu. Sjálfur kallaði ég þessa ákvörðun Nýtt upphaf á sunnaverðum Vestfjörðum, þegar ég skrifaði grein um þessi mál hér á heimasíðunni, þremur dögum eftir að ríkisstjórnin hafði tekið ákvörðun um þetta mikilsverða mál.

Enginn vafi er á því að þessi ákvörðun mun breyta miklu fyrir íbúa Vestur Barðastrandarsýslu. Aðgengi til náms batnar. Viðbrögð heimafólks hafa heldur ekki látið á sér standa. Athyglisvert er að langflestir nemendur sem útskrifuðust úr 10. bekk í sýslunni hyggjast fara í framhaldsskóla, flestir í nýju deildinni. Þetta skiptir miklu máli.

Í annan stað má nefna að giska stór hópur fullorðins fólks sem ekki er með framhaldsskólanám að baki hefur sótt um skólavist. Þarna er sem sé verið að opna nýja leið fyrir þetta fólk; leið sem ella hefði verið ófær, nema að flytja á brott.

Tilkoma nýju deildarinnar mun breyta mannlífi á sunnanverðum Vestfjörðum. Unga fólkið mun setja mark sitt á byggðina. Það verður líflegra um að litast og væntanlega munu ungmennin verða virkir þátttakendur í félags- og menningarstarfi, rétt eins og reyndin hefur orðið þar sem framhaldsnám er í boði. Þetta skiptir ekki litlu máli fyrir mannlífið allt.

Fyrir fjölskyldur skiptir það svo miklu að geta verið saman. Það er erfið tilhugsun að senda börnin sín frá sér til náms réttra 16 ára. Enda hefur það reynst mörgum erfitt fjárhagslega og verið ofviða fyrir óharnaða unglinga að fara að heiman á ókunnar slóðir og hefja nám á nýju skólastigi við óþekktar aðstæður.

Við vonuðumst til þess að nýja deildin myndi laða að sér unga fólkið og eldra fólk einnig. Það hefur tekist. Brottfall úr námi á svæðinu hefur verið óviðunandi. Nú er þess að vænta að á því verði breyting. Til þessu eru allar forsendur, enda sýnir reynslan að nám í heimabyggð dregur úr brottfalli nemenda.

Menntun hefur ómetanlegt gildi, alltaf og alls staðar. Ekki síst í Íslandi samtímans. Að þessu vék ég í grein minni á blogginu á síðast liðnu hausti. Þar sagði: "Menntun er algjört grundvallaratriði í nútíma samfélagi. Hreinn lykill að framtíðinni. Samfélagið verður stöðugt flóknara og krefst æ meiri sérþekkingar. Án hennar dragast menn aftur úr. Menntunin er afl nýrra hugmynda og raunar sjálfsagður þáttur í samfélagi okkar."

Þetta er kjarni málsins. Þess vegna er dagurinn góður og markar nýtt upphaf á sunnanverðum Vestfjörðum.

6.8.2007 : Mjög eðlilegar aðgerðir

Alveg óskaplegur misskilningur hefur grafið um sig varðandi mótvægisaðgerðir þær sem ríkisstjórnin kynnti vegna niðurskurðar á þorskafla. Hluti þeirra aðgerða var að efla Byggðastofnun; nokkuð sem blasti í rauninni við fyrir, að þyrfti að gera. Það hefur legið fyrir að efnahag stofnunarinnar þyrfti að efla. Nú bættist við þorskniðurskurðurinn. Var þá öllum ljóst að enn brýnna var að styrkja stöðu Byggðastofnunar.

Allir sem vildu, sáu vitaskuld að engin leið er að komast í gegn um skafl eins og þann sem framundan er í sjávarútvegsbyggðunum nema að Byggðastofnun væri í sæmilegum færum. Það hefur hún ekki verið. Þess vegna þurfti að efla hana núna.

Það hefur komið fram að viðskiptabankarnir telja að lang flestir viðskiptavinir sínir muni ráða við þann tekjusamdrátt sem verður vegna minni þorskveiði. Hefur komið fram hjá forsvarsmönnum bankanna að þeir hyggist standa vel við bak sinna viðskiptavina. Þessu ber að fagna. Sjávarútvegurinn lýtur sömu lögmálum og aðrar atvinnugreinar og er almennt eftirsóttur til viðskipta í bönkunum. Tímabundinn samdráttur breytir því ekki í meginatriðum.

Engu að síður var það nauðsynlegt að hafa uppi viðbúnað af hálfu hins opinbera. Við viljum ekki að samsetning sjávarútvegsins bretytist í samdrættinum. Við viljum ekki að við sjáum á bak einyrkjaútgerðum, né að samdráttur í þorskveiðum auki á samþjöppun greinarinnar. Ekki heldur að vá verði í byggðum og að menn neyðist til að selja aflaheimildir. Þess vegna er eðlilegt að til staðar sé möguleiki að koma til skjalanna sé tilefni til. Við vitum líka að ungir menn og nýir í sjávarútveginum hafa fjárfest mikið í aflaheimildum sem minnka núna. Það er eðlilegt að ríkisvaldið hafi skoðun á því að slík nýliðun geti haldið áfram í sjávarútveginum. Það hefur enda marg oft komið fram að mjög almennur vilji er til þess að slík nýliðun geti áfram verið til staðar í sjávarútveginum.

Þessi skoðun hefur legið fyrir af minni hálfu frá upphafi, eins og ég greindi frá til dæmis í viðtali við RÚV.Þetta áréttaði ég í viðtali í Ríkisútvarpinu 9. júlí síðast liðinn í viðtali við Morgunútvarpið og úr því viðtali var síðan unnin frétt í hádegisútvarpinu þennan sama dag. 14. júlí greindi Össur Skarphéðinsson iðnaðarráðherra frá því að Byggðastofnun yrði efld, en málefni stofnunarinnar heyra einmitt undir ráðherrann

Það að Byggðastgofnun fái til þess styrk að koma til skjalanna þegar þörfin kallar, með lánveitingum, frystingu vaxta og afborgana felur ekki í sér styrk. Það er enginn að tala um að fella niður þessar greiðslur, aðeins að fresta þeim. Aðgerð sem er algeng í bankaviðskiptum við aðstæður eins og þær sem nú ríkja.

Þess vegna er það helber misskilningur sem hefur komið fram, til dæmis í leiðara Morgunblaðsins nú á föstudaginn var að um sé að ræða gamaldags reddingar eða styrkveitingar. Þennan misskilning þarf að leiðrétta. Það er hins vegar lakara að blaðið virðist hafa dregið þessa ályktun algjörlega glórulaust og af nauðsynjalausu. En eins og allir vita er það þó ekki nýtt að fimbulfambað sé á leiðarasíðum þess blaðs og þess vegna engin ástæða til þess að rjúka upp til handa og fóta vegna skrifa blaðsins núna. En vegna þeirra sem kunna að hafa ályktað út frá skrifum blaðsins er nauðsynlegt að hið sanna sé leitt fram. Einhverjir kynnu nefnilega annars að leggja trúnað á það sem í leiðaranum segir. Það væri auðvitað lakara.

2.8.2007 : Perla örlaga og einstæðrar náttúru

Ótal sinnum hef ég ekið Dynjandisheiðina og hin síðari ár hef ég heitið mér því í hvert sinn að fara niður í Geirþjófsfjörðinn. Hann blasir við manni af heiðinni, ef grannt er skoðað og freistað mín. Þarna eru söguslóðir Gísla Súrssonar og þar háði hann sitt lokastríð á Einhamri skammt innan og ofan við bæjarstæðið í Langabotni. Það var svo fyrst núna, síðast liðinn mánudag, að ég átti þess kost að sækja fjörðinn heim í fylgd góðs fólks úr Landbúnaðarráðuneytinu og Landgræðslusjóði til þess að líta á aðstæður. Með mér í för var líka góðvinur minn Þórir Örn Guðmundsson frá Þingeyri. En um hann hef ég sagt -og stend við - að það sem hann ekki veit um Gíslasögu er ekki þess virði að vita.

Við félagarnir Þórir Örn og ég gengum af heiðinni ofan í Geirþjófsfjörðinn til móts við félaga okkar sem komu siglandi frá Bíldudal. Það er skemmst frá að segja. Geirþjófsfjörðurinn er ótrúleg náttúruperla, hefur verið í eyði frá árinu 1962, skógi vaxinn og sagan angar þarna nánast af hverjum hól og hverri þúfu. Leiðin er greiðfær og þægileg og auðvelt að átta sig á helstu sögulegu minjunum. Merkt hafa verið tvö fylgsni Gísla, Auðarbær og leiðin að Einhamri liggur um slóða og smekklegar stikur auðvelda manni að rata.

Þarna er enn ein perlan, sem kannski er ekki á svo margra vitorði. Þó er Gísla saga Súrssonar vel þekkt afar mörgum. lesin í skólum af heilum kynslóðum, ein glæstasta og örlagaríkasta frásögn Íslendingasagnanna, sem aukinheldur er uppistaðan í klassísku verki íslenskra kvikmyndabókmennta, Útlaganum, sem Ágúst Guðmundsson gerði hér fyrrmeir.

En það er ekki einasta að Geirþjófsfjörður geymi einstæða örlagasögu. Hann er náttúruperla, eins og þær gerast bestar. Og það er hann vegna hins fagra umhverfis, fossa, náttúrumynda, skógarins í bland við söguna sjálfa.

Svona er Ísland. Fullt af eftirsóknarverðum svæðum sem við þéttbýlisbúarnir  sækjumst eftir. Það hefur gildi í sjálfu sér en er líka grundvöllur atvinnustarfsemi, eins og dæmin sanna. Í Dýrafirði hefur atorkusamt fólk verið að leggja grundvöll að uppbyggingu og afþreyingu sem meðal annars byggir á minnum úr sögu Gísla Súrssonar. Þarna liggja mikil og vaxandi tækifæri á sviði menningartengdrar ferðaþjónustu. Haukadalurinn í Dýrafirði var  völlur Gísla Súrssonar, en saga hins ógæfusama kappa teygir sig suður í Breiðafjörð og síðast en ekki síst - í hinn fagra Geirþjófsfjörð. Sú staðreynd skapar því samfellu sem er áhugaverð fyrir heimamenn og ferðamenn sem leggja nú leið sína á þessar slóðir í vaxandi mæli.

27.7.2007 : Vígfimur með orðsins brand að vopni

Í gær minntumst við gamals og góðs vinar Ólafs Þ. Þórðarsonar alþingismanns sem lést árið 1998. Afhjúpaður var minnisvarði um hann, sem Árni Johnsen alþingismaður hafði gert. Minnisvarðinn er fallegur og vel við hæfi. Stuðlaberg, með áfestri glerplötu svo líkist ræðustóli. Á glerplötuna er letruð ívitnun í eina af ræðu Ólafs. Staðsetningin er líka við hæfi á bæjarhlaðinu á Stað í Súgandafirði, fæðingarstað Ólafs, þar sem útsýnið er vítt og vestfirsku fjöllinn ramma inn myndina.

Ólafur var mikill kappi. Hann var afburða ræðumaður og orðsins brandur var því hans öfluga vopn. Fyrir honum var ræðumennskan íþrótt og list og þar var hann í hvoru tveggja meðal hinna fremstu.

Ég tók fyrst eftir Ólafi þegar hann varð áberandi fyrirsvarsmaður í hópi vestfirskra sveitarstjórnarmanna. Hann talaði máli vestfirskra byggða og kunni vel að sækja og verjast. Á pólítískum fundum minnist ég hans fyrst í Félagsheimilinu í Bolungarvík og þar var hann í essinu sínu í bardaga við þá kappasveit sem var í framboði í Vestfjarðakjördæmi.

Ólafur var þingmaður sem virti vel og skildi, það sem ég hef stundum nefnt málstofuhlutverk Alþingis. Því það er þannig að þó oft finnist manni orðaflaumurinn keyra úr hófi, þá má aldrei gleyma því að Alþingi er einmitt til vegna þess að þar á að fara fram lýðræðisleg umræða. Þetta skildi Ólafur og þessi mál ræddum við því oft og sameiginlegri vegferð okkar. Að þessu vék ég raunar í minningargrein sem ég skrifaði í Morgunblaðið 18. september árið 1998, að honum látnum og þar sagði meðal annars:

"Ólafi var ljóst mikilvægi orðræðunnar í stjórnmálum. Þau mál ræddum við stundum. Sumir líta svo á að stjórnmál séu eitthvert tæknilegt verkefni, sem menn eigi að nálgast með því hugarfari. Því fer þó víðs fjarri að svo sé. Stjórnmálin og hin pólitíska umræða eru afsprengi lýðræðislegrar hugsunar, sem byggir á orðræðu og umburðarlyndi gagnvart skoðunum annarra. Stjórnmálin eiga ekki og mega ekki verða njörvuð niður svo að menn gleymi þessum þætti þeirra. Það getur að vísu haft í för með sér langa og á köflum ómarkvissa umræðu. En það er nú einu sinni afleiðing lýðræðislegra stjórnarhátta. Við vitum að oft fer þetta út í öfgar; skrumskælir stjórnmálabaráttuna. Það er hlutverk þeirra sem gegna stjórnmálastörfum að skilja hinn gullna meðalveg sem þarna þarf að feta."

Ólafur fór ekki alltaf troðnar slóðir. Þóra systir hans minntist þess einmitt þegar hún flutti frábært erindi um bróður sinn er hún minntist bernskuára þeirra úti á Stað. Þau ólust upp við ljóð og bókmenntir og einmitt þau minni og skírskotun til fornra sagna var Ólafi Þórðarsyni tamt.

Það var ekki alltaf auðvelt að hafa Ólaf Þórðarson að pólitískum andstæðingi. Svo eitursnjall var hann í rökræðunum. En það var engu að síður gott. Því það skiptir svo miklu máli að eiga við pólitískan mótstöðumann sem er í stjórnmálum af alvöru - þó glettnin hafi aldrei verið fjarri honum - og var svo snjall að maður leitaði í honum fyrirmyndar. Þannig er gott að minnast hans.

26.7.2007 : Góða veðrið er gott fyrir matvælaframleiðsluna

Það er í rauninni merkilegt hversu veðurfarið hefur áhrif á margt. Meira að segja neyslumynstrið. Við vitum vel að veðrið ræður för ferðamanna. Einu sinni gátu menn treyst á það að útlensku ferðamennirnir kæmu óháð veðrinu. Þeir pöntuðu ferðir, fóru um í langferðabílum og í stórum hópum og urðu að hlíta fyrirframgefinni dagskrá, hvort sem skólin skein eða himnarnir helltu úr sér vætunni. En nú er þetta breytt. Ferðavenjurnar hafa breyst, útlendingar ferðast um á bílaleigubílum og eru því í jafn góðum færum og við innlendir að velja áfangastað með hliðsjón af veðurfari.

Sólríkt sumar hefur líka áhrif á það hvað við borðum. Hinir öflugu verslunarhringir landsins sem hafa getið farið sínu fram verða að játa sig sigraða fyrir veðurguðunum. Sólskin og sunnanvindur ræður neysluvenjunum í meira mæli en Baugur, Kaupás og Samkaup samanlagt. Það kom þá að því að einhver átti eitthvað í þessar verslunarkeðjur !

Í góðu veðri er það ómótstæðileg freisting að færa sig undan þakinu sem maður hefur jafnan yfir höfðinu og út í veðursældina. Grillið er þá freistingin og fátt jafnaast á við það að njóta þess að matbúa og helst að borða úti undir berum himni. Og við það breytast neysluvenjurnar.

Við sjáum af sölutölum að flestir hugsa eins og sækjast í að grilla. Það hefur jákvæð áhrif á kjötmarkaðinn. Það er kannski til marks um breytta samfélagshætti að nú hafa menn tekið upp á því að kalla yfirstandandi sumar, grillsumarið mikla. Hér áður og fyrr hefðu menn væntanlega kennt sumar sem einkenndist af þurrkum við eitthvað annað; sennilega við góða heyskapartíð eða annað svipað. En svona breytast tímarnir.

Og góða veðrið gleður einnig hvalveiðimenn. Nú berast fréttir af stóraukinni sölu á hrefnukjöti. Landinn er greinilega að átta sig á kostum þessa heilnæma fæðis; og einnig þarna er góða veðrið að spila stóra rullu. Hrefnan er góð á grillið og og funheitar glóðirnar fá því það hlutverk að breyta þessu hráefni í góðan mat, rétt eins og gildir um annað íslenskt gæðakjöt.

En með kjöti fylgir meðlæti, salöt, sósur sem búnar eru til úr mjólkurafurðum, kartöflur og annað slíkt góðgæti. Góða veðrið glæðir slíka neyslu því örugglega. Sem og  á fiskafurðum sem einnig eiga erindi á glóðirnar.

Af þessu leiðir að gott veður er almennt talað gott fyrir íslenska matvælaframleiðslu. Sem aftur rifjar það upp að minn gamli góði félagi Vilhjálmur Egilsson benti stundum á það að með því að flýta klukkunni á sumrin, til samræmis við það sem þekkist í helstu markaðslöndum okkar í Evrópu, lengdist sá tími sem menn gætu notið utanhúss, svo sem við grillhlóðirnar. Það yki því neyslu á lambakjöti og öðrum kjöttegundum. Eins og svo oft, fyrr og síðar, átti Vilhjálmur kollgátuna. Gott veður í sumar, þar sem fólk er meira utandyra, hefur nú sannað kenningu hans svo ekki verður um deilt.

24.7.2007 : Fjölgun ferðamanna - fagnaðarefni ekki áhyggjuefni

Erlendum ferðamönnum sem koma til Íslands fjölgar hratt og sjaldan eða aldrei sem núna. Hingað til hafa menn almennt talið þetta vera fagnaðarefni, en nú upp á síðkastið hafa einhverjir sett spurningamerki við þessa þróun. Spurt er hvort landið og íslensk náttúra ráði við þennan straum ferðamanna, hvort innri mannvirki okkar séu í færum til þess að glíma við þennan stóra hóp og svo framvegis.

Þetta eru óþarfa áhyggjur. Við getum auðveldlega ráðið við fyrirsjánlega fjölgun ferðamanna. Landið okkar býður upp á svo marga möguleika og er svo víðlent og strjálbýlt að við eigum ekki að líta á það sem vandamál að fólk sæki hingað sem ferðamenn. Verkefni okkar er bara að sjá til þess að þessi fjölgun gagnist sem flestum og byggðirnar sem víðast njóti ávaxtanna.

Fjölgun ferðamanna hefur verið ævintýraleg síðustu árin. Það lætur nærri að fjöldi ferðamanna hafi nær tvöfaldast á áratug, nú síðustu tvo áratugina. En í rauninni er ferðaþjónusta sem atvinnugrein ótrúlega ný af nálinni. Fyrir 50 árum voru erlendir ferðamenn sem hingað komu innan við 10 þúsund. Nú eru þeir um 400 þúsund. Miðað við reynslu síðustu ára má ætla að stutt sé í að þeir fari yfir hálfu milljónina.

Ferðamálaráð og nú Ferðamálastofa hafa fylgst grannt með þessum málum. Skoðað var sérstaklega á sínum tíma, hvort fjölsóttustu ferðamannastaðirnir réðu við þann fjölda sem þangað kom. Svarið var já. Við sjáum það enda erlendis að auðvelt er að taka á móti fjölda fólks á einstaka stöðum. Hins vegar er þá nauðsynlegt að skapa aðstöðu og það hefur verið gert hér á landi fyrir atbeina ferðamálayfirvalda. Þetta hefur tekist vel, verið gert af metnaði og skipulag fjölsóttra ferðamannastaða gert þannig úr garði að átroðningur verði sem minnstur.

Hitt verkefnið er síðan að tryggja dreifingu ferðamannastraumsins um landið. Það er eðlilegt að hið opinbera stuðli að því, rétt eins og við byggingu annarra slíkra innri mannvirkja samfélagsins. Þannig ráðum við auðveldlega við frekari fjölgun ferðamanna, opnum aðgengi að aukinni fjölbreytni - og síðast en ekki síst; tryggjum að uppbygging hinnar sívaxandi atvinnugreinar, ferðaþjónustunnar  verði úti um hinar dreifðu byggðir. Á vegum Ferðamálasstofu hefur einmitt verið unnið að því að stuðla að dreifingu ferðamannastraumsins, með því að byggja upp aðstöðu og opna aðgengi fyrir ferðamenn víðar um landið. Landið okkar er víðlent og þolir auðveldlega aukinn ferðamannastraum.

Fjölgun ferðamanna hingað til lands er því fagnaðarefni, ekki áhyggjuefni.

23.7.2007 : Áfengisgjald og áfengisverð

Umræður um áfengisgjald hafa sett nokkuð svip sinn á umfjöllun fjölmiðla upp á síðkastið. Blaðið hefur gert þessum málum ágæt skil og Þorsteinn Pálsson ritaði leiðara í Fréttablaðið um skylda hluti. Í umræðunni hefur komið fram að áfengisverð er hátt hér á landi, meðal annars á veitingastöðum og síðan hitt að áfengisgjald er hér á landi með því hæsta sem þekkist. Hvort tveggja eru þekktar staðreyndir. Tvennt er ástæða til þess að bæta við í þessa umræðu.

Í fyrsta lagi varðandi áfengisgjaldið. Þannig er að í tíð Geirs H. Haarde sem fjármálaráðherra var mörkuð sú stefna að hækka gjaldið ekki í tilviki léttra vína og bjórs og hefur það því í rauninni lækkað mjög umtalsvert að raungildi undanfarin ár. Þetta kom fram í svari fjármálaráðherra við fyrirspurn minni. Þar sást að raunvirði áfengisgjaldsins hefði lækkað um 30 prósent í tilviki léttvína og um fjórðung varðandi bjórinn.

 Síðar spurði Birgir Ármannsson alþingismaður um þróun áfengisgjaldsins á árunum 1999 til 2005. Svarið er afar skýrt. Áfengisgjald á bjór lækkaði um  29 prósent á þessu tímabili, á léttvíni um rúm 36% og á sterkum vínum um 14,4%. Þetta er mjög umtalsverð lækkun. Þá ætti styrking krónunnar núna að skila sér í lækkandi verði á þessum vöruflokkum eins og öðrum innflutningsvörum. Athyglisvert er hins vegar að í svari fjármálaráðherra við fyrirspurn Birgis er það sérstaklega nefnt að slíkar gengisbreytingar skila sér illa til lækkunar í vöruverði.

Hitt atriðið sem er vert að nefna er skýrsla sem unnin var á árinu 2005 að frumkvæði samgönguráðuneytisins  í tíð Sturlu Böðvarssonar samgönguráðherra um verðlagningu áfengis á Íslandi. Höfundur skýrslunnar er Reynir Ragnarsson MBA, löggiltur endurskoðandi. Þar kemur  vel fram að áfengisgjaldið skýrir ekki nema að takmörkuðu leyti hið háa verð á áfengi í veitingahúsum. Áfengisgjaldið er 12% af útsöluverði á rauðvíni, 19% af sterkum drykkjum og 11% af verði bjórs á veitingahúsum. Hlutur veitingahúsanna er hins vegar 51 til 60% af útsöluverði vörunnar.

Í skýrslunni segir ennfremur:

"Hægt er að fullyrða að hátt áfengisverð á Íslandi er ekki aðeins áfengisgjaldinu að kenna. Há álagning á vínveitingahúsum hefur hér veruleg áhrif. Engin afstaða er tekin til þesshvort sú álagning sé eitthvað óeðlileg. Á Íslandi er frjáls samkeppni og frjáls álagning þannig að verðlagning áfengis hlýtur að taka mið af markaðnum á hverjum tíma. Ef lækka á áfengisverðið á Íslandi verða hagsmunaaðilar, bæði ríkið og handhafar vínveitingaleyfa, að taka höndum saman í þeim efnum með því að lækka bæði áfengisgjaldið og álagningu hjá veitingahúsunum."

Þetta eru athyglisverðar staðreyndir. Annars vegar mjög umtalsverð raunlækkun á áfengisgjaldi, einkanlega á léttum vínum og bjór og að áfengisgjaldið skýrir ekki nema að mjög takmörkuðu leyti verðlagninguna á áfengum drykkjum á veitingahúsum

19.7.2007 : Í fiskimannaþorpum suður í Cornwall

Ég hef verið fjarri bloggheimum um hríð; nú síðast vegna vikulangs sumarfrís í Englandi. Við hjónin ákváðum að fara í sumarleyfi út fyrir landsteinana; nokkuð sem við ella höfum treglega gert endranær. Fórnuðum þar með íslenskum sólardögum og fögrum sumarnóttum og tókum meira að segja áhættuna af því að fara til Englands, sem plagað hefur verið af stanslítilli úrkomu í sumar. Vætan hefur verið þreföld á við það sem meðaltölin segja, sá ég í einhverjum fjölmiðlunum úti.

Þó við séum ágætlega kunnug í Bretlandi höfðum við aldrei komið á Cornwallskagann og þangað héldum við hjónin ásamt mágkonu minni og svila. Það var mikið ævintýri. Komumst alla leið til Landsend, sem er vestasti hluti Englands og heimsóttum einnig syðsta hluta landsins, þar sem heitir í Lizard Héldum okkur einkanlega í gömlu fiskimannabæjunum og sjávarþorpunum við ströndina, sunnan og norðanmegin á Cornwallskaganum.

Sjávarútvegurinn er ekki nema svipur hjá sjón þess sem áður var. Ferðaþjónustan er hins vegar þeim mun öflugri; og það lika núna þrátt fyrir votviðrið. Vorum raunar sjálf ágætlega heppin með veður. Rigningin sem brast á einhverja dagana var ekkert úrhelli og auðveldur leikur að klæða hana af sér.

Þó sjávarútvegurinn sé óvíða áberandi í þessum gömlu verstöðvum þarna suður frá, angar sagan af alls konar minnum frá þessari gengnu tíð. Ekki þar fyrir, bátar voru í höfnunum og maður varð var við að sjávarútvegurinn skiptir enn máli. Í stöku höfnum mátti líka sjá öfluga báta sem gerðir voru út á fjarlægari mið. Víðar voru það þó litlir bátar, sem stunduðu ekki síst gildruveiðar á krabba og skelfiski.

En ferðamennskan er tvinnuð mjög saman við sjóinn, sjávarfangið og fiskveiðarnar. Veitingstaðirnir leggja áherslu á að bjóða fram fiskmeti af öllu tagi. Þeir eru gjarnan staðsettir ofan við hafnirnar svo að við gestirnir gætum notið útsýnis yfir sjóinn; sæjum bátana og lífið sem þeim fylgir. Rétt eins og nálægðin við hafið og fiskimiðin var forsenda byggðanna þarna fyrrmeir má segja að nærveran við sjóinn sé forsenda ferðaþjónustunnar núna.

Þessir litlu bæjir og þorp eru þannig uppbyggðir að byggðin er afskaplega þétt. Litlar, þröngar og krókóttar götur liðast upp frá höfninni og húsin setja skemmtilegan og sjarmerandi svip á umhverfið. Allt öðruvísi en í gömlu þorpunum okkar, þar sem rýmra var í kring um húsin, hvort sem þau stóðu á sjávarkambinum eða upp af honum. Maður gat að minnsta kosti ekki séð að þarna suður í fiskiþorpunum í Cornwall hefðu menn haft skepnur sér til viðbótarframfæris, eins og við þekkjum hér heiman að.

Og aldrei er það svo að maður læri ekki eitthvað af svona ferðalögum. Mér gæti komið ýmislegt í hug núna, en ætla bara að nefna eitt að sinni. Getum við ekki reynt að spinna betur saman ferðaþjónustu okkar, sem vex svo hratt og aðra atvinnustarfsemi, staðsett ferðaþjónustuna nær iðandi lífi sjávarbyggðanna okkar svo að þeir 500 þúsund erlendu ferðamenn sem brátt munu koma til landsins geti fengið að njóta þess. Við erum komin lengra á leið með þetta hvað varðar tengslin við sveitir landsins. Og þó stöku vísi megi finna í sjávarþorpunum okkar að einhverju viðlíka, hljóta að vera meiri tækifæri til slíks fyrir dugmikla einstaklinga við sjávarsíðuna.

4.7.2007 : Landbúnaðurinn er í harðri samkeppni

Búvörusamningnum verður ekki breytt. En mun ríkisstjórnin beita sér fyrir auknu frelsi í innflutningi landbúnaðarvara? Þessi spurning er lögð fyrir mig í nýjasta hefti Frjálsrar Verslunar. Svar mitt sem hér fer á eftir er birt undir fyrirsögninni Stórfelldur innflutningur ekki skynsamlegur. Það fer hér á eftir.

Íslenskur landbúnaður hefur tekið miklum breytingum á síðustu árum. Greinin er í harðri samkeppni innanlands, bæði á milli einstakra búgreina og við aðra matvælaframleiðslu. Breytt fyrirkomulag búvörusamninga hefur skapað grundvöll til hagræðingar sem samkeppnin á innanlandsmarkaði hefur síðan ýtt undir. Inn í samningana er síðan byggð hagræðingarkrafa sem leiðir til lægri framlaga ríkisins vegna þeirra. Sams konar hagræðing hefur orðið hjá úrvinnslugreinunum.

Landbúnaðurinn hefur tekið á sig innlendar kostnaðarhækkanir án þess að þeirra gæti í verði til neytenda. Í nýjum sauðfjársamningi er gert ráð fyrir að útflutningsskylda hverfi, sem mun auka enn samkeppni innanlands á kjötmarkaðnum.

Landbúnaðurinn býr ekki við það verndaða umhverfi sem oft er látið í veðri vaka. Til viðbótar við það sem þegar hefur verið sagt er ljóst að starfsumhverfi hans mun ráðast í vaxandi mæli af alþjóðlegum viðskiptasamningum sem við erum aðilar að og verðum aðilar að í framtíðinni. Við þessar aðstæður er ekki skynsamlegt að hefja stórfelldan innflutning landbúnaðarafurða. Nú er mikilvægt að landbúnaðurinn fái tóm til þess að takast á við vaxandi samkeppni.

30.6.2007 : Framfarirnar fækka störfunum

Afköst í fiskvinnslu og fiskveiðum hér á landi hafa aukist gríðarlega mikið á síðustu árum. Þessi afkastaaukning hefur verið meiri og hraðari núna en hér áður og fyrr. Þetta veldur mestu um að störfum hefur fækkað í sjávarútvegi og þar með stuðlað að því að þessi þáttur atvinnusköpunar okkar skipar annan sess en fyrrum.

Þetta kemur glögglega fram í skýrslu Hagfræðistofnunar um Þjóðhagsleg áhrif aflareglu. Á blaðisíðu 60 - 61 er fjallað um þessi mál. Vakin er athygli á því að á árunum 1991 - 1997 hafi framleiðni í fiskvinnslu aukist um 1,3% árlega í fiskveiðum en um 4% í fiskvinnslu. Þegar við skoðum þróunina nær okkur í tíma er ljóst að framleiðniaukningin hefur svo orðið ennþá hraðari. Þannig má sjá að á árunum 1998 til 2006 var framleiðniaukning í fiskveiðum 3,1% á hverju ári en 5,5% í fiskvinnslunni.

En hvað .þýðir þessi framleiðni?

Jú,  henni er ætlað að mæla fjölda starfa annars vegar og verðmætis þess sem þessar atvinnugreinar búa til. Þannig fáum við fram mælikvarða á afköst. Það sem hefur gerst í sjávarútvegi - sem nýtir takmarkaða auðlind - er það að færri hendur þarf til að búa til verðmætin. Ekki vegna þess að verðmætin séu minni. Heldur vegna þess að afköstin hafa aukist með tæknibreytingum. Við sjáum þetta hvarvetna.

Við sjáum þetta í ævintýralegum afköstum sjómanna. Tökum bara dæmin af sjómönnunum á krókaaflamarksbátunum, sem  hafa aflað allt að 1500 tonnum, tveir menn á. Þetta er örugglega heimsmet. Svo getum við velt fyrir okkur afkastaaukningunni í fiskvinnslunni. Tökum  dæmi úr rækjuverksmiðjunum, í uppsjávarvinnslu og raunar hvar sem litið er. Allt er á sama veg, aukin tækni, bætt stýring og vélvæðing og meiri afköst.

Allt þetta hnígur að hinu sama. Tæknin leysir málin. Það er verkefni fyrirtækja á borð við 3X, Skagann og Marel að finna slíkar lausnir sem leiða til færri starfa, aukinna afkasta og nýrra möguleika við vinnsluna. Þess vegna getum við samfara þessu aukið verðmætin, sem aftur stuðlar að aukinni framleiðni og verðmætasköpun.

Birgir Ármannsson alþingismaður leiddi þetta síðan fram í spurningu á Alþingi í vetur. Þar kemur fram að störfum í sjávarútvegi hefur fækkað mjög umtalsvert. Sjö þúsund sjómenn störfuðu við fiskveiðar árið 1995. Í fyrra voru þeir 4.300. Fækkunin nemur sem sé 37,8%.  Í fiskvinnslunni voru starfsmennirnir 9 þúsund árið 1995 en eru núna 4.100. Fækkunin er 54,8%. Þetta er sem sé að gerast á einum áratug.

Þessi afkastaaukning var sjávarútveginum bráðnauðsynleg. Þannig gat framleiðnin í þessari undirstöðuatvinnugrein okkar haldið í við þróunina í öðrum atvinnugreinum - og það tókst. Ef ekki hefðu starfsmenn í sjávarútvegi einfaldlega horfið til annarra og betur launaðra starfa. En afleiðingarnar eru margar og ekki síst byggðalegar, eins og við þekkjum.  Sjávarútvegurinn er undirstaða atvinnulífsins á landsbyggðinni og fækkun starfa hefur fyrst og fremst afleiðingar þar. Svarið er hins vegar ekki að koma í veg fyrir framleiðniaukningu heldur að skjóta margháttaðri stoðum undir atvinnulífið á landsbyggðinni líkt og hefur gerst í þjóðarbúinu í heild. Það er stóra verkefnið okkar.

27.6.2007 : Kaflaskil í breskri sögu

Þegar Tony Blair kveður bústað breska forsætisráðherrans að Downingstræti númer 10 í Lundúnum kl. 13 í dag verða í rauninni kaflaskil í breskum stjórnmálum. Blair er eitt af stóru nöfnunum í breksum stjórnmálum; amk. á ofanverðri 20. öldinni og leiddi þjóð sína inn í 21. öldina. Hann markaði í raun þau tímamót, að brotthvarf hans úr breskum stjórnmálum kallast á enskri tungu, an end of an era; kaflaskil.

Gleymum því ekki að um árabil var breski Verkamannaflokkurinn í rauninni ekki kostur í stjórnmálum. Stefnumið flokksins voru svo gjörsamlega úr takti við þjóðfélagsþróun á ofanverðri 20. öldinni. Hann kunni svör á sinn hátt við spurningum fortíðarinnar, en var úti að aka þegar kom að samtímanum og hvað þá framtíðinni. Hin endanlega niðurlæging flokksins var veturinn 1978, óánægjuveturinn ( winter of discontent) ; þegar gamla heimsveldið varð leiksoppur óvæginna verkalýðsfélaga og ekki var einu sinni hægt að hreinsa ruslið af götum og torgum höfuðborgarinnar. Eyðimerkurgangu Verkamannaflokksins, sem hófst með kjöri Margrétar Thatcher, lauk ekki fyrr en Blair leiddi flokkinn til sigurs.

Lykillinn að sigurgöngu Verkamannaflokksins var sýn John Smith, Tony Blair og Gordons Brown. Þeir voru holdgervingar þeirra breytinga sem flokkur þeirra gekk í gegn um, þó færa megi rök að því að Neil Kinnock forveri þeirra hafi rutt veginn að einhverju marki. Flokkurinn söðlaði um, hvarf frá gömlum skoðunum sínum og þess vegna fóru menn að tala um New Labour - nýja Verkamannaflokkinn. - Til þess að aðgreina hann frá þeim gamla.

Blair fylgdi stefnu sem Thatcher hafði mótað, um aukið efnahagslegt svigrúm atvinnulífsins. Hann hvarf ekki til baka heldur fylgdi stefnu sem hann útfærði byggða á grunni þeirra breytinga sem Thatcher hafði gert á bresku þjóðfélagi. Þegar hann tók við, var hann spurður um áhersluatriði sín. Svar hans var að þrennt myndi marka stjórnarstefnuna; menntun, menntun og menntun.

Tæplega varð þetta þó lýsingin á því sem seinna gerðist, enda fremur hugsað sem myndræn útlistun á kaflaskilunum sem hann vildi móta í stefnu flokks síns.

Leiðtogar eru umdeildir og Blair er núna einkum nefndur í tengslum við hið umdeilda Íraksstríð. Þegar tímar líða verða það þó önnur atriði sem standa munu upp úr. Við höfum flest skammtímaminni þegar kemur að mati á pólitískri sögu og fjarlægðin mun því auðvelda okkur að gera upp það tímabil sem kennt verður við Blair. Því þannig verður það. Blair-tímabilið.

Menn spyrja um áherslubreytingar núna þegar Gordon Brown tekur við. Þær verða einhverjar vitaskuld. Hann hefur ekki hinn pólitíska sjarma Blair. Honum er nauðsyn á að búa til skil. En gleymum ekki einu. Gordon Brown var hinn aðalhönnuðurinn að Ný-Verkamannaflokknum, eins og Michael Portillo fyrrum vonarstjarna Íhaldsflokksins skrifar í The Times í dag.  Brown  er höfundurinn að skattalækkunum til þeirra betur stæðu sem ríkisstjórnin bjó til og mun ekki undir nokkrum kringumstæðum sjá á eftir kjósendahópnum á miðjunni til Íhaldsflokksins. Það er því ekki mikilla breytinga að vænta í Bretlandi. Íhaldsflokkurinn þarf hins vegar að búa til nýja herstjórnarlist til þess að sigrast á nýja hershöfðingjanum í Downingstræi númer 10.

25.6.2007 : Það tókst - að sinni í það minnsta

Sjávarútvegurinn er í senn innlend og alþjóðleg atvinnugrein. Hið fyrrnefnda skýrir sig sjálft, en um hið síðarnefnda má hafa nokkur orð. Sjávarútvegurinn er vitaskuld íslenska atvinnugreinin sem fyrst fór í alvöru útrás. Hann keppir á alþjóðlegum mörkuðum og ákvarðanir erlendis hafa áhrif á stöðu hans. Ákvarðanir okkar hér á landi hafa líka áhrif á stöðu greinarinnar á erlendum mörkuðum.

Svo erum við líka háð erlendu samstarfi við nýtingu einstakra fiskistofna. Þess vegna störfum við í svæðisbundnum stofnunum eins og NEAFC og NAFO. Slíkt svæðisbundið samstarf er nauðsynleg þegar innlend veiðistjórnun dugir ekki til og tekur alþjóðlegri fiskveiðistjórnun langt fram, eins og allir sjá.

Í samstarfi okkar á vettvangi NEAFC höfum við náð góðum árangri við að bægja útlendum sjóræningjum frá veiðum á Reykjaneshrygg. Sannarlega stóðum við Íslendingar framarlega í þeirri baráttu og höfðum margvíslegt frumkvæði. Það hefði þó ekki dugað til nema vegna þess að okkur tókst að fylkja liði með félögum okkar á vettvangi hinnar svæðisbundnu fiskveiðistjórnar NEAFC.

Nú er árangurinn sá að sjóræningjarnir sem veiddu árlega tugi þúsunda tonna af veikum stofni úthafskarfans, komu ekki til veiða. Það er væntanlega vegna þess að við gerðum þeim lífið leitt, jukum kostnað þeirra við veiðarnar, lokuðum höfnum fyrir þeim, torvelduðum þeim að fá vistir, veiðarfæri og eldsneyti. Neyddum fragtskipið sem sigldi með afurðirnar til þess að þvælast á milli hafna í fjarlægri heimsálfu og gerðum öllum ljóst að aðstoð við hinar ólöglegu útgerðir hefði alvarlega afleiðingar í för með sér.

Þetta þýðir hins vegar ekki að við getum slappað af í þessari baráttu. Þetta segir okkur bara að við náðum árangri og við þurfum að viðhalda þeim árangri með því að vera á varðbergi og tryggja að árangurinn vari.

12.6.2007 : Hefur ekkert breyst?

Margt er skrifað um landbúnaðarmál daginn út og inn. - Á engu að breyta í þessum landbúnaðarmálum ? er spurt, eins og ekkert hafi breyst og ekkert hafi gerst. Þó hefur landbúnaðurinn tekið stórstígum breytingum, framleiðni aukist, búin stækkað og tæknivæðst, mikil vöruþróun átt sér stað og neyslumynstur breyst gríðarlega á undangengnum árum.

Vinsæll og virtur rithöfundur skrifar í Fréttablaðið í dag og kvartar undan því að ríkisstjórnin ætli að virða samninga, sem gerðir hafa verið við bændur og alþingismenn staðfest með atkvæðum sínum. Þetta eru þó samningar sem einnig hafa lagt grunn að miklum breytingum í starfsumhverfi þess, sem kallað hefur verið "hefðbundnar búgreinar". Eða hafa menn ekki tekið eftir breytingunum í mjólkurframleiðslunni, þar sem búin hafa stækkað og tæknivæðst og framboð mjólkurvara hefur margfaldast að fjölbreytni og gæðum. Og hefur það virkilega farið framhjá mönnum að sama þróun er hafin í sauðfjárrækt, sem nú er að færast frá þéttbýlli héruðunun, búin sömuleiðis að stækka og hagræðing í vinnsluþáttunum á sér stað.

Landbúnaðurinn hefur sumsé gjörbreyst. Við sjáum það birtast okkur í gjörbreyttu neyslumynstri, tilkomu nýrra afurða og áfram mætti telja.

Við erum einnig þátttakendur í alþjóðlegum viðskiptasamningum. Þeir munu hafa áhrif á stöðu landbúnaðarins, þar sem eitt meginmarkmið þeirra er að auka frelsi í viðskiptum, meðal annars með landbúnaðarvörur.

En við þurfum einnig að gæta þess að við njótum líka tækifæra sem geta falist í útflutningi okkar vara á erlenda markaði. Gleymum því ekki að Evrópusambandið harðlokar dyrum sinna markaða hvenær sem það fær því við komið. Ótal dæmi eru um slíkt. Þess vegna verður að gjalda varhug við þeirri hugsun að við opnum einhliða fyrir markaðsaðgang landbúnaðarvara hingað. Við eigum vitaskuld að skapa okkur sem sterkasta stöðu í samningum við erlendar þjóðir svo að möguleikar okkar til pólitískra ákvarðana á sviði viðskipta séu sem mestir.

5.6.2007 : Í fréttunum er þetta helst - eða hvað?

Fréttayfirlit í ljósvökum geta verið lúmsk og draga ekki alltaf upp rétta mynd. Hér er ég meðal annars að vísa í tvö tilvik þar sem ég kom við sögu.

Stöð 2 sagði í fréttayfirliti fyrir nokkru að ég teldi að vandinn á Flateyri hefði ekkert með kvótakerfið að gera. Þetta var ekki svo. Það sagði ég ekki. Í viðtali sem spilað var við mig í fréttinni sem svona var kynnt kom það einmitt í ljós að ég hafði ekkert sagt af þessu tagi. Hér var einfaldlega um að ræða orð fréttastofunnar sem byggðust ekki á viðtalinu.

Hitt atriðið var í gær í hádegisfréttum RÚV. Þar sagði: Hann hafnar þeirri aðferðafræði sem Björn Ingi Hrafnsson, borgarfulltrúi Framsóknarflokksins, boðaði í sjómannadagsræðu sinni að kvótakerfið verði notað til að efla byggðir landsins. Þetta voru heldur ekki mín orð eins og fram kom í fréttinni sjálfri. Í óbeinni frásögn RÚV í gær kom fram hið rétta, sem sagt að ég teldi ekki aðferðafræði Björns Inga vera þá skynsamlegustu, ýmsar aðrar leiðir séu til og stefna verði mótuð.

Síðan hef ég marg oft sagt að í fiskveiðistjórnarkerfinu væri sannarlega sú hætta til staðar að byggðir misstu veiðirétt. Þess vegna hefðu verið byggt inn í kerfið margvísleg úrræði. Við höfum stóraukið veiðirétt smábáta, vegna þess að útgerð þeirra væru á minni stöðunum og því væri það líkelgt til að styrkja stöðu þeirra. Við höfum um 18 þúsund tonn til byggðarlegra úrræða að auki, í formi línuívilnunar, aflabóta til til báta sem veiddu skel og rækju innfjarðar og loks byggðakvótann. Þannig gera stjórnvöld sér grein fyrir þeirri hættu sem er til staðar fyrir byggðirnar.

Fyrir nú utan það að vitaskuld er lang stærsti hluti aflaheimilda á landsbyggðinni, enda vita allir að sjávarútvegurinn vegur þyngst í atvinnulífi á landsbyggðinni.

Nú í vor samþykkti Alþingi frumvarp frá mér sem hafði það hlutverk að gera byggðakvótann skilvirkari. Þess gætir nú þegar í nýrri úthlutun. Nú þarf enn að skerpa þessa framkvæmd á grundvelli laganna.

Af þessu má sjá að fráleitt er annað en að við framkvæmd fiskveiðistjórnarlaga sé ekki tekið tillit til byggðarlega sjónarmiða.

3.6.2007 : Á Sjómannadag

Sjómannadagurinn er hvað sem öðru líður, ómetanlegur þáttur í lífi margra sjávarplássanna. Þar eru íbúarnir almennt virkir í hátíðarhöldunum og nánast hver verkfær maður mætir til leiks. Sums staðar hefur þetta orðið að nokkurra daga hátíðum sem skipta miklu máli fyrir byggðirnar og samfélög þeirra.

Því miður eru dæmi um að hátíðarhöld Sjómannadagsins hafi dregist saman á einstaka stað og jafnvel fallið niður. Það er mjög miður. Það er ástæða til þess að hvetja menn til dáða. Hátíðarhöld Sjómannadagsins eru svo einstæð að mikil ástæða er til þess að þau verði endurvakin þar sem þau hafa fallið niður og efld þar sem þau hafa farið fram með minni krafti en áður. Við eigum að stefna að því að Sjómannadagurinn verði hafinn til frekari vegs og virðingar þar sem þörf er á því, en sem betur fer eru hátíðahöldin víða um land kraftmikil og einstaklega skemmtileg.

Sjómannadagurinn er á vissan hátt hátíð, skerpir umræðuna um stöðu sjómanna og sjávarútvegsins í heild. En Sjómannadagurinn opnar fólki líka leið að sjávarútveginum sem ekki á þess kost að eiga dagleg samskipti við þessa undirstöðu atvinnugrein okkar. Þannig hefur Sjómannadagurinn í rauninni fræðslugildi, auk þess að vera skemmtilegur og að stuðla að aukinni samkennd íbúa og þess fólks sem í sjávarútvegi starfar.

Vel hefur tekist til við endursköpun Sjómannadagsins í Reykjavík með Hátíð hafsins. Við sjáum að þátttaka í dagskráratriðum er ótrúlega góð, þrátt fyrir að slæmt veður hafi sett sinn svip á hátíðarhöldin, síðustu tvö árin, en það eru einu skiptin sem ég hef verið í Reykjavík á Sjómannadaginn og það vegna ljúfra skyldustarfa minna sem sjávarútvegsráðherra.

Hátíðleg stund í kirkju í messu að morgni Sjómannadags er engu lík. Í morgun prédikaði ég í sjómannadagsmessu í Kópavogskirkju, þar sem starfsbróðir minn og félagi á Alþingi Sr. Karl V. Matthíasson messaði. Í fyrra flutti ég sömuleiðis prédikun í Hólskirkju í Bolungarvík. Sjómannadagsmessurnar eru víða vel sóttar og skipa þýðingarmikinn sess á Sjómannadaginn í sjávarbyggðum landsins.

28.5.2007 : Pólitísk hentugleikasjónarmið

Ekki er alltaf því fyrir að fara að menn séu samkvæmir sjálfum sér þegar kemur að því að gagnrýna hina nýju ríkisstjórn. Það er kannski ekki endilega við því að búast svo sem. Gagnrýnendur reyna að finna sér einhverja handfestu og þá er ekki endilega víst að eitt styðji annað. Allt eins tala menn út og suður og ná ekki alveg rökrænu samhengi.

Tökum tvö dæmi.

Sagt hefur verið að með því að Sjálfstæðisflokkurinn gangi til samstarfs við Samfylkinguna sé henni lyft til öflugri stöðu en áður. Þátttaka í ríkisstjórn gefi flokknum ný færi og það geti gefið honum möguleika á að fá aðra stöðu í hinni pólitísku umræðu. Þetta er ein tegund af röksemdafærslu.

Svo kemur að hinu. Þeir eru til sem telja að samstjórn Samfylkingar með Sjálfstæðisflokki geti orðið hinum fyrrnefnda að fjörtjóni. Það mætti ætla að þeir sem svona tala telji að samstarf við Sjálfstæðisflokkinn sé eins konar banvænt faðmlag. Um þetta hefur verið mikið skrifað á bloggum og víðar svo sem

Hvorugt er þetta nú rétt. Það er engin slík pólitísk nauðhyggja til. Það er ekkert sem leiðir til óhjákvæmilegrar niðurstöðu af því tagi sem hér er vikið að. Niðurstaðan af þessu ríkisstjórnarsamstarfi fyrir Sjálfstæðisflokk og Samfylkingu ræðst vitaskuld af því hvernig til tekst og því hvernig flokkarnir verða dæmdir af kjósendum sínum. Það er ekkert sem óhjákvæmilega leiðir til þess að Samfylking eflist á kostnað Sjálfstæðisflokks, eða að hið gagnstæða gerist, eins og haldið er fram af sumum.

Ríkisstjórnin fer nú af stað með öflugan þingmeirhluta, vel rökstuddan stjórnarsáttmála og gott gagnkvæmt traust. Árangur beggja flokkanna af þessu stjórnarsamstarfi hefur því allar forsendur til þess að verða góður. Hrakspár eru því ekki líklegar til að rætast. Framundan eru mörg spennandi verkefni sem flokkarnir hafa orðið einhuga um að takast á við af fullum heilindum.

Maður finnur líka að stjórnarsamstarfið á góðan stuðning í flokkunum, eins og glögglega kom fram í þeim mikla einhug sem ríkti í stofnunum flokkanna þegar afstaða var tekin til stjórnarinnar.

Það segir hins vegar sína sögu að þær spásagnir og hrakspár sem uppi eru hafðar stangast svo gjörsamlega á. Þær byggjast því augljóslega fremur af pólitísku hentugleikasjónarmiði en nokkru öðru og eru algjörlega án nokkurs rökrétts samhengis, eins og allir menn sjá.

22.5.2007 : Einhver missir?

Furðulegt hefur verið að fylgjast með þeim sem hafa verið uppi með brigslyrði yfir því að ekki verði mynduð vinstri ríkisstjórn. Það er látið eins og tækifæri hafi gengið úr greipum vegna þess að vinstri stjórn verði ekki að veruleika núna. Þetta er skrýtið.

Er eftirsjá í þeim kosti að mynda vinstri stjórn? Hefur reynsla manna af margra flokka ríkisstjórn, með því mynstri sem vinstri stjórn kallast, verið sú að einhvern langi til að endurtaka það?

Ekki var það að heyra á kosninganótt eða á sólarhringunum sem í hönd fóru. Minni landsmanna er svo gott að allir geta rifjað upp svigurmælin sem gengu á milli og hefðu varla verið gott veganesti fyrir ríkisstjórnarsamstarf til fjögurra ára. Því það er einmitt kjarni málsins. Ríkisstjórnarsamstarf til fjögurra ára.

Við höfum reynsluna og hún er ólygnust. Margra flokka ríkisstjórn af vinstra tagi hefur aldrei lifað heilt kjörtímabil. Fyrr hefur hana þrotið örendið.

Öflug ríkisstjórn tveggja stærstu flokkanna verður í stakk búinn að takast á við þau brýnu verkefni sem bíða okkar í þeim breytilega heimi sem við lifum í. Slík ríkisstjórn byggir á trausti sem greinilega er að takast á milli flokkanna. Það er afskaplega mikilvægt.

Þess vegna er engin ástæða til þess að vera uppi með stóryrði eða brigsl. Athyglisvert er í þessu samhengi að lesa málefnaleg nálgun Björns Inga Hrafnssonar fyrrv. aðstoðarmanns Halldórs Ásgrímssonar, sem er núna leiðtogi Framsóknarmanna í Reykjavíkurborg. Hann segir á heimasíðu sinni 19. maí síðast liðinn:

"Við framsóknarmenn eigum ekki að dvelja um of við ásakanir og vonbrigði vegna myndunar nýrrar ríkisstjórnar. Vissulega eru mikil viðbrigði að fara í stjórnarandstöðu eftir tólf ára samstarf, en í því felast auðvitað allskonar tækifæri sem Framsóknarflokkurinn á hiklaust að nýta sér.

Nýrri ríkisstjórn fylgja auðvitað góðar óskir, ég vona að Samfylkingu og Sjálfstæðisflokki auðnist að vinna landi sínu og þjóðinni gagn á næstu árum. Ég er hið minnsta staðráðinn í að veita henni öflugt og málefnalegt aðhald; hæla henni þegar vel er gert, en gagnrýna þegar það á við.

Í því er fólgin mikil breyting og áskorun fyrir mann sem um margra ára skeið hefur varið ríkisstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks af mikilli íþrótt. En tímarnir breytast og nú er flokkurinn minn utan landsstjórnarinnar."

Þetta eru ummæli sem vísa til framtíðar og eru eftirtektarverð í ljósi umræðu liðinna daga.

20.5.2007 : Reiðarslag

Uppsagnirnar í Kambi á Flateyri eru mikið reiðarslag fyrir byggðina og koma á óvart. Fyrirtækið hefur haldið úti mjög þróttmikilli starfsemi, keypt til sín aflaheimildir og leigt til sín aflamark. Það er vinnustaður fjölda fólks og skiptir miklu máli í samfélaginu öllu á norðanverðum Vestfjörðum. Þangað hefur fólk utan Flateyrar sótt vinnu og áhrifanna af starfsemi fyrirtækisins hefur því gætt víðar en á Flateyri einni.

Nú stöndum við frammi fyrir þessum veruleika. Vonir okkar eru bundnar við að sem mest af aflaheimildunum verði áfram til staðar á svæðinu. Við vitum að fyrirtæki á norðanverðum Vestfjörðum hafa verið að afla sér aukinna veiðiréttinda og hafa að því leyti snúið neikvæðri þróun við. Það má því segja að Vestfirðingar hafi að undanförnu verið að njóta frjáls framsals aflaheimilda, þótt því hafi verið öfugt farið á árunum á undan. Sömu sögu er að segja um leigu aflaheimilda.

Ég hef verið spurður að samspili fiskveiðistjórnunarinnar og ákvörðunarinnar á Flateyri. Það er eðlilegt að spurt sé. Einmitt um þessi mál hafa umræðurnar um fiskveiðistjórnunarmálin snúist að talsverðu leyti undanfarin ár. Hvernig hægt sé að búa til úrræði fyrir byggðir þar sem fiskveiðiréttur er lítill, takmarkaður, eða hann hefur minnkað. Þetta er meginástæða þess að við fórum i gríðarlega harðan slag um fiskveiðistjórnarmálin fyrir nokkrum árum, með þeim afleiðingum að færður var til mjög umtalsverður fiskveiðiréttur frá stærri útgerðum til hinna smærri, frá stærri bátum til hinna smærri. Það blasir við að þetta skapaði minni byggðum, eins og til dæmis Flateyri, stóraukinn veiðirétt að nýju.

Við settum líka byggðakvóta í lög. Í vetur voru þau lög endurskoðuð og þeim breytt. Þannig breytt voru þau samþykkt samhljóða með atkvæðum allra alþingismanna. Það voru talsverð tíðindi, en vonandi segir það okkur þá sögu að í stjórnmálaflokkunum sé almennur vilji fyrir því að nýta fiskveiðistjórnunarkerfið meðal annars til úrræða fyrir byggðir sem búa við skertan fiskveiðirétt. Markmiðið var að gera byggðakvótann markvissari til þess að taka á vanda byggðanna. Ég vænti þess að það hafi tekist.

Línuívilnunin var einnig liður í þessu sama. Um sex þúsund tonn eru tekin frá til hennar. Það er ljóst að minni byggðirnar njóta hennar sérstaklega vel. Flateyri er til dæmis gott dæmi um byggðarlag sem hefur notið meiri veiðiréttar vegna línuívilnunar og er það sannarlega vel.

Það er þess vegna ekki rétt sem haldið er fram að menn hafi kært sig kollótta um hagmuni byggðanna. Þvert á móti. Við höfum gert okkur grein fyrir því að framsal aflaheimilda gæti haft neikvæð áhrif. Vestfirðingar hafa að vísu verið að uppskera meiri heimildir síðustu árin, en það breytir því ekki að dæmið frá Flateyri sannar að slíkt getur snúist við. Þess vegna þarf að byggja byggðarleg úrræði inn í fiskveiðistjórnarkerfið og það höfum við verið að gera.

17.5.2007 : Setið með Þorsteini á kosninganótt

Kosninganætur eru jafnan æsispennandi. Það átti mjög vel við um síðustu kosninganótt. Þingmenn og frambjóðendur sveifluðust inn og út af þingi. Minn gamli góði vinur Ólafur Þ. Harðarson prófessor á kollgátuna því hann hefur sagt: Kosningakerfið hefur amk. ótvírætt skemmtigildi hvað sem menn segja um það að öðru leyti !

En til viðbótar við það að fylgjast með kosningatölum sem streyma inn má sjá sem í sjónhendingu upplýsingar um það hvernig þær breyta hinu pólitíska ástandi. Okkur voru líka birtar stjórnmálaskýringar, sem  eru eru svo sem upp og ofan, en þó jafnan skemmtilegar. Ólafur Þ. Harðarson hefur vitaskuld skapað sér algjöra yfirburðastöðu  á þessu sviði; vel að sér, yfirvegaður og  kann nægilega mikið í þessu fagi til þess að vita að kosningakerfið er til alls víst og því varhugavert að túlka of mikið fyrr en síðasti seðillinn hefur verið dreginn upp úr kjörkassanum.

Þegar Þorsteinn Pálsson ritstjóri birtist á skjánum lagði ég vel við hlustir. Ég veit það af meira en 30 ára reynslu að þegar hann tekur til máls um pólitískar greiningar, í bland við stjórnmálasagnfræði þá er ástæða til að hlusta. Hann hefur einstæða reynslu. Blaðamaður á hinu pólitíska sviði, ritstjóri Vísis, framkvæmdastjóri Vinnuveitendasambandsins, forystumaður í Sjálfstæðisflokknum, ráðherra - meðal annars forsætisráðherra og nú ritstjóri útbreiddasta blaðs landsins. Þeir finnast engir aðrir sem hafa þessa reynslu, sem bætist við skarpskyggni og áhuga á stjórnmálum.

Við kynntumst fyrst fyrir meira en 30 árum. Hann ungur laganemi í starfsnámi hjá sýslumanninum á Ísafirði. Ég ofurpólitískur menntaskólanemi og fékk hann til að tala um stjórnmál í MÍ. Síðan varð ég blaðamaður hjá Þorsteini á Vísi í tvö ár og fréttaritari blaðsins í einhver ár frá Bretlandi, félagi hans í Sjálfstæðisflokknum og samstarfsmaður á Alþingi.

Þetta skýrir hvers vegna ég lagði svo einkanlega vel við hlustir þegar Þorsteinn var kallaður til að tjá sig um stöðuna. Ég vissi að eftir miklu var að slægjast. Greining hans var sem vænta mátti yfirveguð og rétt.

Ég dró mig því  út úr skarkalanum á kosningaskrifstofunni okkar á Ísafirði, þar sem ríkti mikil stemming og hörkustuð, eftir því sem kosningasigur okkar varð skýrari er á nóttina leið. Þannig vildi ég  tryggja að ekkert færi fram hjá mér. Og þar sem ég sat þarna, með vökva lífsblómsins í forgrunni ( sem ég lét þó alls ósnertan) , X-D skiliríin á veggjum og upptekinn við að hlusta á Þorstein, smellti Sigrún María dóttir mín þessari mynd af mér - og raunar af okkur félögunum. Annar þiggjandinn og hinn veitandinn á pólitískar analýsur - eins og svo oft áður.

15.5.2007 : Alúðarþakkir, kæru vinir

Kosningabarátta er tími mikilla anna. Ekki síst í svo stóru og víðfeðmu kjördæmi eins og Norðvesturkjördæmið er. Heimsóknir vítt og breitt um kjördæmið eru hins vegar afskaplega gefandi og gaman að takast á við það að tala í þágu þess málstaðar sem við frambjóðendur Sjálfstæðisflokksins stöndum fyrir. Skemmtilegast þykir mér alltaf að standa í návíginu; standa til dæmis inni á vinnustað þar sem að manni þyrpist fólk sem hefur ákveðnar skoðanir og leggur fyrir mann beittar spurningar. Þetta er lýðræðisleg umræða í reynd.

Fundirnir eru líka fínir. Langt er síðan að menn fóru að spá andláti fundarformsins í samkeppni við fjölmiðlana. Reynslan sýnir annað. Það er áhugi og eftirspurn eftir slíkri umræðu. Fundarformið blívur vel; amk. þar sem ég þekki til.

En eftirminnilegast er mér þó alltaf að finna þær góðu móttökur og einlægu vináttu sem maður mætir svo víða í kosningabaráttunni. Að hitta fyrir fólk um allt kjördæmið sem kemur fúst og baráttuglatt til þess að leggja manni lið og vinna að heill Sjálfstæðisflokksins. Það er alltaf sama ævintýrið finnst mér. Ég hef háð marga kosningabaráttuna. En ævinlega fyllist ég dálítilli undran og auðmýkt þegar ég sé allan þann stóra hóp sem er tilbúinn til þess að fórna frítíma sínum, kvöldi með fjölskyldunni, laugardegi eða sunnudegi og jafnvel taka sér frí frá vinnu, til þess að leggja manni og framboðinu lið. Þetta er stórkostlegt og auðvitað svo langt frá því að vera sjálfsagt mál.

Maður á eiginlega aldrei orð. Verst þykir mér að geta aldrei almennilega flutt öllu þessu góða fólki þakkir eins og maður helst vildi geta gert. Vegna þess að það á þakkirnar svo margfaldlega skilið. Fólkið sem undirbýr fundina, aðstoðar mann í vinnustaðaheimsóknum, lagar kaffi, kemur með og bakar bakkelsi, stendur að glæsilegri á kjördag, greiðir manni leið, leggur manni góð ráð, aðstoðar á alla lund og sýnir manni svona mikla vináttu. Þetta er ómetanlegt.

Kosningabarátta er oft lýjandi og tekur á. Það koma líka leiðinlegir tímar. En þeir gleymast hjá öllu hinu. Sennilega allra helst vegna þess sem ég var að lýsa; því sem sagt, að maður finnur stuðninginn hjá öllu þessu góða fólki úti um allt kjördæmið. Það er ekki síst á þessum stundum sem maður skynjar hvílík forréttindi það eru að eiga þess kost að taka þátt í pólitísku starfi.

11.5.2007 : Gleðilegan kjördag

Skoðanakannanir kvöldsins voru hagstæðar Sjálfstæðisflokknum. En þær benda samt til að hættan á hreinræktaðri vinstri stjórn sé til staðar. Það er slæm tilhugsun. Einfaldlega vegna þess að reynsla okkar af slíku stjórnarsamstarfi er vond. Skelfilega vond, satt að segja. Margflokka vinstri stjórnir hafa aldrei tórt út eitt kjörtímabil. Þær hafa einkennst af sundurlyndi og togstreitu. Orkan hefur farið í innbyrðis deilum og alltaf hafa þær endað með ósköpum.

Við munum það hvernig ástandið var undir síðustu vinstri stjórn. Efnahagsleg óáran, deilur, verðbólga, lífskjaraskerðingar, halli á ríkissjóði, skuldasöfnun hins opinbera í útlöndum sem innanlands. Stöðnun í efnahags og atvinnulífi og vanmáttur til þess að takast á við verkefni á vegum hins opinbera sem í dag þykja sjálfsögð og eðlileg.

Í ljósi þessarar sögu er það ill tilhugsun að vita að enn koma foringjar stjórnarandstöðunnar fram og hóta okkur vinstri stjórn. Menn hafa vitaskuld sjálfsagðan rétt til þessara sjónarmiða, en nauðsynlegt er að minna enn og aftur á að þau njóta lítils stuðnings landsmnanna. Íslendingar vilja einfaldlega ekki vinstri stjórn, sporin hræða nefnilega.

Öflugur Sjálfstæðisflokkur getur einn afstýrt vinstra samstarfi. Þjóðin vill að flokkurinn verði kjölfesta stjórnarsamstarfs á næsta kjörtímabili. Við vitum auðvitað að foringjar stjórnarandstöðunnar eru þessu ósammála; þeir eru ósammála þjóðinni.

Við Sjálfstæðismenn göngum til kosninga með skírskotun til verka okkar og árangurs á mörgum sviðum þjóðfélagsins. Við vísum einnig til stefnu okkar sem einkennist af trú á landið og þjóðina og einörðum vilja til þess að ná árangri; nýta sóknarfærin, eins og það er nefnt í kosningabaráttu okkar hér í Norðvesturkjördæmi.

---------------

Nú þegar kjördagur rennur brátt upp, vil ég nota tækifærið og þakka öllum þeim sem ég hef hitt að máli og átt samstarf við í kosningabaráttunni. Ég þakka góðar viðtökur fólks um allt kjördæmið. Í hvert sinn sem maður heyr kosningabaráttu kemur það á óvart og vekur þakklæti að hitta fólk sem er tilbúið að leggja á sig ómælda vinnu í þágu málstaðarins og vinna ótrúlega mikið og óeigingjarnt starf. Það er ekki síst á slíkum stundum sem maður finnur hver forréttindi það eru að eiga samstarf við allt þetta góða fólk og njóta þess að eiga vináttu þess. Fyrir það allt verður aldrei fullþakkað.

Kosningar eru lýðræðislegur réttur. Við skulum nýta hann til þess að hafa áhrif á þjóðfélag okkar.

Gleðilegan kjördag !

11.5.2007 : Þeir eru ósammála þjóðinni

Hvorki fleiri né færri en fernar skoðanakannanir munu birtast í dag, daginn fyrir kosningar. Helmingurinn hefur þegar birst og í gærkveldi birtist ein. Af því sem við höfum séð er bara eitt ljóst. Kosningaúrslitin eru fjarri því að vera ráðin. Allt getur í rauninni gerst. Enda ráðast kosningar ekki í skoðanakönnunum. Þær eru tæki sem félagsvísindi og tölfræði hafa búið til, svo nálgast megi aukna vitneskju um vilja kjósenda. Kosningarnar eru hinn lýðræðislegi og endalegi dómur um vilja fólksins í landinu.

Skoðanakannanirnar frá í gærkveldi og þær sem birtust nú í morgun gefa misvísandi mynd. En draga fram skýra kosti í rauninni. Það þurfum við að hafa í huga á morgun.

Staðan er þá þessi:

Eitt liggur fyrir. Í öllum könnunum sem hafa birst kemur fram afar skýr vilji til þess að Sjálfstæðisflokkurinn sé í ríkisstjórn áfram. Þetta er mjög í samræmi við það sem við frambjóðendur flokksins verðum hvarvetna vör við. Fólk kemur til okkar á fundum, á vinnustöðum eða bara í erli dagsins og segir: Það er mjög mikilvægt að Sjálfstæðisflokkurinn verði áfram í ríkisstjórn til þess að tryggja kjölfestu við landsstjórnina. Þetta eru ekki endilega stuðningsmenn flokksins. Maður mætir gallhörðum stuðningsmönnum annarra flokka sem segja þetta. Þeir vilja vitaskuld sinn flokk að stjórnarborðinu. En bæta svo við, en við viljum að Sjálfstæðisflokkurinn sé þar einnig, það tryggir farsæla stjórn.

Annað kemur líka glögglega fram. Geir H. Haarde formaður Sjálfstæðisflokksins og forsætisráðherra nýtur gríðarlegs stuðnings og trausts almennings. Það finnur maður afar vel. Um þetta eru skoðanakannanirnar algjörlega sammála. Þær eru misvísandi um margt, en ekki það að Geir H. Haarde hafi yfirburðastöðu í samanburði við aðra stjórnmálaforingja. Á því ári eða svo sem hann hefur verið forsætisráðherra hefur hann áunnið sér þessa mikla trausts og það að verðleikum. Einnig þetta birtist okkur frambjóðendum á ferðum okkar um kjördæmin þar sem við hittum að máli stóran hóp fólks.

Eitt er hins vegar alveg jafn ljóst. Atkvæði greitt öðrum flokki en Sjálfstæðisflokknum eru ekki skilaboð um að flokkurinn fái aðild að ríkisstjórn. Ekki heldur skilaboð um að Geir H. Haarde leiði ríkisstjórn. Þótt þjóðin vilji að formaður Sjálfstæðisflokksins verði forsætisráðherra, vilja foringjar annarra flokka það ekki. Svo mikið er víst og það vitum við ofur vel. Þeir ætla sér sjálfum það sæti og eru þar algjörlega ósammála þjóðinni.

Þess vegna vil ég hvetja kjósendur til þess að hafa þetta í huga er þeir ganga að kjörborðinu á morgun.

9.5.2007 : Þátturinn þar sem Steingrímur sneri aftur

Steingrímur J. varð minnisstæður þegar hann gagnrýndi fyrrverandi formann Framsóknarflokksins fyrir að hafa sett upp sparibros fyrir síðustu kosningar og dregið upp aðra mynd en þá sem blasti við eftir kosningar. Um þetta hafði hann hin stærstu orð og hraklegustu.

Nú rifjast þetta upp að nýju. Ekki vegna einhvers sem snýr að Framsóknarflokknum. Heldur vegna hins að sjálfur skipti Steingrímur J. um ham í sjónvarpsþætti Stöðvar 2 í kvöld, þar sem formenn stjórnmálaflokkanna voru í aðalhlutverki. Hin áferðarfallega mynd þess rólega formanns, sem dregin hefur verið upp samviskusamlega undanfarnar vikur, hvarf eins og dögg fyrir sólu. Þess í stað brast á gamalkunnugur orðaflaumur æsts manns, sem var nauðalíkur þeim Steingrími sem við félagar hans úr Alþingi þekkjum svo vel úr ræðustólnum, þegar hann stendur þar æstur á góðum degi

Svo var komið að manni virtist orðinn óravegur frá þeim Steingrími J. sem flaumósa hrópaði að þáverandi forsætisráðherra að hann væri gunga og drusla svo ekki sé nú talað um þann Steingrím sem uppvís varð að því að bölva og ragna í þingsölum þegar honum rann í skap.

Hinn nýji Steingrímur hafði allt aðra ímynd; sú ímynd einkenndist af ró og yfirvegun. Ögmundur Jónasson var orðinn alveg eins. Sallarólegur, sléttur og felldur í sjónvarpsþáttunum. Þessi háttur virtist skila flokknum ágætu fylgi. Flokkurinn þeirra var orðinn að hástökkvara í skoðanakönnunum og mældist upp í 25 til 30% fylgi.

En nú er öldin orðin  önnur. Fylgið dalar dag frá degi og nú birtist nýr Steingrímur í kvöld. Öllu æstari en sá sem við höfum vanist síðustu vikurnar; hann er farinn að líkjast þeim Steingrími  J. sem menn muna úr ræðustólnum á Alþingi. Mótlætið í skoðanakönnunum fælir rólegheitayfirbragðið frá.

Sá gamli Steingrímur J. hefur því bersýnilega snúið aftur úr hinni sjálfskipuðu útlegð. Kunnugleg ímynd hefur tekið við af rólegheitayfirbragði auglýsingastofanna.

Minn gamla starfsbróður býð ég velkominn úr útlegðinni. Nú finnst mér ég kannast við kappann !

7.5.2007 : Þjóðarviljinn komi fram í kosningunum

Geir H. Haarde formaður Sjálfstæðisflokksins og forsætisráðherra nýtur yfirburðatrausts þegar spurt er í skoðanakönnun Capacent Gallups: Hvaða stjórnmálamanni treystir þú best til að gegna starfi forsætisráðherra á næsta kjörtímabili ? Athyglisvert er að styrkur Geirs vex á milli kannana á meðan staða annarra stjórnmálaleiðtoga verður ýmist lakari eða stendur í stað.

Staðan er þessi, og tölur úr könnun 8. til 13. mars eru í sviga:

Geir H. Haarde, 54,0% ( 42,4)

Ingibjörg Sólrún, 17,0% (17,5)

Steingrímur J. Sigfússon 14,6% (22,0)

Jón Sigurðsson 4,1% (4,7)

Guðjón A. Kristjánsson, 0,4% ( 0,8)

Þetta eru mjög afgerandi úrslit. Sá stjórnmálaleiðtogi sem næstur kemur Geir, er ekki einu sinni hálfdrættingur. Ingibjörg Sólrún er sem sé með stuðning 17 prósenta og stuðningur við Steingrím J. hrapar. Þjóðin er með öðrum orðum að hafna þvi að þetta fólk og flokkar þeirra séu í forystu ríkisstjórna.

Við sjáum líka í könnun Fréttablaðsins að almenningur vill fyrst og síðast að Sjálfstæðisflokkurinn sé í ríkisstjórn og hvað eftir annað hefur það komið í ljós að kjósendur vilja ekki sjá það að stjórnarandstöðuflokkarnir sitji saman við ríkisstjórnarborðið.

Til þess að vilji almennings gangi eftir þarf Sjálfstæðisflokkurinn öflugan og órofa styrk. Þannig verður hægt að bægja frá stjórnarmynstri sem fólkið vill ekki sjá. Við sjáum að himinn og haf skilur að vilja almennings og ásetning stjórnarandstæðinga. Almenningur vill að Sjálfstæðisflokkurinn sé í aðili að ríkisstjórn og að formaður flokksins leiði það ríkisstjórnarsamstarf. Stjórnarandstaðan er því ósammála og er því í hróplegri andstöðu við fólkið í landinu. Hún hótar okkur sífellt með Kaffibandalagi, sem hér um bil enginn annar vill sjá og ógnar okkur með því að Steingrímur J. eða Ingibjörg Sólrún eigi að leiða ríkisstjórnir þó almenningur sé á annarri skoðun.

Afdráttarlaus stuðningur við Sjálfstæðisflokkinn getur einn stuðlað að áframhaldandi stjórnarsetu Sjálfstæðisflokksins undir forystu Geirs H. Haarde. Til þess stendur ríkur vilji þjóðarinnar og sá vilji þarf að koma fram i kosningunum 12. maí.

4.5.2007 : Þeir eru aftur farnir að hóta Kaffibandalagi

Framboðsfundir okkar í Norðvesturkjördæmi hafa leitt það í ljós að að flokkarnir sem mynduðu hið alræmda og óvinsæla Kaffibandalag eru enn við sama heygarðshornið. Að því bandalagi standa Vinstri Grænir, Frjálslyndir og Samfylking, eins og kunnugt er. Hvað eftir annað hótuðu talsmenn flokkanna að stefna að ríkisstjórnarmyndun ef þeir ættu þess kost. Þetta heyrðum við bæði á framboðsfundinum á Akranesi og á Ísafirði.

Þetta gerum við ef og þegar við verðum komin að ríkisstjórnarborðinu, sögðu fulltrúar og talsmenn flokkanna. Það er þess vegna enginn bilbugur á vinstra liðinu. Hótunin um vinstri stjórn sem varla nokkur maður vill sjá er raunveruleg og ekki annað að heyra en að baki þessu sé fullkomin alvara.

Fljótlega eftir að hið alræmda bandalag varð myndað kom í ljós að það naut afskaplega lítils álits almennings. Eftir því sem málin hafa þróast hefur andstaða fólks vaxið við tilhugsunina við vinstri stjórn.

En það láta talsmenn vinstri manna ekki aftra sér. Þeim er greinilega full alvara.

Margir álitu - og þar á meðal skrifari þessarar heimasíðu töldu að Kaffibandalagshugmyndin væri dauð. Spörk og pústrar á milli þeirra stjórnmálaafla sem mynda bandalagið höfðu bent til þess að forsendur stjórnmálasamstarfs þeirra væru úr sögunni. Ágreiningur um nánast allt sem tjáir að nefna nöfnum á pólitískum vettvangi var slíkur, að furðulegt mátti ætla að nokkrum manni dytti að mynda ríkisstjórn á slíku jarðsprengjusvæði.

Nú vitum við hins vegar að ekki finnst öllum þetta jafn galið. Talsmenn flokkanna sjálfa telja þetta greinilega hið besta mál.

Við þessu er bara eitt svar. Öflugur stuðningur við Sjálfstæðisflokkinn sendir þau öflugu skilaboð kjósenda að ekki komi til greina að mynda ríkisstjórn slíks tætingsbandalags. Kjósendur hafa svarað því skýrt - nú síðast í könnun Capacents Gallup - að þeir vilja ekki sjá Kaffibandalagið. Stuðningur þeirra er hins vegar mjög afdráttarlaus við að Sjálfstæðisflokkurinn verði áfram í ríkisstjórn. Hin farsæla og vinsæla forysta Geirs H. Haarde er þjóðinni að skapi  en forsenda þess að þjóðin njóti hennar áfram er öflugur stuðningur við Sjálfstæðisflokkinn.

3.5.2007 : Stóriðjumálin voru varla nefnd á nafn

Fyrsti framboðsfundurinn af þremur, þar sem fulltrúar allra framboðslista mæta til sameiginlegra kappræðna, var haldinn í gær í Fjölbrautaskólanum á Akranesi. Efstu menn listanna hafa þó áður hist á nokkrum fjölmiðlafundum, eins og kunnugt er. Það getur verið gaman á slíkum fundum og gagnið af þeim felst væntanlega í skoðanaskiptunum.

Það vakti meðal annars athygli á þessum fundi að fulltrúar þeirra framboðslista sem harðast hafa talað gegn stóriðju í landinu, nefndu þær skoðanir sínar ekki á nafn á fundinum á Akranesi. Það er skiljanlegt. Á Grundartanga í næsta nágrenni við Akranes hefur stóriðjuuppbygging tekist vel og hefur átt mikinn þátt í þeirri jákvæðu íbúaþróun sem hefur átt sér stað á þessu svæði. Akranes nýtur þessarar uppbyggingar og sama má segja um ýmis önnur svæði kjördæmisins.

Í hugum íbúanna er stóriðja ekki til óþurftar eins og skilja hefur mátt á framboðunum sumum. Þar til í gær. Það örlaði aðeins fyrir stóriðjuandstöðu í einni ræðu frambjóðanda Vinstri grænna, en ekki var mikil alvara eða þungi í þeim málflutningi.

Vitaskuld er eðlilegt að við nýtum vatnsaflið til atvinnusköpunar í landinu. Við erum að nýta endurnýjanlega orkukosti sem ekki menga, gagnstætt því sem á við um ýmislegt annað. Álverin eru eftirsóttur vinnustaður, sem hefur sýnt sig í gegn um tíðina. Hér á landi erum við með mjög stranga umhverfislöggjöf, til þess að tryggja að nýting þessara náttúruauðlinda sé í samræmi við skoðanir okkar um sjálfbæra orkunýtingu. Með það að leiðarljósi er illskiljanleg þessi andstaða.

Þær hugmyndir sem hafa verið uppi um stóriðju þurfa vitaskuld að rúmast innan skynsamlegs efnahagsramma. Það er vandæðalaust að sjá svo um að slíkt gerist. Þannig virkar þessi atvinnuuppbygging ekki gegn annarri atvinnuþróun, en getur þvert á móti stutt við hana.

Þetta sýnir okkur að við eigum að sjálfsögðu að ræða þessi mál hispurs- og fordómalaust. Ekki útiloka eitthvað fyrirfram. Við eigum að nálgast þessa atvinnuumræðu eins og aðra, gera skynsamlegar kröfur til arðsemi af virkjunum, setja framkvæmdunum stranga umhverfisskilmála, hverfa frá ríkisábyrgðum og skapa þessum atvinnurekstri sömu starfsskilyrði og öðru atvinnulífi í landinu.

1.5.2007 : Eru vinstri menn handgengnastir fjármagnsöflunum?

Sú goðsögn hefur verið lífseig og vinstri menn haldið í henni lífinu að Sjálfstæðisflokkurinn hefði greiðan aðgang að fjármunum og gæti nýtt sér það flokknum til framdráttar í kosningabaráttu. En nú sjáum við það svart á hvítu að þetta er ekki raunin. Flokkarnir komu sér nefnilega saman um að fá Capacent Gallup til þess að fylgjast með fjármunum sem í auglýsingar færu eftir að hafa náð samkomulagi um tiltekð hámark í auglýsingabirtingar í fjölmiðlum. Hámarkið er 28 milljónir.

Nú hafa athuganir Capacent Gallup birst tvisvar. Og sjá. Það er Framsókn sem ver mestu fé til auglýsinga tæpum 7 milljónum króna, eða um fjórðungi hámarksins sem leyfilegt er að nota. Í kjölfarið koma svo Vinstri grænir með tæpar 6 milljónir, þá Frjáslyndi flokkurinn með tæpar 5 milljónir, Samfylking sömuleiðis með tæpar 5 milljónir og loks við Sjálfstæðismenn sem einungis höfum varið 3,4 milljónum eða helmingi minna en Framsóknarflokkurinn.

Þetta er afskaplega athyglisvert. Við verjum sem sé lang minnstu fjármagni til þessara auglýsinga. Vinstri menn sem hafa haft stór orð uppi um auglýsingaóhóf hafa notað snöggtum meira fjármagn til þess arna en Sjálfstæðisflokkurinn. Gagnstætt því sem goðsögnin hefur gengið út á; goðsögnin sem vinstri menn hafa búið til og klifað á áratugum saman.

Þetta er lærdómsríkt og lýsir kannski tilteknum tvískinnungshætti, ekki alveg ósvipuðum þeim sem vakti hlátur fólks er það upplýstist að vinir vistvæns umferðarmáta í hópi VG hefðu engir - með einni undantekningu þó - komið öðruvísi en á bíl til landsfundar síns.

Í umræðunni um auglýsingar og stjórnmálaflokka hefur temað verið einfalt. Þess hefur verið freistað að búa til tengsl meints aðgangs að fjármagni, auglýsinga og því að í krafti þess arna gætu tilteknir stjórnmálaflokkar keypt sér leið að góðum árangri í stjórnmálabaráttu. Nú kemur á daginn að það eru ekki síst þau stjórnmálaöfl á vinstri vængnum sem hafa haft uppi slíkan málflutning, sem eru rausnarlegust á auglýsingafé. Eru þessar upplýsingar til marks um að vinstri menn séu orðnir svona handgengnir fjármagnsöflunum? Við skulum ekki svara því hér, en við munum að VG sendi sem frægt var, bréf til 100 stærstu fyrirtækjanna í landinu, - svo sem álrisanna - og beiddu fjármagns.

Og næsta spurning sem vaknar er þá þessi: Eru tengsl á milli fjármuna til auglýsinga og árangurs í stjórnmálabaráttu? Svarið við þeirri spurningu fæst 12. maí.

30.4.2007 : Nordvesturland.is

Við sjálfstæðismenn í norðvesturkjördæmi höldum úti líflegum og áhugaverðum vef sem vert er að vekja athygli á, nordvesturland.is. Þar kennir margra grasa og er kappkostað að gera því sem hæst ber hverju sinni góð skil. Nýjar fréttir daglega, greinar, næstu fundir, upplýsingar um frambjóðendur og kosningaskrifstofur og margt fleira.

Blaðið okkar Nýtum sóknarfærin sem kom út í dymbilvikunni er aðgengilegt á vefnum og innan skamms verður næsta tölublað þar einnig. Því verður dreift um allt kjördæmið seinni part þessarar viku. Í blöðunum tveimur er fjallað um fjölmargt er snertir kjósendur okkar og verða samgöngumál þungamiðja næsta tölublaðs.

Í myndaalbúmi vefjarins getur að líta svipmyndir víðs vegar að úr kjördæminu og utan þess einnig; frá tugum funda og annarra viðburða sem efnt hefur verið til undanfarnar vikur. Alltaf bætist í safnið enda hvergi slegið slöku við.

Á morgun, þriðjudaginn 1. maí, verða t.d. tvær kosningaskrifstofur opnaðar í kjördæminu; á Hvammstanga og Blönduósi. Við ljúkum svo deginum með fundi Geirs H. Haarde forsætisráðherra í kosningamiðstöðinni á Akranesi annað kvöld klukkan 20:00.

29.4.2007 : Þegar verðmæti verða til

Vígsla Þörungaverksmiðjunnar á Bíldudal sl. laugardag var hátíðleg og markaði upphaf að nýjum og betri tímum. Ég fékk þann heiður að flytja ávarp við opnunina og klippa á borða til þess að marka upphaf þessarar verksmiðjustarfsemi.

Verksmiðjan verður vinnustaður amk. tíu manna og mun hafa mikil og jákvæð áhrif á samfélagið allt á sunnanverðum Vestfjörðum. Með endurreisn fiskvinnslunnar á Bíldudal, undir kröftugri forystu fyrirtækjanna Odda á Patreksfirði og Þórsbergs á Tálknafirði, sem nú er í burðarliðnum, mun ennfremur setja mikinn mikinn afl í samfélagið á Bíldudal sem hefur mátt ganga í gegn um erfiðleika á umliðnum árum. Það var táknrænt að fyrstu fiskunum var rennt i gegn um flökunarvélarnar í fiskvinnslunni á Bíldudal daginn áður en að Kalkþörungaverksmiðjan var formlega opnuð.

Það eru liðin sjö ár frá ví að atburðarrásin hófst. Atvinnuþróunarfélag Vestfjarða seti sig í samband við Les Auchincloss og hans menn sem störfuðu meðal annars á þessu sviði. Samstarfsaðili þeirra hér á landi er fyrirtækið Björgun undir forystu Sigurðar Helgasonar. Að öllu var farið með gát og yfirvegun. Rannsóknir voru framkvæmdar í Arnarfirði og fengu til þess styrk af fjárlögum. Hið írska fyrirtæki skoðaði málið með augum hins alþjóðlega fjárfesta með þekkingu á þessu sviði. Stundum litu hlutirnir vel út, en stundum illa. En áfram miðaði. Og svo kom svarið að lokum. Við viljum fara í verkefnið. Þá létti okkur mörgum.

Síðan hafa staðið yfir miklar framkvæmdir. Upp er komið stórmyndarlegt verksmiðjuhús á hafnarbakkanum, búið að ráða mannskapinn og vélarnar hafa verið ræstar.

Stjórnvöld komu að verkinu með myndarskap. Undir forystu Sturlu Böðvarssonar samgönguráðherra var afráðið að ríkið kostaði að mestu, en í samvinnu við sveitarfélagið, hafnargarðinn á Bíldudal, sem var forsenda verskiðjurekstrarins. Sú framkvæmd mun og nýtast annarri starfsemi á svæðinu.

Í rauninni er hér að gerast stórkostlegur hlutur. Kalkþörungarnir hafa legið ósnertir á hafsbotni; einskonar hugsanleg auðlind. Að eiginlegri auðlind urðu kalkþörungarnir ekki fyrr en þeirm var breytt í verðmæti, að frumkvæði heimamanna, með þátttöku aðila sem höfðu til að bera þekkingu, fjármuni, athafnasemi og tök á markaðnum. Þar með breyttust kalkþörungarnir í verðmæti.

Þess munu njóta allir starfsmenn fyrirtækisins, eigendur þess, samfélagið á sunnanverðum Vestfjörðum og í raun íslenska þjóðin. Ábatinn skilar sér í verðmætri vinnu, tekjum og útflutningsverðmætum. Það hefur svo verið eftirtektarvert að forráðamenn fyrirtækisins hafa lagt áherslu á að verða strax virkir þátttakendur í samfélaginu, með margs konar stuðningi við samfélagsleg verkefni, menningaratburði og þess háttar. Þannig verður verksmiðjan og atvinnureksturinn strax velkominn hluti af því umhverfi þar sem hún starfar.

Laugardagurinn, 28. apríl var góður dagur í atvinnusögunni. Til hamingju með þann dag.

27.4.2007 : Skattleysismörkin eru hæst á Íslandi

Eitt er vinsælt að segja í stjórnmálaumræðunni núna. Það er vísað til þess sem kallað er norræna módelsins, í efnahagsmálum og uppbyggingu velferðarkerfisins. Hér er meðal annars vísað til ágæts árangurs Norðurlandabúa í efnahagsmálum, góðra lífskjara og velferðarkerfis sem byggt hefur verið upp. Stundum er kosið að freista þess að draga upp þá mynd að á Íslandi sé þessu öfugt farið.

Þessu héldu til dæmis fram tveir frambjóðendur Samfylkingarinnar sem skruppu í pólitískum erindagerðum til Danmerkur og sögðu þar allt með öðrum og betri róm. En er þetta þannig?

Alls ekki.

Tökum dæmi. Í nýrri þjóðhagsáætlun er greint frá miklum bata lífskjara hér á landi og hefur kaupmáttur almennings aukist um 75% frá árinu 1994. Aðeins í olíuríkinu Noregi er hægt að finna samsvarandi dæmi.

Hagfræðingarnir og háskólakennararnir Axel Hall og Ragnar Árnason hafa sýnt fram á að jöfnuður sé mikill hér á landi. Gagnstætt því sem haldið hefur verið fram.

Í Fréttablaðinu á miðvikudag skrifar svo Axel Hall grein, þar sem hann dregur fram athyglisverðar staðreyndir um samanburð Íslands og annarra Norðurlanda.

Í fyrsta lagi kemur þar fram að hið opinbera sem hlutfall af landsframleiðslu er hæst í Svíþjóð, þá Danmörku, Finnlandi og loks Íslandi og Noregi sem eru á svipuðu róli. Þetta er athyglisvert í ljósi þeirrar gagnrýni að vöxtur opinberra samskipta væri óeðlilegur.

Í annan stað kemur fram að hæsti og lægsti jaðarskattur er miklu lægri hjá okkur en í velsældarríki Samfylkingarinnar, Danmörku. Þar er greinilegt að sá flokkur ætlar að leita fyrirmynda. Það kom beinlínis fram í sjónvarpsviðtali við þá frambjóðendur flokksins sem fyrr eru nefndir.

Loks er að geta þess að skattleysismörk er þau hæstu á íslandi, af öllum Norðurlöndunum. Hjá okkur eru þau 900 þúsund. Lægstu skattleysismörk í Svíþjóð eru innan við eitt hundrað þúsund. Í Danmörku um 400 þúsund til 470 þúsund krónur.

Þetta er athyglisvert vegna þess að oft er gagnrýnt að skattleysismörkin hér á landi séu ekki hærri en raun ber vitni um.  Og það er líka athyglisvert að til Norðurlandanna er vísað sem sérstakrar fyrirmyndar í skatta og velferðarmálum. Það er í sjálfu sér sjónarmið og sannarlega er margt vel gert hjá frændum okkur á Norðurlöndunum. En tíðindi hljóta það að teljast að í fyrirmyndarríkjunum eru skattleysismörk allt að nífalt hærri hjá okkur,  en þar sem þau eru lægst á Norðurlöndunum.

Ætli menn séu að vísa til þessa norræna módels, með skattleysismörk oní 100 þúsund kalli í stað 900 þúsunda eins og hér?

24.4.2007 : Glæsileg umgjörð um glæsilega hesta

Hestamennska gegnir miklu hlutverki í mörgum héruðum landsins. Sem betur fer er þessi holla og skemmtilega íþrótt að hasla sér æ víðar völl. Þarna sameinast fjölskyldur í leik og starfi og þarna eiga íbúar þéttbýlis og dreifbýlis samleið. Aðstaða hestamanna batnar nú ár frá ári og það skilar sér í nýjum möguleikum hestaíþróttarinnar víða um land.

Gott dæmi um þetta er árviss samkoma hestamanna á Sauðárkróki í stórglæsilegri reiðhöllinni á Króknum, Tekið til kostanna. Ég hef sótt þessa glæsilega sýningu nú ár eftir ár og alltaf haft mjög gaman af. Það er eftirtektarvert að gæði sýningarinnar batna með hverju árinu sem líður og maður sér framfarirnar í hestamennskunni. Þar gegnir Hólaskóli sannarlega miklu hlutverki. Það menntastarf sem þar fer fram skiptir örugglega máli í þeim framförum sem maður sér í reiðmennsku og kynbótum.

Eins og ég hef áður vikið að er eftirtektarvert að konur gegna nú stærra hlutverki í reiðsýningum og hesamennskunni almennt en áður. Það á við á sýningunni sem hér er fjallað um. Þetta er enn eitt dæmið um vaxandi þátttöku kvenna á flestum sviðum og er það sannarlega vel.

Eitt er það sem vekur athygli okkar sem sækjum þessa miklu sýningu. Og það er hve stöðugt er meira lagt í hana. Þátttakendur leggja sig fram um að fitja upp á nýjungum. Búnir eru til nánast leikþættir þar sem rifjuð er upp sagan sem hestamennskunni tengist. Þá eru þátttakendur í búningum við hæfi. Í öðrum sýningaratriðum er lagt upp úr glæsileika umgjörðarinnar auk fimi hestanna og það skapar sýningarhaldinu auðvitað skemmtilega og flotta umgjörð.

Í ár var Geir H. Haarde forsætisráðherra heiðursgestur og flutti stutt ávarp í upphafi sýningarinnar. Hann sagði þar meðal annars frá skemmtilegri hestaferð sinni úr Borgarfirði í Skagafjörð fyrir fáeinum árum, þó ekki segðist hann vera vanur hestamaður. Hann er dæmi um einn þeirra tugþúsunda sem nýtur þess að fara á bak góðum hesti, njóta íslenskrar náttúru af hestbaki; upplifun sem ekki verður lýst með orðum fyrir þeim sem ekki hafa átt þess kost að njóta þess, en gefur tilefni til þess að hvetja sem flesta til þess að þeirrar skemmtilegu reynslu.

21.4.2007 : Skrímsli með menningarbrag

Það var sannkallaður menningarbragur í Baldri, félagsheimili Bílddælinga, síðdegis sumardaginn fyrsta. Ekki í fyrsta skipti. Menningarstarfsemi stendur á sérlega gömlum og grónum merk á Bíldudal og í ófá skipti hef ég skemmt mér undir leiklist og tónlistarflutningi Bílddælinganna í félagsheimilinu.

Nú stóð hins vegar sérlega mikið til. Elvar Logi Hannesson, Logi, eins og Bílddælingarnir kalla hann, var mættur til þess að frumflytja einleik um skrímslafræðinginn Jónatan og sló auðvitað algjörlega í gegn. Hann er alveg ótrúlega snjall og verkið var bráðskemmtilegt. Örn Gíslason frændi hans rifjaði það upp við sýningarlok að einmitt þarna hafði Logi stigið sín fyrstu leiklistarskref, ábyggilega í kompaníi við þá bræður Örn og Áka og föður sinn Hannes og fleiri slíka snillinga.

Temað í leikritinu er skrímsli og fer vitaskuld einkar vel á því að verkið sé frumflutt í Arnarfirði, skrautlegustu heimkynnum skrímsla á Íslandi, að sögn þeirra sem best þekkja til. Og við lok sýningarinnar var síðan gerð grein fyrir Skrímslasetrinu á Bíldudal sem þar mun rísa. Valdemar Gunnarsson, Bílddælingur greindi frá því sem gert hefur verið við undirbúning. Menn eru að leita að hentugu húsnæði og síðan er ætlunin að uppbygging hefjist. Þarna eru allar forsendur til að gera eitthvað mjög skemmtilegt og sem nemur athygli ferðamannsins. Skrímslasetrið á Bíldudal á að hafa allar forsendur til þess að verða eitt af vörumerkjum svæðisins, líkt og Galdrasafnið er á Ströndum, Vesturfarasetrið á Hofsósi, Draugasafnið  á Stokkseyri og fleiri álíka eru smám saman að verða víðar um landið.

Bílddælingum er líka vel trúandi fyrir svona uppbyggingu. Þarna getur að líta stórsnjalla sögu-  og sagnamenn.  Þeim verður ekki skotaskuld úr því að klæða þetta menningarlegu yfirbragði.

Valdemar heiðraði mig með því að kalla mig til og afhenda mér flottan bol með nýju merki Skrímslasetursins. Kannski það hafi verið vegna þess að ég kom örlítið að málinu með honum í upphafi og reyndi að greiða því leið. Það er gaman að taka þátt í slíku með hugmyndaríku og duglegu fólki.

Annars var einstaklega ánægjulegt að koma á Bíldudal núna. Þar ríkir mikil bjartsýni. Nýja Kalkþörungarverksmiðjan er að fara af stað. Þar verður til nýr og stabíll vinnustaður, sem skapar alveg nýja vídd í atvinnulífið í Vestur Barðastrandarsýslu. Svo eru Oddi og Þórsberg að byrja fiskvinnslu í frystihúsinu. Fólk fyllist bjartsýni og hyggur að fleiri tækifærum.

Skrímslasetrið og uppfærsla Elvars Loga eru dæmi um slíkt. Í sumar mun byggðin fagra við Arnarfjörð því væntanlega iða af lífi;  öflugu atvinnulífi og frísku mannlífi. Unga fólkið fær trú á byggðinni og það verður jafn gaman og fyrr að koma, setjast niður með góðum vinum og láta gamminn geysa; og skella sér svo á eftir á safnið hans Jóns Kr. eða í Skrímslasetrið á lognkyrrum sumarkvöldi við Bíldudalsvoginn. Tilhlökkunin hefur þegar tekið sér bólstað í hugskotinu.

18.4.2007 : Fallegur íslenskur siður

Á erlendri grundu í fjarlægu landi hitti ég fólk á sumardaginn fyrsta. Þetta var fyrir fáeinum árum og viðmælendur mínir þekktu Ísland bara af afspurn. Þau hváðu þegar ég sagði þeim frá þessum fallega íslenska sið; að fagna komu sumarsins. Í raun og sanni var sumarið löngu runnið upp, svona sunnarlega á hnettinum. Sól og hiti og það hljómaði því kannski dálítið ankannalega að tala um sumarbyrjun, í velgjunni þarna suður frá.

Við hér á Fróni látum slíkt þó ekki aftra okkur. Það er fallegur og góður siður að fagna sumarkomunni og snertir svo vel hina íslensku taug, sem við skulum varðveita umfram allt. Þeir eru til sem láta sér það sæma að tala með niðrandi hætti um íslenskrar venjur. Líkt eins og það veiti þeim lífsfyllingu að láta í veðri vaka að heimsborgarbragurinn sé hafinn yfir hversdagslegar íslenskar venjur og siði og hefðir þær sem hafa fylgt okkur í gegn um tíðina.

Menntamenn og hálfmenntamenn, sem tyllt hafa niður tá í útlandinu hafa það stundum fyrir sið - plagsið - að tala niður til góðrar venju. Af því er lítill sómi.

Sumardagurinn fyrsti er fallegur dagur og gaman að rifja upp þjóðtrú sem honum tengist. Einna kunnast má telja að samkvæmt íslenskri þjóðtrú boðar það gott sumar ef frjósa saman sumar og vetur. Ég sá að það var frost á hitamælinum í bílnum þegar ég ók heim af prýðilegum fundi sem ég efndi til á Suðureyri í kvöld. Mér fannst það boða gott um framtíðina. Þegar þjóðtrúin segir að við megum vænta gleðilegs sumars fögnum við og það að vonum.

Sumardagurinn fyrsti hefur svo sem ekki alltaf verið ýkja sumarlegur. Ég minnist snjókomu á sumardaginn fyrsta og ekki viðraði alltaf vel í messuferðum okkar þennan dag. Við ungir bolvískir skátar létum það ekki á okkur fá.

Samt er sumardagurinn fyrsti alltaf hátíðlegur og við eigum að halda honum í heiðri. Sumardagsins fyrsta er getið í elstu heimildum en frá árinu 1921 hefur hann verið barnadagur og gefið frí í skólum þennan dag. Hann er einn af ellefu löggiltum fánadögum íslenska lýðveldisins  og segir það væntanlega nokkuð um stöðu hans á meðal þjóðarinnar.

17.4.2007 : Jákvæð tíðindi úr sjávarútvegsumræðunni

Vandinn við umræður um sjávarútvegsmál er gjarnan sá að menn nálgast þær ekki alltaf eins og verið sé að tala um atvinnugrein, sem verði að lúta lögmálum atvinnulífs. Þó er það þannig núna að sjávarútvegur okkar hefur aldrei þurft að heyja jafn harða samkeppni hér innan lands og einmitt núna. Nýjar atvinnugreinar hafa komið til skjalanna, sem laða til sín mikið fjármagn. Fjárfestar leita í aðrar áttir til þess að ávaxta fjármuni sína. Ungt fólk hefur úr miklu að velja um störf og starfsmöguleika.

Það er í þessu umhverfi sem sjávarútvegurinn heyr nú samkeppni sína. Þess vegna verðum við að gæta þess þegar við ræðum sjávarútvegsmálin að það sé gert þannig að leiðarljósið sé ævinlega að treysta samkeppnislega stöðu þessarar undirstöðuatvinnugreinar. Ella verður sjávarútvegurinn einfaldlega undir. Það skaðar starfsfólk hans, eigendur og byggðarlögin sem allt sitt eiga undir velgengni sjávarútvegsins; rétt eins og þjóðarbúið sjálft, sem reiðir sig á velgengni sjávarútvegsins, bakhjarlsins í efnahagslífi okkar.

Í ljósi þessa var athyglisvert að nær allir talsmenn stjórnmálaflokkanna sem ræddu málin í Kastljósi sjónvarpsins í kvöld voru þeirrar skoðunar að þær breytingar sem gerðar yrðu á sjávarútvegsstefnunni yrðu að vera sem þróun, ekki kollsteypa. Tóku þeir þannig undir það sem ég lagði áherslu á í málflutningi mínum. Frjálslyndir höfðu tiltekna sérstöðu, þó fulltrúi flokksins vildi lítið vita af stefnu flokks síns, sem felur í sér að færa einstaklingum fiskveiðirétt í formi daga, í stað magns.

Á undanförnum árum hafa verið gerðar miklar breytingar á sjávarútvegsstefnunni, eins og ég hef til dæmis rakið í greinum að undanförnu og lesa má hér á heimasíðunni. Þar ber vitaskuld hæst að veiðiréttur smábáta hefur verið stóraukinn til þess að treysta grundvöll þess útgerðarforms sem mikilvægast er í minnstu byggðunum mörgum hverjum. Nú er kallað eftir því af útgerðarmönnum þessara báta að, trillukörlunum, að þeir fá tiltekinn stöðugleika, svo þeir geti sem best skipulagt atvinnurekstur sinn. Þeir gera kröfu til þess eins og aðrir í atvinnulífinu að reynt sé að draga úr óvissu.

Við vitum enda að óvissa er sérstaklega fjandsamleg einstaklingsútgerð, stuðlar að því að nýliðar hverfi úr atvinnugreininni og leiðir til frekari samþjöppunar. Þetta ber okkur að hafa í huga. Það var því einkar athyglisvert að bæði Samfylking og Vinstri grænir tóku í raun undir þessi sjónarmið; ekki síst Össur Skarphéðinsson sem setti fram hófsamari sjónarmið í sjávarútvegsmálum en oft hafa heyrst frá flokki hans. Það er sannarlega góðs viti og sætir tíðindum sem jákvæð hljóta að teljast.

15.4.2007 : Við hlökkum til næstu vikna

Landsfundurinn okkar hefur gengið sérlega vel. Það er mikill samhugur landsfundarfólks og greinilegt að allir hlakka nú til að takast á við kosningabaráttuna þann tæpa mánuð sem er til kosninga. Enginn vafi er á því að Landsfundurinn verður okkur öflugt vopn inn í þessa baráttu. Það skiptir okkur máli að koma til leiks með tillögur í fjölþættum málaflokkum og kröftuga stjórnmálaályktun sem jafnframt verður kosningayfirlýsing okkar.

Þetta er svo mikilvægt vegna þess að við höfum undirbúið þessa málefnavinnu með lýðræðislegum hætti. Í aðdraganda Landsfundarins unnu málefnahópar á flestum sviðum. Að þeirri vinnu kom fjöldi fólks. Haldnir voru opnir fundir, með fjarskiptatækni nútímans gafst enn fleirum kostur á því að leggja sitt af mörkunum. Þegar til Landsfundarins var komið, settust fulltrúarnir í málefnanefndir og réðu sínum ráðum. Lokaafgreiðsla málanna fór svo fram á fundinum sjálfum, en þar eiga seturétt upp undir tvö þúsund manns.

Tökum dæmi um Sjávarútvegsnefndina. Á Landsfundinum sátu 120 manns í nefndinni. Við ræddum drög að ályktun í þaula. Við leituðum lausna, unnum að samkomulagi og mótuðum stefnu, sem þessi breiði hópur gæti sameinast um. Það tókst okkur líka. Þannig fór svo tillagan inn á Landsfundinn og fékk þar góðar móttökur og var samþykkt samhljóða. Þarna sjáum við að stór hópur fólks hefur áhrif. Þarna eru allir jafn réttháir. Þetta eru dæmi um lýðræðisleg vinnubrögð. Stór hópur fólks með ólíkan bakgrunn vinnur saman að því að móta stefnuna, sem væntanlega á eftir að setja mark sitt á þjóðmálaumræðuna og vonandi stefnu þjóðfélagsins í framtíðinni. Þetta á við um Sjávarútvegsnefndina en einnig aðrar nefndir á Landsfundinum

Slík málefnavinna er í rauninni einstæð hér á landi. Slíkt getur ekki að líta í öðrum flokkum. Við sáum muninn á okkar Landsfundi og fundi Samfylkingarinnar sem haldinn var sömu helgi. Það er augljóst að þar fór ekki fram sama málefnavinnan. Í bakherbergjum var mótuð stefna í mikilvægum málaflokkum án þess að Landsfundur flokksins ætti að því aðkomu. Til dæmis í umhverfismálum - Fagra Íslands, málefnum ungmenna - Unga Ísland og svo skýrsla Jóns Sigurðssonar fyrrverandi bankastjóra og ráðherra. Tíminn á fundi þeirra var augljóslega ekki mikið nýttur til málefnavinnu, en fremur til að hlusta á ágætt fólk utan flokksins halda erindi.

Til fundarins var boðið tveimur flokksformönnum jafnaðarmannaflokka frá Danmörku og Svíþjóð, sem eiga tvennt sameiginlegt með formanni Samfylkingarinnar. Þær eru allar konur og síðan eru þær Ingibjörg Sólrún, Mona Sahlin og Helle Thorning Schmidt, allar í stjórnarandstöðu.  Þær mynda því eins konar stuðningshóp í þessum vandræðum sínum.

En við Sjálfstæðismenn höldum nú keikir út í vorið og höldum áfram kosningabaráttunni, tvíefldir, með öflugan Landsfund að baki og lýðræðislega mótaða og öfluga stefnu í farteskinu. Við hlökkum því til næstu vikna.

12.4.2007 : Öflugur Landsfundur okkar er hafinn

Landsfundur Sjálfstæðisflokksins markar alltaf tímamót í stjórnmálum. Landsfundurinn er öflugasti stjórnmálafundur í landinu, enda æðsta vald í málum stærsta stjórnmálaflokksins þar sem stefnan er mótuð fyrir flokkinn til næstu ára. Nú er Landsfundurinn haldinn einum mánuði fyrir kosningar og hlutverk hans verður því að semja kosningayfirlýsingu flokksins.

Landsfundir Sjálfstæðisflokksins hafa löngum verið öfundarefni andstæðinga okkar. Óteljandi eru þær nöldurs og neikvæðnigreinar sem þeir hafa sett á blað vegna þessa fundar. Það er skiljanlegt og vel fyrirgefanlegt. Landsfundur Sjálfstæðisflokksins hlýtur að vera tilefni til öfundar í hugum póltískra andstæðinga flokksins.

Ræða Geirs H. Haarde formanns Sjálfstæðisflokksins og forsætisráðherra var mjög yfirgripsmikil, málefnaleg og kröftug. Hann dró upp mynd af fortíðinni og setti þær gríðarlegu framfarir sem hafa orðið á flestum sviðum í eðlilegt sögulegt samhengi. Í ræðunni var brugðið skýru ljósi á breytingarnar sem hafa orðið í þjóðfélaginu, lífskjarabyltinguna, aukna fjölbreytni atvinnulífsins, stóraukna menntun, bætt kjör lífeyrisþega og aldraðra, svo dæmi séu tekin.

En hann horfði ekki síður til framtíðar. Því þótt andstæðingum okkar gangi illa að skilja það, þá lýkur viðfangsefnum stjórnmálanna seint. Þegar einum áfanga er náð, þá tekur annar einfaldlega við. Dæmi: Þegar gert hefur verið átak til þess að bæta kjör aldraðra eins og meðal annars hefur verið gert með samningum við samtök þeirra, þá horfum við til þess hvað gera beri frekar. Það boðaði formaður Sjálfstæðisflokksins.

Annars vegar með því að ríkið tryggi öllum lágmarkslífeyri frá lífeyrissjóði, t.d. 25 þúsund krónur á mánuði, til hliðar við greiðslur úr almannatryggingakerfinu. Þannig verði komið til móts við þá, sem ekki hafa getað aflað sér neinna eða einungis smávægilegra réttinda til greiðslna úr lífeyrissjóðum.

Hitt atriðið sem formaður flokksins nefndi varðandi málefni aldraðra var  að minnka sem fyrst hinar almennu skerðingar í almannatryggingakerfinu úr um 40% í 35% og að þeir sem orðnir eru sjötugir geti unnið launaða vinnu, ef þeir vilja, án þess að launin skerði lífeyri frá Tryggingastofnun.

Þetta eru mikilvæg áhersluatriði, sem ástæða er til þess að fagna og undirstrika. Þetta sýnir skýran vilja okkar til þess að halda áfram á þeirri braut að bæta kjör eldra fólks. Annars vegar með áherslu á þá sem ekki áttu kost á að afla sér lífeyrisréttinda. Hins vegar að gefa eldra fólk kost á að vinna án þess að það skerði almennatryggingalífeyri. Slíkt er aðferðafræði Sjálfstæðismanna; að gefa fólki færi á að bjarga sér, en sinna jafnframt þörfum þess fólks sem þarf á sérstakri aðstoð að halda.

11.4.2007 : Kannski trúa þeir vitleysunni úr sjálfum sér

Hvernig stendur á því að upplýstir þingmenn og frambjóðendur klifa á röngum fullyrðingum í stórum og mikilvægum málum? Getur það virkilega verið að einhver telji sér það henta að halda fram rangfærslum eða að einhver trúi því að séu þær endurteknar nógu oft, þá leiði það til þess að menn leggi trúnað á vitleysuna?

Þessar og viðlíka spurningar hafa komið upp í huga minn undanfarnar vikur, undir útsendingum frá framboðsfundum í ljósvakamiðlum héðan frá Norðvesturkjördæmi. Fyrst í sjónvarpsþætti Stöðvar 2 á dögunum og nú í dag í útvarpsþætti Rásar 2. Þar var því haldið fram, af endilöngum frambjóðendum stjórnarandstöðunnar að sú ákvörðun að stöðva útboð á ríkisframkvæmdum nú í sumar, hafi valdið töfum og bitnað á framkvæmdum sem fyrirhugaðar voru á Vestfjörðum.

Þetta er rangt. Þetta er kolrangt og það eiga þessu ágætu frambjóðendur og þingmenn að vita.

Í sumar var ákveðið að stöðva útboð á vegum ríkisins. Jafnframt að óska eftir því við sveitarfélög að þau hægðu á í sínum framkvæmdum. Því tóku þau vel, enda ljóst að þeim hentaði vel að hægja á í því þensluástandi sem var á verktakamarkaði á þessum tíma. Hið sama gerðu til dæmis framkvæmdaaðilar tónlistar og ráðstefnuhúss í Reykjavík, eins og kom fram í yfirlýsingu frá þeim.

Áfram var þó haldið við tæknilegan undirbúning framkvæmdanna. Þar var í engu hægt á. Gefið var síðan grænt ljós á útboðin í októberbyrjun. Engar framkvæmdir fóru hins vegar af stað á Vestfjörðum fyrr en í nóvemberbyrjun. Ekki vegna þess að fjármagn hafi skort. Ekki vegna þess að ríkið heimilaði það ekki. Heldur vegna þess að tæknilegum undirbúningi var ekki lokið.

Þar var ekki við ríkisvaldið að sakast. Ríkisstjórnin verður ekki dregin til ábyrgðar. Staðan á málunum er hins vegar sú nú, að allar þær framkvæmdir sem um var rætt á Vestfjörðum, eru komnar af stað, eða útboðum lokið. Lokaáfangi Ísafjarðardjúps er vínnslu. Útboðsverkið í Gufudalssveitinni á fullri ferð og næsti áfangi boðinn út um leið og tæknilegum undirbúningi lýkur. Arnkötludalurinn er á samningsborði með verktaka. Óshlíðargöngin eru í tæknilegum undirbúningi, fjármagn tryggt og útboð fer fram jafnskjótt og hönnun lýkur. Dýrafjarðargöng eru í fyrsta sinn á samgönguáætlun.

Fullyrðingar stjórnarandstæðinganna eru því illskiljanlegar. Þessar staðreyndir hafa svo oft verið kynntar opinberlega. Því er ótrúlegt að þeim séu þær ekki kunnar. Það getur hins vegar ekki verið að þeir séu að fara vísvitandi með rangt mál. Því verður einfaldlega alls ekki trúað á svo ágætt fólk. Eina haldbæra skýringin er því sú að þeir hafi hreinlega bara gleymt hvernig búið var í pottinn; nema að þeir séu sjálfir farnir að trúa vitleysunni úr sjálfum sér !

9.4.2007 : 100 milljarða loforð á tveimur mínútum

Sjónvarpsumræður forystumanna stjórnmálaflokkanna nú áðan drógu upp skýra mynd af kostum stjórnmálanna um þessar mundir. Fyrst og fremst vegna þess að ráð Vinstri grænna, Íslandshreyfingarinnar, Samfylkingar og Frjálslyndra voru öll á eina leið. Aukin útgjöld og helst í bland við snarlækkun ríkistekna. Þetta er óábyrgt tal, sem útilokað er annað en að almenningur sjái í gegn um.

Einn sagði, án þess að depla auga. Skattleysismörkin upp í 150 þúsund krónur. Annar sagði burt með allar tekjutengingar í velferðarkerfinu. Og þetta gekk upp úr mönnunum á tveimur þremur mínútum í sjónvarpsþættinum. Líklega dýrustu mínútur í samanlagðri sögu íslensks sjónvarps. Líklegt er að þessar og álíka tillögur sem fram komu hjá þessum fulltrúum stjórnmálaflokkanna slagi upp í svona 100 milljarða.

Þetta er auðvitað fáránlegt tal.Tökum aðeins dæmi af tekjutengingunum. Þeim er ætlað að stuðla að jöfnuði og að nýttir séu fjármunir sem fara til almannatrygginga í því skyni að bæta kjör þeirra sem helst þurfa á því að halda. Nýta peninga sem ríkissjóður ætlar til almannatryggingabóta með þeim hætti að það dreifi tekjum - jafni þær. Tillagan um að afnema tekjutengingar færir ríkum sem hinum lakar settu bætur, sem betur væru komnar hjá þeim sem lakast hafa kjörin. Hitt ber þó að játa. Tekjutengingarnar eru vandmeðfarnar og verða örugglega eilífðar úrlausnarefni stjórnmálanna. En þær hafa þann tilgang að nýta fjármuni til almannatrygginga sem best fyrir þá sem á þurfa að halda - og - að jafna kjörin.

Hér er þó einungis verið að vísa til afmarkaðs hluta þess loforðaflaums sem út hefur gengið af vörum vinstri manna. Fráleitt er hér allt upp talið. Frá því verður greint síðar, til þess að varpa ljósi á þann valkost sem stjórnarandstaðan er.

Svo gerðist það enn á ný að Kaffibandalagið var huslað. Sent niður á fetin sex. Harkan sem greinilega er hlaupin í umræðurnar gagnvart Frjálslyndum af hálfu Samfylkingar og VG talaði sínu máli. Steingrímur talaði skýrt. Sagði hrygglengju bandalagsins vera í flokki sínum og Samfylkingu. Þar með var Frjálslyndum hent út í myrkrið. Þetta bandalag verður því varla á dagskrá sem póltískur möguleiki, nema verið sé að slá ryki í augu kjósenda.

Gegn þessuðum sundraða hópi gengur Sjálfstæðisflokkurinn öflugur, samhentur og keikur, undir forystu þess manns sem mests trausts nýtur í hópi forystumanna íslenskra stjórnmála, Geirs H. Haarde forsætisráðherra. Festa hans, hógværð og málefnaleg framganga í sjónvarpsþættinum sýndi sjónvarpsáhorfendum svart á hvítu af hverju hann nýtur slíkrar hylli almennings.

8.4.2007 : Gleðilegir páskar - gleðilega páska

Páskarnir eru ein helsta trúarhátíð okkar kristinna manna. Messur eru sungnar og guð lofaður. En páskarnir eru einnig fjölskylduhátíð; eins og raunar allar trúarhátíðir okkar. Við eigum þess kost, flest hver, að njóta samveru með fjölskyldum okkar. Í erli nútímasamfélags er það einkar mikilvægt og nokkuð sem við getum seint fullþakkað.

Í ati kosningabaráttunnar er það sérlega gott að fá til þess tækifæri að vera saman með fjölskyldunni. Eiga saman næðisstundir, borða góðan mat, njóta útiveru á skíðum eða í gönguferðum, fara í kirkju og heimsækja vini, frændfólk og kunningja.

Þannig hafa raunar páskar okkar fjölskyldu jafnan verið. Páskar hér í Bolungarvík og Ísafirði eru markaðir fjölbreytni og öllu því sem maður óskar sér á þessari stundu. Páskavikan á Ísafirði hefur löngum laðað til sín fjölda fólks, sem komið er til þess að njóta skíðaíþróttarinnar, menningarviðburða, trúarþátttöku og heimsækja vini og aðstandendur.

Mér er í ljúfu barnsminni þegar sjálfur Gullfoss sigldi inn í Ísafjarðarhöfn um páska og bærinn fylltist af fólki að sunnan, sem bjó um borð í þessu glæsilega flaggskipi og setti svip á mannlífið. Nú kemur Gullfoss ekki lengur, en fólkið streymir vestur á skíði og í öðrum erindagjörðum um páska. Bærinn fyllist af lífi sem einkennir hann þegar ókunnugt fólk og brottfluttir stika um hinn glæsilega og einstaka miðbæ á Ísafirði, skellir sér kannski í sund í bæjunum í kring og nýtur náttúrufegurðarinnar.

Og nú er annað einkennismerki reist á Ísafirði um páska. Hátíðin mikla Aldrei fór ég suður dregur að sér fjölda fólks; þúsundir heyrði ég í fjölmiðlum og það getur svo sem alveg verið satt, miðað við allan fjöldann sem maður hittir hvarvetna þessa dagana hér fyrir vestan.

Þessi hátíð er alveg ótrúleg. Menn geta svo sem haft ýmsar skoðanir á tónlistinni; hún er satt best að segja nokkuð hávær fyrir okkur fimmtuga, karla og kerlingar. En stemmingin; maður lifandi, hún er ólýsanleg. Umgjörðin, skemman hans Aðalsteins Ómars vinar mín niðri á höfn, fellur einstaklega vel að hátíðinni og ekkert síðri til þessa brúks en sjálft Edinborgarhúsið, svo flott sem það er nú annars orðið. Þeir feðgar Guðmundur Magnús Kristjánsson, Muggi og Örn Elías Guðmundsson, Mugison, eiga þakkir skildar fyrir framtakið. Það hefur vakið þjóðarathygli. Enginn sem vill teljast með í rokksamfélagi Íslands sleppir því að koma vestur, ýmist til að spila eða fylgjast með. Þeir feðgar eru sannir afreksmenn og eiga skilið þjóðarlof, ekkert minna, fyrir tiltækið

Þessir páskar hafa verið gleðilegir og ég sendi lesendum þessarar síðu bestu páska óskir. Gleðilega páska.

6.4.2007 : Skáldið góða

Guðmundi Inga Kristjánssyni, önfirska skáldinu var sýndur mikill og verðskuldaður sómi nú í síðustu viku, þegar þess var minnst að öld var liðin frá fæðingu hans. Það var gaman að vera viðstaddur menningarvökuna í Íþróttahúsinu á Flateyri að kvöldi Pálmasunnudags og verða þess áskynja hvílíkrar virðingar skáldið okkar nýtur í samfélaginu hér fyrir vestan. Mættir voru líka ættingjar Guðmundar Inga, sem hafa sýnt honum og verkum hans mikla og góða ræktarsemi.

Þetta var hátíðarstund. Lesið og sungið úr verkunum og í tilefni aldarafmælisins var ljóðasafn skáldbóndans snjalla gefið út að nýju, með nokkrum viðbótarkvæðum. Formála að verkinu skrifar bróðursonur skáldsins Kristján Bersi Ólafsson fyrrv. skólameistari. Þá háðu hagyrðingar skemmtilegt mót og fór vel á því í minningu þess Vestfirðings sem best hefur ljóðað á seinni árum.

Bestu kvæði Guðmundar Inga eru með því besta sem ort var á 20. öldinni hér á landi. Til kvæða hans er gott að grípa hvenær sem færi gefst. Þangað má sækja djúpa speki, hnyttinn kveðskap, sveitalýsingar, ferðafrásagnir og einstaka sýn á hið hversdagslega.

Okkur Vestfirðingum ber að halda minningu hans á lofti og gæta þess að honum sé sýndur sá sómi og sú virðing sem honum ber.

Guðmundur Ingi var skáld. En hann var einnig bóndi sem erjaði hina vestfirsku jörð. Úr þessu samspili spann hann skáldþráð sinn. Hafði sýn á heiminn af vestfirskum sjónarhóli. Meitlaði góðar gáfur sínar með fróðleiksfýsn og lestri góðra bóka. Sótti innblásur víða, en var bundinn uppruna sínum traustum tryggðarböndum.

Sjálfur var ég svo heppinn að kynnast honum nokkuð. Hitti hann oft á förnum vegi. Heimsótti hann meðal annars ásamt konu minni og dóttur okkar, að Kirkjubóli með vini mínum og frænda hans Ólafi Þ. Harðarsyni, sem var árum saman sumarlangt hjá frændfólki sínu á þessu mikla menningarheimili. Ég minnist hans líka á Hrafnseyri að flytja kvæði, óð til Íslands á hátíðarstundu. Ógleymanlegur verður hann líka á aðalfundum Orkubús Vestfjarða, þar sem hann var hirðskáldið sem batt atburði fundarins og tengda hluti í ljóðstafi af stakri snilld.

Þeir sem stóðu fyrir menningarvökunni í Íþróttahúsinu á Flateyri, að kvöldi Pálmasunnudags eiga þakkir skildar. Okkar vestfirska skáld verðskuldar að við sýnum arfi hans og minningu virðingu og þökk.

5.4.2007 : Einu sinni var.......

Það getur eiginlega ekki orðið mikið skýrara en þetta. Kaffibandalagið er í raun horfið úr raunveruleikanum og óhætt að tala um það skrýtna fyrirbrigði í þátíð. Nú er hægt að segja, einu sinni var... þegar um er að ræða hið pólitíska ástarsamband stjórnarandstöðuflokkanna.

Í rauninni þarf ekki mikla skarpskyggni, né kunnáttu í pólitískum djúpsálfræðipælingum til þess að gera sér ljóst að forystumenn Vinstri grænna og Samfylkingar hafa í raun blásið þetta bandalag af. Yfirlýsingar í Fréttablaðinu og víðar um málflutning Frjálslyndra í innflytjendamálum eru svo afdráttarlausar að ekki er um að villast.

Fulltrúi Samfylkingarinnar var meira að segja svo forhertur að setja upp bókstaflega kennslustund í því hvernig Frjálslyndir ættu að fara að því að víkja frá stefnu sinni. Hann benti á að flokkurinn hefði í stefnumótun sinni talað um að "freista" einhvers. Með því var hann auðvitað að benda á að þetta væri eins og hvert annað sjónarspil, þar sem tjöldin yrðu dregin fyrir bak kosningum.

Síðan hefur verið bætt um betur. Formaður Samfylkingar og þingflokksformaður hafa gert tilraun til þess að taka Frjálslynda í einhvers konar byrjendanámsskeið um Evrópska efnahagssvæðið. Þar með eru send  þau skilaboð að forystumenn flokksins skilji ekki einu sinni aðalatriðið í gangverki þess alþjóðasamnings sem veigamestur hlýtur að teljast í þjóðfélagi okkar.

Það er í sjálfu sér ekki vonum seinna að rekunum sé kastað á þetta dauðadæmda kaffibandalag. Við vitum að frá upphafi hefur þjóðin hafnað svona samstarfi. Það hefur verið reist á skelfilegum brauðfótum. Ágreiningur hefur verið mikill innbyrðis, flokkarnir eru ósammála í stórmálum og sá ágreiningur hefur hvað eftir annað komið í ljós. Athygli vakti að í skoðanakönnun um daginn voru 2,2% fylgjandi ríkisstjórn þeirra þriggja flokka sem mynda Kaffibandalagið.

Við sáum vitaskuld að Vinstri grænir og Samfylking biðu þess með óþreyju að losna úr þessu banvæna faðmlagi, sem var að stórskaða þá. Nú hefur það sem sagt tekist án þess að formleg tilkynning sé gefin út. En einu má örugglega treysta; blóm og kransar verða afbeðnir

1.4.2007 : Kosningaskrifstofa opnuð á Ísafirði

Opnun kosningaskrifstofunnar okkar á Ísafirði á föstudaginn var tókst mjög vel. Fjölmenni mætti og það var mikill hugur í mannskapnum. Við gerum okkur grein fyrir því að framundan er mikil vinna og við erum staðráðin í því að vinna vel og leggja hart að okkur til þess að ná árangri.

Birna Lárusdóttir forseti bæjarstjórnar Ísafjarðarbæjar og frambjóðandi í alþingiskosningunum, setti opnunarathöfnina með snjallri hvatningarræðu og gaf mér síðan orðið. Því næst fluttu þau Helga Margrét Marsellíusardóttir og Birgir Sigurjónsson flott tónlistaratriði. Að því búnu flutti Elvar Logi Hannesson einleik eins og honum er einum lagið og kallaði svo til liðs við nokkra nærstadda gesti og við fluttum saman Kómedíu byggðastefnuna við góðar undirtektir. Loks flutti Einar Oddur hvatningarræðu.

Þetta er þriðja kosningaskrifstofan sem við opnum. Fyrsta skrifstofan var opnuð á Akranesi, þar sem Haraldur Helgason ræður ríkjum, því næst á Sauðárkróki þar sem Björn Björsson verður kosningastjóri og loks skrifstofan á Ísafirði undir stjórn Inga Þórs Ágústssonar. Við erum einnig búin að opna glæsilega heimasíðu, www.nordvesturland.is

Það gladdi okkur síðan og hleypti enn meiri krafti í mannskapinn,  að inn á kosningaskrifstofuna bárust fréttir af góðri skoðanakönnun Capacent Gallup. Það eykur vígamóðinn. En við vitum að ekki er á vísan að róa. Það er árangurinn 12. maí sem máli skiptir.

Framundan er snörp kosningabarátta. Við höfum séð hvernig pólitískir andstæðingar móta málflutning sinn. Mikil gagnrýni, en fátt um tillögur. Jafnvel í málum sem rædd hafa verið í þaula örlar ekki á málefnalegri stefnumótun, en mikið getur að líta af pólitískum yfirboðum, þar sem milljarðatuga útgjöld  spretta fram sem ekkert sé.

Við vitum hvað slíkt hefur í för með sér. Þenslu og verðbólgu til skemmri tíma litið, en skattahækkanir þegar fram í sækir.

Þessari þróun verðum við að afstýra. Því eru kostirnir svo skýrir.

Það verður gaman að taka þátt í baráttu komandi vikna og finna þann mikla og góða hug sem fylgdi okkur hjá öllu því fólki sem mætti til opnunarinnar. Við vitum nefnilega að við þurfum á hinum góða liðstyrka að halda til þess að ná þeim árangri sem við stefnum að

29.3.2007 : Steinbíturinn boðar vorkomuna

Það var stundum haft eftir Einari afa mínum í Bolungarvík að það boðaði vorkomuna þegar steinbíturinn veiddist út af Skálavíkinni. Það má vel vera að fleiri séu bornir fyrir þessum orðum, en allavega þá kom þetta mér í hug þegar ég fór á dögunum on´á Brjót í Bolungarvík og sá bátana koma inn hlaðna af steinbít, sem þeir höfðu fengið út af Skálavíkinni, örskotsstund frá Bolungarvík.

Það er gaman að vera í kring um svona mikið líf, sem skapast á höfninni við þessar aðstæður. Afli krókaaflamarksbáta allt upp í 17 tonn eftir daginn,  er náttúrlega alveg ævintýralegur og fyllir mann bjartari von. Körin fleytifull af sladdanum og ys og þys á Brjótnum. Lyftarar aka um og eins gott að vara sig. Gamlir sjómenn koma og spyrja eftir fiskiríi. Fjölskyldur kannski mættar on´eftir og svo spyrjast aflafréttirnar út um bæinn.

609 kíló á balann, var mér sagt í dag. Þetta er svo ævintýralegt að við getum ekkert sagt, en bara dáðst að þessum guðsgjöfum, þessu mikla fiskiríi.

Það verður vor í lofti og vor í sinni, á svona stundum, enda var Víkin eins falleg og hún getur verið, lognvær og kyrr.

“Það er fallegt hér þegar vel fiskast”, var eitt sinn líka sagt og ég hef heyrt menn heimfæra þau orð upp á ýmsa staði við sjávarsíðuna. Og það eru líka orð að sönnu svo víða.

Fiskifræðingar tala oft um veiðanleika fisks. Ekkert hefur vantað upp á slíkt þessi síðustu dægri. Eftir erfiðan vetur til hafsins, brælur og ótíð, hefur aflinn rokið upp svo nánast er einsdæmi. Margir spáðu vondri vertíð vegna ótíðarinnar, en nú er talað um góða vertíð vegna þessa skots sem orðið hefur í aflabrögðunum.

Við heyrum af góðum afla víða um land. Sjónvarpið hefur sýnt myndir frá bátum sem koma drekkhlaðnir að landi á Suðurnesjum. Bátar á Snæfellsnesi hafa mokfiskað svo mjög að þeir eru að því er mér er sagt sumir að draga upp; búnir með vertíðina og það jafnvel áður en hrygningarstoppið hefst nú í næsta mánuði. Sjómenn tala um að fiskurinn sé vel haldinn, enda gengur  loðnan og síldin vestur fyrir land og nú er fiskurinn að leggjast í ætíð. Fullyrðingar um hin dauðu mið, sem skrifað var um í löngu máli í grein í Morgunblaðinu eftir upprennandi stjórnmálamann, eru í litlu samræmi við veruleika sjómannanna sem nú koma að landi með ígildi síldarhleðslna.

Það hefur verið hressandi að sjá fréttir af þessum góðu aflabrögðum rata inn á forsíður dagblaðanna og í fréttatíma útvarps og sjónvarps. Einhvern veginn hefur manni fundist að allt snerist nú um ávöxtun og kaup og sölu hlutabréfa. En þrátt fyrir allt slíkt tal veit þjóðin það vel að sjávarútvegurinn er burðarásinn okkar og það er fallegt um að litast þegar vel fiskast.

Og svo að lokum þetta: Vonandi hefur vorið nú hafið innreið sína með steinbítnum út af Skálavíkinni !

28.3.2007 : Eitt risastórt 0

Einhver átakanlegasta málefnafátækt sem mætt hefur sjónvarpsáhorfendum mjög lengi, birtist í málflutningi stjórnarandstæðinga í kosningasjónvarpi Stöðvar 2 þar sem oddvitar Norðvesturkjördæmis komu saman. Við vitum að það vantar ekki að stjórnarandstæðingum vefst ekki tunga um höfuð sér þegar kemur að því að gagnrýna. En í þætti Stöðvar 2 var hins vegar knúið á um svör stjórnarandstæðinga við einfaldri spurningu. Spurt var: Herrar mínir ( því allt voru þetta karlar í þættinum) hvað viljið þið gera?

Og svörin voru skýr. Eitt risa stórt 0. Engin svör, mörg orð svo sem, en gjörsamlega innistæðulaus. Þetta er ótrúlegt. Stjórnarandstaða sem hefur haft allan þennan tíma til undirbúnings er skoðanalaus, þegar kemur að úrlausnum.

Tökum þann þingmann, Jón Bjarnason,  sem hlotið hefur þann vafasama heiður að hafa talað allra manna mest;  raunar sólarhringum saman á Alþingi í vetur. Svo málglaður maður hefði væntanlega átt að geta svarað einfaldri spurningu um hvað hann vilji gera, til dæmis í atvinnumálum á Vestfjörðum, eins og spurt var. En þarna fataðist hinum málglaða stjórnmálamanni flugið. Í bögglingi sínum nefndi hann þó tvo til þrjú dæmi um atvinnutækifæri á Vestfjörðum. Þau áttu eitt sameiginlegt; semsé að vera tillögur um atvinnutækifæri sem skapa myndu störf fáeina mánuði á ári. Hvað íbúar Vestfjarða eiga svo að gera hinn hluta ársins var hins vegar í svörtustu þokumóðu. Um það hafði sá ágæti Jón ekkert að segja.

Með öðrum orðum, vinna í þrjá mánuði á ári, en frí í 9 !!

Aðrir stjórnarandstæðingar sigldu svo í kölfarið og skiluðu einnig stóru 0.

Þetta verður þeim dapurlegra þegar hugsað er til þeirra stóru yfirlýsinga og hinna miklu svardaga sem uppi hafa verið, í sambandi við atvinnumálin. Við vitum að það er mjög auðvelt að gagnrýna.  Það hlutverk hefur stjórnarandstaða hverju sinni og slíkt er afskaplega mikilvægt. En.... og það skiptir líka miklu máli. Stjórnarandstaðan á að geta boðið upp á nýja kosti. Þær kröfur á almenningur að geta sett fram gagnvart stjórnarandstöðu hverju sinni. Nú hafa málin skýrst. Stjórnarandstaðan ætlar að halda sífri sínu áfram, en eiga engar lausnir til að færa fram. Það er dapurlegt hlutskipti.

22.3.2007 : Jöfnuður mikill - fátækt lítil

"Fullyrðingar um ójafnari tekjudreifingu og meiri fátækt á Íslandi en í nágrannalöndunum, sem settar hafa verið fram á opinberum vettvangi undanfarin misseri, eru einfaldlega rangar. Raunar eru þær ekki einungis rangar heldur þveröfugar við hinar samræmdu mælingar Hagstofunnar og Eurostat. Gagnstætt við það sem fullyrt hefur verið virðist dreifing ráðstöfunartekna á Íslandi vera með því jafnasta sem gerist í Evrópu og fátækt með allra minnsta móti."

Þannig er komist að orði í ákaflega athyglisverðri grein eftir tvo hagfræðinga og fræðimenn, þá Ragnar Árnason prófessor við Háskóla Íslands og Axel Hall aðjúnkt við Háskólann í Reykjavík í Morgunblaðinu sl. mánudag. ( 20. mars) Hér eru hagfræðingarnir að bregðast við þeirri umræðu sem haldið hefur verið á lofti um meintan ójöfnuð og fátækt í þjóðfélaginu. Vitna þeir til samevrópskrar athugunar sem leiðir í ljós að allar þær fullyrðingar sem haldið hefur verið á lofti um mikinn ójöfnuð í samfélaginu eru kolrangar og fullyrðingar um mikla fátækt hér á landi eru sömuleiðis staðlausar.

Ragnar og Axel rekja eftirfarandi meðal annars í þessu sambandi:

1. Drefing ráðstöfunartekna var með því jafnasta árið 2004 - gagnstætt því sem haldið hefur verið fram.

2. Hlutfall þeirra sem er undir lágtekjumörkum er með því lægsta sem þekkist í Evrópu - gagnstætt því sem hefur verið haldið fram.

3. Gini stuðullinn sem á að mæla efnahagslegan jöfnuð, er lægri hjá okkur en vel flestum öðrum þjóðum. Við erum á svipuðu róli og Norðurlandaþjóðirnar og einungis þrjár þjóðir í Evrópu eru með meiri jöfnuð mælt á þennan kvarða. - Allt er þetta í hróplegu ósamræmi við það sem haldið hefur verið fram.

4. Aðeins ein þjóð, Svíar, hafa lægra lágtekjuhlutfall en við. 29 þjóðir eru með hlutfallslega stærri lágtekjuhóp en við Íslendingar. Þetta bendir til að fátækt sé minni hér en nánast alls staðar annars staðar í Evrópu. - Einnig þetta stangast á við hinar röngu fullyrðingar sem reynt hefur verið að þyrla upp.

Grein þeirra hagfræðinganna og háskólakennaranna hrekur eftirminnilega allar þær röngu staðhæfingar sem lesa hefur mátt í fjölmiðlum upp á síðkastið. Stjórnmálamenn hafa þyrlað upp moldviðri með slíkum rangfærslum og illt er til þess að vita að jafnvel einstaka fræðimenn háskólanna hafi lagst í þá lágkúru. En nú liggja staðreyndirnar fyrir og vonandi hætta menn þá að berja höfði sínu við steininn.

20.3.2007 : Karlarnir borða það sem fyrir þá er lagt

Sú tíð er víst löngu liðin að Íslendingar borði fisk í hvert mál, flesta virka daga vikunnar. En nýjar niðurstöður um stórlega minnkun fiskneyslu eru vonbrigði. Rannsóknin var unnin af MATÍS og Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands. Fiskurinn hefur látið undan síga í samkeppni við aðra matvöru. Það er slæmt af ýmsum ástæðum

Fyrir það fyrsta vegna þess að fiskur er hollmeti. Það er marg sannað að fiskurinn er ríkur af jákvæðum efnum, sem gerir heilsu fólks gott. Jafnvel hefur verið sýnt fram á félagslega þætti sem eru jákvæðir að þessu leyti.

Í annan stað vegna þess að fiskurinn er ákjósanlegur til matargerðar. Því ætti fiskurinn að geta verið hluti af þeirri fjölbreytilegu fæðu sem við eigum að leggja okkur til munns. Fábreytni í fæðuvali er ekki góð. Fiskurinn er kjörinn til þess að auka fjölbreytnina.

Þá er ástæða til þess að undirstrika að það gefur auga leið að fiskframleiðslu og fisksöluþjóð eins og við eigum vitaskuld líka að vera kunnug afurðunum okkar. Fyrir þessu má færa margvísleg rök, en vitaskuld blasa þau við hverjum manni.

Á liðnu hausti efndum við í sjávarútvegsráðuneytinu til mikils átaks í samvinnu við tugi veitingastaða um land allt, sem við kölluðum Fiskirí. Boðið var upp á fisk á veitingastöðum og efnt til sameiginlegrar markaðsherferðar. Þetta tókst vel.

Það er ljóst að fólk sem er alið upp við fiskneyslu er líklegra til þess að borða fisk þegar það vex úr grasi en þeir sem aldrei ólust upp við að borða fisk heima hjá sér. Nú eru skólaeldhús að ryðja sér til rúms. Þau munu hafa áhrif á fiskneyslu ungs fólks í framtíðinni. Ástæða er til að hvetja til þess að það verði haft í huga við starfrækslu slíkra skólaeldhúsa.

Fiskurinn er líka orðinn aðgengilegri, með tilbúnum fiskréttum víða. Það mun stuðla að aukinni fiskneyslu. Neysluhættir eru að breytast og fáir gefa sér tíma til eldhúsverka eins og áður. Þess vegna skiptir vöruþróun á þessum sviðum miklu máli sem áður.

Og svo eitt lítið fróðleikskorn að lokum. Í athugun MATÍS og Félagsvísindastofnunar kemur fram að karlmenn borða þann mat sem fyrir þá er lagður. Þetta er dálítið til umhugsunar og kannski eilítillar skemmtunar og segir væntanlega nokkra sögu um karlpening vorn.

16.3.2007 : 2,2% vilja stjórnarandstöðuna við ríkisstjórnarborðið

Kalt vatn hefur runnið á milli skinns og hörunds stjórnarandstöðunnar í morgun þegar hún leit í Moggann sinn. Þar er birt skoðanakönnun Capacent Gallup þar sem spurt var hvaða flokkar ættu helst að mynda ríkisstjórn. Stjórnarandstaðan fékk þar slíka falleinkunn að ótrúlegt verður að teljast. Þegar spurt var um óskaríkisstjórn nefndu 2,2% samstjórn núverandi stjórnarandstöðuflokka ! 2,2 prósent. Þetta er ótrúlegt - en þó satt. Hraklegri útreið getur engin stjórnarandstaða fengið.

Alveg sérstaklega vegna þess að hér erum við að ræða um Kaffibandalagið sjálft. Það er sumsé orðið algjört réttnefni sem bandalag þetta hið mikla er yfirleitt nefnt nú orðið; kaffibrandaralagið.

Að hugsa sér. Að stjórnarandstaðan, sem búin er stöðugt að fylkja liði í vetur, (svo!) hélt sameiginlegan blaðamannafund um sjálft stjórnarskrármálið á dögunum, bjó til sameiginleg þingmál og svona mætti lengi telja. Allt í því skyni að verða trúverðugur valkostur bak kosningum við stjórnarmyndun. Og svo fá þeir svona útreið.

Nú hljótum við að bíða þess að þessi stjórnarandstaða haldi einn blaðamannafundinn enn og útskýri það fyrir þessum 2,2 prósentum kjósenda hvernig þeir sjái samstarf sitt í framtíðinni. Hin 97,8% hafa bersýnilega hafnað þessum stjórnarmyndunarkosti. Ekki vegna þess að fólkið hafi ekki vitað af honum; heldur hitt að það hefur séð of mikið til hans.

Þetta er það sem kallast sneypuför og hún hefur amk. staðið allan þennan vetur, eða allt frá því að Kaffibandalaginu var komið formlega á fót.

Og svo er það annað. Sjálfstæðisflokkurinn er sá flokkur sem menn nefna helst þegar í skoðanakönnuninni er spurt hvaða flokka menn vilji sjá í ríkisstjórn. Þegar skoðað er hlutfall þeirra sem spurðir voru, kemur í ljós að 61,3% vilja sjá Sjálfstæðisflokkinn í ríkisstjórn, 59% vinstri græna, 44% Samfylkinguna, 29% Framsóknarflokkinn og 9% Frjálslynda.

Það er augljóst að Sjálfstæðisflokkurinn nýtur mikils trausts þegar kjósendur taka afstöðu til þess hverja þeir vilja sjá við landstjórnina. Það er einnig í samræmi við þá góðu stöðu og þann mikla stuðning sem Geir H. Haarde formaður Sjálfstæðisflokksins og forsætisráðherra nýtur. Þannig er gott samhengi í vilja kjósenda. Sjálfstæðisflokkurinn er verður trausts að mati kjósenda og formaður hans einnig. Sömu sögu er ekki að segja um ýmsa aðra stjórnmálaflokka, eins og kunnugt er.

15.3.2007 : ESB málin EKKI á dagskrá

Þráfalldlega hefur verið kvartað undan því að svo kölluð Evrópumál séu ekki nægilega á dagskrá. Að það ríki þöggunarstefna af hálfu stjórnvalda og til séu öfl sem vilji koma í veg fyrir að þessi mál séu rædd.

Þetta er þó tóm vitleysa. Evrópumálin eru mikið rædd. Meira rædd en lítill áhugi almennings á þessum málaflokki gefur tilefni til. En þessi meinti áhugi á upplýstri umræðu um þessi mál hjá áhugafólki um ESB aðild er oft meiri í orði en á borði.

Tökum dæmi. Hingað til lands komu fyrirsvarsmenn sjávarútvegsmála hjá ESB og héldu erindi á opnum fundi á Hótel Borg, 50 metra frá Alþingishúsinu. Enginn þingmaður utan Evrópustefnunefndar forsætisráðherra mætti til fundarins. Var þó ekki langt að fara né, um torleiði að ræða. Þetta segir sína sögu.

Í gærkveldi voru svo eldhúsdagsumræður. Evrópusambandsmál bar ekki á góma í þeim umræðum. Ekki í eitt einasta skipti. Var þó ekki nema sólarhringur frá því að stórmerk skýrsla Evrópustefnunefndar kom út, en að henni komu fulltrúar allra þingflokka. Ætla mætti að sú skýrsla hefði gefið tilefni til umræðu. Svo var ekki.

Gleymum því ekki að reynt var fyrir síðustu kosningar að koma þessu máli inn á dagskrá kosningabaráttunnar, af hálfu Samfylkingarinnar. Þeir drógu svo í land. Og nú er svo komið að þeir virðast hreinlega ætla að forðast umræðuna, markvisst og vísvitandi. Þegar fortíð þeirra í þessu máli er höfð í huga er það ofur skiljanlegt.

14.3.2007 : Syrgir, tregar þjóðin öll

Hræðilegt sjóslys í mynni Ísafjarðardjúps er sorglegra en orð fá lýst. Tveir dugmiklir og hæfir ísfirskir sjómenn létust við störf sín. Við sem búum í sjávarplássunum og höfum alist upp við sjávarsíðuna, þekkjum þessa ógn og þann kvíða sem setti að okkur þegar veður voru hörð og bátar á sjó. Þegar sjóslys verður, er það sem þungt högg á allt samfélagið. Og við slíkar aðstæður verður samkenndin sterkust.

Hugur okkar er núna hjá aðstandendum sjómannanna sem létust við störf sín. Þeim eru sendar innilegar samúðarkveðjur.

“Þegar brotnar bylgjan þunga,

brimið heyrist yfir fjöll,

þegar hendir sorg við sjóinn,

syrgir, tregar þjóðin öll.”

Þennan áhrifaríka sálm syngjum við gjarnan á Sjómannadaginn, en einnig á kveðjustund sjómanna. Þessi sálmur hrærir við réttmætum tilfinningum okkar á sorgarstundum í sjávarplássunum okkar. Í þessum orðum skáldsins Jóns Magnússonar kristallast tilfinning okkar sem þjóðar þegar sjóslys verða. Engin orð kann ég sem lýsa þessu betur; “syrgir, tregar, þjóðin öll”.

Og það rifjast upp sárir tímar, þegar sjóslys urðu. Sem betur fer hefur margt áunnist í öryggismálum sjómanna. Betri bátar og skip, aukin vitneskja um veðurlag, reynsla og margs konar ráðstafanir í öryggismálum sjómanna hafa skilað árangri.

En hið hræðilega slys núna, minnir okkur engu að síður á að starf sjómannsins við erfiðar aðstæður er ekki hættulaust. Okkur ber því skylda að hafa öryggismálin sem fyrr í forgangi. Það er okkur öllum ljóst og það skulum við því gera.

9.3.2007 : Ekki hlægilegir; í þetta sinn

Staksteinar - eitt afbrigði ritstjórnargreina Morgunblaðsins bregst aldrei. Eða að minnsta kosti sjaldan. Í heimi hverfulleikans er óskaplega gott að geta reitt sig á eitthvað, sem vitað er að aldrei bregst. Höfundur Staksteina er einn þeirra sem alltaf er fyrirsjáanlegur; - það á við þegar fjallað  er um hvalveiðar með einhverjum þeim hætti sem hann hefur velþóknun á. Þetta er fyrir okkur gamla Morgunblaðslesendur orðið að sæmilega tíðri morgunskemmtan, sem hægt er að hlægja að.

Áður en menn setjast niður við þessar morgunskemmtan, er sjálfagt að gefa gott ráð. Eitt er það nefnilega sem nauðsynlegt er að temja sér við þessar aðstæður. Að vera ekki búinn að renna  upp í sig kaffisopa, áður en komið er að bls. 8 þar sem stjórnmálaskýrandi Staksteina fær afurðir sínar sínar birtar. Því þegar að manni setur hláturinn við lestur hinna fyrirsjáanlegu skrifa er ábyggilega illt að hafa uppí sér kaffisopann. Hláturroka  við slíkar aðstæður getur ábyggilega haft vondar afleiðingar; það sjá allir.

Staksteinar eru við sitt gamla og viðtekna heygarðshorn í morgun en er ekki  hlægilegur í þetta sinn; heldur  lýgur. Það er lítil skemmtan að því.  Hann reynir að halda því fram að stuðningsmenn hvalveiða vilji líka ganga of nærri náttúru landsins.

Þvílík ósvífni. Veit blaðið þetta? Er blaðið til dæmis þeirrar skoðunar að ég sé í þeirra hópi? Slíkt frábið ég mér. Ekkert í skrifum mínum, ákvörðunum, né skoðunum mínum, gefur blaðinu minnsta tilefni til svona ályktana. Og enn síður getur blaðið dæmt þann stóra hóp sem styður sjálfbæra nýtingu á hvalastofnum með þessum hætti. Þetta er ótrúlega ósvífið,  þetta eru staðlausir stafir, lýsir hroka og ber vott um óskammfeilni, sem ástæðulaust er að láta ósvarað.

Hvalveiðar eru stundaðar undir formerkjum sjálfbærrar auðlindanýtingar. Engum heilvita manni dettur í hug að þær feli í sér að gengið of nærri náttúru landsins. Greenpeace sem seint verða sakaðir um linkind í andstöðu við hvalveiðar, viðurkenna það til dæmis í raun í málflutningi sínum.

Þess vegna er það þeim mun ömurlegra að lesa svona ómerkilegan málflutning  í ritstjórnargrein Morgunblaðsins. Í þetta sinn voru Staksteinaskrif um hvalveiðar ekki hlægileg; aldrei þessu vant. Skrif blaðsins voru bara dapurleg. Ekki hlægileg í þetta sinn. Því miður.

8.3.2007 : Álitsgjafar í fílabeinsturnum

Það er nokkuð sérstakt til þess að vita hversu álitsgjafar og fjölmiðlungar af alls konar tagi eru fjarri hugsun þjóðarsálarinnar þegar kemur að umfjöllun um ýmis mál. Skemmst er að minnast síbyljunnar í fjölmiðlum gegn hvalveiðum, sem tröllreið fjölmiðlum daginn út og daginn inn. Allra handa bloggarar riðu röftum í baráttu sinni gegn hvalveiðum okkar Íslendinga, heil sjónvarpsstöð, - Stöð 2, - var undirlögð af fréttum í heila viku gegn ákvörðun stjórnvalda, álitsgjafar fjölmiðlanna töluðu hér um bil í einum kór gegn þessari ákvörðun. Og fyrir vikið kiknuðu hnjáliðir ístöðulítilla stjórnmálamanna.

En svo gerðist það óvænta, sé síbyljan í fjölmiðlum höfð til hliðsjónar. Skoðanakönnun var birt og í ljós kom yfirgnæfandi stuðningur almennings í landinu við ákvörðun okkar um að hefja hvalveiðar. Álitsgjafarnir voru með öðrum orðum víðs fjarri skoðunum almennings.

Nú er komið upp annað mál, þessu líkt. Við höfum heyrt síbyljuna gegn landbúnaðinum. Hver mannvitsbrekkan af fætur annarri hefur ráðist gegn landbúnaðinum, reitt hátt til höggs gegn þessari mikilvægu atvinnugrein og haft uppi ómerkilegan og ómálefnalegan áróður gegn íslenskum landbúnaði. Hefur það ekki verið sparað að halda fram röngum fullyrðingum um opinberan stuðning við atvinnugreinina, landbúnaði kennt um hátt matvöruverð og þar fram eftir götunum.

En sjáum nú til. Gerist það ekki að birt er skoðanakönnun sem kunngerð var á Búnaðarþingi á dögunum, þar sem fram kemur afdráttarlaus stuðningur alls almennings við landbúnaðinn. Þvert ofan í skoðanir spekinganna.

Þarna kemur það sem sé enn einu sinni í ljós. Mannvitsbrekkurnar, spunameistararnir, álitsgjafarnir, oflátungarnir og þeir sem einir þykjast vita eru orðnir berir að því að himinn og haf skilur á milli þeirra og almenningsálitsins. Það er greinilegt að úr fílabeinsturnum þeirra er lítið útsýni, nema oná eigin nafla.

Þetta er ótrúlegt. Það er eins og að úr fílabeinsturnunum berist boðskapur sem er víðs fjarri skoðunum almennings í landinu. Samt er haldið áfram að kenna og prédika og látið sem prédikararnir viti allt á milli himins og jarðar. En á meðan gefur almenningur lítið fyrir boðskapinn úr fílabeinsturnunum og sendir turnbúunum langt nef í gegn um skoðanakannanirnar.

6.3.2007 : Fylgi kvenna á flótta og rúinn fylgi karla

Fréttaskýring Morgunblaðsins í dag, þriðjudag á fylgisþróun stjórnmálaflokkanna er athyglisverð. Greining blaðsins byggir á nýjustu skoðanakönnun Capacent Gallup. Sérstaklega er athyglisvert að sjá að verulegur og merkjanlegur munur er á tryggð karla og kvenna gagnvart stjórnmálaflokkunum. Fylgi kvenna færist meira á milli flokka en fylgi karla. Sú var tíðin að hjón kusu jafnan eins. Því er löngu lokið og könnunin nú sýnir svart á hvítu að því fer víðs fjarri að karlar og konur séu samferða á stjórnmálavettvangnum.

Þó Samfylkingin njóti hlutafallslega meira fylgis á meðal kvenna en karla þá er staðan á meðal kvenna áhyggjuefni fyrir flokkinn. 44% kvenna sem kusu flokkinn í síðustu könnun ætla ekki að gera það núna. Það þýðir semsagt að nær önnur hver kona sem kaus Samfylkinguna fyrir fjórum árum gerir það ekki núna. Flokkurinn hefur samt lagt áherslu á femíniskt yfirbragð sitt. Formaðurinn er kona og var kynnt til leiks sem sérstakt forsætisráðherraefni. Nú upp á síðkastið hefur kona gengið undir konu hönd í hræðslukenndum skrifum til styrktar foringja sínum  og halda úti sérstakri heimasíðu í þessum eina tilgangi !

Engu að síður þyrpast konurnar út úr fylgismannahópi flokksins. Þetta hlýtur að vera flokknum þeim mun meira áhyggjuefni þar sem hann er algjörlega rúinn fylgi karla. Flokkur sem annars vegar er svona fylgisrýr á meðal karla og sem býr við svona litla tryggð kvenkjósenda sinna hlýtur að teljast í vanda. Það er sennilega skýringin á þessum örvæntingarskrifum sem birtast þessi dægrin frá flokksmönnum.

Þessi tilraun flokksins er svona álíka og hið misheppnaða útspil um hið Fagra Ísland. Í því tilviki sáu flokksmenn fylgið skríða yfir til Vinstri Grænna og bjuggu þá til umhverfisstefnu þeim flokki til höfuðs. Gallinn var bara sá að kjósendur flokksins út um allt land voru þessari stefnumótun ósammála og yfirgáfu flokkinn sem aldrei fyrr. Nú fara kvenkjósendur flokksins yfir á flokk þeirra kunnu femínista, Steingríms J., Ögmundar og Jóns Bjarnasonar. Þá verður spennandi að sjá hvernig það agn verður útbúið sem ætlað er að tryggja að fyrrverandi kvenkjósendur Samfylkingarinnar að reyna að stuðla að því að konur hætti að kjósa karlanna  í VG og snúi til baka, föðurtúna til.

Vandinn er bara sá að þrátt fyrir allt eru allir framboðslistar Samfylkingarinn nema einn skipaðir körlum í efsta sæti. Það er því hæpið að hið glataða kvennafylgi kjósi að snúa til baka. Og í þessari stöðu engist flokkurinn núna. Með innan við fimmtungs fylgi karla og kvennafylgið á harðaflótta burt frá flokknum, svo mjög að nær önnur  hver kona sem flokkinn kaus síðast hefur nú ákveðið að kjósa aðra flokka.

5.3.2007 : Afskaplega skýrir kostir

Geir H. Haarde formaður Sjálfstæðisflokksins og forsætisráðherra nýtur lang mesta trausts almennings þegar spurt er hvern fólk vilji sjá á stóli forsætisráðherra. Fréttablaðið spurði í skoðanakönnun á dögunum og var niðurstaðan afgerandi í þessa veru.

Þetta er athyglisvert en kemur ekki á óvart. Forsætisráðherra hefur notið mikils og óskoraðs trausts. Þessi könnun rímar við aðrar sem gerðar hafa verið. Ljóst er að forystumenn stjórnarandstöðunnar hafa alls ekki þetta traust almennings þegar spurt er um hvern fólk vilji sjá í forystu ríkisstjórnar.

Það er í þessu sambandi eftirtektarvert að skoðanakönnunin viðheldur þeirri togstreitu sem varð opinber á milli formanns Vinstri grænna og Samfylkingar í frægum Kryddsíldarþætti Stöðvar tvö á gamlársdag. Þá kristallaðist vel og vendilega að Ingibjörg Sólrún og Steingrímur J. geta alls ekki unnt hvoru öðru þess að skipa sess forsætisráðherra. Könnunin nú er á þann veg að bæði munu halda áfram þessari valdabaráttu innan hins lánlausa Kaffibandalags. Þarna er enn eitt sprengipúðrið á átakavelli vinstri flokkanna.

Vandi Kaffibandalagsins felst náttúrlega í því að kjósendur hafa ekki trú á slíku stjórnarsamstarfi. Það er heldur ekki að furða. Við þekkjum það af reynslunni að þriggja flokka vinstri stjórnir eiga skammvinna ævi og lifa ekki út kjörtímabilið. Það er því ekki að undra að þeir kjósendur sem krefjast breytinga og þeir sem kjósa einhvern stjórnarandstöðuflokkana þriggja geta almennt ekki hugsað sér að sjá þá saman í ríkisstjórn.

Andspænis vinstri valkostinum er á hinn bóginn Sjálfstæðisflokkurinn, samstæður og undir öflugri og vinsælli forystu. Að því leyti eru kostirnir í vor býsna skýrir, sem kosningabarátta komandi vikna á eftir að leiða enn betur í ljós.

1.3.2007 : Árangursríkur dagur

1. mars 2007 er dagsetning sem skiptir máli. Nú í dag tekur gildi lækkun á matvörum og fleiri vöruflokkum svo um munar. Matvörur báru flestar 14 prósent virðisaukaskatt og nokkrar vörur voru í 24,5% flokki. Nú fara þessar vörur oní 7% flokk. Ennfremur verða vörugjöld af matvælum öðrum en sykri felld niður. Það verður með öðrum orðum ódýrara að versla í matinn. Þetta er skipulegasta og markvissasta ákvörðun stjórnvalda til lækkunar matarverðs, amk. á síðari árum Þetta er kjarabót í raun sem um munar og gríðarlegt átak til þess að bæta kjör almennings.

En það er ekki bara maturinn sem lækkar. Þessi lækkun nær líka til ferðaþjónustunnar, veitingarrekstrar, mötuneyta, fjölmiðlaáskriftar og húshitunarkostnaðar. Menningarefni mun ennfremur lækka í verði. Það á við um bækur og hljómdiska, en hið síðarnefnda hefur verið baráttumál tónlistarmanna um langt árabil.

Það er rétt að minna á að einmitt þessi skattalækkun var gagnrýnd af erlendum matsfyrirtækjum. Undir þá gagnrýni tók hin lánlausa stjórnarandstaða, sem hefur tamið sér að hirða upp allan gagnrýnisvott og gera að sínum, jafnvel þó svo sú gagnrýni verði ómarkviss og mótsagnakennd. Hún taldi þetta til marks um óábyrga fjármálastjórn.

Athyglisvert hefur það verið að í kjölfar þessarar verðlækkunar nú hefur verðvitund almennings skerpst greinilega. Fólk ræðir þessi mál meira en oft áður, menn eru betur meðvitaðir um verðþróun á hlutaðeigandi vöruflokkum og greinilegt að það hafði áhrif. Sú ætlaða hækkun á matarverði í aðdraganda virðisaukaskatts og vörugjaldalækkunar kom ekki fram í mælingu Hagstofunnar þegar hún var síðast gerð.

Það er afskaplega mikilvægt að unnt er að grípa til þessara aðgerða án þess að til kollsteypu komi hjá bændum. Það hefði hins vegar gerst ef farið hefði verið að ráðum Samfylkingarinnar nú í haust og sem flokksforystan hefur endurtekið nú nýlega. Þar getur að líta reginmuninn á aðgerðunum nú og tillögum Samfylkingarinnar.

Dagurinn í dag er til marks um góðan árangur ríkisstjórnarinnar í því verkefni að lækka matvælaverð. Árangur sem mögulegur varð vegna góðrar stöðu ríkissjóðs og ábyrgrar efnahagsstjórnar.

27.2.2007 : Styrkur okkar felst í krónunni

Nýtt mat alþjóðlega matsfyrirtækisins Moodys á láshæfi íslensku viðskiptabankanna þriggja er afar jákvætt. Ekki bara fyrir bankana sjálfa, þó það skipti vitaskuld miklu máli, heldur einnig fyrir þjóðarbúið í heild.

Þetta mat gefur færi á betri lánskjörum bankanna og eðlilegt að viðskiptavinir þeirra njóti þess í framtíðinni.

Í umræðunni um bankana er ástæða til þess að undirstrika að styrkur þeirra ræðst meðal annars af því efnahagsumhverfi sem þeir starfa í. Því þótt bankarnir hafi eflst mjög á eigin forsendum með útrás, nýbreytni og fleiri stoðum undir reksturinn, er ljóst að eitt og sér dygði það ekki.

Halldór J. Kristjánsson bankastjóri Landsbanka Íslands víkur meðal annars að þessu í viðtali við Fréttablaðið sl. sunnudag. Þar segir hann:

"Það kemur nú bönkunum til góða hversu mikilvægir þeir eru í íslensku efnahagskerfi í heild sinni og hvaða þýðingu þeir hafa í greiðslumiðlunarkerfi landsins. Moodys lítur meðal annars á það sem styrk að þeir skuli vera staðsettir í ríki þar sem seðlabanki fari með prentunarvald, það er eigin mynt"

Þetta er athyglisvert og verðskuldar að á það sé bent. Gagnstætt því sem ýmsir hafa sagt þá felst styrkleiki í íslensku krónunni. Hér ekki vísað í pólitískt mat, heldur álit alþjóðlegs matsfyrirtækis, sem nýtur slíks álits að skoðanir þess ráða lánshæfi banka, fjármálastofnana og heilla þjóðríkja. Eftir þessu ber því að hlusta og þessa staðreynd ber að undirstrika.

23.2.2007 : ÁFALL

Lokun Marels á Ísafirði er áfall. Fyrst og fremst fyrir starfsmenn Marels á Ísafirði og fjölskyldur þeirra, en einnig fyrir samfélagið. Marel er burðarás í atvinnulífinu og það munar um minna fyrir samfélag á borð við Ísafjörð ef Marel hverfur úr bænum.

Marel keypti á sínum tíma fyrirtækið Póls sem fyrir löngu var orðið annálað fyrir frumkvöðulsstarfsemi sína á tilteknu sviði. Þessi hátækni starfsemi á Ísafirði hefur verið eitt af djásnum atvinnulífsins sem við höfum viljað byggja framtíð okkar frekar á. Fyrir vikið er þetta ennþá meira áfall.

Eins og Halldór Halldórsson bæjarstjóri Ísafjarðarbæjar hefur bent á, skapast nú sú hætta að úr bænum hverfi einstök þekking, sem var ómetanleg fyrir samfélagið og vitaskuld fyrir þann atvinnurekstur sem þarna hefur farið fram.

Þessi ákvörðun Marels er að sögn forsvarsmanna fyrirtækisins tekin á rekstrarlegum grunni. Vísað er til þess að fyrirtækið starfi á alþjóðavísu og hafi starfssemi út um allan heim. Þeir starfrækja 45 starfsstöðvar - af misjafnri stærð- í 22 löndum. Nú verður þeim fækkað um helming, eða þar um bil. Það er því ljóst að engar séríslenskar aðstæður, eða almenn rekstrarleg skilyrði hér á landi, valda þessari ákvörðun þeirra á Ísafirði. Starfsemi á vegum Marels verður aflögð í löndum með evrur, dollara og krónur og jafnt á hávaxta sem lágvaxtasvæðum.

En þetta breytir ekki veruleikanum. Tilkynnt hefur verið um lokun Marels á Ísafirði. Út frá því þurfum við að vinna.

Nú tekur við tími þar sem við þurfum að fara ofan í hvað hægt sé að gera. Fram hefur komið að hugsanlega megi vinna áfram amk. hluta þeirra starfa sem hafa verið hjá Marel á Ísafirði, á vegum annarra rekstaraðila, en á staðnum. Þetta þarf að athuga frekar. Til staðar er sérsniðið húsnæði, tækjabúnaður og þess háttar. Er hugsanlega hægt að nýta þessa aðstöðu og freista þess að lágmarka skaðann?

En umfram allt. Til staðar er hópur frábærs starfsfólks, einstök verkþekking, sem mikilvægt er að við reynum að tryggja að geti áfram verið til staðar á Ísafirði og hafi tækifæri til þess að vinna störf á sínu verksviði. Vegna starfsfólksins, vegna fjölskyldna þeirra, vegna samfélagsins og vegna þess að við trúum því að þannig megi tryggja mest og best til framtíðar þá miklu hagsmuni sem felast í því að starfsemin verði vestra, í þeim mæli sem unnt er.

22.2.2007 : Aukinn kaupmáttur

Í bloggi gærdagsins var á það bent að lækkandi verðbólga og lægra matarverð sem brestur á um næstu mánaðamót muni bæta lífskjörin í landinu. Það skiptir miklu máli.

Þess vegna var þýðingarmikið að lesa um það í gær í útreikningum Hagstofunnar að kaupmáttur launa hefði vaxið á síðustu tólf mánuðum og raunar í janúarmánuði einum um 3,2 prósent á milli mánaða. Sá síðarnefndi mælikvarði getur verið villandi, vegna þess að í janúar hækka laun oft vegna samningsbundinna ákvæða um áramót. Þess vegna er raunhæfara að líta á lengra tímabil.

Þar blasir svo við að kaupmátturinn hefur vaxið jafnt og þétt frá því um mitt síðasta ár. Með lækkun verðbólgu er þess að vænta að framhald geti orðið á þessari þróun. Einkum vegna áhrifa frá lækkandi matarverði sem gæta mun um næstu mánaðarmót.

Athyglisvert er einnig að matarverð hækkaði ekki í síðustu vísitölumælingu. Það er gagnstætt því sem margir höfðu álitið. Ekki er ólíklegt að mikil umræða um matarkostnað heimilanna, stóraukið verðlagseftirlit, sem ríkisstjórnin hafði frumkvæði að og vaxandi verðvitund almennings eigi þarna mikinn hlut að máli

Verðlagsvitund almennings skiptir vitaskuld miklu. Það eykur aðhald og stuðlar að því að verðlag hækki síður. Sem tæki í þeirri viðleitni, eru verðkannanir eins og þær sem verkalýðshreyfingin hefur staðið fyrir, mjög nauðsynlegar. Er í því sambandi þess skemmst að minnast að ríkisstjórnin hvatti til þess og ræddi það við verkalýðshreyfinguna, að hún stæði að slíkri verðgæslu; einmitt til þess að bæta betur verðskyn almennings í landinu.

Nú virðist margt benda til þess að slíkt hafi tekist og það lofar sannarlega góðu um vænlegan árangur af lækkun virðisaukaskatts sem kemur til framkvæmda nú eftir viku.

20.2.2007 : Lægri verðbólga - betri lífskjör

Nú er það ljóst að verðbólgukúfurinn sem hér hefur verið, er að hjaðna. Aðgerðir ríkisvaldsins og Seðlabankans eru að hafa þau áhrif að smám saman dregur úr verðhækkunum. Landsbanki Íslands spáir því í nýju áliti sínu að verðlag lækki um 1 prósent á milli mánaða. Tillögur ríkisstjórnarinnar sem Alþingi hefur gert að lögum og fela í sér lækkun virðisaukaskatts á matvörum úr 14% í 7%, ásamt lækkun á vörugjöldum, munu leiða til þessa.

Þar með er lækkandi verðbólga í markvissu ferli. Bankinn spáir því að um mitt ár, eða í júní nk. verði verðbólgan komin niður fyrir verðbólgumark Seðlabankans. Það er mun fyrr en menn höfðu spáð, til dæmis á síðasta hausti. Þetta eru mjög góð tíðindi.

Stjórnarandstaðan hefur gagnrýnt ríkisstjórnina fyrir lausatök í hagstjórninni. Þeim ferst, eða hitt þó heldur ! Við sjáum það þessi dægrin að aldrei líður sá dagur að flokkar og þingmenn stjórnarandstöðunnar taki ekki undir kröfugerð sem leiðir til aukinna ríkisútgjalda og slaka í hagstjórninni, sem virkar sem olía á eld. Það er átakanlegt að sjá væna frambjóðendur meðtaka gagnrýnislaust alla kröfugerð og gera hana að sinni. Þeir sem þannig haga sér eru ekki líklegir til þess að sýna þá festu sem nauðsynleg er í hagstjórn og við landstjórnina.

Kannski má skilja stjórnarandstæðinga þá sem þannig vinna að einu leyti. Þeir vita sem er að hinn mikli vöxtur hagkerfisins og tekjuaukning þjóðarbúsins gerir okkur kleyft að takast á við verkefni sem áður voru okkur ofviða. Aukin útgjöld til velferðarmála ásamt skattalækkunum til almennings og fyrirtækja og góð staða ríkissjóðs, sýnir okkur það svart á hvítu. Þeir telja því kannski að það sé allt í lagi að vera rausnarlegur á loforð og taka undir allar kröfugerðarhugmyndir; hvaða nafni sem þær nefnast.

Það er þó fullkomið ábyrgðarleysi. Kannski ímynda menn sér líka að slíkur málflutningur sé fallinn til vinsælda. En það er rangt mat. Almenningur sér í gegn um loforðaflauminn. Menn vita til hvers slíks leiðir. Því þó efnahagslífið sé sterkt, þá er auðvelt að rústa því með ábyrgðarleysi. Við þekkjum það úr fortíðinni. Vinstri stjórnir fyrri tíðar ættu að vera  okkur nægjanleg áminning.

18.2.2007 : Eru þjóðaratkvæðagreiðslur felustaður?

Einn mesti galli við þjóðaratkvæðagreiðslur, er að þær eru mikil freisting fyrir stjórnmálamenn að skjóta sér undan því að taka afstöðu. Þetta er vel þekkt fyrirbrigði í öðrum löndum. Þjóðaratkvæðagreiðslur hafa því tilhneigingu til að gera línur stjórnmálanna óskýrari. Þjóðaratkvæði geta þess vegna stuðlað að óskýrara og ólýðræðislegra vali fyrir vikið. Vegna þess að í stjórnmálum eiga kjósendur kröfu á að línur séu skýrar.

Helsta réttlæting stjórnmálaflokkanna og ástæðan fyrir því að þeir eru til, er að þeir skerpa hinar pólitísku línur og gera fólki betur kleyft að taka afstöðu til meginlína í stjórnmálum. Án stjórnmálaflokka væru kjósendur að taka afstöðu til 63 einstaklinga til setu á Alþingi og engar meginlínur væru sjáanlegar.

Þessa dagana erum við einmitt að verða vitni að því hvernig stjórnmálamenn eru að reyna að skáskjóta sér framhjá afstöðu með því að vísa til almennrar atkvæðagreiðslu. Ætlunin er að Hafnfirðingar kjósi um stækkun álversins í Straumsvík. Og sjá. Forystumenn í bæjarmálum Hafnarfjarðar, svo sem bæjarstjórinn Lúðvík Geirsson, kemur í sjónvarpið og víkur sér undan því að taka afstöðu til málsins.

Þetta er auðvitað alveg fáránlegt. Vitaskuld hefur pólitískur forystumaður, eins og pólitískt kjörinn bæjarstjóri í Hafnarfirði,  skoðun á því hvort stækka beri helsta atvinnufyrirtækið í bænum hans. Ekki síst þegar um er að ræða fyrirtæki á borð við álver, sem hafa ævinlega verið umdeild í samfélaginu. En nú er greinilegt að nýta á atkvæðagreiðsluna í Hafnarfirði eins og felustað, svo ekki þurfi að ljóstra upp skoðun sinni. Ástæðan er sú að framkvæmdin er umdeild, vitað um skiptar skoðanirr samfylkingarfólks í Hafnarfirði og hin yfirlýsta stefna Samfylkingarinnar er andstæð stækkuninni í Straumsvík.

Í prófkjöri Samfylkingarinnar í haust atti Þórunn Sveinbjarnardóttir alþm. kappi við keppinauta sem margir hverjir földu sig á bak við atkvæðagreiðsluna og gáfu ekki upp afstöðu sína í umdeildu máli. Þetta gagnrýndi Þórunn réttilega í athyglisverðri grein í Blaðinu 4. nóvember sl. Undir þá gagnrýni er rétt að taka.

Kjörnir fulltrúar í bæjarstjórnum og þjóðþingum eiga ekki að víkja sér undan afstöðu og skríða í skjól almennrarar atkvæðagreiðslu. Slíkar atkvæðagreiðslur geta í raun verið öndverðar lýðræðishugsjóninni og því er engan veginn gefið að kalla eigi eftir þeim hvenær sem leysa þarf úr viðkvæmu eða flóknu úrlausnarefni. Það er eðlilegt að íbúar Hafnarfjarðar fái að vita um afstöðu kjörinna fulltrúa sinna í máli sem verið er að kjósa um.

16.2.2007 : Nú eigum við eina sál

Almennt er hinum nýju samgönguáætlunum sem Sturla Böðvarsson samgönguráðherra mælti fyrir á Alþingi í gær vel tekið. Nema vitaskuld það fyrirsjáanlega og hefðbundna sífur nokkurra stjórnarandstæðinga. Það kippir sér þó enginn upp við það. Látum það ekki skyggja á ánægjuleg tímamót.

Fjórðungssamband Vestfirðinga fagnar þessari stefnumótun í sérstakri ályktun sem gerð var og víðar hefur henni verið vel tekið.

Það er í þessu sambandi sérstaklega ánægjulegt að sjá hve mikill stuðningur er við fyrirhuguð Óshlíðargöng, eða Bolungarvíkurgöng, eins og þau eru líka nefnd. Til viðbótar við ánægju og fögnuð heimamanna hafa leiðarahöfundar tveggja dagblaða lýst yfir sérstakri ánægju sinni.

Morgunblaðið skrifar leiðara í fyrradag, miðvikudaginn 14. febrúar og segir: "Þá er sérstök ástæða til að fagna því að gert er ráð fyrir að ljúka jarðgöngum á milli Bolugnarvíkur og Hnífsdals á næstu þremur árum. Það er ekki lengur hægt að bjóða Bolvíkingurum og því fólki sem á leið til Bolungarvíkur upp á þá miklu slysahættu sem er jafnan til staðar á veginum milli Hnífsdals og Bolungarvíkur. Vestfirðingar hljóta að fagna því mjög að nú verður ráðist í þessa framkvæmd".

Blaðið skrifar í sama dúr: "Auðvitað er nauðsynlegt að bæta samgöngukerfið. Það mótmæla því fáir ef þá nokkrir. Það er til dæmis ekki lengur hægt að bjóða íbúum Bolungarvíkur upp á að keyra Óshlíðarveginn. Það má í raun teljast ótrúleg mildi að grjóthrun úr hlíðinni hafi ekki valdið meiri skaða en raun ber vitni. Þetta er stórhættulegur vegur og Óshlíðargöngin bráðnauðsynleg samgöngubót."

Áður hafði svo Fréttablaðið skrifað mjög í sama anda um þetta mál.

Það er því ljóst að mikill samhljómur er um þessa framkvæmd. Um hana er sannkölluð þjóðarsátt. Þetta fann maður einnig frá fyrsta degi.

Þegar ákveðið var á fyrsta ríkisstjórnarfundinum sem ég sat að setja sérstakt fjármagn til umræddra jarðganga má segja að teningunum hafi verið kastað. Æ síðan hefur verið unnið, með dyggum stuðningi heimamanna að þessu máli. Við þau tímamót skrifaði ég á þessa blogg síðu:

"Gamla bolvíska aðferðin að vinna án hávaða en með þrautseigju reyndist vel, eins og svo oft, fyrr og síðar. Þessu fögnum við Bolvíkingar. En það er ekki allt. Maður hefur fundið ótrúlegan stuðning við þetta mál úti í þjóðfélaginu. Ég hef varla hitt mann sem ekki hefur fært þetta í tal við mig upp á síðkastið. Og sem ég sit við gerð þessa pistils renna SMS sendingar með heillaóskum inn á símann minn. Þessi framkvæmd nýtur nefnilega ótrúlegs velvilja úti um allt þjóðfélagið. Fyrir það erum við afskaplega þakklátir, íbúar Bolungarvíkur."

Nú er ástæða til að gleðjast. Það gerðu bæjarstjórnirnar í Bolungarvík og Ísafirði á þessum tímamótum, algjörlega án tillits til pólitískra skoðana. Slíkt þjóðþrifaverk er ofar pólitísku dægurþrasi. Það er eins og sagði í kvæði þjóðskáldsins; nú eigum við eina sál.

13.2.2007 : Allar dyr standa opnar

Það er ástæða til þess að taka undir með stjórnarandstöðunni úr umræðum um málefni Byrgisins á Alþingi í gær. Þeir sögðust enga ábyrgð vilja bera. Það er skiljanlegt. Hvenær hefur núverandi stjórnarandstaða verið tilbúin til að axla ábyrgð? Þeir eru tilbúnir til þess að tala og tala, en á orðum sínum vilja þeir litla ábyrgð taka.

Og það á alveg eins við þó þeir hafi hvatt til þess að aukið fjármagn yrði lagt til starfsemi Byrgisins og í rauninni fundið freklega að því að stjórnvöld væru ekki nægjanlega örlát á almannafé til Byrgisins.

Guðjón A. Kristjánsson, formaður Frjálynda flokksins fór mikinn á Alþingi og brýndi menn mjög til þess að vera útbærari á almannafé til Byrgisins. "Ég hef trú á því að það sem menn hafa verið að gera í Byrginu vestur á Miðnesheiði sé þjóðfélagi okkar mjög verðmætt", sagði hann í þingræðu. Ræður hans af þessu tilefni voru samfelld hvatning til þess að meira yrði greitt úr ríkissjóði.

Félagar hans úr Vinstri Grænum Jón Bjarnason og Ögmundur Jónasson hvöttu og til þess að aukið fé yrði lagt í þessa starfsemi, þó fram kæmi að þeir þekktu ekki starfsemina að ráði. Voru engu að síður tilbúnir til þess að krefjast fjármagns til Byrgisins.

En látum þetta þó liggja á milli hluta. Þeir voru örugglega í góðri trú rétt eins og við hin á Alþingi sem vorum blekkt, eins og Jón Kristjánsson fyrrv. heilbrigðisráðherra benti á í umræðunni í gær.

Aðalatriði málsins er hins vegar það sem Geir H. Haarde forsætisráðherra sagði í þessari sömu umræðu. Fyrrum skjóllstæðingum Byrgisins - og sem við vitum nú að eru fórnarlömb þeirrar starfsemi - standa allar dyr opnar. Okkur ber skylda að bregðast við þegar við verðum vitni að annarri eins misneytingu og þarna hefur komið í ljós og það er verið að gera.

Félagsmálaráðherra Magnús Stefánsson brást líka strax við er honum varð ljóst að misfarið hefði verið með fjármuni Byrgisins. Málinu var komið til Ríkisendurskoðunar, það mál fer nú sína leið á vettvangi lögreglunnar og þar er líka verið að rannsaka hinar alvarlegu ásakanir sem hafa komið fram hjá konum sem þar dvöldu. Þau mál þarf að leiða til lykta - og þá væntanlega á vettvangi dómstóla að lokinni lögreglurannsókn.

Allir sanngjarnir menn hljóta að sjá að hér eru á ferðinni alvarlegir hlutir. Stjórnvöld hafa brugðist við þeim með þeim aðferðum sem tiltæk eru, á vettvangi félags og heilbrigðisþjónustu og með inngripum lögreglu í samræmi við eðli og alvarleika þessara mála.Geta menn nú ekki stillt sig í umræðunni og sameinast um uppbyggileg viðbrögð við þessum mikla harmleik, í stað þess að setja á enn eina ræðulotuna með hávaða og stóryrðum.

12.2.2007 : Ótrúleg sveifla

Tvær skoðanakannanir sem gerðar eru með um 5 daga millibili um afstöðu fólks til stjórnmálaflokkanna, draga upp gjörólíka mynd. Hver getur skýringin verið? Eru virkilega slíkar sveiflur í afstöðu fólks á milli þessara kannana að þær dugi til þess að skýra þennan mikla mun, eða er það eitthvað annað sem er hér á ferðinni?

Tökum fyrst fyrri könnunina, könnun Blaðsins frá 6. febrúar sl. Skv. þessari könnun er Sjálfstæðisflokkur með 45,4 prósent stuðning og eykur við sig fylgi. Framsókn á svipuðu róli og í fyrri könnunum með um 9 til 10 prósent. Vinstri grænir í sókn, með 23 prósent fylgi. Samfylking  nánast í frjálsu falli komnir niður fyrir 20 prósentin ( 19,1%) og Frjálslyndir að dala mikið komnir ofan í 3 prósent.

En á sunnudaginn, 11. febrúar birti Fréttablaðið nýja könnun og þar getur að líta allt aðra niðurstöðu. Skv. þessari könnun styðja 37 prósent Sjálfstæðisflokk, Framsókn komin ofan í 4 prósent, Samfylking með 28 prósent,  Vinstri Grænir með 23,7 prósent  og loks Frjálslyndir með 7,3%.

Það er ljóst af þessu að það er himinn og haf á milli þessara kannana. Einungis í tilviki Vinstri grænna er staðan eitthvað svipuð í tilgreindum könnum. Sveiflan hjá Sjálfsæðisflokknum er 8 prósentustig og hjá Samfylkingu heil 9 prósentustig. Frjálslyndir fá ríflega 100 prósent meira fylgi í könnun Fréttablaðsins en hjá Blaðinu og Framsóknarflokkurinn með 40% þess fylgis í síðari könnuninni, sem flokkurinn fékk í þeirri fyrri.

Þessar sveiflukenndu niðurstöður verða tæplega skýrðar með skírskotun til einhverra pólitískra tíðinda, sem þarna áttu sér stað á milli kannana. Kaldhæðnir andstæðingar Samfylkingar segja að vísu að lítt hafi heyrst til forystumanna þess flokks síðustu dægrin og geti því skýrt fylgisaukningu flokksins á milli kannananna ! Það eru þó örugglega ýkjur.

Skoðanakannanir eins og þær sem Blaðið og Fréttablaðið gera geta verið afskaplega athyglisverðar, af því að þær mæla fylgi á mjög afmörkuðum tíma. Kannanir Fréttablaðsins hafa þannig stundum fært okkur ný pólitísk tíðindi. Nægir að nefna að sveiflan til Frjálslyndra sást fyrst í könnun blaðsins í haust, í kjölfar umdeilds máflutnings flokksins í málefnum innflytjenda. Gallup ( Capacent) mælir hinsvegar fylgið á heilum mánuði. En kannanir eins og blöðin tvö birtu, með lágu svarhlutfalli og gríðarlegri sveiflu á innan við viku, er ekki líkleg til að varpa skýrandi ljósi á stöðuna í stjórnmálunum. Við verðum því enn að bíða frekari mælinga.

5.2.2007 : Helgi hinna miklu innanflokksuppgjöra

Nýliðin helgi var tími hinna miklu pólitísku innanflokksuppgjöra. Eigi færri en þrír forystumenn stjórnmálaflokka fóru í drottningarviðtöl í jafn mörgum dagblöðum til þess að gera upp innri mál flokka sinna. Það er athyglisvert hverjir þetta eru og hvar ástæða er talin til slíkra hreinlæatisaðgerða innanflokks.

Á laugardag birtust viðtöl við þær Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur formann Samfylkingarinnar í Fréttablaðinu og Margréti Sverrisdóttur fyrrv. framkvæmdastjóra Frjálynda flokksins í Blaðinu.

Viðtalið við Ingibjörgu Sólrúnu sneri mjög að innri málum Samfylkingarinnar, enda er þar tíðindasamt mjög, svo landsmenn vita. Slakt gengi í skoðanakönnunum, hið fræga útspil Jóns Baldvins ( sem einu sinni nefndi sig einhvers konar guðföður Samfylkingarinnar) og sú hrikalega staða flokksins að vera á pari við Vinstri Græna í fylgi, gerir það að verkum að forvitnilegt er að lesa viðtal við formann Samfylkingarinnar um þessar mundir.

Sama dag birtist viðtal við Margréti Sverrisdóttur, fyrrv. framkvæmdastjóra Frjálslyndra og varaformannskandidat í Blaðinu. Viðtalið var mikil útskýring á því sem gerst hefði og vörn fyrir stöðu hennar nú. Það var þó fyrst á bloggsíðu hennar sem hún kunngerði ákvörðun um sérstakt framboð sem hún myndi leiða ( ætli það hafi verið ákveðið í lýðræðislegu vali? ) og segir það verða hægra megin við miðju. Semsagt. Þessar hægri áherslur hafa ekki ennþá birst og komu amk. ekki fram í viðtalinu um helgina. Við hljótum því að bíða átekta og sjá þau áhersluatriði koma í ljós.

Loks er að nefna mikið uppgjörsviðtal í Morgunblaðinu við Guðjón A. Kristjánsson formann Frjálslyndra á sunnudag. Viðtalið var kynnt tveimur dögum fyrr og til þess vísað á forsíðu. Það viðtal er afar lýsandi fyrir þau gríðarlegu átök sem hafa staðið í þeim flokki og lyktaði með klofningi hans, þegar úr flokknum gengu einstaklingar sem hafa verið í forystu hans og ljáð honum styrk og tiltekna skírskotun frá stofnun. Það er ljóst af viðtalinu og aðdraganda klofnings Frjálslynda flokksins að flokkurinn og málflutningur hans breytist við þessi tíðindi.

Þessi viðtöl vörpuðu hver með sínum hætti nokkru ljósi á innanmein þeirra flokka sem í hlut eiga. Þau voru forvitnilegt uppgjör; ekki bara fyrir það sem þarna var sagt, heldur einnig vegna þess að þau leiddu í ljós hvar slíks uppgjörs var talin þörf um þessar mundir.

3.2.2007 : Já, en hver lagaði kaffið?

Fátt var orðið eftir sem sameinaði flokkana þrjá sem mynduðu hið svo nefnda Kaffibandalag. Um flest var rifist og mörg dæmi voru um að flokkarnir beinlínis byggju til ágreiningsefni til þess að undirstrika sérstöðu sína. Það var helst þegar kom að því að vera samferða í málþófi um RÚV að samstöðumerkin birtust. Nú sjá allir að það ævintýri allt var Samfylkingunni til mikils tjóns. Nægir bara að nefna orð Jóns Baldvins sem fór mjög háðulegum orðum um þá feigðargöngu alla saman.

Afstaða Frjálslyndra til innflytjenda hafði valdið Samfylkingu og VG miklu hugarangri. Þessi tveir flokkar höfðu lagt sig fram um að tala í þveröfuga átt við það sem Frjálslyndir hafa nú gert að stefnu sinni og kristallast í alræmdri grein Jóns Magnússonar lögmanns, nýju stjörnunnar í Frjálslynda flokknum. Hann nefndi greinina Ísland fyrir Íslendinga og kemur ýmislegt upp í hugann við það að eitt að sjá heiti skrifanna.

Steingrímur J. var með moðkennd svör þegar spurt var um stöðu flokks með svona sjónarmið innan Kaffibandalagsins. Morgunblaðið særði hann hins vegar inn á völlinn með snaggaralegum Staksteinaskrifum. Steingrímur J. átti þá enga undankomuleið; nema þá náttúrlega þögnina. En hann er þekktur af öðru en því að þegja þegar til hans er talað.

Grein hans í Morgunblaðinu sl. föstudag þar sem hann bregst við skrifum Morgunblaðsins tekur þess vegna af öll tvímæli. Hann hefur sett fram slík skilyrði gagnvart Frjálslynda flokknum að óhugsandi hlýtur að teljast að flokkur hans og Frjálslyndir eigi samleið. Hann útilokar samstarf við flokka sem gerir út á andúð í garð erlends fólks. Þarna hlýtur hann að eiga við Frjálslynda. Eða skilja menn málflutning þeirra öðruvísi en sem tortryggnistal í garð útlendinga. Út á það gengur pælingin í stefnumótuninni, með liðstyrk hins Nýja afls.

Athyglisvert er á hinn bóginn að Ingibjörg Sólrún er snöggtum loðmæltari um þessi máli í viðtali við Fréttablaðið nú í dag, laugardag. Ekki er ótrúlegt að hún verði knúin til skýrari afstöðu til þessa.

Og svo eitt að lokum. Kaffibandalagið var svo nefnt af því að formenn flokkanna þriggja sátu saman að kaffidrykkju á heimili formanns Samfylkingarinnar Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur. Þeim mun meinlegri er það sem Steingrímur J. segir í grein sinni og hefur innan sviga. "Hér skal reyndar upplýst að kaffi sem verið hefur á boðstólnum á tengdum fundum hefði oft mátt vera betra, en það er önnur saga".

Það þarf ekkert að leggja út af þessum orðum formanns VG. Þau tala nægjanlega skýrt fyrir sig sjálf og eru ótrúlega níðangursleg og kaldhæðin. Og getur tilgangurinn nokkuð hafa verið annar?

30.1.2007 : Þöggunarstefnan sýnir andlit sitt

Síðasta vika hefur verið Samfylkingunni slæm. Það byrjaði með ræðu formannsins í Reykjavík þar sem gat að líta enn nýja yfirlýsinguna sem fékk flesta landsmenn til að sperra eyrun - af undrun. Síðan rak hvert annað. Fordæming Jóns Baldvins í Sifri Egils og óbein hótun frá honum um stofnun nýs stjórnmálaafls, af því að Samfylkingin dygði ekki til þeirra verka sem henni væru ætluð. Svo kom Stefán Jón Hafstein, borgarfulltrúi og fyrrv. formaður framkvæmdastjórnar flokksins og gagnrýndi Kaffibandalagið og málþófsæfingar Samfylkingarinnar í RÚV málinu.

Þetta er Samfylkingunni erfitt. Jón Baldvin hefur sérstaka stöðu innan Samfylkingarinnar; verið þar í raun á einhverjum hefðarstalli. Hann lagðist  og í víking í kjöri Ingibjargar Sólrúnar sem flokksformanns og hafnaði þar með fráfarandi formanni. Stefán Jón var sömuleiðis einn af liðsforingjum formannsins. Nú gagnrýna þeir hvorutveggja; taktík og málatilbúnað flokksins síns.

En þá  ber athyglisvert við, eins og Hrafn Jökulsson, fyrrv. ritstjóri Alþýðublaðsins bendir á í bloggi sínu á dögunum. Enginn hinna afkastamiklu bloggara úr þingliði flokksins æmtir, skræmtir, eða bregst til varnar. Svo telur hann upp skrif þingmanna samfylkingarinnar í kjölfar dóma Jóns Baldvins og Stefáns:  "Össur Skarphéðinsson skrifar um Frjálslynda flokkinn, Mörður Árnason um RÚV (nema hvað?), Björgvin G. Sigurðsson um þjóðlendur, Jóhanna Sigurðardóttir um verðtryggingu og Helgi Hjörvar um að nú séu jólin loksins liðin...", segir Hrafn á síðu sinni. Einungis Karl V. Matthíasson og Helga Vala Helgadóttir frambjóðendur Samfylkingarinnar skrifa flokki sínum til varnar. En þau eru náttúrlega að vestan.

Og svo var það annað. Í gær var í þinginu vakið máls á eindreginni skoðun Frjálslyndra í innflytjendamálum og sérstaklega spurt um afstöðu Samfylkingarinnar og  Vinstri Grænna til þess máls vegna meints samstarfsvilja stjórnarandstöðunnar. Það vantaði ekki að þingmenn flokkanna mættu í ræðustól. En einungis til þess að skauta framhjá því sem spurt var um.

Í síðustu viku talaði formaður Samfylkingarinnar um eitthvað sem hún kallaði þöggunarstefnu. Þar var átt við viðleitni til þess að sneiða framhjá umræðum til tiltekin mál. Hún hafði á röngu að standa í því tilviki sem hún nefndi, eins og ég sýndi fram á í bloggi gærdagsins.

En nú erum við búin að sjá þöggunarstefnu í raun. Hún gildir innan Vinstri grænna og Samfylkingar þegar í hlut eiga vinir þeirra í Frjálslynda flokknum og hún gildir þegar uppi er höfð hörð gagnrýni á flokkinn þeirra og sú gagnrýni kemur úr ranni forystumanna þeirra. Nú höfum við séð hvernig þöggunarstefnan lítur út og hvar og hvernig henni er beitt.

29.1.2007 : Engin þöggunarstefna vegna ESB umræðna

Af hverju er sífellt verið að halda því fram að í gangi sé einhver þöggun gagnvart umræðum um Evrópusambandið og tengda hluti? Er eitthvað sem bendir til þess að einhverjir óskilgreindir vilji ekki að þau mál séu rædd?

Þessi kenning er algjörlega órökstudd. Hún er bara dæmi um pólitískar dylgjur.

Fyrir það fyrsta þá er það ekki á færi nokkurs manns að þagga niður umræður um stórpólitískt mál, sé á annað borð áhugi á að setja þau mál á dagskrá. Að ekki sé nú talað um ef slík mál séu borin fram af fulltrúum öflugra stjórnmálaflokka. Samfylkingin er áhugasöm um að skilgreina samningsmarkmið Íslendinga vegna hugsanlegra aðildarviðræðna við ESB. Það er vandræðalaust fyrir flokkinn að setja slík mál á dagskrá sé til þess vilji.

Í annan stað, þá sjáum við af reynslunni að áhugi stjórnmálamanna og fjölmiðla á umræðum um ESB mál er umtalsverður. Skemmst er að minnast nýliðinnar umræðu um Evruna. Að þeirri umræðu komu fjölmargir. Fulltrúar úr atvinnulífi, stjórnmálum, verkalýðshreyfingu, fræðasamfélaginu og svo framvegis. Var þar ríkjandi einhver þöggunarstefna ? Öldungis ekki.

Í þriðja lagi. Nú um árabil hefur starfað sérstök Evrópustefnunefnd á vegum forsætisráðherra undir forystu Björns Bjarnasonar dómsmálaráðherra. Í nefndinni sitja fulltrúar allra stjórnmálaflokka. Nefndin hefur beinlínis haft frumkvæði að því að efna til umræðna um tiltekin mál á þessu sviði. Enginn vafi er á því að frumkvæði nefndarinnar hefur styrkt umræðuna og gert hana málefnalegri og markvissari. Athyglisvert hefur verið að þessir umræðufundirnir hafa ekki verið fjölsóttir af stjórnmálamönnum. Til dæmis ekki af þeim sem oft kvarta undan skorti á umræðu um þennan mikilvæga málaflokk.

Í fjórða lagi er augljóst að áhugi álitsgjafa og stjórnmálamanna á málefnum er snúa að ESB og Íslandi er langt umfram það sem maður finnur á meðal almennings. Á opinberum fundum berst talið sjaldnast að ESB málum. Engu að síður tölum við stjórnmálamenn um þessi mál. Þau eru enda spennandi og vekja upp spurningar um  álitamál sem ögrandi er að fást við.

Loks má nefna að gríðarlegt magn upplýsinga, skýrslna, bóka, greinarskrifa og blaðaskrifa liggur fyrir um Ísland og ESB, út frá mörgum hliðum. Varla getur að líta meira magn um annað pólitískt álitaefni hér á landi. Þverhandarþykkar skýrslur og doðrantar eru ekki til marks um að ráðamenn stífli umræðu um Evrópusambandið.

Þess vegna er gagnrýni af því tagi sem sett var fram á Samfylkingarfundinum um helgina alveg tilhæfulaus og vitnar fremur um fátæklegan málatilbúnað en nokkuð annað.

28.1.2007 : Staksteinar í vondum málum

Nú er Staksteinahöfundur Morgunblaðsins í vondum málum. Verulega vondum málum. Í dálki Staksteina var skrifað þann 20 janúar sl. sigri hrósandi að þeir Tony Blair forsætisráðherra og David Attenborough sjónvarpsmaður ætluðu í herferð gegn hvalveiðum Íslendinga.

Ekki var nákvæmninni fyrir að fara í Staksteinum, fremur en svo oft áður. Hin meinta herferð Breta var hugsuð sem viðleitni til þess að fjölga ríkjum í Alþjóðahvalveiðiráðinu sem andvíg yrðu hvalveiðum. Staksteinar áttuðu sig ekki á því og hrósuðu ótímabærum sigri í baráttu sinni gegn rétti Íslendinga til sjálfbærrar auðlindanýtingar.

Nú gerðist það að á mbl.is þann 26. janúar sl. birtist viðtal við Alp Mehmet sendiherra Breta hér á landi. Þar gerði hann skilmerkilega grein fyrir því að baráttu Breta væri ekki beint gegn íslenskum vörum. Mehmet sagði, að ekki stæði til af hálfu breskra stjórnvalda að hrinda af stað herferð gegn íslenskum vörum; slíkt væri ekki háttur siðaðra þjóð, sagði hinn háttprúði sendiherra. Markmiðið væri að fjölga meðlimaríkjum Alþjóðahvalveiðiráðsins. En í Staksteinum var það ekki talið athugavert að slíkri herferð væri beint gegn Íslendingum. Þvert á móti leyndi sér ekki velþóknunin.

Þetta er ekkert nýtt, sagði Mehmet sendiherra, engin ný stefna í gangi. Síðan vakti hann athygli á að það sem Bretar væru að gera  hefði verið gert marg oft áður, meðal annars af öðrum þjóðum.

En hvernig ætli Staksteinar meðhöndli þetta mál núna, þegar ljóst er að þar á bæ hafa menn skrifað út frá fullkomnum misskilningi á meintri herferð Breta?  Líklegt er að þeir láti sem ekkert sé, berji höfði sínu við steininn og klifi áfram á málflutningi sínum, án tillits til þeirra upplýsinga sem hafa birst á vef Morgunblaðsins, en einhverrra hluta vegna ekki í blaðinu sjálfu.

Það er að minnsta kosti reynslan af blaðinu þegar það ræðir þessi mál.

Löngu eftir að ljóst var að hvalveiðar voru ekki áhrifavaldur um sölu lambakjöts í útlöndum,  héldu Staksteinar t.d áfram að klifa á  þeim ósannindnum. Þrátt fyrir að ferðaþjónustan hafi aldrei staðið með sama blóma og nú, láta Straksteinar eins og hún hafi goldið fyrir hvalveiðarnar. Þrátt fyrir að ferðabókanir hingað til lands hafi aukist og slegið öll met í kjölfar hvalveiðanna, tala Staksteinar með gagnstæðum hætti. Þrátt fyrir að hvalaskoðunarmenn segi síðasta ár hafa verið metár, bókanir rúlli inn og það stefni í enn meiri aukningu,  láta Staksteinamenn eins og ekkert slík eigi sér stað.

Það er þvess vegna við því að búast að þeir kæri sig kollótta um upplýsingarnar frá breska sendiherranum.  Staksteinar hafa  vondan málstað að verja.

25.1.2007 : Vonbrigði ESB - daðrara

Skoðanakönnunin í Fréttablaðinu í gær, miðvikudaginn 24. janúar, sem leiddi í ljós minnkandi stuðning við ESB aðild og andstöðu við evruna, er mjög merkileg. Ekki hafa færri viljað ESB aðild skv. könnunum frá árinu 2003. Tveir af hverjum þremur vilja hvorki fara í ESB né taka upp evruna. Þessi niðurstaða veldur ESB döðrurum sárum vonbrigðum. Umræðan síðustu dægrin hafði lagst þannig að þeir höfðu örugglega vænst meiri stuðnings við aðild Íslands að ESB og upptöku evrunnar.

Þungavigtarfólk í stjórnmálum hafði talað fyrir evrunni. Það höfðu nokkrir merkishagfræðingar líka gert. Úr atvinnulífinu bárust einnig slíkar raddir og þekkt er að innan verkalýðshreyfingarinnar hafa öflugir menn lagst á evrusveifina.

En almenningur er bersýnilega annarrar skoðunar.

Menn hafa nefnt að sveiflur í gengi séu tilefni til að kasta krónunni og taka upp evru. En er nú ekki rétt að hafa í huga hversu vel gengur í efnahagslífi okkar? Mikill hagvöxtur, óvenju mikill lífskjarabati, ekkert atvinnuleysi, gríðarlegur fjárlagaafgangur, skuldlaus ríkissjóður, stóraukin útgjöld til velferðarmála, lækkun skatta almennings og atvinnulífs. Þetta er vitaskuld ávöxtur þeirrar pólitísku stefnumótunar sem hefur skapað skilyrði til þessa árangurs.

Sannarlega er hér viðskiptahalli, en hann fer ört minnkandi. Hér er verðbólga of mikil, en hún hjaðnar hratt. Við notum þau tæki og tól efnahagsstjórnunarinnar sem við höfum til þess að bregðast við ójafnvægi í þjóðarbúskapnum. Inni í hafti ESB og með upptöku evrunnar, ættum við færri kosta völ í efnahagsstjórnuninni.

Það er athyglisvert að einmitt hugmyndir um að varpa gjaldmiðlum þjóða á glæ, vekja víða ákaflega mikla mótspyrnu. Þar er nærtækt að minna á Bretland. Þrátt fyrir augljósan vilja stjórnvalda þar í landi, treysta þau sér ekki í slíkar aðgerðir. Íhaldsflokkurinn hefur meðal annars eflst vegna staðfastrar andstöðu gegn því  að henda breska sterlingspundinu út í hafsauga.

Og svo má ekki gleyma því hvernig almenningur í Noregi, reis upp gegn fyrirætlunum verkalýðshreyfingar, atvinnulífs og áhrifamestu stjórnmálaaflanna sem ætluðu að leiða þjóðina inn í ESB. Getur verið að niðurstaða skoðanakönnunar Fréttablaðsins sé að leiða eitthvað slíkt í ljós hér á landi?

23.1.2007 : Óvanalegt varaformannskjör

Kastljósþátturinn í kvöld þar sem Margrét Sverrisdóttir fráfarandi frkvstj. Frjálslynda flokksins og Magnús Þór Hafsteinsson varaformaður flokksins ræddust við vegna fyrirhugaðs varaformannskjörs, leiddi í ljós að pólitísk hyldýpisgjá er á milli þeirra. Þetta er líklega einsdæmi úr nýlegri fortíð stjórnmálaflokka. Þarna talaði nefnilega saman fólk sem er í innsta kjarna flokksins og málefnaágreiningurinn leyndi sér ekki.

Það er ekki óvanalegt að fólk sem býður sig fram í virðingarembætti í stjórnmálaflokkum komi saman í viðtalsþætti fjölmiðlanna. Jafnan birtist áherslumunur, en sjaldnast beinn skoðanaágreiningur. Þegar einstaklingar bjóða sig fram til forystu í stjórnmálaflokkunum,   stendur valið um persónur og kannski áherslur; kjósendur taka svo afstöðu á þeim grundvelli.

Það á ekki við í Frjálslynda flokknum að þessu sinni.

Áherslumunurinn er sannarlega til staðar. Margrét telur flokkinn einsleitan og með áherslu á fá mál og þröngt sjónarhorn. Hún  vekur athygli á því að flokkurinn höfði einkanlega til karla sem komnir eru af léttasta skeiði, eins og raunar hefur komið fram í skoðanakönnunum.

En ágreiningurinn er ekki bara um áhersluatriði eða áferð, heldur ríkir kristalklár málefnaágreiningur. Þar mætti ýmsilegt nefna.

Í umræðunni hefur ágreiningurinn um málefni innflytjenda borið hæst.  Frjálslyndir hafa kosið að fiska þar í gruggugu vatni. Þeir hafa fetað sömu slóð og flokkar í Noregi og Danmörku sem náð hafa fótfestu með neikvæðri afstöðu sinni til innflytjenda. Þar reri í fyrirrúmi Jón Magnússon lögmaður nýjasta vonarstjarna flokksins. Þingflokkurinn hefur svo siglt í kjölfarið og leggst á sveif með Magnúsi Þór gegn Margréti. Stofnandi Frjálslynda flokksins Sverrir Hermannsson kallar afstöðu Jóns og þingmannanna. Segir hana  einkennast sem sagt af kynþáttahatri.

Ágreiningurinn í varaformannskjörinu í Frjálslynda flokknum snýst því meðal annars um þetta mál. Þarna geta ekki tekist málefnalegar sættir. Menn semja ekki við þá sem þeir telja rasista. Annað hvort sigrast menn á þeim eða kjósa að eiga ekki samleið með þeim. Þarna er deilt um slíkt grundvallaratriði,  að ekki getur orðið um málamiðlun að ræða. Enda eru rasískar skoðanir tengdar einhverjum verstu hryðjuverkum 20. aldar og kúgunum þjóða og þjóðarbrota.

Það er einmitt þessi skýri málefnaágreiningur sem gerir varaformannskjörið í Frjálslynda flokknum svo sérstakt núna. Þar takast einstaklingar á, með skírskotun til snarps málefnaágreinings. Í Frjárlslynda flokknum verður því ekki einasta kosið um persónur og áherslur, heldur um afstöðu í grundvallarmálum.

22.1.2007 : Út úr banvænu tjóðurbandalagi

Samfylkingin er komin í þá vandræðalegu stöðu að vera í hugum fólks pólitískur taglhnýtingur Vinstri grænna. Ofuráherslan á pólitíska samstöðu flokkanna hefur gert markalínurnar á milli flokkanna óskýrari. Það skaðar Vinstri græna lítið. Flokkurinn er afdráttarlaus í sinni einstrengingslegu afstöðu til flestra mála. Í þessu kompaníi flokkanna tveggja líður Samfylkingin hins vegar fyrir þessa stöðu.

Skoðanakönnun Fréttablaðsins í gær, var sem staðfesting á þessu. Fréttablaðið talar afdráttarlaust um könnunina sem vonbrigði fyrir Samfylkinguna. Fyrst í forsíðuuppslætti þegar könnunin var kynnt. Svo aftur í dag, í leiðara. Þetta er örugglega ekkert ofmælt. Fimmtungsfylgi - sem er svipað og Vinstri grænir fá - hlýtur að teljast vonbrigði og er þá ekkert ofmælt.

Það eru ýmsar vísbendingar um að forystufólk Samfylkingarinnar hafi gert sér grein fyrir þessu banvæna bandalagi sem tjóðrið við Vinstri græna var flokknum. Eðli málsins samkvæmt eiga Vinstri grænir hægara með að yfirbjóða á vinstri vængnum. Í þeim kappleik á Samfylkingarfólkið fá svör, sem eðlilegt er.

Í ljósi þessa verður að skoða útspil forystu Samfylkingarinnar í Evrópu og evrumálum. Þar var á ferðinni mál þar sem klárlega skilur á milli Samfylkingar og Vinstri grænna. Og hversu vitlaus sem sú umræða var af hálfu flokksins má til sanns vegar færa að hún hafi getað þjónað hagsmunum Samfylkingar við þessar aðstæður. Þarna var þá tilefni til að skerpa skilin - og það tókst; en bara um stundarsakir.

Því þá helltist útvarpsumræðan yfir. Þessi málþófsumræða hefur augljóslega skaðað Samfylkinguna. Í henni var flokkurinn í hlutverki þess sem dratthalaðist á eftir Vinstri grænum sem alltaf slá skjaldborg sinni utan um óbreytt ástand þegar kemur að ríkisrekstri. Fyrir vikið dofnuðu skilin á milli flokkanna og Samfylkingin hvarf í skuggann.  

Og þetta gerðist þrátt fyrir að öllum væri ljóst sem skoðuðu málin, að ágreiningsefnin á milli Vinstri grænna og Samfylkingar eru óteljandi. En þegar eitt mál, frumvarpið um RÚV er látið drottna yfir umræðunni, hverfa þessi skil á milli flokkanna. Samfylkingin fellur í skuggan við þær aðstæður en Vinstri grænir dafna, rétt eins og Fréttablaðskönnunin sýndi okkur svart á hvítu.

Þess vegna varð það niðurstaðan í dag að láta af umræðum um þetta eftirlætismál VG. Þeir voru hvort sem er búnir að mjólka það út úr umræðunni sem þeir gátu og gátu látið sér á sama standa,  þó félagarnir úr Kaffibandalaginu sitji eftir með sárt ennið.

16.1.2007 : Endurbygging kútters Sigurfara er stórvirki

Það var ánægjulegt í dag að vera viðstaddur þegar undirritaður var samningur milli menntamálaráðuneytisins, sveitarfélaganna, Akraneskaupstaðar og Hvalfjarðarsveitar og svo Byggðasafnsins í Görðum á Akranesi um endurgerð og varðveislu kútters Sigurfara. Það voru Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir menntamálaráðherra, Gunnar Sigurðsson forseti bæjarstjórnar Akraness, Einar Örn Thorlacius sveitarstjóri í Hvalfjarðarsveit og Björn Elíson formaður stjórnar byggðasafnsins sem undirrituðu samninginn í hálfgerðri nepju við hlið Sigurfara, að viðstöddum hópi góðra gesta.

Sigurfari á sér merka sögu og má telja að með ákvörðun um varðveislu og endurbyggingu hans sé stuðlað að varðveislu merkra menningarminja, sem ástæða er til að vekja athygli á. Bæjaryfirvöld á Akranesi hafa lengi barist fyrir því að varðveisla skipsins yrði að veruleika. Það var svo tryggt með ákvörðun ríkisstjórnarinnar nú í haust að leggja fjármuni til verksins, sem Alþingi staðfesti síðan í fjárlögum fyrir yfirstandandi ár.

Það er í rauninni athyglisvert að verða vitni að þeirri bylgju áhuga í þá átt að varðveita mannvirki sem hafa sögulegt, eða menningarlegt gildi. Þessa sér mjög stað í fjárlögum Alþingis ár hvert. Þar getur að líta umtalsverðar fjárveitingar til endurgerðar og varðveislu merkra gamalla húsa; sum hafa skírskotun á landsvísu en önnur kannski frekar í héraði. Hvoru tveggja skiptir þó máli. Árangurinn lætur ekki á sér standa. Mörg hús sem eru orðin prýði síns samfélags vekja jákvæða athygli heimamanna og gesta og bera vitni um virðingu fyrir menningarlegri arfleifð.

Gaman er líka að geta þess sem þó fer kannski aðeins minna fyrir í umræðunni, en það er sá áhugi sem víða er fyrir varðveislu gamalla bíla. Þeir eru líka hluti af menningarsögu okkar; það er sögu 20. aldarinnar. Þar er á ferðinni einlægur áhugi margra einstaklinga sem gaman er að geta um.

En siglinga og sjávarútvegsþjóðin þarf líka - og alveg sérstaklega - að hyggja að skipakostinum. Mörg ómetanleg skip og bátar hafa farið forgörðum í fortíðinni, því miður, en ýmislegt hefur verið vel gert. Það er af nógu að taka í framtíðinni. Svo vindur sögunni fram og því spretta fram ný verkefni, sem við þurfum að takast á við í framtíðinni. Víða hafa einstaklingar og samtök þeirra, sem og sveitarfélög, gengið í varðveislu skipa og báta sem mikill sómi er að. Þar með er líka stuðlað að því að þekking fortíðarinnar verði til hjá komandi kynslóðum og það skiptir líka máli

Endurgerð Kútters Sigurfara sem nú er komin á undirbúningsstig verður örugglega eitt af stórvirkjunum á þessu sviði. Þetta er gríðarlega mikið verk. Það kallaði því á þjóðarátak og er sannarlega ánægjulegt til þess að vita að því verður nú hrundið í framtak. Framtak heimamanna, undir tryggri forystu í sveitarstjórnarmálum,  skipti þarna lykilmáli, eins og svo oft þegar mál af svipuðum toga er til lykta leitt. Þeim ber því að þakka.

14.1.2007 : Engar tilviljanir þarna

Útspil Samfylkingarinnar síðustu dagana um Evrópumál og evruna er ekki neinum tilviljunum háð. Afdráttarlausar yfirlýsingar stjórnmálaflokks um svo veigamikið grundvallarmál geta ekki verið annað en úthugsaðar og skipulagðar. Ætlaðar sem útspil í pólitíska umræðu sem forystumenn flokksins telja æskilegt að sé nú á dagskrá.

Það var vitað að slíkar umræður kölluðu á viðbrögð stjórnmálaflokkanna. Einkanlega Vinstri Grænna sem hafa gengið mjög hart fram í máflutningi sínum gegn frekari Evrópusamruna. Það varð og raunin. Formaður VG var afdráttarlaus að vonum þegar fjölmiðlar leituðu viðbragða frá honum við skoðunum formanns Samfylkingarinnar, sem túlka ber sem afstöðu þess flokks. Og ekki skóf formaður þingflokks VG,Ögmundur Jónasson utan af lýsingum sínum.

Útspil forystumanna Samfylkingarinnar framkölluðu þau svör sem vænst var. Þarna var nefnilega á ferðinni tilraun til þess að draga skýr skil á milli Samfylkingar og Vinstri Grænna. Forystumenn fyrrnefnda flokksins telja það nauðsynlegt. Skoðanakannanir mæla Vinstri græna í sókn, á meðan algjör stöðnun ríkir í fylgi Samfylkingar að loknu fylgistapi. Ámátlegar tilraunir Samfylkingarinnar til þess að helga sér völl á vinstri helmingi stjórnmálasviðsins hafa reynst árangurslausar. Þar ber hæst hið misheppnaða útspil, Fagra Ísland sem fyrst og fremst ýfði upp mynd sundurþykkju og ágreinings á vettvangi flokksins.

Það er því að vonum að forystumenn Samfylkingar leiti leiða til þess að draga fram áherslumun Samfylkingar og Vinstri Grænna. Flokkurinn þolir augljóslega ekki að verða í þeirri stöðu að erfitt sé að greina mun á milli áhersluatriða flokkanna. Þess vegna brydda forystumenn hans upp á hinni stórfurðulegu umræðu um evruna. Þess vegna skerpa þeir evrópuáherslur sínar og þess vegna draga þeir enn á ný upp úr pússi sínu tillögur um miklar tollalækkanir á landbúnaðarafurðum. Þeir voru að vísu gerðir afturreka með slíkan málatilbúnað á sl. hausti; meðal annars vegna skýrra viðbragða bænda. Og skemmst er að minnast þeirra harkalegu hæðniskommenta sem formaður VG hafði um þá stefnu. Þegar mikið liggur við að draga sem skýrasta línu á milli Vinstri Grænna og Samfylkingar er það hins vegar talið þénugt að vekja upp gamlar kratatillögur í landbúnaðarmálum; jafnvel þó það kosti mótlæti í landsbyggðarkjördæmunum. Í húfi er nefnilega að losna undan skugga Vinstri grænna sem þessi dægrin byrgir hina pólitísku sýn Samfylkingarinnar.

Sú staðreynd víkur trúlega  aldrei úr höfði forystumanna stjórnarandstöðuflokkanna, að fólkið í landinu vill ekki að þeir myndi ríkisstjórn. Þess vegna eru þeir í þeirri undarlegu stöðu að daðra hver við annan, en verða á sama tíma að skerpa skilin sín á milli. Þetta undarlega haltu-mér-slepptu-mér samband stjórnarandstöðuflokkanna er fyrir vikið orðið stórfurðulegt en einnig á köflum stórskemmtilegt ásýndar !

11.1.2007 : Tvær blaðagreinar um sjávarútvegsmál

Á undanförnum dögum hafa birst eftir mig tvær blaðagreinar um sjávarútvegsmál. Báðar þessar greinar eru birtar hér á heimasíðunni í heild, í dálkinum Greinar/ræður.

Fyrri greinin birtist í Fréttablaðinu 5. janúar sl. og þar sem ég velti upp atriðum varðandi loðnuveiðarnar. Tilefnið þá voru fréttir og umræður um loðnumálin og þá staðreynd að rétt eins og undanfarin ár hefði ekki fundist mælanleg loðna í hefðbundnum haustleiðöngrum. Í greininni í Fréttablaðinu segir meðal annars:

"Sjávarútvegurinn hefur sýnt mikla aðlögunarhæfni í gegn um tíðina. Menn hafa brugðist við sveiflum í lífríkinu með margvíslegum hætti og ótrúlegt í raun að sjá hvernig atvinnugreinin hefur leitað nýrra tækifæra þegar önnur hafa brugðist. Loðnuvertíðin á síðasta ári var gott dæmi um það. Þó aflinn í tonnum talið hafi einungis verið 27 prósent loðnuaflans árið 2003, varð verðmætisminnkunin langt um minni. Því veldur að sönnu hátt afurðaverð að nokkru. En lang helsta skýringin er sú að útgerðarmenn beittu skipum sínum í aukna vinnslu. Þannig var aflaverðmætið 2003 11,8 milljarðar, ári síðar 9,4 milljarðar, ári síðar varð verðmætið 9,3 milljarðar og í fyrra 6,3 milljarðar, eða um 53% verðmætisins þegar aflinn var þó hlutfallslega miklu meiri".

Síðari greinin var vegna umræðna sem hafa verið um dragnótaveiðar í Skagafirði, en þær eru umdeildar eins og kunnugt er. Sú grein birtist í Morgunblaðinu 9. janúar sl. og var svar við grein Steinars Skarphéðinssonar um þessi mál, sem birst hafði í Morgunblaðinu laust fyrir áramótin. Í grein minni segir meðal annars:

"Það er því ekki rétt sem Steinar Skarphéðinsson segir í máli sínu að óskir manna um takmörkun við dragnótaveiðum í Skagafirði hafi veið hundsaðar. Þvert á móti. Þegar hefur verið brugðist við með reglugerðinni frá 7. ágúst jafnframt því sem málin eru nú til meðferðar í nefnd þar sem sæti eiga fulltrúar hagsmunaaðila, auk þess sem ég hef greint frá því opinberlega að unnið sé að málinu í ráðuneytinu með það að markmiði að finna á því lausn sem ég voni að heimamenn geti sætt sig við."

7.1.2007 : Úr herkví vondra vega

Úrskurður Jónínu Bjartmarz umhverfisráðherra um vegagerðina í Gufudalssveitinni markar tímamót og skiptir gríðarlega miklu máli. Úrskurður ráðherrans er vel unninn, málefnalegur og ítarlega rökstuddur. Þar með er höggvið á hnút og óvissu eytt í mikilvægu máli.

Í úrskurðinum er leitast við að sætta ólík sjónarmið sem sannarlega voru til staðar um þessa leið. Umhverfið þarna er fagurt og viðkvæmt. En hins vegar blasir við að hagsmunir íbúa Vestur Barðastrarnarsýslu og annarra sem leið eiga um veginn eru á einn veg. Það er að fara um sem næst sjávarmáli, í stað þess að vaða upp um holt heiðar hálsanna, Ódrjúgsháls og Hjallaháls.

Sjálfur gekk ég þessa leið í sumar. Þarna er fagurt um að litast. Skógurinn umræddi, Teigsskógur er sannarlega fallegur, útsýnið vítt og fagurt, og þegar út á Hallsteinsnesið kemur er sérkennilegt og stórbrotið yfir að líta. Það er því sjálfsagt að gengið sé um svæðið með gætni og virðingu. En á hinn bóginn er ljóst að vegur þarna um sem lagður verður í samræmi við skilyrði umhverfisráðherra opnar fjölda fólks leið sem ella væri því lukt. Þess vegna er þetta mjög í þágu almennings að þessi leið varð ofan á.

Heimamenn höfðu marg oft lagt áherslu á að þessi leið yrði valin. Vegleysurnar um þetta svæði eru með eindæmum. Ódrjúgsháls jafnvel ófær stórum trukkum í haustrigningum, vegurinn um Skálanes eins og hann er og þannig má áfram telja. Segja má að þeir sem hafa þurft að nýta þennan veg hafi verið í eins konar herkví vondra vega. Nú er þeirri herkví aflétt; amk. stórt skref stigið í þá átt. Með góðvegum um Gufudalssveitina styttist leiðin og við losnum við hálsana umræddu.

Ég vakti athygli á því í grein hér á heimasíðunni fyrir tæpum tveimur árum að skynsamlegasta leiðin væri sú sem nú hefur orðið ofan á. B leiðin (svo slæm sem hún er í stjórnmálum) er einstaklega vel fallin til vegagerðar þarna um slóðir og því afar ánægjulegt að hún varð fyrir valinu.

Þetta gerist ekki síst fyrir órofa samstöðu heimamanna, sveitarstjórnarmanna, almennings og sérstaklega ber að nefna nafn Þórólfs Halldórssonar sýslumanns í þessu sambandi. Sturla Böðvarsson samgönguráðherra hefur verið ásamt okkur öðrum þingmönnum Norðvesturkjördæmis talsmaður þessarar leiðar enda skilið þýðingu hennar.

Það var því tilefni til að flagga í Vesturbyggð og Tálknafirði nú um helgina, líkt og menn gerðu svikalaust. Til hamingju með daginn !

4.1.2007 : Virðulegt dagblað verður aðhlátursefni

Það er afskaplega freistandi - og auðvelt - að ímynda sér aðstæðurnar. Í höfuðstöðvum Baugs group úti í Lundúnum sitja menn þennan morgun og skellihlæja. Tilefni hlátursins er augljóst. Yfirlýsing fyrirtækisins um andstöðu við hvalveiðar hefur leitt inn í snöru þeirra sjálft Morgunblaðið; gamla erkióvininn. Þess vegna er hlegið dátt yfir ensku morgunverðarteinu. Úti í Bretlandi er þetta kallað side- benefits; einhvers konar aukageta sem fyrirtækið hafði upp úr yfirlýsingu sinni frá því í gær!

Baugur sendi í gær frá sér yfirlýsingu þar sem lýst var yfir andstöðu fyrirtækisins við hvalveiðar Íslendinga. Fyrir fyrirtækinu vakir bersýnilega einvörðungu eitt. Það hefur fjárfest mikið í smásöluverslun í Bretlandi og fengið athugasemdir vegna hvalveiða okkar frá fólki þar ytra, en eins og menn vita eru slíkar fjöldapóstsendingar tíðkaðar víða um heim þegar upp koma ágreiningsefni. Til þess að losa sig frá slíku ónæði er hentugt að senda út yfirlýsingu sem dregur skýr skil á milli verka fyrirtækisins og pólitískra ákvarðana hér heima. Um það má að vísu hafa ýmis orð, en fyrir fyrirtækið er þetta þénug og fyrirhafnarlítil leið og í ljósi þrengstu hagsmuna þess kannski skiljanleg.

Á hinn bóginn kom skýrt fram af hálfu talsmanns fyrirtækisins í gær að Baugur hefði ekkert skaðast af hvalveiðunum, sem hlýtur að skipta mestu í þessu sambandi.

En Morgunblaðið blessað, gein við flugunni. Blaðið hefur farið miklum hamförum í baráttu sinni gegn hvalveiðum og farið miklar kollsteypur. Þetta er eitt dæmið um þegar blaðið fær einhver mál á heilann; en slík dæmi eru nokkur úr nýliðinni fortíð þess.

Kostulegt er hins vegar að hugsa til þess að blaðið, sem hefur á undanförnum árum hvað eftir annað mátt þola hnútusvipur Baugsmanna og svarað fyrir sig með mikilli hörku, kyssir nú hinn gamla vönd og það með sýnilegri gleði. Svo mikilli að það getur ekki hamið sig. Athygli vekur að blaðið slær fréttum af yfirlýsingu Baugs upp i fimmdálka baksíðuuppslátt, vísar í aðra frétt í blaðinu og fjallar um málið í ritstjórnargrein ! Fréttablaðið getur þessarar tilkynningar í lítilli frétt og Blaðið sömuleiðis. Og umfjöllun ljósvakamiðlanna var einnig með öðrum hætti; voru þeir þó að segja fréttina hálfum sólarhring á undan Morgunblaðinu.

Þess vegna kætast menn í höfuðstöðvum Baugs og víðar er hlegið að þessari skrýtnu stöðu sem Morgunblaðið er búið að koma sér í. En fyrir hið virðulega og góða dagblað hlýtur að vera  einkar sárt að verða aðhlátursefni og leiksoppur í senn !

3.1.2007 : Vondur kaffiuppáhellingur

Lítill bloggpistill dugar ekki til þess að tíunda öll ágreiningsefnin í stórmálum sem ríkir á milli stjórnarandstöðuflokkanna. Þeir hafa kallað tilburði sína til samstöðu, Kaffibandalagið, með stórum staf og greini. Það er hins vegar deginum ljósara að þeir sem reyna að bergja á kaffibollanum sem hellt er upp á í því boði, fá bæði lapþunnan drykk, staðinn og vondan, enda er blandað í hann góðum skammti af ágreiningi sem ekki er skorinn við nögl í þessum uppáhellingi.

Strax sömu dagana og Kaffibandalagið var kunngert sl. haust blasti ágreiningurinn við hverjum manni. Heiftarlegar deilur og gagnkvæmar árásir Samfylkingar og Vinstri Grænna um stóriðju, sem staðið hafa yfir fram á þennan dag. Við sjáum líka að VG ætlar að velgja Samfylkingunni sérstaklega undir uggum í þessum málaflokki, með því að einn helsti forystumaður flokksins Ögmundur Jónasson fer í framboð í Kragann, til þess að geta barið á stóriðjusinnuðum Samfylkingarmönnum á þeim slóðum. Þar er af nógu að taka. Samfylkingin logar stafnana á milli í stóriðjumálum, eins og allir vita.

Skammt er og að minnast deilnanna um lækkun matarverðs nú í haust. Langt er síðan menn höfðu orðið vitni að svo níðangurslegum ummælum stjórnmálaforingja um tillögur annars stjórnmálaflokks og birtust okkur í máli Steingríms J. Sigfússonar um tillögur Samfylkingar á því málasviði. Var þó um að ræða það mál sem Samfylkingin ætlaði sér stóra hluti með í komandi kosningum.

Og muna menn hörkuna sem komu fram í ummælum talsmanna Samfylkingar og Vinstri Grænna í garð Frjálslyndra varðandi afstöðu til innflytjenda. Þar var þó stórmál á ferðinni fyrir þann stjórnmálaflokk . Þetta mál átti að vera bjarghringurinn sem flokkurinn ætlaði að krækja sér í, til þess að reyna að bjarga sér úr pólitískri hafnauð sinni, sem öllum var augljós og þeim sjálfum að sjálfsögðu langbest. Þetta mál, sem fyrir vikið verður grundvallarmál flokksins, hlaut slíka fordæmingu af hálfu Samfylkingar og Visntri grænna að eftir er tekið og augljóst að flokkarnir ætla sér ekkert svigrúm til þess að bakka.

Og nú er semsé komið eitt ágreiningsefnið enn. Deilan um forsætisráðherrastólinn sem kom fram í umræðuþættinum Kryddsíld á Stöð 2. Þar kristallaðist tortryggnin eins vel og unnt var og leyndist ekki nokkrum manni.

Þetta eru bara fern mál sem þó eru öll stórmál hvert um sig. Þarna blasir við hverjum manni ágreiningurinn sem ríkir í millum flokkanna á mikilvægum málasviðum. Snakkið um Kaffibandalagið er þess vegna ekki einasta orðið lúið, heldur bráðfyndið; eins konar pólitískt absúrdverk, fjarstæðuleikhús, sem gaman er að fylgjast með úr fjarska - en bara úr fjarska.

29.12.2006 : 600 þúsund eða 1,4 milljónir

Fréttir úr viðskiptalífinu hafa verið áberandi í fjölmiðlum á árinu sem er að líða. Það er eðlilegt. Viðskipti eru orðinn stærri hluti í samfélaginu en áður. Útrásin setur mjög mikinn svip á þjóðfélagið okkar og hefur flutt hingað mikið fjármagn í formi arðs og skapað fjölmörgu fólki ný störf, ekki síst hér innanlands. Lífeyrissjóðir fjárfesta í atvinnufyrirtækjum og búa þannig til arð sem stendur undir lífeyri okkar í framtíðinni og síðast en ekki síst; tugir þúsunda Íslendinga leggja sparnað sinn að einhverju leyti í hlutabréf. Almenningur á þannig beinna hagsmuna að gæta ,auk þess sem fréttir af vendingum og breytingum í atvinnulífinu geta haft áhrif á störf fólks.

Svo er auðvitað ekki síst hitt, að það er fréttnæmt að heyra og lesa um allar þær breytingar sem gerast vikulega í viðskiptalífinu, þó við sem utan stöndum eigum fullt í fangi - og ríflega það - með að átta okkur á öllum þeim straumum og stefnum sem atvinnufyrirtækin eru að taka. Eigna og eigendabreytingar eru löngu orðnar óskiljanlegar flestu fólki og það jafnvel í fyrirtækjum sem skráð eru á markaði og þar sem þúsundir og tugþúsundir hluthafa eiga beinna hagsmuna að gæta; svo ekki sé nú talað um starfsfólkið.

En upp úr stendur að mikill gangur er í atvinnulífinu. Tölur um afkomu sýna það. Í meðförum Alþingis var tekjuáætlun fjárlaga hækkuð, meðal annars með tilliti til væntinga um hækkaðar skattgreiðslur af tekjuskatti fyrirtækja vegna batnandi afkomu.

Þátttaka í hlutabréfakaupum virðist líka almennt hafa verið arðvænleg iðja á líðandi ári. Lausleg athugun á arðsemi hlutabréfa á árinu sem er að líða og sem skráð eru í Kauphöll Íslands leiðir það í ljós að hlutabréf í fimm fyrirtækjum hafi lækkað. Hin hafi hins vegar hækkað. Taka þarf hins vegar tillit til margra þátta við slíkan samanburð, svo sem verðlagsbreytinga og vaxtakjara í innlánsstofnunum.

Engu að síður er ljóst að kaup í hlutabréfum er ekki einvörðungu hagnaður og getur aldrei orðið það. Slík fjárfesting er ætíð undirorpin óvissu og þar með áhættu. Þar getur brugðið til beggja vona. Tökum tvö dæmi:

Maður sem átti í handraðanum 1 milljón króna í upphafi árs gæti hafa  átt marga kosti til ávöxtunar. Ef hann hefði keypt hlutabréf í því fyrirtæki þar sem hlutabréfin hækkuðu mest,  ætti hann í dag um 1,4 milljónir. Ef hann hins vegar hefði fjárfest í því fyrirtæki þar sem ávöxtunin var lökust, ætti hann í dag 600 þúsund króna. Munurinn er um 800 þúsund  krónur, eða 80% þeirrar upphæðar sem hann fjárfesti fyrir í upphafi. Og ef hann hefði tekið lán fyrir helmingi upphæðarinnar, ætti hann varla fyrir skuldum í versta tilvikinu.

Þetta er hinn kaldi veruleiki. Fátt er nefnilega án áhættu. Allra síst fjárfestingar.Það mega jafnvel þeir reyna sem snjallastir eru og klárastir eru á þessum sviðum og það má sjá af fréttum ársins af fjárfestingum sem mistókust. 

28.12.2006 : Auknar og fjölbreyttari sjávarrannsóknir

Þó nokkuð hafi áunnist er ljóst að verulega þarf að auka fé til haf og sjávarrannsókna. Verkefnið er stórt og ærið og miklu varðar fyrir okkur að kunna svör við þeim áleitnu og erfiðu spurningum sem lífríkið í hafinu vekur stöðugt með okkur. Vísindamenn okkar vinna frábært starf og njóta góðs álits. Lykillinn að enn frekari árangri er fólginn í frekari og fjölbreyttari rannsóknum.

Þetta hafði ég í huga er ég beitti mér fyrir því að efnt var til sérstaks átaks í rannsóknum, þar sem markmiðið var í rauninni tvennt. Að stuðla að meiri og frekari hafrannsóknum og gefa vísindamönnum sem víðast að úr rannsóknarsamfélaginu tækifæri til þess að takast á við þessi verkefni.

Þess vegna var stofnað til þess sem við höfum kosið að kalla Samkeppnisdeild Verkefnasjóðs sjávarútvegsins. Í stjórnina valdist úrvals fólk. Formaður er dr. Jakob K. Kristjánsson og með honum starfa í stjórninni þau Rannveig Björnsdóttir á Akureyri, deildarstjóri RF og Kristján Jóakimsson, framleiðslu og markaðsstjóri hjá HG í Hnífsdal

Sjóðurinn hefur lokið verkefni sínu fyrir þetta ár. Til ráðstöfunar voru 25 milljónir. Ætlunin var að sjá hver árangurinn yrði af þessu framtaki. Það er ljóst af umsóknum að ærin þörf var á þess konar sjóði. Umsóknirnar voru margar og fjölbreytilegar og voru miklar að gæðum. Það er sannarlega ánægjulegt. Við sjáum að við Íslendingar höfum á að skipa miklum fjölda frábærs vísindafólks með athyglisverðar hugmyndir á sviði sjávarrannsókna.

Þá er athyglisvert að umsækjendur koma víða að úr þjóðfélaginu. Þessi mikli fjölbreytileiki kemur enda fram í úthlutunum. Styrkirnir eru veittir til vekefna þar sem verið er að fjalla um átta mismunandi tegundir sjávarlífvera. Aðalumsækjendur sex þeirra eru staðsettir utan höfuðborgarsvæðisins og í hinum eru einnig samstarfsaðilar af landsbyggðinni. Þetta sýnir að gróska er mikil og góð á sviði sjávarrannsókna utan höfuðborgarsvæðisins, gagnstætt því sem stundum er talið. Þessi sjóður ýtir undir þá starfsemi.

Ennfremur er það mjög ánægjulegt að Hafrannsóknarstofnun er samstarfsaðili í fjórum þessara verkefna, sem gerir það að verkum að úthlutun sjóðsins eflir þá þýðingarmiklu starfsemi sem fram fer innan stofnunarinnar. Jafnframt leggur stofnunin þannig sitt af mörkum til þess að efla og ýta undir rannsóknarstarfsemi utan hennar.

Loks er þess að geta að konur eru verkefnastjórar í þriðjungi þessara verkefna og sýnir að einnig á þessum sviðum hafa konur haslað sér völl og mun svo væntanlega verða enn frekar í framtíðinni.

Í heildina tekið er ljóst að sjóðurinn stuðlar að meiri og fjölbreyttari rannsóknum og vísindastarfi. Um er að ræða samkeppnissjóð þar sem krafa er gerð til að´umsækjendur leggi að minnsta kosti jafn háa upphæð á móti. Samkeppnisdeildin leysir því úr læðingi rannsóknaverkefni sem ætla má að velti amk. 50 milljónum og líklega verulega hærri upphæðum. Áhuginn og umsóknirnar sýnir að þörf er á frekara fjármagni til slíks starfs. Það er okkur hvatning til dáða.

27.12.2006 : Gagnstæð álit á sterkum ríkissjóði

Það er rétt sem segir í áliti Greiningardeildar Landsbankans, ákvörðun matsfyrirtækisins Standards & Poors ( S&P ) um að lækka lánshæfiseinkunn ríkissjóðs fyrir erlendar og innlendar skuldbindingar kemur nokkuð á óvart. Bæði vegna þess auðvitað að nýverið hafði annað alþjóðlegt matsfyrirtæki, Moodys, kunngert allt annað mat og að staða ríkissjóðs Íslands er einkar sterk um þessar mundir.

Raunar vitnar Landsbankinn til fréttar af afstöðu Moodys, þar sem fram kemur að "meðal styrkleika telur Moody's há og jöfn lífsgæði og langvarandi pólitískan stöðugleika. Ennfremur traust ríkisfjármál, lágar opinberar skuldir og að hagkerfið byggi á sífellt breiðari grunni."

Um líkt leyti og fréttir bárust af þessum gagnstæðu álitum erlendu matsfyrirtækjanna birtust fréttir af sterkri stöðu ríkissjóðs. Hagstofan birti tölur þar sem í ljós kemur að tekjuafgangur hins opinbera á fyrstu níu mánuðum ársins nam 49,4 milljörðum, eða sem nemur 4,3% af landsframleiðslu. Þá jukust tekjur hins opinbera um rúmlega 9% frá sama tíma í fyrra og útgjöldin um 6%.

Þetta sýnir okkur gríðarlega sterka stöðu og að tekjugrunnur ríkissjóðs hefur batnað. Við erum að fá tekjur af nýjum tekjustofnum, eins og fjármagnstekjuskatti og afkoma atvinnulífsins og hækkandi laun í landinu gefa vísbendingu um vaxandi tekjur af tekjuskatti fyrirtækja og einstaklinga þó tekjuskattsprósentan hafi lækkað.

Það er svo athyglisvert að S&P matsfyrirtækið vísar til þess að fjárlagaafgangur hafi minnkað í meðförum Alþingis. Engu að síður er afgangur á fjárlögum um 9 milljarðar króna. Það þætti víðast hvar gott. Útgjöldin sem hækka eru á sviði velferðarmála og menntamála. En eins og menn vita hefur ríkisstjórnin fremur verið gagnrýnd fyrir að leggja ekki nægjanlegt fjármagn til þessara málaflokka, en að of ríkulega sé skammtað til þeirra.

Ennfremur er ljóst að ákvörðun okkar um að lækka matvöruverð hefur áhrif til lækkunar á tekjum ríkissjóðs. Þessi ákvörðun kemur í kjölfar mikillar umræðu um þessi mál og má segja að almenn samstaða hafi verið um þessar aðgerðir. Engu að síður hækka tekjur ríkissjóðs um rösklega 3 milljarða skv. endanlegum fjárlögum frá því að fjárlagafrumvarpið var lagt fram 1. október sl. Þannig má segja að í meðförum Alþingis hafi komið í ljós að tekjur voru fremur vantaldar en ofmetnar.

Þá er ástæða til þess að vekja athygli á því að ákveðið hefur verið að grípa til sérstakra aðgerða til þess að styrkja gjaldeyrisvarasjóðin,  sem ásamt öðru styrkir mjög stoðir hagkerfis okkar.

21.12.2006 : Hin göfuga angan skötunnar

Hin dýrðlega tíð kæstrar skötu er að renna upp. Raunar hefur hún þegar runnið upp á mínum borðum. Í fyrradag var fyrsti í Þorláksmessu hjá mér. Þann dag var mér nefnilega boðið í fyrstu skötuveisluna á þessari vertíð.

Það var vinur minn Gunnar Jóhannsson frá Hólmavík, eigandi Drafnarinnar, sem bauð mér í dýrindis skötuveislu oní skip. Þar voru auk okkar Gunnars, bræður hans tveir, Guðmundur og Marinó, Magnús H. Magnússon Hólmvíkingur, Björn Friðrik Brynjólfsson aðstoðarmaður minn og tengdasonur Gunnars, Árni Magnússon skólastjóri og svili minn og enn einn góður vinur minn, Gunnar Þórðarson á Ísafirði. Þessi veisla fór svo fram undir styrkri stjórn Rúnars vélstjóra og snilldar skötukokks.

Framundan hjá mér eru að minnsta kosti tvær máltíðir með skötu. Ein á veitingahúsi, í hópi góðra vina og svo heljar veisla sem við Sigrún efnum til á heimili okkar með stórfjölskyldunni. Það eru vinir mínir í Bolungarvík, fiskverkendurnir Flosi Jakobsson og synir hans, sem sjá okkur fyrir skötunni, vel kæstri, gríðarlega bragðsterkri og áhrifamikilli. Og til þess að kóróna veisluhöldin, eys ég yfir dýrðina vestfirsku mörfloti. Að vísu er það sagt - og vitnað í vísindi - að mörflot sé ekki gott af heilsufarsástæðum, en ég legg ekki trúnað á svoleiðis bábiljur. Ég hef nefnilega séð fólk sem varð allra kerlinga og karla elst, úða flotinu í sig og er við hestaheilsu ! Vestfirska kæsta skötu ( og best er tindabykkjan ) ber manni að borða með mörfloti og ekkert múður.

Svo sá ég í dag, í því ágæta Fréttablaði, sagt frá skötuneyslu. Það var þó ljóður á ráði þeirrar góðu frásagnar að í fyrirsögn er sagt að fnykur sé af skötunni ! Það er ekki þannig. Af skötunni er ekki einu sinni eiginleg lykt, heldur göfug angan, sem blandast síðar meiri ilman barrjólatrésins og víkur loks fyrir góðri jólasteikarlyktinni. Þannig er skatan því, - eins og blaðið vekur svo réttilega athygli á - eiginlegur forboði jólanna. Og því má svo bæta við - afar ánægjulegur forboði.

Og svo eitt í lokin. Góðri skötumáltíð er best að ljúka með því að búa til skötustöppu að vestfirskum sið úr hnossgætinu. Þá er skatan einfaldlega stöppuð saman við mörflotið, svo úr verður hin kræsilegasta stappa, - sem pempíur kalla að vísu paté, upp á útlenskan máta,  en er vitaskuld mesta rangnefni. Því skötustappa er hún og skötustappa skal hún vera.

19.12.2006 : Af hverju er hið voðalega Ísland svona eftirsótt?

Af hverju skyldi þeirri mynd svo oft brugðið upp hér á landi að erlendis líti menn Ísland og það sem íslenskt er neikvæðum augum. Að Ísland hafi svo neikvæða ímynd í augum alheimsins, eins og það er orðað. Og sitthvað er týnt til. Hvalveiðar, afstaða okkar til yfirþjóðlegs botnvörpubanns, útrás íslenskra fyrirtækja, ekki síst á fjármála og smásölusviði. Og síðast en ekki síst er vísað til nýtingar okkar á endurnýjanlegum orkugjöfum. Allt er þetta sagt draga upp neikvæða mynd af okkar ylhýra landi.

Og nú berast enn fleiri válegar fréttir. Í sjálfum Economist eru nú sagðar fregnir af því að okkar vinsælasti rithöfundur Arnaldur Indriðason, dragi upp svo dökka mynd af höfuðborginni að mönnum ói við. "Líklega verður þetta ferðaþjónustu í Reykjavík ekki til framdráttar", segir tímaritið. Þessar fréttir hafa nú borist hingað til lands og maður bíður ósjálfrátt kvíðinn eftir því að einhver krefjist banns á bækur Arnaldar, eða að hann hagi skrifum sínum betur með tilliti til ímyndarinnar. - Við verðum jú alltaf að fórna minni hagmunum fyrir þá sem meiri eru.

Þó skrifaði Arnaldur ekkert ljótt um Dirty Weekend, eða neitt af því sem við höfum varið miklum fjármunum í að markaðssetja á erlendri grundu. Sú fjárfesting stendur því óhögguð.

En er þetta svo? Eru viðskiptavinir íslenskra fyrirtækja að forðast áhersluna á Ísland?

Vart líður sú vika að ekki berist áskoranir stórra viðskiptavina okkar um að uppruni íslenska fisksins sé sérgreindur betur en núna. Menn vilja fá það staðfest að um sé að ræða vöru sem á uppruna af íslensku hafsvæði, sé veidd innan íslenska fiskveiðistjórnunarkerfisins, unnin í íslenskum fiskvinnslustöðvum, skv. okkar gæðastöðlum og hafi til að bera þann rekjanleika sem mikilvægur er talinn.

Nýjasta dæmið um álitið sem íslenskur fiskur nýtur birtist á heimasíðu Fiskistofu og einnig heimasíðu Landssambands smábátaeigenda.

Eins og hér var bloggað um í gær sækja útlendingar Ísland heim sem aldrei fyrr. Það er örugglega vegna áhugans á landinu og þjóðinni, náttúrufars okkar, sögu og þeirrar afþreyingar sem ferðaþjónustan hefur byggt upp.

Við vitum vel að mörgum hugnast hvalveiðar illa, setja fyrirvara við útrás íslenskra fyrirtækja, kunna ekki að meta virkjanir okkar. Og kannski á sviðakjammaát Erlendar lögreglumanns í kvikmynd Arnaldar og Baltasars Kormáks, Mýrinni, eftir að draga upp lakari ímynd af Íslendingum en áður; þetta er amk. ekki ímynd "gourmet" Íslands - hins nútímalega Íslands.

En við bönnum ekki Arnaldi að skrifa, né Baltasar að taka bíómyndir, eða íslenskum athafnamönnum að hasla sér völl. Af því einfaldlega að við erum hér ekki með Löggildingarstofu sem löggildir og faggildir atvinnugreinar, listgreinar, ímynd og smekk. Það er fjölbreytileikinn sem blífur.

18.12.2006 : Innrás ferðamanna og útrás tónlistarfólks

Það gleður hjarta gamals formanns Ferðamálaráðs að sjá fréttir af heimasíðu Ferðmálastofu um fjölgun ferðamanna hingað til lands. Ef skoðaðar eru tölur fyrir fyrstu 11 mánuði ársins þá nemur fjölgunin 9,4% og aukningin ein, sem er 32 þúsund farþegar, er samsvarandi komum allra ferðamanna hingað til lands í maímánuði. Þetta eru sannarlega uppörvandi tölur.

Og ef við skoðum allra nýjustu tölurnar þá eru þær ennþá meira sláandi. Í vetur hefur mikil aukning ferðamanna orðið milli ára. Þannig var fjölgunin í október 18,6% og fjölgunin 36,4% í nóvember m.v sömu mánuði í fyrra.

Þetta sýnir okkur góðan og mikinn vöxt íslenskrar ferðaþjónustu. 36,4% fjölgun er ævintýralega góður árangur þó að við vitum að einn mánuður er ekki nægjanlegur sem mælikvarði einn og sér á árangur. Það sem er sérlega athyglisvert er að aukningin er svo mikil að vetrarlagi. Einmitt á því tímabili ársins sem við vildum gjarnan sjá aukningu. Þetta þýðir nefnilega lengingu ferðamannatímabilsins og bætta nýtingu á fjárfestingum í farartækjum, hótelum, veitingahúsum og afþreyingu.

Á heimasíðu Ferðamálastofu svarar Ársæll Harðarson  forstöðumaður markaðssviðs Ferðamálastofu  því hver sé ástæða þessarar aukningar. Hann segir: “Í fyrsta lagi er frekar lítið um að erlendir starfsmenn séu farnir til síns heima á ný, og okkar talning er brottfarartalning sem fer fram við brottför í Keflavík. Í öðru lagi er vitað um þó nokkurn fjölda erlendra starfsmanna sem hafa farið í frí til síns heima undanfarið og hafa þeir flestir farið beint frá Egilsstöðum í flugi, en brottfarartalningin nær ekki yfir aðra flugvelli en í Keflavík. En auðvitað eru einhverjir erlendir verkamenn í tölunum, þó þeir skipti ekki þúsundum."

Þessu til viðbótar er einnig gaman að geta þess að útrásarstefna okkar á sviði afþreyingar og tónlistar ber mikinn ávöxt þessa dagana. Við þekkjum frægðarferðir margra góðra tónlistarmanna. Björk og SigurRós koma vitaskuld fyrst upp í hugann. Og yngri og nýrri tónlistarmenn eru farnir að láta að sér kveða úti í hinum stóra heimi. Má nefna hljómsveitina BangGang sem er að gera athyglisverða hluti í Bandaríkjunum og má lesa um á heimasíðu hljómsveitarinnar.

Og síðast en ekki síst er ástæða til að vekja athygli á þeirri athyglisverðu staðreynd að sjálft Latabæjarlagið er nú komið í 4. sæti breska vinsældarlistans. Þetta er góður árangur og í takt við vaxandi sölu íslenskrar tónlistar.

Þetta eru allt dæmi um framtak fólks sem hefur Ísland í farteskinu og haslar sér völl á erlendri grundu á vettvangi þar sem samkeppni er hörð og mikil. Þetta er ánægjulegur árangur á sviðum sem eru að verða enn meira gildandi um allan heim og marka núna mikil spor í íslenskt atvinnulíf og samfélag.

15.12.2006 : Þetta voru tímar lífsháskans

Tvisvar hef ég rætt hleranir á umliðnum vikum. Fyrst á opnum hádegisfundi stjórnmálafræðiskorar H.Í. og Stofnunar stjórnsýslufræða og stjórnmála miðvikudaginn 6. desember í tilefni af útkomu bókar Guðna Th. Jóhannessonar Óvinir ríkisins. Síðan á Alþingi tveimur dögum síðar í utandagskrárumræðu sem Ingibjörg Sólrún efndi til. Fernt stendur upp úr eftir þessar umræður.

Í fyrsta lagi. Þær hleranir sem efnt var til á umræddu tímabili - kaldastríðstímanum - voru takmarkaðar við ákveðin tilvik, svo sem þegar við gengum í NATO, við komu bandaríska varnarliðsins og heimsókn varaforseta Bandaríkjanna og fleiri atburði, svo sem Guðni rekur í bók sinni ( sjá td. bls 349). Þetta voru ekki samfelldar hleranir - njósnir - eins og reynt hefur verið að halda fram; og alltaf að undangengnum dómsúrskurði.

Í annan stað. Sú öryggisþjónusta sem hér starfaði var mjög smá í sniðum og vanmáttug. Hér var alls ekki um að ræða leyniþjónustu, hvað þá leyniþjónustu Sjálfstæðisflokksins, eins og reynt hefur verið að ljúga upp. Þetta rekur Guðni til dæmis afskaplega vel í bók sinni. Viðbúnaður lögreglu var einnig lítill á þessum tíma og augljóst að löggæslan réði illa við hinn minnsta samblástur.

Í þriðja lagi. Það ríktu raunverulegar áhyggjur af hugsanlegu ofbeldi og spellvirkjum. Þetta kemur til dæmis fram í orðum Kristjáns Eldjárns þáv. forseta Íslands og Einars Ágústssonar utanríkisráðherra, sbr bls. 311 - 312 í bók Guðna. Seint verða þessir menn þó sakaðir um pólitíska vænisýki.

Loks liggur fyrir að Sjálfstæðismenn vilja varpa sem mestu og skýrustu ljósi á þetta tímabil. Þetta áréttaði ég í ræðu minni á Alþingi jafnt og á fundinum í háskólanum. Þetta hefur ítrekað komið fram í máli Geirs H. Haarde formanns Sjálfstæðisflokksins og forsætisráðherra og Björns Bjarnasonar dómsmálaráðherra og fleiri forystumanna flokksins.

Þetta voru merkilegir átakatímar sem verðskulda rannsóknir og skoðun. Undir forystu ríkisstjórnarinnar og í góðri sátt við stjórnarandstöðuna hafa verið lögð mikilvæg drög að slíku. Meðal annars með samþykktum Alþingis og lagabreytingum. "Þetta voru tímar lífsháskans", segir Matthías Johannessen fyrrv. ritstjóri Mogunblaðsins og má glöggt vita. "Það var ekkert dútl eins og í dag, pólitískt dútl, þverpólitískt dútl. Það var allt upp á líf og dauða" ( sbr bls 27 - 28).

Nú liggja fyrir margvíslegar rannsóknir á þessu tímabili. Þar má nefna ritverk manna eins og Þórs Whitehead, Vals Ingimundarsonar, Guðna Th. Jóhannessonar og ýmissa fleiri. Við höfum því forsendur til efnislegra og málefnalegra umræðna. Því miður hefur umræðan verið of slagorðakennd upp á síðkastið og alls ekki dregið dám af þeim ágætu rannsóknum sem þegar liggja fyrir. Utandagskrárumræðan var einmitt dæmi um þetta. Þessir merkilegu tímar verðskulda annars konar umfjöllun.

7.12.2006 : Er skákin íþrótt eða list?

Hvort er skákin íþrótt eða list? Við tölum um skákíþrótt en einnig um skáklistina. Svarið er þess vegna þetta: skákin er hvoru tveggja; list og íþrótt. Skákin er keppni þar etja menn kappi. Hún byggir á gríðarlegri þjálfun, úthaldi og einbeitni. Hún er sannarlega hugaríþrótt og því íþrótt í þeim skilningi. En hún hefur einnig öll einkenni listarinnar, einbeitning, hæfileiki, að sjá yfir sviðið, rökhyggja í bland við frjóa hugsun. Þannig er hún list hugans.

Þegar ég fékk það hlutverk að setja Óttósmótið í Snæfellsbæ sl. laugardag, á 51 árs afmælisdaginn minn, var ég upptekinn við þessar hugsanir. Eftir að hafa ávarpað mótsgesti og keppendur var mér falið að leika fyrsta leiknum, fyrir stórmeistarann Helga Ólafsson og þar með hófst mótið.

Skáklistin stendur með miklum blóma í Snæfellsbæ. Menn koma saman vikulega til að tefla og þar er harðsnúin skáksveit. Það er dálítið merkilegt að skák virðist oft vinsæl í sjávarútvegsplássunum. Heima hjá mér í Bolungarvík var til dæmis mikið skáklíf og þeir höfðu það einmitt á orði við margir skákmennirnir sem mættir voru í Félagsheimilið í Ólafsvík. Ég velti vöngum yfir þessu í ávarpinu. Það var tilvalið að tefla í landlegum. Sjómenn hittu við skákborðið félaga sína og aðra íbúa byggðar sinnar. Þarna var því kjörinn vettvangur.

Ég veit það af reynslu að það er ekki áhlaupsverk að efna til annars eins viðburðar og Ottósmótið í skák er. Tryggvi L. Óttarsson fer þar fyrir harðsnúnum hópi sem skipuleggur mótið og stendur fyrir höfðinglegum móttökum. Þarna voru ríflega 80 skákmenn mættir til leiks á öllum aldri. Ungir og áhugasamir skákmenn fá tækifæri til þess að tefla við harðsnúna jaxla og stórmeistara og breiddin er því mikil. Skákin virðir heldur engin landamæri af nokkru tagi. Við skákborð mætast menn af öllum landshornum, fólk sem starfar í fjölmörgum starfsstéttum og á öllum aldri. Þess vegna er skákin svo einstök íþrótt - og list.

Það er sérstaklega gaman að sjá hversu skákin er að ryðja sér til rúms sem vettvangur fólks sem iðkar íþróttina af bestu list (og kannski lyst líka) Það hefur í rauninni orðið vakning. Þar eiga margir hlut að máli. Áhugamenn á borð við þá Snæfellingana sem standa fyrir skákstarfsemi í byggðum sínum. Kröftugir hugsjónamenn fullir eldmóði og þar kemur nafn Hrafns Jökulssonar vitaskuld fyrst upp í hugann. Verk hans verður til mjög margra fiska metið. Og svo eru það skákmeistararnir sjálfir sem eru fyrirmyndir. Og leyfist mér að nefna sjálfan forseta Skáksambandsins hana Guðfríði Lilju, sem ég átti því láni að fagna að vinna með í þinginu, en þangað stefnir hún nú ótrauð til þingsetu á vettvangi Vinstri Grænna.

Þetta var eftirminnilegur dagur. Gott upphaf á afmælisdegi og gaman og heiður að fá að setja mótið og leika fyrsta leikinn fyrir sjálfan stórmeistarann.

6.12.2006 : Leitað að betri yfirlesara

Það var alls ekki fallegt að hlægja að ræðu formanns Samfylkingarinnar sem nú er farið að kenna við Keflavík og var flutt þar sl. laugardag. Þar sagði formaðurinn, sem frægt er orðið: "Vandi Samfylkingarinnar liggur í því að kjósendur þora ekki að treysta þingflokknum - ekki ennþá, ekki hingað til"

Á Alþingi hentu menn þetta á lofti og það verður auðvitað að segja að sú umræða skýrði málið lítt eða ekkert. Jók fremur ruglandina, þrátt fyrir virðingarverðar tilraunir fjögurra þingmanna flokksins til þess að skýra málið. En það var nefnilega vandinn í hnotskurn. Jafnvel þó maður reyndi að halda niðri í sér hlátrinum, þá bara tókst það ekki. Það var þó ekki þar fyrir að ætlun þingmannanna hafi verið að reyna að vera fyndnir. Það má trúa því. Samfylkingarþingmönnunum var allt annað en hlátur í huga. Jóhann Ársælsson, Mörður Árnason og Þórunn Sveinbjarnardóttir töluðu öll af mikilli alvöru um málið

En þau voru bara svo óskaplega hlægileg. Og þess vegna hló þingheimur. Ég get fullvisað lesara þessarar síðu að ég reyndi að halda alvörusvipnum, en ég bara náði því ekki.

Þórunn gerði ekki einu sinni tilraun til að skýra ummæli formannsins. Jóhann sagði að sér hefði brugðið illilega þegar hann heyrði þau sögð á flokksfundinum í Keflavík, en á honum mátti skilja að heldur væri hann nú að jafna sig. En verst lét þó Mörður. Hann sagði það brýnna að ræða örlög fuglanna í Húsdýragarðinum, en þetta mikla erindi flokksformanns síns. Já, það er rétt. Hann getur verið nöturlegur hann Mörður, þegar hann kærir sig um. - Það er mikilvægara að ræða um landnámshænur í garði einum í Reykjavík, en þau skilaboð flokksformanns hans sem mesta athygli hafa vakið, sagði hann sumsé.

En auðvitað var formaðurinn bara að skýra frá staðreyndum og við áttum þess vegna ekki að hlægja. Skoðanakannanir sýna að einungis 15% þjóðarinnar vilja ríkisstjórn stjórnarandstöðuflokkanna. Það er alvara málsins og vitaskuld grafalvarlegt fyrir stærsta stjórnarandstöðuflokkinn

Annars er það dálítið sérstakt þegar máflutningur stjórnmálaleiðtoga er þannig að menn telji sig þurfa að skýra hann sérstaklega. Að textinn standi ekki sem sjálfstætt verk - svo ég ekki segi bókmenntaverk.

En þarna er ekki mikillar skýringar að leita. Þingflokksformaðurinn Össur Skarphéðinsson, talar tvírætt á síðu sinni og til skilnings á skrifum hans þarf bæði kunnáttu í fiskifræðum og kínverskri stjórnmálasögu og gott ef ekki djúpsálarfræði ( ef hún er þá yfirhöfuð til sú grein) , enda segir hann: " Í Gjálfri Egils á morgun þarf ég að mæta og útskýra orð formannsins. Sjú-En-laí var alltaf fenginn ef þurfti að skýra meininguna í orðum Maós formanns. Ég er náttúrlega einsog fiskur í því vatni. Við Ingibjörg vitum yfirleitt hvað hitt hugsar áður en það er komið á form orða".

Og ekki er Mörður betri, sem segir á sinni síðu: "Vel má vera að formaðurinn minn þurfi að fá sér betri yfirlesara áður en hún gengur frá erindum sínum og ávörpum".

Þannig skrifa þeir félagarnir um formann sinn. Það var því ekki að undra að þingheimur hafi hlegið.

5.12.2006 : Skýst þótt skýr sé

"Staða smáþjóða í umheiminum er sjaldan auðveld. Annars vegar eiga þær þann kost að draga sig sem mest í hlé frá skarkala heimsins og hyggja að sínu. Hins vegar að vera sem virkastar í þátttöku alþjóðlegs samstarfs. Hvorug leiðin er einföld. Hin fyrri leiðir til einangrunar og því áhrifaleysis. Hins síðari getur leitt til þess að hluta fullveldis verði fórnað fyrir seturétt við valdaborð alþjóðlegrar samvinnu.

Fullveldið verður hvorki varið með því að sitja hjá né með því að afhenda það fjölþjóðlegum stofnunum til ráðsmennsku. Þetta höfum við Íslendingar skilið vel. Við erum þátttakendur í alþjóðlegu og fjölþjóðlegu samstarfi og sköpum okkur þar með áhrif. En við höfum aldrei gengið svo langt að ógna okkar eigin fullveldi eða fallast á að yfirþjóðlegar stofnanir hlutist til um þau mál sem eiga að vera á hendi sjálfstæðrar fullvalda þjóðar. Skýrt dæmi um það er nýting á auðlindum hafsins. Við erum þeirrar skoðunar að henni eigi að stjórna af einstökum ríkjum og svæðisbundnum stofnunum þar sem það á við. Þetta kemur skýrt fram í stefnumörkun íslenskra stjórnvalda um málefni hafsins og er þar eitt grundvallaratriða."

Þannig skrifa ég í grein í Morgunblaðinu í dag, þar sem ég fjalla um tillögu þá um bann við botnvörpuveiðum á úthafinu, sem Sameinuðu þjóðirnar höfnuðu. Þess í stað var, eins og ég segi í blaðinu, gengið frá samkomulagi á vettvangi Sameinuðu þjóðanna varðandi vernd viðkvæmra vistkerfa í úthafinu. Um er að ræða mikilvægt mál, bæði vegna sjálfstæðs gildis viðkvæmra vistkerfa svo sem kaldsjávarkóralla, neðansjávartinda og hverastrýta og vegna mikilvægis þessara vistkerfa fyrir viðgang nytjastofna hafsins. Niðurstaðan felur í sér mikilvæga verndun og raunverulegar aðgerðir, án þess að skref sé stigið í þá átt að banna ákveðin veiðarfæri almennt.

Það er alveg ljóst er að ákveðin ríki og félagasamtök hafa viljað nýta sér þörfina á að vernda viðkvæm vistkerfi til þess að koma á algeru banni við notkun botnvörpu. Þetta er ekki mjög burðugur málflutningur, enda alveg ljóst að markmiðunum er hægt að ná með öðrum hætti. Það höfum við Íslendingar gert með góðum árangri.

Við þekkjum að hér hefur verið efnt til mikillar verndunar á hafsvæðum og strangar reglur eru í gildi sem banna tiltekin veiðarfæri á veiðislóð. Nú er til meðferðar Alþingis, frumvarp sem felur í sér frekari heimildir til banns við veiðum, með það að tilgangi að vernda hafsbotn.

Þess vegna er það aldeilis fráleitt að stilla málum þannig upp, eins og Washington Post gerir að við íslendingar séum að vinna gegn verndun á úthöfunum. Það er illt til þess að vita að svo virt og þekkt blað skuli verða leiksoppur óvandaðs málflutnings gegn þjóð sem nýtur alþjóðlegs álits vegna auðlindanýtingar sinnar.

Sannast það þarna að þeim getur skotist þótt skýrir séu

29.11.2006 : Langa nefið Samfylkingarinnar

Af hverju ætli Ingibjörg Sólrún Gísladóttir formaður Samfylkingarinnar og Anna Kristín Gunnarsdóttir Skagfirðingur og þingmaður flokksins í NV kjördæmi hafi lagt leið sína á baráttufund í Skagafirði sem hafði það að yfirskrift að mótmæla hugmyndum um virkjun jökulsánna í Skagafirði? Svarið er einfalt. Þær vildu sýna flokksfélögum sínum það svo eftir væri tekið, að flokkurinn væri ósammála Skagafjarðarsellu Samfylkingarinnar hvað málefnið varðar.

Þannig er nefnilega mál með vexti að skagfirskt Samfylkingarfólk vill að gert sé ráð fyrir virkjun Villinganesvirkjunar og Skatastaðavirkjunar í aðalskipulagi Skagafjarðar. Í margumtalaðri stefnumótun flokksins á landsvísu, Fagra Ísland, er sérstaklega kveðið á um andstöðu við áform um virkjun jökulsánna í Skagafirði. Þarna er því á ferðinni, afar magnaður pólitískur ágreiningur innan flokksins. Sami ágreiningur og er á milli forystunnar annars vegar og flokksmanna á Akranesi, Austurlandi, Þingeyjarsýslu og Suðurnesjum hins vegar um virkjana og stóriðjumál. Flokksfólkið í þessum héruðum vill að virkjað sé til nota í stóriðjuuppbyggingu. Því er forystan ósammála og hefur bréfað það sérstaklega í stefnumótun sinni.

Ferð flokksformannsins norður í Skagafjörð og fram í Lýtingsstaðahrepp með þingmanni flokksins í héraðinu var þess vegna gerð til þess að senda flokksmönnum skilaboð. Þau eru þessi: Sama hvað þið segið, flokkurinn situr við sinn keip. Við erum á móti virkjununum. - Þarna eru engar tilviljanir. Ferðin á fundin er augljóslega meðvituð aðgerð, sem fól í sér skýrar pólitískar merkjasendingar, sem enginn átti að geta misskilið.

Afstaða forystunnar er algjörlega afdráttarlaus og heimsóknin norður var til að undirstrika það. Flokksforystunni í héraðinu er ekki ætlað að velkjast í vafa. Henni er einfaldlega gefið langt nef svo eftir er tekið.

Þetta er athyglisvert. Forysta Samfylkingarinnar á sveitarstjórnarstiginu í Skagafirði vill nefnilega ganga jafn langt og þeir sem lengst vilja ganga í virkjunum. Sjálfstæðismenn hafa lýst yfir vilja til að önnur virkjunin, Skatastaðavirkjun sé á aðalskipulaginu, en ekki Villinganesvirkjun. Þessari afstöðu hafa sveitarstjórnarmenn okkar fyrr og nú lýst vel í ræðu og riti. Skatastaðavirkjun er sú virkjun sem einhver veigur er í til orkuöflunar. Lítið munar um Villinganesvirkjun til þess brúks en ljóst að virkjunarréttur gæfi þeim sem hann fengi góða stöðu til frekari virkjana. Undir því merki gengur Samfylkingin í Skagafirði ásamt Framsóknarflokknum.

Í vandræðum sínum, hefur Samfylkingarfólkið reynt að halda því fram, að fyrir þeim vaki það eitt að setja tillögu um umræddar tvær virkjanir inn á aðalskipulag. Ekki sé um að ræða efnislega afstöðu til málsins. Þessu er að vísu fyrst og fremst haldið á lofti út á við í fjölmiðlum, en síður norður í Skagafirði og því fyrst og fremst ætlað til útskýringar fyrir flokksforystuna. En á fundinum sem forystufólk Samfylkingarinnar sótti frammi í Lýtingsstaðahreppi, var sérstaklega vikið að þessu með því að hafna því skýrt að virkjanirnar væru settar á aðalskipulag. Tillögu fundarins var því augljóslega sérstaklega beint gegn málflutningi Samfylkingarinnar. Ekki fer nokkrum sögum af andófi Ingibjargar Sólrúnar og Önnu Kristínar gegn þessari niðurstöðu fundarins. Það er sannarlega athyglisvert.

28.11.2006 : Seinheppni þingmaðurinn

Þriðjudagurinn 28. nóvember reyndist ekki vera dagurinn hennar Önnu Kristínar Gunnarsdóttur alþm. Samfylkingarinnar í NV kjördæmi. Hún hóf upp raust sína í morgunútvarpi RÚV í morgun og hafði mörg orð um vesældóm í vegamálum á Vestfjörðum; taldi bersýnilega fátt hafa verið gert og lítils að vænta í framtíðinni. En þingmaðurinn var einstaklega seinheppin. Sem væntanlega stafar af því að hún fylgist lítt með því sem er að gerast í vegamálum á Vestfjörðum. Ella hefði hún væntanlega hagað orðum sínum öðruvísi.

Fáeinum klukkustundum eftir að boðskapur þingmannsins var sendur út til okkar útvarpshlustenda, safnaðist nefnilega saman hópur verktaka og fulltrúar Vegagerðarinnar til þess að opna tilboð í stórframkvæmd í Gufudalssveit sem auglýst hafði verið fyrr í haust. Þetta er hluti af þeirri miklu framkvæmd sem er þar með komin á fulla ferð við tengingu byggðanna í Vestur Barðastrandarsýslu við aðalþjóðvegakerfi landsins. Þessi áfangi er að kostnaðarmati um 244 milljónir króna, en ágætir verktakar úr Norðvesturkjördæmi. KNH verktakar buðu lægst, 178 milljónir króna, sem er um 73% verkkostnaðar.

Senn má vænta úrskurðar umhverfisráðherra um vegastæði frá Skálanesi að Þorskafirði og þá verður hægt að byrja nauðsynlegan undirbúning að útboðum þessa verks.

Eftir hálfan mánuð verða tilboð opnuð í ennþá stærra verk, þar sem um er að ræða þverun Mjóafjarðar og Reykjafjarðar í Ísafjarðardjúpi, og aðliggjandi vegi. Þetta er örugglega eitt allra stærsta vegagerðarverkefni sem unnið verður á næstu árum og við lok þess sér fyrir lyktir vegatengingar í Ísafjarðardjúpi. Þessum framkvæmdum á að ljúka fyrir 1. nóvember árið 2008.

Vegurinn um Arnkötludal verður síðan boðinn út í byrjun næsta árs og verður lokið við hann fyrir árslok 2008.

Innan skamms munu liggja fyrir tillögur um Bolungarvíkurjarðgöng, en eins og kunnugt er ákvað ríkisstjórnin það fyrir ári að setja til hliðar sérstakt fjármagn til þeirrar brýnu framkvæmdar.

Það er því óhætt að segja að Anna Kristín hafi ekki verið ýkja lánsöm þegar hún hugðist koma höggi á okkur stjórnarliða og samgönguráðherra fyrir meintan aumingjaskap í vegamálum á Vestfjörðum. En vilji hún nýta krafta sína með jákvæðum hætti mætti benda henni á að ræða aðeins við þá flokksfélaga sína sem sí og æ reka hornin í framkvæmdir á landsbyggðinni. Og mikið væri gaman að vera viðstaddur þegar hún útskýrir draumsýn sína um fjölda jarðganga til þess að tryggja vegalagningu á láglendi fyrir félögum sínum í Samfylkingunni. Manni hefur ekki sýnst hingað til að slíkar framkvæmdir væru ofarlega á óskalistum flokkssystkina hennar á höfuðborgarsvæðinu.

22.11.2006 : Athyglisverð þverpólitísk lýsing á íslensku þjóðfélagi

Þær breytingar sem hafa orðið á þjóðfélagi okkar eru stórstígar og að lang flestu leyti til góðs. Langt er síðan ég hef þó lesið jafn greinargóða og knappa lýsingu á þessum breytingum og gat að líta í skýrslu nefndar um lagalega umgjörð stjórnmálaflokkanna. Það gefur þessari lýsingu sérstakt vægi, að höfundar skýrslunnar eru fulltrúar allra stjórnmálaflokkanna sem eiga sæti á Alþingi.

Í skýrslunni segir orðrétt:

"Þær breytingar sem hafa orðið á íslensku þjóðfélagi á undanförnum áratugum hafa dregið stórlega úr hættu á spillingu tengdri stjórnmálastarfsemi. Viðskiptalífið hefur verið leyst úr viðjum leyfisveitinga og úthlutunarkerfa sem buðu heim óeðlilegum þrýstingi á stjórnmálamenn um úthlutun takmarkaðra gæða og býr í dag við lagaumhverfi sem er sambærilegt við það sem tíðkast í nágrannalöndum okkar. Endurskoðun mannréttindaákvæða stjórnarskrár og tilkoma stjórnsýslulaga og upplýsingalaga hefur stuðlað að meiri virðingu fyrir jafnræði borgaranna og auknu gagnsæi um forsendur stjórnsýsluákvarðana. Af öllu þessu leiðir að stjórnmálamenn hafa færri tækifæri til að beita áhrifum sínum til að mismuna fólki eða fyrirtækjum og því ætti væntanlega að vera minni hvati fyrir hagsmunaaðila að reyna að hafa áhrif á einstakar ákvarðanir stjórnmálamanna".

Þetta eru stórmerk skrif sem ástæða er til að vekja athygli á og undirstrika. Þau eru einstaklega lýsandi fyrir þær jákvæðu grundvallarbreytingar sem við höfum gert á íslensku þjóðfélagi. Þetta er lýsing á jákvæðri þróun frá gamaldags íhlutunarþjóðfélagi og að samfélagi almennra leikreglna. Þessar lýsingar á því hvernig viðskitpalífið er ekki á klafa úthlutana og póitískra inngripa, rifjar upp hvernig þessi breyting gekk fyrir sig. Hún gerðist ekki fyrirhafnarlaust. Hún kostaði átök gegn þeim þjóðfélagsöflum sem vildu festa okkur í niðurnjörvaða fortíð þar sem ekki var horft til þeirrar framtíðar sem nú er orðin að veruleika dagsins.

Þess vegna er svo gaman að lesa þessi athyglisverðu skrif sem setta eru á blað af fulltrúum allra stjórnmálaflokka í landinu. Þau staðfesta í raun að það sem var bullandi ágreiningur um á stjórnmálavettvangnum fyrir örskömmu síðar, er nú orðinn viðtekinn sannleikur og nýtur stuðnings þvert á flokksbönd. Í rauninni eru þetta all veruleg pólitísk tíðindi. Höfundar ívitnaðra skrifa verðskulda að þeirra sé getið hér á síðunni og skal það nú gert:

Sigurður Eyþórsson, Framsóknarflokki

Kjartan Gunnarsson, Sjálfstæðisflokki

Margrét S. Björnsdóttir, Samfylkingu

Gunnar Ragnars, Sjálfstæðisflokki

Gunnar Svavarsson, Samfylkingu

Guðlaugur Þór Þórðarson, Sjálfstæðisflokki

Kristin Halldórsdóttir, Vinstri Grænum

Helgi S. Guðmundsson, Framsóknarflokki,

Eyjólfur Ármannsson, Frjálslynda flokknum.

Og ritari þessa hóps var svo Árni Páll Árnason, frambjóðandi hjá Samfylkingunni.

20.11.2006 : Fóður efnahagsspennunnar minnkar

Tvær stuttar fréttir úr efnahagslífinu sem birst hafa síðustu dægrin segja mikla sögu um stöðu mála. Í hinni fyrri var frá því greint að íbúðaverð á höfuðborgarsvæðinu væri nú tekið að lækka. Þetta eru mikil tíðindi. Undanfarið hefur húsnæði nefnilega hækkað í verði um marga tugi prósenta á ári. Væntingarnar sem þessar hækkanir sköpuðu hleypti fólki kapp í kinn og varð eins konar driffjöður að gríðarlegri einkaneyslu. Þegar eignamyndunin jókst í formi hækkana á húsnæði skapaðist svigrúm til lántöku. Þess vegna hækkuðu lán einstaklinga, drifin áfram af gríðarlegu fjármagni sem bankar sóttu til útlanda og Íbúðalánasjóður sótti í krafti ríkisábyrgða sinna.

Það var eins og menn tryðu því að svona gengi þetta endalaust. En nú er sagan öll - í bili að minnsta kosti. Eignirnar eru teknar að rýrna, eftir bóluna sem verðhækkun síðustu mánaða hefur verið.

Á sama tíma berast fréttir af stórhækkun byggingakostnaðar. Þeirri hækkun verður nú ekki lengur velt út í verðlagið. Framlegðin sem menn áður nutu við byggingariðnaðinn dregst saman. Markaðurinn sendir sín skýru boð og áhuginn á að framleiða húsnæði minnkar. Þannig dragast seglin saman.

Við erum þó fjarri allri kreppu eða samdrætti. En þetta eru skýrar vísbendingar um minnkandi þenslu og augljóst að á þessu mikilvæga sviði stefnir nú til jafnvægis. Það er afskaplega mikilvægt. Við þurfum á því að halda að þetta mikla fóður spennunnar í efnahagslífinu sem byggingaþenslan var, dragist nú heldur saman. Spennan er því greinilega í rénun eins og Greiningardeild Landsbankans bendir á í dag. "Það virðist því vera að draga úr þeirri umframeftirspurn sem einkennt hefur fasteignamarkaðinn undanfarin misseri", segir í skrifum deildarinnar í dag. Það eru orð að sönnu og raunverulegt fagnaðarefni.

13.11.2006 : Það er gott að búa á Íslandi

Ímyndum okkur að við hlustuðum á svartagallsrausið um íslenskt þjóðfélag daginn út og inn - og tryðum því öllu. Við okkur myndi ekki blasa falleg mynd. Hún væri eitthvað á þessa leið: Allt er á leið til glötunar og stjórnvöld önnum kafin við samsæri gegn almenningi í landinu. Lífskjör slök, litlu fé veitt til almannaheilla og stjórnvöldin spillt og ómöguleg. Samkvæmt svartagallsrausinu fer heimur hér mjög versnandi.

En sjáum nú til.

Í nýjasta hefti breska blaðsins Economist birtast fróðlegar tölulegar upplýsingar, sem eru svartagallsrausinu eins konar kjaftshögg. Annars vegar er vitnað í skýrslu um lífsgæði í heiminum og hins vegar greint frá skýrslu um spillingu stjórnvalda í veröldinni.

Human development report greinir frá því að á Íslandi séu lífsgæði næst best í heiminum. Einungis velferðar og olíuframleiðslulandið Noregur tekur okkur fram. Mælikvarðarnir sem liggja til grundvallar eru hvaða lönd veita þegnum sínum, bestu lífskjörin og innihaldsríkasta lífið og hvar langlífi er mest. Til grundvallar liggja mælikvarðar á borð við menntun, lífskjör og og langlífi. Næst okkur eru Ástralía, Írland, Svíþjóð, Kanada, Japan og Bandaríkin. Enn lengra fyrir aftan okkur eru lönd  sem eru einskonar burðarásar Evrópusambandsins, Bretland, Þýskaland og Frakkland.

Og lítum þá á aðra mælikvarða. Að þessu sinni um spillingu. Alþjóðleg stofnun, Transparancy International leggur mat á spillingu í heiminum. Ísland ásamt með Finnlandi og Nýja Sjálandi skara fram úr vegna lítilliar spillingar stjórnvalda. Frændur okkar og vinir Danir eru í fjórða sæti, sem sé á eftir okkur. En skemmst er að minnast gagnrýni frá dönsku dagblaði á viðskiptalíf okkar. Þar fyrir aftan koma svo Singapore, Svíþjóð og Sviss.

Þetta eru athyglisverðar upplýsingar. Og sannarlega stangast þær mjög á við síbyljuna sem stundum heyrist í almennri umræðu hér á landi. Það er líka stundum svo að menn þurfa að skoða hlutina úr fjarlægð og í ákveðnu alþjóðlegu samhengi. Þá sjá menn kannski að þótt sitthvað megi og beri að bæta hér á landi, þá stöndumst við afskaplega vel hinn alþjóðlega samanburð. Það sýna þessar tvennu skýrslur, sem nú er verið að fjalla um í alþjóðlega viðurkenndu tímariti, sem þekkt er fyrir flest annað en að fleipra eða styðjast við hæpin gögn.

11.11.2006 : Við kjósum alla í sama sætið!!

Þetta er tíð prófkjörsbaráttunnar. Auglýsingar eru snar þáttur slíkrar baráttu og oftar en ekki sjáum við lista stuðningsmanna frambjóðenda á heilum síðum dagblaðanna. Kannski er það sumpart vegna forvitni og sumpart í bland við dálitla hégómagirnd að maður rennir augunum yfir listana. Hverjir styðja þennan nú þennan frambjóðanda og hverjir einhvern annan? Þekki ég einhvern á myndunum?

Í gærkveldi las ég Fréttablað dagsins og þar voru tvær heilsíðuauglýsingar frá jafnmörgum frambjóðendum í prófkjöri Samfylkingarinnar í Reykjavík, Steinunni Valdísi á bls 3 og Helga Hjörvar á bls 9. Þau eiga það meðal annars sameiginlegt að sækjast bæði eftir 4. sæti - sumsé sama sæti - í prófkjörinu.

Í einni sjónhending renndi ég augunum yfir síðu Steinunnar og lagði því næst í síðu Helga Hjörvar. Aldurinn er sannarlega farinn að setja mark sitt á mig og því þótti mér ástæða til þess að lesa betur. Því skyndilega blasti við að ýmislegt sama fólkið lýsti yfir stuðningi við Helga Hjörvar á bls. 9 og hafði ljáð Steinunni Valdísi stuðnings sinn sex blaðsíðum fyrr; og það í sama sætið, fjórða sætið ! Ætli þetta verði ekki að teljast nokkuð afrek í staðfestu. Þarna kom ég auga á,  án nokkurrar vísindalegrar yfirlegu, gamlan og ákaflega viðkunnanlegan vinnufélaga minn af Vísi, Hallgrím H. Helgason og Aðalstein Helgason lektor við HR. Þeir lýstu yfir stuðningi við báða í sama sætið, fjórða sætið.

Og síðan sá ég heilar fjölskyldur birtast í einstökum auglýsingum; mínir ágætu sveitungar Grímur Atlason bæjarstjóri í heimabæ mínum og kona hans Helga Vala frambjóðandi  í prófkjöri Samfylkingarinnar í NV kjördæmi var mætt á síðu Helga Hjörvar ásamt bróður sínum, fyrrnefndum Hallgrími. Og þar var líka mætt til leiks Soffía Vagnsdóttir frænka mín og forseti bæjarstjórnar í Bolugnarvík. Skilaboðin sumsé skýr; bolvískir samfylkingarmenn kjósa Helga Hjörvar.

Og svo eitt að lokum. Þarna var einnig mætt Guðrún Ásmundsdóttir leikkona, frambjóðandi Frjálslyndra í borgarstjórnarkosningum, sem að sögn Morgunblaðsins var sérstakt leynivopn flokksins. Ætli hin nýja stefna Frjálsyndra í innflytjendamálum hafi hrakið hana úr þeim herbúðum?

10.11.2006 : Ritstjórinn sem les ekki blaðið sitt

Ritstjórar blaðanna mæðast í mörgu. Og það er sýnilega nóg að gera á Blaðinu. Ritstjórinn Sigurjón M. Egilsson hefur það hlutverk með öðru að skrifa leiðara blaðsins og ferst það misvel úr hendi, eins og gengur. Leiðarinn hans í dag er hins vegar dæmafár. Ekki fyrir skoðanirnar sem þar eru settar fram. Hann verður auðvitað að bera ábyrgð á þeim. Hitt er verra að leiðarinn ber það með sér að skrifarinn sem er í haus blaðsins skráður ábyrgðarmaður þess, hefur bersýnilega ekki kynnt sér efni blaðs síns áður en hann settist að tölvu sinni við leiðarskrifin.

Það er öllu lakara. Af því að með því að lesa sitt eigið blað hefði hann getað afstýrt  sjálfum sér frá dellumakaríinu sem hraut úr tölvubendlunum í dag.

Hann er pirraður út í hvalveiðar og ekkert  um það að segja í sjálfu sér. En pirringurinn í dag, stafar af því að hann heldur að ríkisvaldið hyggist standa í sölu á hvalaafurðum. Þetta hefði hann getað sparað sér með því að lesa frétt í eigin blaði á bls 12. Þar er greint frá því að aðkoma sjávarútvegsráðuneytisins að málinu felist í því að samræma reglugerðir á milli landa; búa til leikreglur fyrir atvinnugreinina. Nokkuð sem er hið daglega brauð ráðuneyta. Hlutverk stjórnsýslu er að marka ramma. Það er verkefni sjávarútvegsráðuneytisins í þessu máli.

Sá sem vinnur og verkar hvalinn sér síðan um að selja afurðirnar og ber á því fjárhagslega ábyrgð. Nákvæmlega eins og í öðrum viðskiptum. Flóknara er það mál nú ekki. Þetta kemur líka fram í fréttinni í viðtali við forstjóra Hvals hf.

En Sigurjón Magnús er í þessu máli eins og kallinn sem varð fyrir því að hjá honum sprakk dekk skammt frá bóndabæ og reyndist vera tjakklaus. Í pirringnum talaði hann sjálfan sig upp í að engrar aðstoðar væri að vænta á bænum við dekkjaskiptin. Og þegar hann bankaði upp á, stundi hann ekki upp bón um aðstoð, en hellti sér þess í stað yfir bóndann, sem stóð blásaklaus á bæjarhlaðinu.

Ritstjórinn er eins og bílstjórinn saltvondi og tjakklausi, en lesendur blaðsins eru í hlutverki hins steinilostna bónda á bæjarhlaðinu.

En sá sem þessum tölvubendli stýrir getur bara gefið ritstjóranum snakilla eitt ráð og það er þetta: Lestu blaðið þitt oftar áður en þú sest niður við leiðaraskrifin. Það gæti forðað þér frá vandræðagangi - a.m.k. stöku sinnum.

5.11.2006 : Endurnýjun á Alþingi síðustu 10 kosningar

Fréttir um helgina hermdu að endurnýjun í þingliði yrði að öllum líkindum meiri en oft áður. Litið var til niðurstöðu skoðanakönnunar Capacent Gallup og reiknað út frá því hver væri líkleg endurnýjun í þingmannahópnum bak næstu alþingiskosningum. Það verður auðvitað að setja fyrirvara um svona samanburð. Skoðanakannanir nú hálfu ári fyrir kosningar hafa vitaskuld ekki forspárgildi og margt getur breyst á svo löngum tíma. Engu að síður er fróðlegt að velta þessu upp, út frá könnuninni. En þá verða menn einfaldlega að muna að við erum að bera saman skoðanakönnun og úrslit alþingiskosninga fyrir þremur og hálfu ári.

En eins og ég hef áður bent á hér á þessum vettvangi þá er mikil og stöðug endurnýjun í gangi við hverjar alþingiskosningar hér á landi. Það er þess vegna þess virði að skoða staðreyndir um þessi mál. Í Handbók Alþingis sem gefin er út að loknum Alþingiskosningum hverju sinni getur að líta afskaplega fróðlega töflu sem bregður ljósi á þessa þróun. Í töflunni er reiknað út hlutfall nýrra þingmanna á Alþingi allt frá árinu 1934. Skráður er fjöldi nýkjörinna alþingismanna eftir hverjar almennar kosningar, hvort sem þeir höfðu setið sem varamenn áður eða setið einhvern tímann áður á þingi.

Lítum á upplýsingar úr þessum mikla fróðleiksbrunni, sem Handbók Alþingis er og skoðum endurnýjun á Alþingi síðustu tíu alþingiskosningar, eða frá árinu 1971:

1971 31,7% eða 19 þingmenn

1974 25,0% eða 15 þingmenn

1978 35,0% eða 21 þingmaður

1979 30,0% eða 18 þingmenn

1983  23,3% eða 14 þingmenn

1987  33,3% eða 21 þingmaður

1991  39,7% eða 25 þingmenn

1995  30,2% eða 19 þingmenn

1999  23,8% eða 15 þingmenn

2003  28,6% eða 18 þingmenn

      Hér þarf að hafa í huga að þingmönnum fjölgaði úr 60 í 63 við kosningarnar árið 1987, en þá var gerð breyting á lögum um kosningar til Alþingis í kjölfar stjórnarskrárbreytingar.

Þessar tölur segja sitt. Gjarnan  hafa breytingarnar numið nálægt  fjórðungi eða um þriðjungi þingmanna og þaðan af meira. Sé þetta árabil svo reiknað til meðaltals,  má segja að 30% þingmanna hafi verið nýir við hverjar kosningar sé litið yfir tímabil síðustu 10 alþingiskosninga. Meðaltalið á þessum tíu árum svarar svo til þess að  á milli 18 og 19 þingmenn komi  nýjir á til þings  við hverjar kosningar. Það er því óhætt að segja að þessi tími endurspegli miklar breytingar á þingmannaskipaninni

4.11.2006 : Kemur-mér-ekki-við-pólitíkin

Það er hárrétt sem Þórunn Sveinbjarnardóttir alþingismaður (mig minnir raunar að hún vilji láta kalla sig alþingiskonu) bendir á í grein í Blaðinu í dag. Stjórnmálamenn hafa ekki leyfi til þess að víkja sér undan afstöðu í stórum málum vegna þess að kjósendur eigi að gera upp þessi mál í almennri atkvæðagreiðslu.

Þetta er ekki sagt af tilefnislausu. Í Fréttablaðinu um daginn var viðtal við frambjóðendur í prófkjöri Samfylkingarinnar í Suðvesturkjördæmi - Kraganum - þar sem þeir voru spurðir um afstöðu sína til stækkunar Ísalverksmiðjunnar í Hafnarfirði. Ótrúlega margir sögðu pass. Gefum ekki upp afstöðu. Fólkið í Hafnarfirði á að útkljá þetta í atkvæðagreiðslu.

Þarna kristallast einmitt háski þjóðaratkvæðagreiðslna, sem ég hef áður bent á og er vel þekktur. Stjórnmálamenn sem eru hræddir við að tjá afstöðu sína vísa óþægilegum ákvörðunum frá sér og inn í þjóðaratkvæði og almennar atkvæðagreiðslur. Kemur -mér- ekki- við -pólitíkin. Og hverjar verða afleiðingarnar?

Skil í stjórnmálum verða óljósari. Kjósendur eiga erfiðara með að gera sér grein fyrir hver afstaða flokka og frambjóðenda er. Línurnar verða óskýrari og kostirnir liggja ekki eins beint við þegar fólk þarf að gera upp hug sinn í kosningum. Með öðrum orðum. Þótt þjóðaratkvæðagreiðslur og almennar atkvæðagreiðslur sé vel meintar og hafi lýðræðisviljann að vopni, geta þær leitt fram algjöra andhverfu lýðræðisins.

Við þekkjum dæmi af þessu úti í hinum stóra heimi. Það eru víti sem við eigum að varast. Stjórnmálamenn eiga að hafa skoðun og móta sér afstöðu. Þingmannsefni í Suðvesturkjördæmi geta ekki leyft sér að sneiða hjá máli eins og álversframkvæmd í kjördæminu; jafnvel þó að um þau verði greidd atkvæði í héraði. Eða dettur einhverjum í hug að þingmenn eða sveitarstjórnarmenn hafi raunverulega ekki skoðun á stórum málum af þessu tagi?

Hugmyndir um almenna atkvæðagreiðslur um einstök mál eru oft ræddar. Þær geta átt vel við í tilteknum tilvikum. En við megum ekki gera þær að meginreglu. Þá er nefnilega hætt við að tilvikunum fjölgi sem Þórunn Sveinbjarnardóttir bendir á í grein sinni í dag og skoðanalaust fólk fylli bekki þings og sveitarstjórna.

30.10.2006 : Nýtt upphaf á sunnanverðum Vestfjörðum

Menntun er algjört grundvallaratriði í nútíma samfélagi. Hreinn lykill að framtíðinni. Samfélagið verður stöðugt flóknara og krefst æ meiri sérþekkingar. Án hennar dragast menn aftur úr. Menntunin er afl nýrra hugmynda og raunar sjálfsagður þáttur í samfélagi okkar.

Menntunarstigið hækkar líka ár frá ári. Einu sinni var gagnfræðaprófið mikilvægt markmið ungs fólks, með framhaldsskólabyltingunni opnuðust nýjar leiðir. En þessu var misskipt. Aðgengið hefur ekki verið nægjanlega gott alls staðar, þó vissulega hafi gríðarlega margt verið gert til þess að auka það. Opnun nýrra framhaldsskóla víða um land og auknar fjárveitingar til jöfnunar námskostnaðar eru dæmi um að samfélagið hefur góðan skilning á því að ungu fólki sé gefinn kostur á því að njóta þess námsframboðs sem framhaldsskólanámið felur í sér.

Nýjasta dæmið er sú ákvörðun ríkisstjórnarinnar, að tillögu Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur menntamálaráðherra, að leggja til við Alþingi að leggja fram fjármuni svo að unnt verði að opna framhaldsskóladeild  í Vestur Barðastrandasýslu í tengslum við Fjölbrautarskóla Snæfellinga, Grundarfirði. Verður  deildin staðsett á Patreksfirði. Þetta er hrein bylting.

Tölur sýna að ríflega 40 prósent nemenda í árgangi á sunnanverðum Vestfjörðum ljúka ekki námi í framhaldsskólum. Þetta er langt umfram meðaltal í landinu öllu og allsendis óviðunandi. Fyrir vikið  stendur ungt fólk á svæðinu höllum fæti þegar út í lífið kemur þar sem náms og skipulagðrar þekkingar er krafist.

Þess vegna var svo brýnt að auka námsframboðið á sunnanverðum Vestfjörðum. Allir geta sett sig í þau spor að þurfa að senda börn sín burtu um langan veg til náms, 16 ára gömul. Þessu fylgir gríðarlegt álag á fjölskyldur, auk þess fjárhagslega kostnaðar sem fylgir því. Álag á 16 ára ungmenni sem fer að heiman svo ungt er líka mikið. Allt þetta gerir það að verkum að við eigum að nefna það óviðunandi ástand og breyta því.

Heimamenn lögðu líka á þetta höfuðáherslu og undirbjuggu málið fel. Það var lykillinn að árangri sem nú er að líta dagsins ljós.

Enginn vafi er á því að ákvörðun ríkisstjórnarinnar  um uppbyggingu framhaldsskólanáms á Patreksfirði  mun breyta gríðarlega miklu og njóta almenns stuðnings. Áhrifin á samfélagið verða líka strax skýr. Árgangar ungs fólks sem áður fóru burtu munu setja svip sinn á Patreksfjörð, Tálknafjörð og Bíldudal og vera virkir þátttakendur í samfélaginu. Fólk sem ekki hefur notið framhaldsskólamenntunar mun nýta sér hið nýja námsframboð. Þannig verður samfélagið fjölþættara, sterkara - og það sem einnig skiptir máli - skemmtilegra. Ákvörðunin á dögunum var hárrétt og hún var þýðingarmikil.

Upphaf nýs skólaárs á komandi hausti verður merkisdagur í Vestur Barðastrandasýslu og markar nýtt upphaf. Hamingjuóskir fylgja hinni nýju skólastarfsemi á Patreksfirði í þágu íbúa Vestur Barðastrandasýslu.

26.10.2006 : Hér eru árslaunin best

Lífskjör á Íslandi hafa vaxið mjög mikið á undanförnum árum. Mikill hagvöxtur, nýjar atvinnugreinar og fleiri atvinnutækifæri eru einkennandi fyrir hið gróandi atvinnulíf okkar. Stærri hluti fólks er úti á vinnumarkaðnum en í öðrum löndum. Það bættust við 11 þúsund manns á vinnumarkaðinn á síðasta ári. Margir hinna nýju starfsmanna komu frá útlöndum. Lögðu sitt af mörkunum til þess að auka framleiðsluverðmætin og búa til nýjar stoðir undir atvinnulíf okkar.

Þátttaka útlendinga í atvinnulífi okkar fer vaxandi. Fyrir löngu eru útlendingar orðnir mjög stór hluti vinnuafls í sjávarútvegi. Undanfarið hafa þeir haslað sér mjög völl í mannvirkjagerð af margs konar tagi. Þeir verða æ fleiri í umönnunarstörfum og þjónustustörfum, svo dæmi séu tekin.

Það er í rauninni ekki að undra að útlendingar sæki hingað til starfa. Lífskjör eru góð, atvinnuframboð mikið. Nú eru níu þúsund útlendingar starfandi hér á landi, skv. nýrri Haustskýrslu ASÍ í efnahagsmálum.

Atvinnuleysi er hins vegar viðvarandi vandamál víða í útlöndum og sums staðar gríðarlegt vandamál. Ekki bara í þróunarríkjum heldur líka í þróuðum hagkerfum. Ósveigjanlegur vinnumarkaður á sinn þátt í því. Frakkland og Þýskaland engjast til dæmis undir svo skorðuðum vinnumarkaði að vinnuveitendur þora tæpast að bæta við sig starfsfólki.

En ASÍ bendir líka á afskaplega merkilegan hlut í nýrri hagspá sinni. Lífskjör eru hér á Íslandi með því allra besta sem sögur kunna frá að greina í samanburðarlöndum. Árslaun í einstökum greinum eru ýmist jafn há og þar sem þau eru hæst í Evrópu og þau hæstu í mannvirkjagerð.

Þetta er athyglisvert og örugglega ekki í samræmi við það sem haldið er fram í daglegri umræðu hér á landi. En sú staðreynd blasir við að laun hafa hækkað, störfum fjölgað, lífskjör með því albesta sem þekkist og mikil atvinnuþátttaka almennings; mun almennari en tíðkast í samkeppnislöndum okkar. Þetta eru athyglisverðar staðreyndir um efnahagslífið okkar.

25.10.2006 : Svona gera bara sannir pólitískir bragðarefir